જાતકમાલા · શ્લોક 1-20

1. અજાતશત્રુ
મહાન્તિ પાપાન્ય્ અભિભૂય યસ્માદ્ અજાતશત્રુર્ ગુણવાન્ બભૂવ ।
ઉપેત્ય સદ્ભિઃ સહ સંપ્રયોગમ્ અતો નિષેવ્યા ગુણવન્ત એવ

અહો વિભૂતિર્ ગુણવિસ્તરાણાં ગુણાબ્ધિકૈર્ યત્ સહ સંપ્રયુજ્ય ।
ગુણૈર્ અભૂતૈર્ વિગુણો ઽભ્યુપેતિ ગુણપ્રસિદ્ધિં ગુણભૂષનેષુ

અભૂતસંભાવનયા તયા તુ હતો ઽપ્ય્ અસૌ કાલવશેન ભૂપઃ ।
તુષારદગ્ધદ્રુમવદ્ વસન્તે ગુણપ્રભાવોજ્જ્વલતામ્ ઉપૈતિ

સ્વભાવસંસિદ્ધિર્ ઇયં તથા હિ જનસ્ય સદ્વૃત્તિનિરત્યયસ્ય ।
વિજિહ્મભાવેષ્વ્ અપિ યત્ પ્રયાતિ ગુણપ્રસિદ્ધેઃ ખલુ હેતુભાવમ્

બ્રવીમ્ય્ અતો ઽહં નરકે ઽપિ વાસો વરં સ્ફુરદ્વહ્નિશિખાકરાલે ।
ન ચૈવ સન્મિત્રનિરાકૃતસ્ય સુરેશ્વરાણાં સુખસંપદો ઽપિ

તદ્યથાનુશ્રૂયતે
રાજા કિલાજાતશત્રુર્ વનદ્વિરદવરોપગ્રહનિમિત્તં સ્વનગરાદ્ અભિનિઃસૃત્ય દદર્શ મહાન્તં કુઞ્જરવરં વનાભિમુખમ્ અભિદ્રવન્તમ્ । દૃષ્ટ્વા ચ પુનસ્ તમ્ એવ હસ્તિનમ્ અનુજગામ । સ ચ દન્તી
સ્મૃત્વા સરાંસિ કમલોત્પલમણ્ડિતાનિ કાદમ્બપક્ષપવનોદ્ધતશીકરાણિ ।
ઉદ્ભિન્નકોમલકસેરુલતાવનાનિ વેગાન્ મહીધરવનાભિમુખો જગામ

ઉત્કણ્ઠિતઃ કિસલયોજ્જ્વલપાદપાનાં વૈડૂર્યનીલહરિતોદ્ગતશાદ્વલાનામ્ ।
ઉદ્ધૂતશીકરકરો દ્વિરદો વનાનાં તૂર્ણં યયૌ પવનનુન્ન ઇવામ્બુગર્ભઃ

અથ સ મહીપતિઃ પવનપટુજવાતિશયતુરગવરાધિરૂઢો દૂરાદ્ અપસૃતબલસહાયો ન ચિરેણ ખદિરબદરબિલ્વેઙ્ગુદાદિકણ્ટકદ્રુમવનગહનાં શરવણકાશકુશવંશજાલજટિલદુઃસંચારપ્રદેશાં જીર્ણશીર્ણવિક્ષિપ્તાસ્થિકઙ્કાલશકલધવલભૂમિભાગાં પ્રતિભયગમ્ભીરશ્વભ્રપ્રપાતસ્થલસ્થાણુવલ્મીકદુર્નિર્ગમપ્રવેશામ્ અટવીં પ્રપેદે । સ ચ ગજાધિપતિસ્ તસ્ય રાજ્ઞો દર્શનમ્ અપજગામ ।
રાજાસૌ વિહતપરાક્રમાવકાશો ગ્રીષ્મોષ્મક્લમશિથિલાકુલપ્રયત્નઃ ।
ભૂરેણુવ્યતિકરધૂસરાગ્રકેશઃ સંમોહં સમુપજગામ સાધ્વસેન

તસ્મિન્ ખડ્ગવિષાણકોટિકષ્ણ – – ⏑ – – ⏑ –
સિંહવ્યાઘ્રવરાહ – ⏑ મહિષવ્યાલાવકીર્ણે વને ।
એકાકી સ નૃપો ભ્રમન્ રવિકરજ્વાલાપ્રતાપાતુરસ્
તૃષ્ણાર્તઃ પદવીં દદર્શ સહસા શૈલેન્દ્રસંપ્રાપિકામ્

તાં ચ મુહૂર્તમ્ અનુગચ્છન્ દદર્શ દૂરાદ્ એવ નીલવિપુલસ્નિગ્ધપલાશનિચિતવિટપતરુવરગહનમ્ અચલસાનુપ્રદેશમ્ । દૃષ્ટ્વા + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + યનઃ(?) પ્રોવાચ ॥
અસ્મિન્ નૂનં પ્રદેશે નવનલિનવનચ્છન્નતોયં સરો વા
ધારા શૈલોદરાદ્ વા પતતિ મણિદલસ્વચ્છશોભા જલસ્ય ।
વૃક્ષાસ્ તત્સંનિકર્ષાદ્ ઉપચિતવિપુલશ્યામશાખાપ્રશાખા
યેનૈતે શૈલમ્ એતં જગદ્ ઇવ સકલં સજ્જનાઃ શોભયન્તિ

દૂરત્વાદ્ અ ⏑ – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – ઽ; – – ⏑ – – ⏑ –
– – – ⏑ ⏑ – ⏑ ભારગુરવો જીમૂતપુઞ્જા ઇવ ।
એતે વૃદ્ધિમ્ ઉપાગતાઃ ખલુ પરામ્ આસાદ્ય તોયાશયં
સન્મિત્રં સમુપેત્ય સાધવ ઇવ પ્રધ્વસ્યમાનારયઃ

તદ્ ઇતો ગચ્છામીતિ સંપ્રધાર્યોપેત્ય ચ તં પ્રદેશં સમન્તતો વિલોકયન્ દદર્શાન્યતમસ્મિન્ તરુવરગહનવિવરે + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + કોપહારાભિદર્શને વિપુલશિલાતલાભોગનિષણ્ણકૃતાહારપ્રયોજનમ્ ઉપશમનિભૃતેન્દ્રિયપ્રચારસૌમ્યવપુષં શાક્યભિક્ષું દૃષ્ટ્વા સમાશ્વાસપ્રાપ્તઃ પ્રહ્લાદિત ઇવ વિશ્રાન્ત ઇવ ચ વાજિનમ્ એકાન્તે નિબધ્ય સપ્રશ્રયમઃધુરો + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + ક્ત ઇવ ચ વિકચકમલવનરેણુપિઞ્જરસુરભિશિશિરસમીરણેન તં ભિક્ષુમ્ અબ્રવીત્ । ભદન્ત સલિલાશયપ્રદેશમ્ ઉપદેષ્ટુમ્ અર્હતીતિ । તેન ચોપદિષ્ટમ્ । અથ સ રાજા તમ્ ઉપદિષ્ટં સલિલાશયમ્ ઉપગમ્ય વિગતપિપાસાક્લમપરિ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + ॥
– – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – ⏑ ⏑ – મયૂખૈઃ પ્રસ્વેદવારિકણિકાર્દ્રલલાટભિત્તિઃ ।
પીત્વાપિ વારિ કમલોત્પલનાલશીતં તીવ્રક્લમાતુરમના ન ધૃતિં જગામ

અથ સ ભિક્ષુઃ સાન્દ્રકરુણામૃતરસાર્દ્રશીતલેન ચક્ષુષા તં રાજાનમ્ અભિસમીક્ષ્યાબ્રવીત્ । ક્લીબસત્ત્વમ્ ઇવ વ્યા + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + પ્ર વાદો લોકવૃત્તાતિવૃત્તપ્રભાવેષ્વ્ અપ્ય્ ઉપલક્ષ્યતે । ન ખલુ સુખોચિતાઃ પરદુઃખાનિ જાનન્તીતિ । નનુ ભદન્તાવૈષિ ॥
દગ્ધાપિ ભૂ રવિકરૈઃ સ્ફુટદીપ્તિમદ્ભિર્ દન્દહ્યતે ગતઘૃણેન દવાનલેન ।
ભર્તુઃ પ્રવાસવિરહે વનિતેવ દુઃખૈસ્ ત – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – ⏑ ⏑ – ⏑ – –

– – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – ⏑ ⏑ – ⏑ – – ઃ સંતાપિતા રવિકરૈઃ સુતરાં પ્રચણ્ડૈઃ ।
કલ્યાણમિત્રવિકલાસ્ તુ વિચારશૂન્યા રાગાત્મકા ઇવ નરાઃ પ્રમદાવિલાસૈઃ

ઘર્માતુરો ભયમ્ અનાગતમ્ અપ્રધાર્ય ચ્છાયાં સમાશ્રયતિ ભોગિફણસ્ય ભેકઃ ।
આપાતમાત્રસુખ – ⏑ ⏑ – ⏑ – – – – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – મ્ ઇવ રાજલક્ષ્મીમ્

સંશુષ્કસાલતરુકોટરસંનિલીનો વ્યર્થં વિરૌતિ પરિશુષ્કગલઃ કપોતઃ ।
અજ્ઞાનગહ્વરનિરુદ્ધ ઇવાત્મવાદી બાલઃ પુનર્ભવતૃષાવિષમૂર્છિતાત્મા

એતે ગજા રવિકરોત્કરતાપિતેષુ નૈવ સ્થલેષુ ન જલેષુ ધૃતિં લભન્તે ।
ગ્રામેષુ પુષ્પવિકચેષુ ચ કાનનેષુ પારિપ્લવાલ્પમતયો યતયો યથૈવ

અમ્બ્વ્ એવ (?) પલ્વલજલં ક્ષયમ્ અભ્યુપૈતિ સંશુષ્કશૈવલરજોઽરુણપઙ્કલેશમ્ ।
મન્દાગમસ્ય સદસીવ વિજૃમ્ભમાણં વાક્કૌશલં સ્વમતિશક્તિનિરાકૃતસ્ય

એતે ખગા વનતરૂન્ પરિવર્જયન્તિ સંશીર્ણપર્ણનિચયોર્ધ્વવિશુષ્કશાખાન્ ।
વિસ્મૃત્ય પૂર્વપરિભોગસુખાન્ય્ અનાર્યા વેશ્યા વિલુપ્તધનસારમ્ ઇવાલ્પસત્ત્વમ્

દાવાગ્નિભસ્મપરુષૈઃ પવનૈર્ ઉદસ્તમ્ એતદ્ ભ્રમત્ય્ અવિરતં તરુપર્ણચક્રમ્ ।
ઉત્પીડ્યમાનમ્ અનિશં નિરવગ્રહેણ સંસારચક્રમ્ ઇવ કર્મસમીરણેન