Harivamsa · Chapter 67

akrūro 'pi yathājñaptaḥ kṛṣṇadarśanalālasaḥ
jagāma rathamukhyena manasas tulyagāminā //

kṛṣṇasyāpi nimittāni śubhāny aṅgagatāni vai
pitṛtulyena śaṃsanti bāndhavena samāgamam //

prāg eva ca narendreṇa māthureṇaugraseninā
keśinaḥ preṣito dūto vadhāyopendrakāraṇāt //

sa tu dūtavacaḥ śrutvā keśī kleśakaro nṛṇām
vṛndāvanagato gopān bādhate sma durāsadaḥ //

mānuṣaṃ māṃsam aśnānaḥ kruddho duṣṭaparākramaḥ
durdānto vājidaityo 'sau karoti kadanaṃ mahat //

nighnan gā vai sagopālā gavāṃ piśitabhojanaḥ
durdamaḥ kāmacārī ca kesarī niravagrahaḥ //

tadaraṇyaṃ śmaśānābhaṃ nṛṇām asthibhir āvṛtam
yatrāste sa hi duṣṭātmā keśī turagadānavaḥ //

khurair dārayate bhūmim vegenārujate drumān
heṣitaiḥ spardhate vāyum plutair laṅghyate nabhaḥ //

atipravṛddho mattaś ca duṣṭāśvo vanagocaraḥ
ākampitasaṭo raudraḥ kaṃsasya caritānugaḥ //

iriṇaṃ tadvanaṃ sarvaṃ tena saudāsakarmaṇā
kṛtaṃ turagadaityena sarvān gopāñ jighāṃsatā //

tena duṣṭapracāreṇa dūṣitaṃ tadvanaṃ mahat
na nṛbhir godhanair vāpi sevyate vanavṛttibhiḥ //

niḥsaṃpātaḥ kṛtaḥ panthās tena tadviṣayāśrayaḥ
madāc calitavṛttena nṛmāṃsāny aśnatā bhṛśam //

nṛśabdānusaraḥ kruddhaḥ sa kadācid dināgame
jagāma ghoṣasaṃvāsaṃ coditaḥ kāladharmaṇā //

taṃ dṛṣṭvā dudruvur gopāḥ striyaś ca śiśubhiḥ saha
krandamānā jagannātham kṛṣṇaṃ nātham upāśritāḥ //

tāsāṃ ruditaśabdena gopānāṃ kranditena ca
dattvābhayaṃ tu kṛṣṇo vai keśinaṃ so 'bhidudruve //

keśī cābhyudyata grīvaḥ prakāśadaśanekṣaṇaḥ
heṣamāṇo javodagro govindābhimukho yayau //

tam āpatantaṃ saṃprekṣya keśinaṃ hayadānavam
pratyujjagāma govindas toyadaḥ śaśinaṃ yathā //

keśinas tu tam abhyāśe dṛṣṭvā kṛṣṇam avasthitam
manuṣyabuddhayo gopāḥ kṛṣṇam ūcur hitauṣiṇaḥ //

kṛṣṇa tāta na khalv eṣa sahasā te hayādhamaḥ
upasarpyo bhavān bālaḥ pāpaś caiṣa durāsadaḥ //

eṣa kaṃsasya sahajaḥ prāṇas tāta bahiścaraḥ
uttamaś ca hayendrāṇāṃ dānavo 'pratimo yudhi //

trāsanaḥ parasainyānāṃ turagāṇāṃ mahābalaḥ
svadhyaḥ sarvasattvānāṃ prathamaḥ pāpakarmaṇām //

gopānāṃ tadvacaḥ śrutvā vadatāṃ madhusūdanaḥ
keśinā saha yuddhāya matiṃ cakre 'risūdanaḥ //

tataḥ savyaṃ dakṣiṇaṃ ca maṇḍalāni paribhraman
padbhyām ubhābhyāṃ sa hayaḥ krodhenārujate drumān //

mukhe lambasaṭe cāsya skandhadeśe ghanāvṛte
valayo 'bhrataraṃgābhāḥ susruvuḥ krodhajaṃ jalam //

sa phenaṃ vaktrajaṃ caiva vavarṣa rajasāvṛtam
himakāle yathā vyomni nīhāram iva candramāḥ //

govindam aravindākṣaṃ heṣitogāraśīkaraiḥ
sa phenair gātranirgīrṇaiḥ prokṣayāmāsa sarvataḥ //

khuroddharaṇamuktena madhurakṣodapāṇḍunā
rajasā sa hayaḥ kṛṣṇaṃ cakārāruṇamūrdhajam //

plutavalgitapādas tu takṣamāṇo dharāṃ khuraiḥ
dantān nirdaśamānas tu keśī kṛṣṇam upādravat //

sa saṃsaktas tu kṛṣṇena keśī turagasattamaḥ
purvābhyāṃ caraṇābhyāṃ vai kṛṣṇaṃ vakṣasy atāḍayat //

punaḥ punaś ca sa balī prāhiṇot pārśvataḥ khurān
kṛṣṇasya dānavo ghoraṃ prahāram amitaujasaḥ |
vaktreṇa cāsya ghoreṇa tīkṣṇadaṃṣṭrāyudhena vai
adaśad bāhuvivaraṃ kṛṣṇasya ruṣito hayaḥ //

sa lambakesarasaṭaḥ kṛṣṇena saha saṃgataḥ
rarāja keśī meghena saṃsaktaḥ kha ivāṃśumān //

uraś cāsyorasā hantum iyeṣa balavān hayaḥ
vegena vāsudevasya krodhād dviguṇavikramaḥ //

tasyotsiktasya balavān kṛṣṇo 'py amitavikramaḥ
bāhum ābhoginaṃ kṛtvā mukhe kruddhaḥ samādadhat //

sa taṃ bāhum aśakto vai khādituṃ bhoktum eva vā
punar ābhoginaṃ bāhuṃ tadvaktragatam añjasā |
kṛṣṇaḥ prasārayāmāsa līlayā dānavaṃ hasan |
daśanair mūlanirmuktaiḥ saphenaṃ rudhiraṃ vaman //

vipāṭitābhyām oṣṭhābhyām kaṭābhyāṃ vidalīkṛtaḥ
akṣiṇī vikṛte cakre visṛte muktabandhane //

nirastahanur āviṣṭaḥ śoṇitāsrāvilekṣaṇaḥ
utkarṇo naṣṭacetās tu sa keśī bahvaceṣṭata //

utpatya cāsakṛt pādaiḥ sakṛnmūtraṃ samutsṛjan
svinnārdralomā śrāntas tu niryatnacaraṇo 'bhavat //

keśivaktravilagnas tu kṛṣṇabāhur aśobhata
vyābhugna iva gharmānte candrārdhakiraṇair ghanaḥ //

keśī ca kṛṣṇasaṃsaktaḥ śrāntagātro vyarocata
prabhātāvanataś candraḥ śrānto merum ivāśritaḥ //

tasya kṛṣṇabhujoddhūtāḥ keśino daśanā mukhāt
keśino vaktranirdhūtā vividhā daśanā bhuvi |
petuḥ śaradi nistoyāḥ sitābhrāvayavā iva //

bāhunā kṛttadehasya keśino rūpam ābabhau
paśor iva mahāghoraṃ nihatasya pinākinā //

dvipādapṛṣṭhapucchārdhe sravaṇaikākṣināsike
keśinas te dvidhā bhūte dve ardhe rejatuḥ kṣitau //

keśidantakṣataś cāpi kṛṣṇasya śuśubhe bhujaḥ
vṛddhas tāla ivāraṇye gajendradaśanāṅkitaḥ //

taṃ hatvā keśinaṃ yuddhe kalpayitvā ca bhāgaśaḥ
kṛṣṇaḥ padmapalāśākṣo hasaṃs tatraiva tasthivān //

taṃ hataṃ keśinaṃ dṛṣṭvā gopā gopastriyaś ca tāḥ
babhūvur muditāḥ sarve hatavighnā hataklamāḥ //

dāmodaraṃ ca śrīmantam yathāsthānaṃ yathāvayaḥ
abhyanandan priyair vākyaiḥ pūjayantaḥ punaḥ punaḥ //

aho tāta kṛtaṃ karma hato 'yaṃ lokakaṇṭakaḥ
daityaḥ kṣiticaraḥ kṛṣṇa hayarūpaṃ samāsthitaḥ //

kṛtaṃ vṛndāvanaṃ kṣemaṃ sevyaṃ sarvanṛpakṣiṇām
ghnatā pāpam imaṃ tāta keśinaṃ hayam āhave //

hatā no bahavo gopā gāvo vatsāś ca vatsalāḥ
naike cānye janapadā hatānena durātmanā //

eṣa saṃvartakaṃ kartum udyataḥ kila pāpakṛt
nṛlokaṃ nirnaraṃ kṛtvā cartukāmo yathāsukham //

naitasya pramukhe sthātuṃ kaścic chakto jijīviṣuḥ
api devasamūheṣu kiṃ punaḥ pṛthivītale //

athāhāntarhito vipro nāradaḥ khagamo muniḥ
prīto 'smi viṣṇo deveśa kṛṣṇa kṛṣṇeti cāsakṛt //

yad idaṃ duṣkaraṃ karma kṛtaṃ keśijighāṃsayā
tvayy eva kevalaṃ yuktam tridive tryambake 'pi vā //

ahaṃ yuddhotsukas tāta tarpitenāntarātmanā
idaṃ narahayaṃ yuddham darṣṭuṃ svargād ihāgataḥ //

pūtanānidhanādīni karmāṇi tava dṛṣṭavān
ahaṃ tv anena govinda karmaṇā paritoṣitaḥ //

hayasyāsya mahendro 'pi bibheti balasūdanaḥ
kurvāṇasya vapur ghoram keśino duṣṭacetasaḥ //

yat tvayā pāṭito dvaidhaṃ bhujenāyataparvaṇā
eṣo 'sya mṛtyur antāya vihito viśvayoninā //

yasmāt tvayā hataḥ keśī tasmān macchāsanaṃ śṛṇu
keśavo nāma nāmnā tvaṃ khyāto loke bhaviṣyasi //

svasty astu bhavato loke sādhayāmy aham āśugaḥ
kṛtyaśeṣaṃ ca te kāryaṃ śaktas tvam asi māciram //

tvayi kāryāntaragate narā iva divaukasaḥ
viḍambayantaḥ krīḍanti līlāṃ tvadbalam āśritāḥ //

abhyāśe vartate kālo bhāratasyāhavodadheḥ
hastaprāptāni yuddhāni rājñāṃ tridivagāminām //

panthānaḥ śodhitā vyomni vimānārohiṇordhvagāḥ
avakāśā vibhajyante śakraloke mahīkṣitām //

ugrasenasute śānte padasthe tvayi keśava
abhitas tan mahadyuddhaṃ bhaviṣyati mahīkṣitām //

tvāṃ cāpratimakarmāṇaṃ saṃśrayiṣyanti pārthivāḥ
bhedakāle narendrāṇāṃ pakṣagrāho bhaviṣyasi //

tvayi rājāsanasthe hi rājaśrīṃ vahati prabho
śriyaṃ tyakṣyanti rājānas tvatprabhāvān na saṃśayaḥ //

eṣa me kṛṣṇa saṃdeśaḥ śrutibhiḥ khyātim eṣyasi
devatānāṃ divisthānāṃ jagataś ca jagatpate //

dṛṣṭaṃ me bhavataḥ karma dṛṣṭaś cāsi mayā prabho
kaṃse bhūyaḥ sameṣyāmi śāsite sādhayāmy aham //

nāradasya vacaḥ śrutvā devasaṃgītayoginaḥ
tatheti sa samābhāṣya punar gopān samāsadat |
gopān kṛṣṇaḥ samāsādya vrajam eva viveṣa ha //