Jataka Parijata · Chapter p13

horalagnātmukhyaprabhavaśubhaphalādīni sarvāṇi puṃsāṃ
cattadbhāvodbhavāni hyacarabalavaśādyārna nāni pravacim /
ye ye bhāvāḥ sitajñāmargurupatibhiḥ saṃyutā vīkṣitā vā
nānyairdaṣṭā ja yuktā yādi śubhaphaladā mūrtiyāvādideṣu

tanvādibhāveṣu śubhodayeṣu tadbhāvanāthopagatekṣiteṣu /
taduktabhābasya samṛddhiruktā napāpakheṭekṣitasaṃyuteṣu

nīcastho ripurāśisthaḥ kheṭo bhāvavināśakaḥ /
mūlasvatuṅgamitrastho bhāvavṛddhikaro bhavet

yadbhāvanātho ripuriṣpharandhre duḥsthānapo tadbhavanasthita///
tadbhāvanāśaṃ kathayanti tajjñāḥ śubhagraheṇa /////////////

yadbhāvape kendragate vilagnāttrikoṇage vā yadi saumyadṛṣṭe /
tuṅgādivargopagate balāḍhye tadbhāvapuṣṭiṃ phalamāhurāryāḥ

tattadbhāvatrikoṇe sukhamadanagṛhe vā'spade saumyayukte
pāpānāṃ dṛṣṭehīne bhavanapasahite pāpakheṭairayukte /
bhāvānāṃ puṣṭimāhuḥ sakalaśubhakaraṃ cānyathā cetpraṇāśaṃ
miśraṃ miśragrahendairakhilamāpi tathā mūrtibhāvādikānām

nāśasthānagato divākarakaracchagrastu yadrāśipo
nīcārātigato'thavā yadi śubhaiḥ kheṭairyuktekṣitaḥ /
tadrāvasya vināśanaṃ munigaṇāḥ śaṃsanti kheṭairyuto
yadyatrāpi phalaprado nahi tathā mūtyārdībhānāṃ kramāt

duḥsthāne vāarige mūḍhe durbale bhāvanāyake /
bhāvasya sampadaṃ kartuṃ na śaktā bhāvamāśritāḥ

duṣṭasthito vāpi yadā nabhogaḥ pāpo'rinīcāṃśakasaṃyuto yaḥ /
svatuṅgamitrāṃśakarāiyuktaḥ śubhekṣito vā yadi śobhanaḥ syāt

bhaveśākrantarāśīśe duḥsthe bhāvasya durbalam /
svovccamitrasvarāśisthe bhāvapuṣṭiṃ vaded budhaḥ

vadbhāvalābhadhanavikramarāśiyātā yadbhāvanāthasuhṛdaśca taduccanāthāḥ /
tadrabhāvapuṣṭibalamambaracāriṇaste kurvanti mūḍharipunīcavivarjitāścet

bhāviṃśatulyaḥ svalu vartamāno bhāvodbhavaṃ pūrṇaphalaṃ vighatte /
bhāvonake cāpyadhike ca kheṭe trairāśikenātra phalaṃ vicāryam

atha tanubhāvaphalam /
śarīravarṇākṛtilakṣaṇāni yaśoguṇasthānasukhāsukhāni /
pravāsatijobaladurbalāni phalāni lagnasya vadanti santaḥ

naraśvirāyurnṛpapūjitaḥ sukhī lagne bhavetsaumyagṛhaṃ yayā tathā /
lagne yadā svāminirīkṣite dhanī kuśāgrabuddhiḥ kulakīrtiṃvarddhanaḥ

lagnāṃśapādvīryayutagrahādvā tanusvarūpākṛtilakṣaṇāni /
varṇa vadeccāndranavāṃśanāthādvilagnabhātsarvaśubhāśubhāni

trikoṇakendre yādi lagnanāthe śubhānvite śobhanavīkṣite vā /
śubhagrahāgāragate balāḍhye catuḥsamudrāntayaśaḥ sameti

horādhināthe ripurandhrariṣphe pāpānvite pāpanirīkṣite vā /
pāpagrahāṇāṃ bhavanopayate jāto'prakāśo bhavatīha bhartyaḥ

kīrtisthānapatau vilagnabhavane jātaḥ svayaṃ kīrtimān /
vittasthe tu viśeṣakītisahitaḥ svoccādivargānvite /
duḥsthe caṅcalayātrayā hatatanurjāto'thavā durjanaḥ
kendre koṇagate śubhagrahayute yātrāsukhaṃ jāyate

horāsvāmini paṅcame yadi sutasthāneśayukte'thavā
bhāgye vā yādi bhāgyapena sahite lagne yaśasvī pitā /
bhrātrṛsthānapatau vilagnagṛhage tatkārakabhrātṛpā-
vekasthau kalaśālinau ca yadi vā tatsodaraḥ kīrtisān

vidyādhipe vā yadi candrasūrnā lagne sukhe lagnapāsaṃyute vā /
balānvite pāpadṛśā vihīne vidyāyaśasvī bhavati prajātaḥ

dharmodayeśau navamodayasthau dharmodayeśau tanudharmagau vā /
surendravandyekṣitasaṃyutau cet sameti jātaścirakālabhāgyam

lagnādhipasya vyayage taduccamitre suhṛttaṅgasvagekṣite vā /
tadrāśige vā yadi mitrakheṭe tasya sthitirjanmavasundharāyām

lagneśādvyayape vilagnaparipau nīce'thavā durbale
jāto yāti videśamiṣṭadanujācāryeṇa dṛṣṭe yadi /
tatraiva sthitirantyape rāvikaracchanne vilagnādhipā-
dalpagnāmacaro balinyāpi dhanaprāmādhivāso bhavet

horeśādvayayape vilagnabhavanāt kendratrikoṇasthite
mitrasyoṣagṛhopage śubhayute pārśvadvaye mānavaḥ /
cetoramyamahīcaro divacarācāryenduśukrekṣite
divyakṣetramupaiti janmadharaṇīvāsastadarthe ripau

videśabhāgyaṃ carabhe vilagne care tadīśe carakheṭadṛṣṭe /
sthite svadeśe bahubhāgyayuktaḥ sthirahairbhūridhanānvitaḥ syāt

horādhīśe pāpasveṭe ripusthe pāpakṣetre bhānuputreṇa yukte /
śūdraprāyo rāhuṇā ketunā vā jātaścāṇḍālo'thavā nīcatulyaḥ

lagnādhipe śobhanarāśiyukte balopayate tanupuṣṭimeti /
lagnasthakheṭe ripuṇicabhāge duḥsthānape dehasukhaṃ na yāti

vilagnadarśī tanupo vilagnagastrayo'pi ṣaṣṭhāṣṭamariṣpharāśipāḥ /
sapatnanīcopagatāśca durbalā yadi svapāke na phalaṃ prakuryuḥ

lagne jalarkṣe śubhakhecarendairyukte tanoḥ sthaulyamudāharanti /
lagnādhipe toyarava(sva)ge balāḍhye saumyānvite tattanupuṣṭimāhuḥ

lagnādhipe nāśagate tu śuṣkarāśau tanoḥ kaṣṭamatīva kṛcchram /
lagnāṃśapasthāṃśaparāśināthaḥ śuṣkagrahaḥ syāttanuśuṣkamāhuḥ

madhyasthe ripusveṭayostanupatau jāto'ribhīto bhavet
ketau lagnagate'thavā phaṇipatau duḥsthe vilagnādhipe /
tatpāke tadarīśabhuktisamaye vaikalyamaṅge vadet
lagne śatrupatau phāṇighvajayute dehavraṇaṃ dehinām

balāirvihīne yadi lagnanāthe kendratrikoṇe sati lagnabhāk syāt /
lagneśvarādhiṣṭhitarāśināye duḥsthānage durbaladehavān syāt

sakrūro dehapoi dehasaukhyahā'ntyaārirandhragaḥ /
sārīśe dehape duḥsthe lagnasthe vā'tha rogavān

lagne sapāpe lagneśe balahīno'pi rogavān /
lagneśe durbale kopī nirvyādhiḥ kendrakoṇage

deheśasthitarāśīśe nāśage durbalo bhavet /
bhāveśākrāntarāśaīśaiduḥsthairbhārvāśca durbalāḥ

sarpārayorbṛhadvījo yogo vā sarpamandayoḥ /
lagne kuje nābhigulphavraṇasthaulyaṃ samādiśet

lagneśe yadi riṣphage dinakarasthārātināthānvite
jāyāvān bahurogavān kṛśatanuḥ saṃraktagauradyutiḥ /
lagnarkṣādarināthapena ca yute jāto'sitāṅgo yadā
sāhau lagnapatau tu vañcanaviṣādbhītiṃ sameti dhravam

lagne śubhe śobhanadṛṣteyukte bālyāt sukhaṃ tannahi pāpayogāt /
duḥkhī bhavetpāpabahutvayoge lagne tu bālyānmaraṇāntamāhuḥ

devalokāṃśake śukre lagneśe gopurāṃśake /
lagne śubhagrahairdṛṣṭe madhye'nte saukhyabhāpnuyāt

lagne śubhe dhane pāpe kendre pāpasamanvite /
lagneśvarottamāṃśasthe cādau duḥkhamataḥ sukham

lagneśe śubharāśisthe śubhagrahanirīkṣite /
gopurāṃśagate vāpi ṣoḍaśābdātparaṃ sukham

lagneśasthānāthe tu kendrakoṇoccasaṃyute /
lābhe vā balasaṃyukte triṃśadvarṣātparaṃ sukham

lagne ravyādisandṛṣṭe pādaśaḥ phalamucyate /
rājasevī pitṛdhano jalapaṇyo mahādhanaḥ

dhārmikaḥ sthūlaśiśnaḥ syādvidyāśilpayaśo'nvitaḥ /
rājapūjyo vratayuto veśyāsakto dhanī sukhī

mandadṛṣṭe vilagne tu vṛddhastrīko malī khalaḥ /
kenāpyadṛṣṭam lagnaṃ cedrāśigrahavaśādvadet

lagne svāmīkṣite rājā tātpriyo vā dhanī sukhī /
saumyekṣite'khilaṃ saumyaṃ pāpadṛṣṭe tvaśobhanam

sukhī lagne dvyādidṛṣṭe sarvadṛṣṭe nṛpo bhavet /
lagne trayaḥ śubhā rājā duḥkhī pāpagrahatrayam

lagnādhipo'tibalavānaśubhairadṛṣṭaḥ kendrasthitaḥ śubhakagauravalokyamānaḥ /
mṛtyuṃ vidhūya vidaghāti sudīrghamāyuḥ sārddha guṇairbahubhirujitayā ca lakṣmyā

atha dvitīyabhāvaphalam /
tatrādau dhanāvicāraḥ /
vittaṃ netraṃ mukhaṃ vidyā vākkudumbāśanāni ca /
dvitīyasthānajanyāni kramājjyotivido viduḥ

vittāyedayarāśayaḥ pātiyutā vittādhiko jāyate
lābhasthau dhanalābhapau nijasuhṛttuṅgādigau cettathā /
tadvantābhadhanādhipau tanugatāvanyonyamiṣṭagrahau
lagneśe dhanalābharāśipayute lagne bahudravyavān

dhanopayātaḥ prathamo'tha darśī graho dvitīyo dhanapattṛtīyaḥ /
tatpākabhuktau dhanalābhameti krameṇa tatkārakavargamūlāt

dhanasthe yadi lagneśe nidhimān balasaṃyute /
durbale pāpasaṃyukte vaṅcanādiphalaṃ vadet

dhanasthitaḥ pāpadṛśā sametaḥ sapatnanīcārkakarābhitaptaḥ /
tatpākabhuktau dhananāśamāhuḥ sa gocare duṣṭabalānvite vā

kutumbabhāve bahukheṭayukte dhanapradavyomacare balāḍhaye /
svatuṅgamitrasvagṛhopage vā dhanaṃ sametyāmaraṇantamāhuḥ

vittādhīśe sodareśena yukte lagnasthe ca bhrātṛvittaṃ sameti /
mātṛsthānasvāminā mātṛvittaṃ yadbhāveśenānvitastadbhanaṃ syāt

vittādhīśe lagnage lagnanāthe vittasthāne'yatnato vittameva /
yadbhāvasthau lagnavitteśvarau cettanmūlā tu dravyavṛttirnaraṇām

candraḥ kuṭumbabhavane śukreṇa nirīkṣitaḥ pradātā ca /
saumye śubhasandṛṣṭe sa eva dhanavān sadā jñeyaḥ

arthādhīśo yatra saṃstho narāṇāṃ tasmin kāle tatra vṛddhirviśeṣāt /
tadbhāge ca dravyalābhaṃ karoti vakro'sau cedṛbhu sardhārthasiddhiḥ

dhaneśe lābhasaṃyukte lābheśe dhanalābhage /
tāvubhau kendragau vāpi dhanavān khyātibhān bhavet

dhaneśe vyayaṣaṣṭhasthe vyayeśe vittage'thavā /
lābheśe ripurandhrasthe vyaye vā dhananāśanam

vyayabhāvagate jīve vitteśe balavarjite /
śubhairanīkṣite lagne vittanāśaṃ vaded budhaḥ

lagneśe dhanarāśisthe dhaneśe lābharāśige /
lābheśe vā vilagnasthe nidhyādidhanamāpnuyāt

lagnāyadhanabhāgyeśāḥ paramoccāṃśasaṃyutāḥ /
vaiśeṣikāṃśagā vāpi tadā koṭīśvaro bhavet

dineśvarakaracchanne dhaneśe nīcarāśige /
pāpaṣaṣthyaṃśasaṃyukte śuṇagnaste bhavennaraḥ

atha netravicāraḥ /
śukrendunayanādhiśairikasthaistu niśāndhakaḥ /
sūryuaśukravilagneśairadṛśyairmadhyalocanaḥ

vilagnavittāstatapaḥ suteśā ripuvyayacchidragṛhopayātāḥ /
vilagnasambandhakaraḥ sitaśvedvilocanābhāvamupaiti jātaḥ

sitaḥ sutārīśayuto vilagne nireśakopānnayanapramādaḥ /
dhaneśabhaumau yadi lagnayātau karṇasya rogaṃ kathayanti tajjñāḥ

śanyārayoge gulikena yukte netreśvare tatra tu netrarogaḥ /
netr yadā pāpabahutvayoge yamena dṛṣṭe sati rugṇanetraḥ

netreśvare śubhayute śubhadṛṣṭiyute'thavā /
śubhāṃśakasthite vā'pi śubhadṛka sa naro bhavet

atha mukhavicāraḥ
jāto'sau sumukhaḥ śubhe dhanagate tuṅgadivarganvite
tadbhāve yadi saumyavargasahite vālsiddhimeti dhruvam /
ājyasparśamupaiti vittagṛhage bhaume ca pāpekṣite
jātaḥ kidravamukhyabhug dhanagate rahau ca pāpekṣite

lagnāstārthāṣṭamasthe'rke bhaume vā'nyatarekṣite /
āvyasparśo'gnibhītirṣā sambhavanti masūrikāḥ

pāpairyute mukhasthāne durmukhaḥ pāpavīkṣite /
kodhānano naraḥ pāpī tadīśe gulikānvite

praphullavadanaḥ śrīmān kendre mukhapatau yadā /
svoccasvamitravargasthe sumukhaḥ śubhavīkṣite

vāgbhāveśe rāhuyukte ca duḥsthe rāhukrāntasthānanāthānvite ca /
pāke bhuktau tasya dantābhayaḥ syād jihvārogaṃ tārakāmūnubhuktau

rāhudvitīyagṛhapau sahajeśayuktau jātaḥ sameti galarogamatīva kaṣṭaṃ /
dāridrayadau śaśiravī dhanarāśiyātau bhaumārkajau sakalarogakarau bhavetām

atha vidyā-vagvicāraḥ /
vāgbhāveśe guruyute nāśasye mūkatā bhavet /
deṣakṛnnatu sarvatra svoccasvarkṣagato grahaḥ

vāgīśabudhajīveṣu nirvidyo nāśageṣu ca /
kendreṣu te trikoṇe vā svarkṣe vā vidyayā'nvitaḥ

dvitīye durbale saumye dvandvayuddhahato bhavet /
jīvārtheśau durbalau vā pavanavyādhibhānnaraḥ

vāksthānape devapurohitena yukte yadā nāśagate tu mūkaḥ /
vāksthānape saumyayute trikoṇe kendrasthite vā śubhade ca vāgmī

vāgīśasthāṃśape aumye svocce vā śubhavīkṣite /
pārāvatāṃśake vā'pi vāgmī paṭutaro bhavet

kendratrikoṇage jīve śukre svoccaṃ gate yadi /
vāgbhāvapenduputre vā gaṇitajño bhavennaraḥ

gaṇitajño bhavejjāto vāgbhāve bhūminandane /
sasaumye budhasandṛṣṭe kendre vā somanandane

vāgbhavape ravau bhaume guruśukrānirīkṣite /
pārāvatāṃśake vāpi tarkayuktiparāyaṇaḥ

sampūrṇabalasaṃyukte gurau tadbhavaneśvare /
dineśabhṛgusandṛṣṭe śābdiko'yaṃ bhaveśvaraḥ

vedāntaparīśīlī syātkendrakoṇe gurau yadi /
budhena bhṛguṇā dṛṣṭe śanau pārāvatāṃśake

ṣaṭśāstravallabhaḥ kednre jīve dānavapūjite /
siṃhāsane gopurāmśe vāgbhāvasyāṃśape budhe

atha kuṭumbavicāraḥ /
upajīvya naraṃ sarve tadīśe gopurāṃśake /
varddhante muditāstasya bhṛgau pātāvatāṃśake

jāyākuṭimbagṛhapau sitapāpayuktau duḥsthau ca tatsamakalatraharau bhavetam /
vittādhipe balavati smararāśipe vā tuṅgādige yadi sameti kalatramekam

atha pātrāśanayoviñcāraḥ /
bhiktisthānapatau sitendusahite lagnādikendrasthite
raupyaṃ pātramupaiti kālaścanamayaṃ jīvenduśukrānvite /
bhuktisthānapadehapau śaniyutau lohādipātraṃ vaded
bhaume pāpanirīkṣite dhanagate jātaḥ kadagnādibhuk

vahnāśano bhuktipatau sapāpe dāvāgnidaṇḍāyudhakālabhāge /
nīcāṃśake pāpanirīkṣite ca śubhairna doṣaḥ sahitekṣite vā

bhuktisthāne śubhayute tadīśe śubhasaṃyukte /
śubhagraheṇa sandṛṣṭe sukhabhuk sa naro bhavet /
parāgnabhuk tadīśe'pi nīcaśatrusamanvite /
nīcakhecarasandṛṣṭe taddūṣaṇaparāyaṇaḥ

kālocitāśano bhuktināthe lagneśavīkṣite /
pāpagraheṇa sandṛṣṭe nīcāṃśādiyute na tu

svalpāśī rucikāmaḥ syād bhuktināthe śubhe gṛhe /
svocce śubhena sandṛṣṭe mṛdvaṃśādisamavite

bhuktisthānādhipe mande tadīśe vā'rkisaṃyute /
nīce'rkasūnunā dṛṣṭe śrāddhabhuk satataṃ naraḥ

iti jātakapārijāte ekādaśe tanu-dhanabhāvaphalādhyāye vibhalā hindī ṭikā samāptā