Harivamsa · Chapter 99

ya eṣa bhavatā pūrvaṃ śambaraghnety udāhṛtaḥ
pradyumnaḥ sa kathaṃ jaghne śambaraṃ tad bravīhi me //

rukmiṇyāṃ vāsudevasya lakṣmīkāmo dhṛtavrataḥ
śambarāntakaro jajñe pradyumnaḥ kāmadarśanaḥ //

taṃ saptarātre saṃpūrṇe niśīthe sūtikāgṛhāt
jahāra kṛṣṇasya sutaṃ śiśuṃ vai kālaśambaraḥ //

viditaṃ tac ca kṛṣṇasya devamāyānuvartinaḥ
tato na nigṛhītaḥ sa dānavo yuddhadurmadaḥ //

sa mṛtyunā parītāyur māyayābhijahāra tam
dorbhyām utkṣipya nagaraṃ svaṃ jagāma mahāsuraḥ //

anapatyā tu tasyāsīd bhāryā rūpaguṇānvitā
nāmnā māyāvatī nāma māyeva śubhadarśana //

dadau taṃ vāsudevasya putraṃ putram ivātmajam
tasyā mahiṣyā nāthinyā dānavaḥ kālacoditaḥ //

sā taṃ saṃvardhayām āsa kārṣṇiṃ kamalalocanam
māyāś cāsmai dadau sarvā dānavīḥ kāmamohitā //

sa yadā yauvanasthas tu pradyumnaḥ kāmadarśanaḥ
cikīrṣitajño nārīṇāṃ sarvāstravidhipāragaḥ //

taṃ sā māyāvatī kāntaṃ kāmayām āsa kāminī
iṅgitaiś cāpi vīkṣantī prālobhayata sasmitā //

prasajjantīṃ tu tāṃ devīṃ babhāṣe cāruhāsinīm
mātṛbhāvaṃ parityajya kim evaṃ vartase 'nyathā //

aho duṣṭasvabhāvāsi strītvena calamānasā
yā putrabhāvam utsṛjya mayi kāmāt pravartase //

nanu te 'haṃ sutaḥ saumye ko 'yaṃ śīlavyatikramaḥ
tat tvam icchāmy ahaṃ devi kathitaṃ kas tv ayaṃ vidhiḥ //

vidyutsaṃpātacapalaḥ svabhāvaḥ khalu yoṣitām
yā nareṣu prasajjante nagāgreṣu ghanā iva //

yadi te 'haṃ sutaḥ saumye yadi vā nātmajaḥ śubhe
kathitaṃ tat tvam icchāmi kim idaṃ te cikīrṣitam //

evam uktā tu sā bhīruḥ kāmena vyathitendriyā
priyaṃ provāca vacanaṃ vivikte keśavātmajam //

na tvaṃ mama sutaḥ saumya nāpi te śambaraḥ pitā
rūpavān asi vikrāntas tvaṃ jātyā vṛṣṇinandanaḥ
putras tvaṃ vāsudevasya rukmiṇyā nandivardhanaḥ //

divase saptame bālo jātamātro 'pavāhitaḥ
sūtikāgāramadhyāt tvaṃ śiśur uttānaśāyitaḥ //

mama bhartrā hṛto vīra balavīryapravartinā
pitus te vāsudevasya dharṣayitvā gṛhaṃ mahat
pākaśāsanakalpasya hṛtas tvaṃ śambareṇa ha //

sā ca te karuṇaṃ mātā tvāṃ bālam anuśocatī
atyarthaṃ śrāmyate vīra vivatsā saurabhī yathā //

sa hi śakrād api mahān pitā te garuḍadhvajaḥ
iha tvāṃ nābhijānāti bālam evāpavāhitam //

kānta vṛṣṇikumāras tvaṃ na hi tvaṃ śambarātmajaḥ
vīra naivaṃvidhān putrān dānavā janayanti hi //

tato 'haṃ kāmayāmi tvāṃ na hi tvaṃ janito mayā
rūpaṃ te saumya paśyantī sīdāmi hṛdi durbalā //

yan me vyavasitaṃ kānta yac ca me hṛdi vartate
tanme manasi vārṣṇeya pratisaṃdhātum arhasi //

eṣa te kathitaḥ saumya sadbhāvas tvayi yo mama
yathā na mama putras tvaṃ na putraḥ śambarasya ca //

śrutvaitan nikhilaṃ sarvaṃ māyāvatyā prabhāṣitam
cakrāyudhātmajaḥ kruddhaḥ śambaraṃ sa samāhvayat //

samastamāyāmāyājño vikrāntaḥ samare 'vyayaḥ
aṣṭamyāṃ nihato yuddhe māyayā kālaśambaraḥ //

tamṛkṣavante nagare nihatyāsurasattamam
gṛhya māyāvatīṃ devīṃ svām agacchat purīṃ pituḥ //

so 'ntarikṣagato bhūtvā māyayā śīghravikramaḥ
ājagāma purīṃ ramyāṃ rakṣitāṃ tejasā pituḥ //

so 'ntarikṣāt prapatitaḥ keśavāntaḥpure śiśuḥ
māyāvatyā saha tayā rūpavān iva manmathaḥ //

tasmiṃs tatrāvapatite mahiṣyaḥ keśavasya yāḥ
vismitāś caiva hṛṣṭāś ca bhīrāś caivābhavaṃs tadā //

tatas taṃ kāmasaṃkāśaṃ kāntayā saha saṃgatam
prekṣantyo hṛṣṭavadanāḥ pibantyo nayanāsavam //

taṃ vrīḍitamukhaṃ dṛṣṭvā sajjamānaṃ pade pade
abhavan snigdhasaṃkalpāḥ prahṛṣṭāḥ kṛṣṇayoṣitaḥ //

rukmiṇī tv eva taṃ dṛṣṭvā śokārtā putragṛddhinī
sapatnīśatasaṃkīrṇā sabāṣpā vākyam abravīt //

dhanyāyāḥ khalv ayaṃ putro dīrghāyuḥ priyadarśanaḥ
idṛśaḥ kāmasaṃkāśo yauvane prathame sthitaḥ //

jīvaputrā tvayā putra kā sā bhāgyavibhūṣitā
kim arthaṃ cāmbudaśyāma sabhāryas tvam ihāgataḥ //

asmin vayasi suvyaktaṃ pradyumno mama putrakaḥ
bhaved yadi na nītaḥ syāt kṛtāntena balīyasā //

vyaktaṃ vṛṣṇikumāro 'yaṃ na mithyā mama tarkitam
vijñāto 'si mayā cihnair vinā cakraṃ janārdanaḥ //

mukhaṃ nārāyaṇasyeva keśāḥ keśānta eva ca
mūrdhavakṣobhujais tulyo halinaḥ śvaśurasya me //

kas tvaṃ vṛṣṇikulaṃ sarvaṃ vapuṣā dyotayan sthitaḥ
aho janārdanasyāsya divyā tvam aparā tanuḥ //

etasminn antare kṛṣṇaḥ sahasā praviveśa ha
nāradasya vacaḥ śrutvā śambarasya vadhaṃ prati //

so 'paśyat taṃ sutaṃ jyeṣṭhaṃ siddhaṃ manmathalakṣaṇaiḥ
snuṣāṃ māyāvatīṃ caiva hṛṣṭacetā janārdanaḥ //

so 'bravīt sahasā devīṃ rukmiṇīṃ devatām iva
ayaṃ te devi saṃprāptaḥ putraś cāpadharaḥ prabhuḥ //

anena śambaraṃ hatvā māyāyuddhaviśāradam
hatā māyāś ca tāḥ sarvā yābhir devān abādhata //

satī ceyaṃ śubhā sādhvī bhāryā vai tanayasya te
māyāvatīti vikhyātā śambarasya gṛhoṣitā
mā ca te śambarasyeyaṃ patnīty evaṃ vyathā bhavet //

manmathe tu gate nāśaṃ gate cānaṅgatāṃ purā
netrāgninā tryambakasya śūlapāṇeḥ purā yuge |
kāmapatnī hi kanyaiṣā kāmakāmā ratiḥ śubhā
māyārūpeṇa taṃ daityaṃ mohayaty asakṛc chubhā //

na caiṣā tasya kaumāre vaśe tiṣṭhati śobhanā
atmamāyāmayaṃ rūpaṃ kṛtvā śambaram āviśat //

patny eṣā mama putrasya snuṣā tava varāṅganā
lokakāntasya sāhāyyaṃ kariṣyati manomayam //

praveśayaināṃ bhavanaṃ pūjyā hy eṣā snuṣā mama
cirapranaṣṭaṃ ca sutaṃ bhajasya punarāgatam //