Jataka Parijata · Chapter p12
atha pañcamabhāvaphalam
putrādevamahīpaputrapitṛdhīpuṇyāni sajcintaye-
dyātrāmastautakharkamabhavanairdūrāṭanaṃ riṣphataḥ /
lagnādvandhudineśataḥ pitṛsukhaṃ jīvātmajasthānataḥ
putraprāptiraṅgavittapasitaiḥ strīsampadaścintayet
atha devatāvicāraḥ /
lagnādātmani puṅgrahekṣitayute pundevatārādhanaṃ
yugme śukreniśākarekṣitayute strīdevatāmicchati /
bhānau bhāskaramukhyamindusitayogaurī kumāraṃ kuje
viṣṇuṃ candrasute gurau śaśigharaṃ rānyādiyoge parān
lagnādhipasyātmapatau sapatne taddevabhaktiḥ sutanāśahetuḥ /
samānatā sāmyatare suhṛttve taddevatā'pārakṛpāmupaiti
atha rājyavicāraḥ /
rājasthāne gurubudhasitairīkṣite saṃyute vā
tadrāśīśe balavati nṛpaprītisampatimeti /
pāpākrānte vigatabalini svāmini krūrabhāge
jāto vidyāvinayaguṇadhīrājasanmānahīnaḥ
atha janmavicāraḥ
lagna yānapatau sukhe tanupatau dṛṣṭe'thavā khecaraiḥ
saṃyukte tu catuṣpadasya jananaṃ rāhudhvajābhyāmajaḥ /
gojanmāryasitendubhiśca mahiṣī mandena dṛṣṭe yute
jātaḥ pādapuraḥsaraṃ tanupatimani tanau bhogirāṭ
vittāstagau pañcamayānanāthau pāpekṣitau pāpasamanvitau vā /
puṃsastribhāge puruṣagrahendre jātāḥ kapikroḍabiḍālakādyāḥ
tasmindabudhekṣite tu jananaṃ piṇḍākṛtirvākpatiḥ /
sāhirdurbalavīkṣito yadi mahīdevānvayo nīcakṛt /
ekasthā gururāhubhānutanayāḥ śukrenduputrekṣitāḥ
śūdro'pi dvijataulyameti nikhilāṃ vidyāmupaiti dvijaḥ
atha putravicāraḥ /
lagnātputrakalatrabhe śubhapatiprāpte'thavā'lokite
candrādvā yadi sampadasti hi tayorjñeyo'nyathā/sambhavaḥ /
pāthonodayage ravau ravisute mīnasthite dārahā
putrasthānagataśva putramaraṇaṃ putro'vaneryacchati
putrasyānapatau tu vā navamape lagnātkalatre'thavā
yugmakṣire śaśiśukravīkṣitayute putrījano jāyate /
puṃvarge puruṣagrahekṣitayute jātastu putrādhiko
jīvātpañcamarāśitaśva tanayaprāptiṃ vaded dairikaḥ
śukrenduvarge sutabhe vilagnāccukreṇa candreṇa yute'tha dṛṣṭe /
pāpairayukte bahuputraśālī śānyāradṛṣṭe sati putrahīnaḥ
pautraprāptiraṅgabhe sutagṛhātsaumyasya rāśyaṃśake
tannāthe śubhakheṭavīkṣitayute kendratrikoṇe'thavā /
svakṣetropagate tu putragṛhape jāto'lpaputro bhavet
putreśāṃśapatiḥ svabhāmśakagato yadyekaputraṃ vadet
kendratrikoṇagṛhagaḥ sutapaḥ śubharkṣe saumyānvito yadi sutaṃ samupaiti bālye /
bhogīśayuktasutarāśipabhuktijātaḥ svalpāyurati phaṇibhuktibhavaśvirāyuḥ
putrasthānapavittapau gtabalau pāpekṣite putrabhe
jāto'nekakalatravānapi sutābhāvaṃ sameti dhruvam /
tajjāyā yadi putrayogajanitā saumyena vā pañcamāt
ṣaṣṭheśena nirīkṣite sutavatī jāreṇa sañjñāyate
putrasthāne tadīśe vā gurau vā śubhavīkṣite /
śubhagraheṇa saṃyukte putraprāptirna saṃśayaḥ
lagneśe putrabhāvasthe putreśe balasaṃyute /
paripūrṇabale jīve putraprāptirna saṃśayaḥ
putrasthānagate jīve paripūrṇabalānvite /
lagnādhipena sandṛṣṭe putraprāptirna saṃśayaḥ
vaiśeṣikāṃśake jīve putreśe ca tathāsthite /
śubhanāthena sandṛṣṭe putre tatprāptimādiśet
daśame śītagurdyune bhṛgujaḥ pāpinaḥ sukhe /
tasya santativicchedo bhaveṣyati na saṃśayaḥ
ṣaṣṭhāṣṭamastho lagneśaḥ pāpayuktaḥ sutādhipaḥ /
dṛṣṭo vā śatrunīcasthaiḥ putrahāni vaded budhaḥ
lagnasaptamadharmāntyarāśigāḥ pāpakhecarāḥ /
sapatnarāśivargasthā vaṃśavicchedakāriṇaḥ
bandhyā vṛddhā kṛśā bālā rogiṇī puṣpavarjitā /
karkaśā sthūladehā ca nāyor'ṣṭau parivarjitāḥ
gurulagneśadāreśaputrasthānādhipeṣu ca /
sarveṣu balahīneṣu vaktavyā tvanapatyatā
putrasthānaṃ gate pāpe tadīśe nīcarāśige /
śubhadṛṣtivihīne tu vaktavyā tvanapatyatā
gurulagnahimāṃśūnāṃ pañcamasthairaśobhanaiḥ /
śubhadṛmyogarahitairvaktavyā tvānapatyatā
putrasthānagate pāpe tadīśe pāpamadhyage /
saumyadṛgyogarahite vaktavyā tvanapatktā
pāpamadhyagate jīve putreśe balavarjite /
saumyadṛmyogarahite vaktavyam tvanapatkatā
putrasthāne budhakṣetre mandakṣetre'thavā yadi /
māndimandayute dṛṣṭe tadā dattādayaḥ sutāḥ
mīnastho'tyalpasantānaśvāpasthaḥ kṛcchrasantatiḥ /
asantatiḥ kulīrastho jīvaḥ kumbhe na santati
putrasthāne kulire vā mīne kumbhe śarasane /
sthito yadi surācārthastatphalaṃ kurute nṛṇām
pāpagrahena sandṛṣṭe devaśāpatsutakṣayaḥ /
ṣaṣṭādhipayute dṛṣṭe vipraśāpatmatakṣayaḥ
suteśe kujasaṃyukte ripunādhena vīkṣite /
śubhadṛṣṭivihīne ca ripudoṣatsutakṣayaḥ
navame pāpasaṃyukte mandayukte sutadhipe /
trikoṇe māndisaṃyukte pitṛdoṣātsutakṣayaḥ
mātṛsthānagate pāpe suteśe mandasaṃyute /
vyayanāśagate pāpe mātṛdośātsutakṣayaḥ
rāhu ketuyute dṛṣṭe pañcame balavarjite /
tadīśe vā tathā prāpte sarpadoṣātsutakṣayaḥ
guruputreśadāreśabhūmijāḥ saṃyutā yadi /
durdevapīḍayā putrīputranāśaṃ vaded budhaḥ
putrasthānagataḥ kaścitparipūrṇabalānvitaḥ /
adṛṣṭaḥ putranāthena tadā dattādayaḥ sutāḥ
pāpakṣetregate candre putreśe dharmarāśige /
dattaputrasya samprāptirlagneśastu trikonagaḥ
yugmodaye putranāthaścaturthasthānago'pi vā /
mandāśakasamārūḍho dattaputro bhaviṣyati
yugmāṃśe bhānujāṃśe vā puteśo'rkendujānvitaḥ /
dattaputrasya samprāptistasminyoge bhaviṣyati
mandāṃśe putrarāśīśaḥ svarāśau gurubhārgavau /
pūrvaṃ dattasutaprāptiḥ punarnāryāḥ punaḥ sutaḥ
mandāṃśakasthitāḥ kheṭāḥ śuklapakṣabalādhikāḥ /
gururyadi sukhasthāne dattaputreṇa santatiḥ
vilagnasthe dharāsūnau nidhanasthe divākare /
sukhe vā śubhasandṛṣṭe putra kālāntare bhavet
lagne dineśatanaye randhrasthānagate gurau /
pañcame durbale riṣphe bhaume kālāntare sutaḥ
putrān pañcamabhātṛtīyabhavanād bhrātṛn kalatrāt sniyo
dāsīśca kṣitirāśitaḥ svabhavanāddasāṃaśca mitrāṇi ca /
yātāṃścaiva navāṃśakājñcchubhadṛśā hatvā tathā ropayed /
vyomavyomakarairvibhajya tu bhṛtāśva putrādayaḥ
putraṃ sodarabhaṃ kalatramudayaṃ yānaṃ ca rāśi vinā
talliptāḥ śubhakheṭadṛgbalahatāḥ ṣaṣṭyā vibhaktāḥ kramāt /
vyomākāśakarāptaputrasahajastrīdāsadāsīuhṛt-
saṅkhyāḥ pāpanabhogadṛgbalabhavāḥ putrādināśapradāḥ
putrasthānapalagnapasphuṭayute rāśyaṃśakoṇe gurau
putrātiḥ sacivendranasphuṭayute rāśyaṃśasaṅkhyāḥ sutāḥ /
dhīdharmāvanināyakasphuṭacayaprāprāṃśasaṅkhyā'thavaḥ
dhīrghamakṣitigasphuṭaikyabhavane yātāṃśatulyāḥ nutāḥ
jīvāccandramaso vilagnabhavanātputrapradaṃ paścamaṃ
tasmāddharmagṛhaṃ ca tatpatidaśābhuktau mutāptiṃ vadet /
putrasthānapakāmapasphuṭayute yattārakā taddaśā
tatkheṭānvitavikṣakagrahadaśābhuktiśca putrapradā
putrasthānapakārakekṣakayutā duḥsthānapā durbalā
duḥsthāstatparipālabhūktisamaye putrasya nāśaṃ vadet /
catvāro balaśālino yadi śubhāstatpākabhktyantare
putrāptiṃ sutasampadaḥ prabhujanaprītiṃ ca kurvanti te
putreśakārakayutekṣakakhecarāṇāṃ tatkālajasphuṭayutāṃśakarāśiyātau /
vāgīśabhānutanayau yadi gocareṇa jātasya putrajanimṛtyukarau bhavetām
atha pitṛvicāraḥ /
pitṛsthāneśvare saumye kārake śubhasaṃyute /
bhāve vā śubhasaṃyukte pitṛsaukhyaṃ vinirdiśet
pārāvatādau tannāthe kārake ca tathā sthite /
svoccamitrāṃśake vā'pi pitṛdīrghayurādiśet
krūranīcāṃśakasthe vā bhāvanāthe ca kārake /
mandamāndyagusaṃyukte pitṛduḥkhaṃ vinirdiśet
saumye tadīśvare vā'pi nīcamūḍhārirāśige /
krūraṣaṣṭyaṃśake vā'pi pitṛduḥkhaṃ vinirdiśet
pitrikarmagṛhe jātaḥ pitṛtulyaguṇānvitaḥ /
pitṛjanmatṛtīyarkṣe jātaḥ pitṛvaśānugaḥ
pitṛṣaṣṭhāṣṭame jātaḥ pitṛśatrurbhaviśyati /
tadbhāvape vilagnasthe pitṛśreṣṭho bhavetsutaḥ
lagnādāyatapaḥsthanāḥ śanimahīputrāgavo mṛtyudā-
stātasyārkajabhūsutau nidhanadau balasya randhrāsthagau /
māne vā yadi pañcame kujaravicchāyākumārendavaḥ
sadyo mātulatātabālajananīnāśaṃ prakurvanti te
sabale pitṛbhāveśe lagneśenducaturthapāḥ /
durbalā yadi tanmārgarbhato maraṇaṃ viduḥ
navamādaṣṭamādhīśo navamātkharapo'thavā /
śanirvedheṣu yaḥ krūraḥ sambhavet pitṛmṛtyudaḥ
dineśasthitarāśyaṃśaprāṇitaḥ koṇage ravau /
pitṛmṛtyurmātṛmṛtyurindusthāṃśarkṣayorbalāṭ
bhānusthitāṃśapārūḍhanavāṃśadvādaśāṃśabham /
gate candre bhavenmṛtyurmātāpitroryathākramam
duṣṭasthānagate bhānau siṃhāntyadvādaśāṃśake /
jātaśvejjananātpūrvaṃ pitṛmṛtyuṃ prayacchati
mārtaṇḍe gulikasphuṭādapahṛte rāśitrikoṇe śanau
rāgaṃ tajjanakasya devasacive mṛtyustadaṃśopage /
āditye yamakaṇṭakasphuṭayute tadrāśikoṇe gurau
rāgaṃ tadbhāvanāṃśake'maragurau tātasya nāśaṃ vadet
kendre care'rke candre vā pitarau na dahetsutaḥ /
kendre dvidehagau tau cenmṛtyudāhau dvikālagau
adṛśyayātau pitṛmātṛnāthau pitrormukhādarśanadau bhavetām /
putrādhipo'ḍṛśuagṛhopagascetputrānanādarśanado'ntyakāle
atha buddhivicāraḥ /
duḥsthe buddhisthānape'dṛśyage vā jāto mandaprāyabuddhi sameti /
kendre koṇe saumyavāgiśayukte vīryopete buddhimāniṅgitajñaḥ
trikālajño bhavejjīve svāmśe mṛdvaṃśasaṃyute /
gopurādyaṃśake vā'pi śubhaṃśe śubhavīkṣite
hṛdrogī pañcame pāpe sapape ca rasātale /
krūraṣaṣtyaṃśasaṃyukte śubhadṛgyogavarjite
atha puṇyavicāraḥ /
annadānaparo nityaṃ pañcameśe śubhāṃśake /
śubhakhecarasaṃyukte bhūmije kendramāśrite
iti pañcamabhāvaphalāni /
atha ṣaṣthabhāvaphalam /
tatrādau rogavicāraḥ /
rogārivyasanakṣatāni vasudhāputrāritaścintaye-
duktaṃ rogakaraṃ tadeva ripuge jīve jitāribhavet /
dhaṇḍho'rīśabudhau vidhuntudayutau lagneśasambadhinau
liṅgasyāmayakṛd vraṇena rudhiraḥ ṣaṣṭhe salagnādhipaḥ
patnī ṣaṇḍhattrameti kṣatabhavangate kāmape sāsurejye
bhaume mandena dṛṣṭe ripibhavanagate śatrubhāryamupaiti /
saumyairdṛṣṭe yute vā na bhayamarijanācchatrubhe janmalagnāt
pāpaiḥ śatrukṣatādivraṇabhayavipulaṃ jāyate lāṅchanaṃ vā
ṣaṣthe bhāsvati lagnanāyakaripau nīcārige durbale
jātastanpitṛvargaśasahito lagneśāmitragrahe /
iṣṭasthānagate nijoccasuhṛdāṃ vargopayāte sati
jñātīnāṃ bahulaṃ vadanti munayaḥ śatruvraṇābhāvabhāk
śatrasthānagato'rinīcagṛhago vakraṃ gato vā'stago/-
anekārātijano bahukṣatataduḥ ṣaṣthādhipo vā tathā /
ṣaṣṭhasthānagateṣu bhātkaramukhadhyomātaneṣu kramāt
tattakārakakheṭavargaripuṇā sampīḍhitaḥ santatam
pāpavyomacarāstrayo'ripatitatprāptekṣakā durbalā-
govittakṣayamāmayaṃ ripubhayaṃ kurvanti janmāditaḥ /
te sarve balaśāline yadi śubhā govittamaśvadikaṃ
rājānnaṃ sakalopadaṃśasahitaṃ rogārināśaṃ vadet
teṣāmambaracāriṇāmatiśubhau kendratrikoṇāyagau
dvāvetau balaśālinau yadi laghuvyādhyādināśaṃ nṛṇām /
eko'pi prabalo yadi vraṇaripukleśādi kiṅcit phalaṃ
yattatkārakavargamūlamakhilaṃ bhodaṃ pramādaṃ tu vā
pāpe lagnagate sapatnapayute dehavraṇaṃ dehināṃ
putrasthe pitṛputrayoḥ sukhagate mātuḥ kalatre sniyāḥ /
dharmasthe sati mātulasya sahaje tasyānujasya vraṇaṃ
lābhasthe tu tadagrajasya nidhane jāto gudārto bhavet
bhānurmūdhri śaśī mukhe'vanisutaḥ kaṇṭhe tu nābheradha-
ścandraḥ sūriranāmayaṃ prakurute netrābhayaṃ bhārgavaḥ /
mando vātamhiśca keturudaravyādhi budhakṣetrago
lagneśaḥ śaśijena vīkṣitayuto guhyavraṇaṃ yacchati
lagnāiyadrāśigate phaṇīśe śukrekṣite tattanucihnameti /
mandāhiyukte ripurāśināthe turaṅgapaśvādibhayaṃ vadanti
pāpagraheṇa sandṛṣṭe balahīne'rināyake /
pāpāntaragate vā'pi śatrupīḍā bhaviṣyati /
śatrusthānādhipe duḥsthe nīcamūḍhārirāśige /
lagneśe balasaṃyukte śatrunāśaṃ vdedbudhaḥ
ṣaṣṭheśe gopurāṃśādau divākaranirīkṣite /
lagneśe balasampūrṇe jñātīnāmupakārakṛt /
iti śrīnavagrahapavā vaidyanāthaviracite
jātakapārijāte trayodaśo'dhyāyaḥ
Original text: jātakapārijātaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0