Īśvarapratyabhijñākārikā with Vṛtti · Chapter 4

svātmaiva sarvajantūnām eka eva maheśvaraḥ
viśvarūpo 'ham idam ity akhaṇḍāmarśabṛṃhitaḥ //

tatra svasṛṣṭedaṃbhāge buddhyādigrāhakātmanā
ahaṃkāraparāmarśa padam nītam anena tat //

svasvarūpāparijñāna mayo 'nekaḥ pumān mataḥ
tatra sṛṣṭau kriyānandau bhogo duḥkhasukhātmakaḥ //

svāṅgarūpeṣu bhāveṣu patyur jñānaṃ kriyā ca yā
māyātṛtīye te eva paśoḥ sattvaṃ rajas tamaḥ //

bhedasthitaḥ śāktimataḥ śaktitvaṃ nāpadiśyate
eṣāṃ guṇānāṃ karaṇa kāryatvapariṇāminām //

sattānandaḥ kriyā patyus tadabhāvo 'pi sā paśoh
dvayātmā tad rajo duḥkhaṃ śleṣi sattvatamomayam //

ye 'py asāmayikedantā -parāmarśabhuvaḥ prabhoḥ
te vimiśrā vibhinnāś ca tathā citrāvabhāsinaḥ //

te tu bhinnāvabhāsārthāḥ prakalpyāḥ pratyagātmanaḥ
tattadvibhinnasaṃjñābhiḥ smṛtyutprekṣādigocare //

tasyāsādhāraṇī sṛṣṭir īśasṛṣṭyupajīvinī
saiṣāpy ajñatayā satyai -veśaśāktyā tadātmanaḥ //

svaviśrāntyuparodhāyā -calayā prāṇarūpayā
vikalpakriyayā tattad varṇavaicitryarūpayā //

sādhāraṇo 'nyathā caiśaḥ sargaḥ spaṣṭāvabhāsanāt
vikalpahānaikāgryāt krameṇeśvaratāpadam //

sarvo mamāyaṃ vibhava ityevaṃ parijānataḥ
viśvātmano vikalpānāṃ prasare 'pi maheśatā //

meyaṃ sādhāraṇaṃ muktaḥ svātmābhedena manyate
maheśvaro yathā baddhaḥ puna atyantabhedavat //

sarvathā tv antarālīnā -nantatattvaughanirbharaḥ
śivaḥ cidānandaghanaḥ paramākṣaravigrahaḥ //

evam ātmānam etasya samyagjñānakriye tathā
jānan yathepsitān paśyañ jānāti ca karoti ca //

iti prakaṭito mayā sughaṭa eṣa mārgo navo mahāgurubhir ucyate sma śivadṛṣṭiśāstre yathā
tad atra nidadhat padaṃ bhuvanakartṛtām ātmano vibhāvya śivatāmayīm aniśam āviśan siddhyati //

tais tair apy upayācitair upanatas tanvyāḥ sthito 'py antike kānto lokasamāna evam aparijñāto na rantuṃ yathā
lokasyaiṣa tathānavekṣitaguṇaḥ svātmāpi viśveśvaro naivālaṃ nijavaibhavāya tad iyaṃ tatpratyabhijñoditā //

janasyāyatnasiddhyartham udayākarasūnunā
īśvarapratyabhijñeyam utpalenopapāditā //