Harivamsa · Chapter 79

sa kṛṣṇas tatra balavān rauhiṇeyena saṃgataḥ
mathurāṃ yādavādhīnāṃ purīṃ tāṃ sukham āvasat //

prāptayauvanadehas tu yukto rājaśriyā jvalan
cakāra mathurāṃ vīrah. sa ratnākarabhūṣaṇām //

kasyacit tv atha kālasya sahitau rāmakeśavau
guruṃ saṃdīpaniṃ kāśyam avantipuravāsinam
dhanurvedacikīrṣārtham ubhau tāv abhijagmatuḥ //

nivedya gotraṃ svādhyāyām ācāreṇābhyalaṃkṛtau
śuśrūśū nirahaṃkārāv ubhau rāmajanārdanau
cakratuḥ puṇḍarīkākṣau vidyāgrahaṇalālasau |
pratijagrāha tāu kāśyo vidyāḥ prādāc ca kevalāḥ //

tau ca śrutidharau vīrau yathāvat pratipadyatām
ahorātraiś catuḥṣaṣṭyā sāṅgaṃ vedam adhīyatām //

catuṣpāde dhanurvede cāstragrāme sasaṃgrahe
lekhyaṃ ca gaṇitaṃ cobhau prāpnutāṃ yadunandanau |
gāndhavavedaṃ kṛtsnaṃ ca tathā lekhyāś ca tāv ubhau |
hastiśikṣāśvaśikṣāś ca dvādaśāhena cāpnutām ||
tāv ubhau jagmatur vīrau guruṃ sāṃdīpaniṃ tataḥ |
dhanurvedacikīrṣārthaṃ dharmajñau dharmacāriṇau ||
tāv iṣvāsavarācāryam abhigamya praṇamya ca |
tena tau satkṛtau rājan vicarantāv avantiṣu ||
pañcāśadbhir ahorātrair daśāṅgaṃ supratiṣṭhitam |
sarahasyaṃ dhanurvedaṃ sakalaṃ tāv avāpnutām |
acireṇaiva kālena gurus tāv abhyaṣikṣayat //

atīvamānuṣīṃ medhāṃ tayoś cintya gurus tadā
mene tāv āgatau devāv ubhau candradivākarau //

dadarśa ca mahātmānāv ubhau tāv api parvasu
pūjayantau mahādevaṃ sākṣāt tryakṣam avasthitam //

guruṃ sāṃdīpaniṃ kṛṣṇaḥ kṛtakṛtyo 'bhyabhāṣata
gurvarthaṃ kiṃ dadānīti rāmeṇa saha bhārata //

tayoḥ prabhāvaṃ sa jñātvā guruḥ provāca hṛṣṭavat
putram icchāmy ahaṃ dattaṃ yo mṛto lavaṇāmbhasi //

putra eko hi me jātaḥ sa cāpi timinā hṛtaḥ
prabhāse tīrthayātrāyāṃ taṃ me tvaṃ punar ānaya //

tathety evābravīt kṛṣṇo rāmasyānumate sthitaḥ
gatvā samudraṃ tejasvī viveśāntarjalaṃ hariḥ //

samudraḥ prāñjalir bhūtvā darśayām āsa taṃ tadā
tam āha kṛṣṇaḥ kvāsau bhoḥ putraḥ sāṃdīpaner iti //

samudras tam uvācedaṃ daityaḥ pañcajano mahān
timirūpeṇa taṃ bālaṃ grastavān iti mādhava //

sa pañcajanam āsādya jaghāna puruṣottamaḥ
na cāsasāda taṃ bālaṃ guruputraṃ tadācyutaḥ //

sa tu pañcajanaṃ hatvā śaṅkhaṃ lebhe janārdanaḥ
yaḥ sa devamanuṣyeṣu pāñcajanya iti śrutaḥ //

tato vaivasvataṃ devaṃ nirjitya puruṣottamaḥ
āsasāda ca taṃ bālaṃ guruputraṃ tadācyutaḥ |
śaṅkham āpūrya govindas trāsayām āsa vai janam |
tato yamo 'bhyupāgamya vavande taṃ gadādharam |
kim āgamanakṛtyaṃ te kiṃ karomīti cābravīt ||
tam uvācātha vai kṛṣṇo guruputraḥ pradīyatām |
tayos tatra tadā yuddham āsīd ghorataraṃ mahat |
ānināya guroḥ putraṃ ciranaṣṭaṃ yamakṣayāt //

tataḥ sāṃdīpaneḥ putraḥ prasādād amitaujasaḥ
dīrghakālagataḥ pretaḥ punar āsīc charīravān //

tad aśakyam acintyaṃ ca dṛṣṭvā sumahad adbhutam
sarveṣām eva bhūtānāṃ vismayaḥ samajāyata //

sa guroḥ putram ādāya pāñcajanyaṃ ca mādhavaḥ
ratnāni ca mahārhāṇi punar āyāj jagatpatiḥ //

rakṣasas tasya ratnāni mahārhāṇi bahūni ca
ānāyyāvedayām āsa gurave vāsavānujaḥ //

gadāparighayuddheṣu sarvāstreṣu ca tāv ubhau
acirān mukhyatāṃ prāptau sarvaloke dhanurbhṛtām //

tataḥ sāṃdīpaneḥ putraṃ tadrūpavayasaṃ tadā
prādāt kṛṣṇaḥ pratītāya saha ratnair udāradhīḥ //

ciranaṣṭena putreṇa kāśyaḥ sāṃdīpanis tadā
sametya mumude rājan pūjayan rāmakeśavau //

kṛtāstrau tāv ubhau vīrau gurum āmantrya suvratau
āyātau mathurāṃ bhūyo vasudevasutāv ubhau //

tataḥ pratyudyayuḥ sarve yādavā yadunandanau
sabālā hṛṣṭamanasa ugrasenapurogamāḥ //

śreṇyaḥ prakṛtayaś caiva mantriṇo 'tha purohitāḥ
sabālavṛddhā sā caiva purī samabhivartata //

nanditūryāṇy avādyanta tuṣṭuvuś ca janārdanam
rathyāḥ patākāmālinyo bhrājanti sma samantataḥ //

prahṛṣṭamuditaṃ sarvam antaḥpuram aśobhata
govindāgamane 'tyarthaṃ yathaivendramahe tathā //

muditāś cāpy agāyanta rājamārgeṣu gāyanāḥ
stavāśīḥprathamā gāthā yādavānāṃ priyaṃkarāḥ //

govindarāmau saṃprāptau bhrātarau lokaviśrutau
sve pure nirbhayāḥ sarve krīḍadhvaṃ saha bāndhavaiḥ //

na tatra kaś cid dīno vā malino vā vicetanaḥ
mathurāyāṃ babhau rājan govinde samupasthite //

vayāṃsi sādhuvākyāni prahṛṣṭā gohayadvipāḥ
naranārīgaṇāḥ sarve bhejire manasaḥ sukham //

śivāś ca vātāḥ pravavur virajaskā diśo daśa
daivatāni ca sarvāṇi hṛṣṭāny āyataneṣv api //

yāni liṅgāni lokasya babhuḥ kṛtayuge purā
tāni sarvāṇy adṛśyanta purīṃ prāpte janārdane //

tataḥ kāle śive puṇye syandanenārimardanaḥ
hariyuktena govindo viveśa mathurāṃ purīm //

viśantaṃ mathurāṃ ramyāṃ tam upendram ariṃdamam
anujagmur yadugaṇāḥ śakraṃ devagaṇā iva //

vasudevasya bhavanaṃ tatas tau yadunandanau
praviṣṭau hṛṣṭavadanau candrādityāv ivācalam //

tāv āyudhāni vinyasya gṛhe sve svairacāriṇau
mumudāte yaduvarau vasudevasutāv ubhau //

evaṃ tāv ekanirmāṇau mathurāyāṃ śubhānanau
ugrasenānugau bhūtvā kaṃ cit kālaṃ mumodatuḥ //