Harivamsa · Chapter 55

kadācit tu tadā kṛṣṇo vinā saṃkarṣaṇaṃ gurum
cacāra tadvanavaraṃ kāmarūpī varānanaḥ //

kākapakṣadharaḥ śrīmāñ śyāmaḥ padmadalekṣaṇaḥ
śrīvatsenorasā yuktaḥ śaśāṅka iva lakṣmaṇā //

sāṅgadenāgrapādena paṅkajodbhinnavarcasā
sukumārābhitāmreṇa krāntavikrāntagāminā //

pīte prītikare nṝṇāṃ padmakiñjalkasaprabhe
sūkṣme vasāno vasane sasaṃdhya iva toyadaḥ //

vanyavyāpārayuktābhyāṃ vyagrābhyāṃ daṇḍarajjubhiḥ
bhujābhyāṃ sādhuvṛttābhyāṃ pūjitābhyāṃ divaukasaiḥ //

sadṛśaṃ puṇḍarīkasya gandhena kamalasya ca
rarāja tasya tadbālye ruciroṣṭhapuṭaṃ mukham //

śikhābhis tasya muktābhī rarāja mukhapaṅkajam
vṛttaṃ ṣaṭpadapaṅktībhir yathā syāt padmamaṇḍalam //

tasyārjunakadambāḍhyā nīpakandalamālinī
rarāja mālā śirasi nakṣatrāṇāṃ yathā divi //

sa tayā mālayā vīraḥ śuśubhe sarvapuṣpayā
meghakālāmbudaśyāmo nabhasya iva mūrtimān //

ekenāmalapatreṇa kaṇṭhasūtrāvalambinā
rarāja barhipatreṇa mandamārutakampinā //

kvacid gāyan kvacit krīḍaṃś cañcūryaṃś ca kvacit kvacit
parṇavādyaṃ śrutisukhaṃ vādayānaḥ kvacid vane //

gopaveṇuṃ sumadhuraṃ kāmāt tam api vādayan
prahlādanārthaṃ ca gavāṃ kvacid vanagato yuvā
gokule 'mbudharaśyāmaś cacāra dyutimān prabhuḥ //

reme ca tatra ramyāsu citrāsu vanarājiṣu
mayūraravaghuṣṭāsu madanoddīpanīṣu ca
meghanādaprativyūhair nāditāsu samantataḥ //

śāḍvalacchannamārgāsu śilīndhrābharaṇāsu ca
kandalāmaladantīṣu sravantīṣu navaṃ jalam //

kesarāṇāṃ navair gandhair madaniḥśvasitopamaiḥ
abhīkṣṇaṃ niḥśvasantīṣu yoṣitsv iva samantataḥ //

sevyamāno navair vātair drumasaṃghātaniḥsṛtaiḥ
tāsu kṛṣṇo mudaṃ lebhe saumyāsu vanarājiṣu //

sa kadācid vane tasmin gobhiḥ saha parivrajan
dadarśa vipulodagraṃ śākhinaṃ śākhināṃ varam //

sthitaṃ dharaṇyāṃ meghābhaṃ nibiḍaṃ patrasaṃcayaiḥ
gaganārdhocchritākāraṃ pavanābhogakāriṇaṃ //

nīlacitrāṅgavarṇaiś ca sevitaṃ bahubhir dvijaiḥ
phalaiḥ pravālaiś ca ghanaṃ sendracāpaghanopamam //

bhavanākāraviṭapaṃ latāpuṣpasumaṇḍitam
viśālamūlāvatataṃ pavanāmbhodadhāriṇam //

ādhipatyam ivānyeṣāṃ tasya deśasya śākhinām
kurvāṇaṃ śubhakarmāṇaṃ tiro varṣantam avyayam //

nyagrodhaṃ parvatākāraṃ bhāṇḍīraṃ nāma nāmataḥ
dṛṣṭvā tatra matiṃ cakre nivāsāya divā prabhuḥ //

sa tatra vayasā tulyair vatsapālaiḥ sahānaghaḥ
reme vai divasaṃ kṛṣṇaḥ purā svargagato yathā //

taṃ krīḍamāṇaṃ gopālāḥ kṛṣṇaṃ bhāṇḍīravāsinam
ramayanti sma bahavo vanyaiḥ krīḍanakais tadā //

anye sma parigāyanti gopā muditamānasāḥ
gopālāḥ kṛṣṇam evānye gāyanti sma ratipriyāḥ //

teṣāṃ sa gāyatām eva vādayāmāsa vīryavān
parṇavādyāntare veṇuṃ tumbīvīṇāṃ ca tatra ha //

kadācic cārayann eva gāḥ sa govṛṣabhekṣaṇaḥ
jagāma yamunātīraṃ latālaṃkṛtapādapam //

taraṃgāpāṅgakuṭilāṃ vārisparśasukhānilām
tāṃ ca padmotpalavatīṃ dadarśa yamunāṃ nadīm //

sutīrthāṃ svādusalilāṃ hradinīṃ vegagāminīm
toyavātoddhatair vegair avanāmitapādapām //

haṃsakāraṇḍavodghuṣṭāṃ sārasaiś ca vināditām
anyonyamithunaiś caiva sevitāṃ mithunecaraiḥ //

jalajaiḥ prāṇibhiḥ kīrṇāṃ jalajair bhūṣitāṃ guṇaiḥ
jalajaiḥ kusumaiś citrāṃ jalajair haritodakām //

prasthitasrotacaraṇāṃ pulinaśroṇimaṇḍalām
āvartanābhigambhīrāṃ padmalomānurañjitām //

hradaśātodarākrāntāṃ tritaraṃgavalīdharām
cakravākastanataṭāṃ tīrapārśvāyatānanām //

phenaprahṛṣṭadaśanāṃ prasannāṃ haṃsahāsinīm
rucirotpalapatrākṣīṃ natabhrūṃ jalajekṣaṇām //

hradadīrghalalāṭāntāṃ kāntāṃ śaivalamūrdhajām
dīrghasrotāyatabhujām ābhogaśravaṇāyatām //

kāraṇḍavākuṇḍalinīṃ śrīmatpaṅkajalocanām
kāśacāmīkaraṃ vāso vasānāṃ haṃsalakṣaṇām //

taṭajābharaṇopetāṃ mīnanirmalamakhalām
vāriplavaplavakṣaumāṃ sārasārāvanūpurām //

jhāṣanakrānuliptāṅgīṃ kūrmalakṣaṇaśobhinīm
nipānaśvāpadāpīḍāṃ nṛbhiḥ pītapayodharām
śvāpadocchiṣṭasalilām āśramasthānasaṃkulām //

tāṃ samudrasya mahiṣīṃ vīkṣamāṇaḥ samantataḥ
cacāra ruciraṃ kṛṣṇo yamunām upaśobhayan //

tāṃ caran sa nadīṃ śreṣṭhāṃ dadarśa hradam uttamam
dīrghaṃ yojanavistāraṃ dustaraṃ tridaśair api //

gambhīram akṣobhyajalaṃ niṣkampam iva sāgaram
toyapaiḥ śvāpadais tyaktaṃ śūnyaṃ toyacaraiḥ khagaiḥ //

agādhenāmbhasā pūrṇaṃ meghapūrṇam ivāmbaram
duḥkhopasarpyaṃ tīreṣu sasarpair vipulair bilaiḥ //

viṣāraṇigatasyāgner dhūmena pariveṣṭitam //

upabhogaiḥ parityaktaṃ sadbhis triṣavaṇārthibhiḥ
ākāśād apy asaṃcāryaṃ khagair ākāśagocaraiḥ //

tṛṇeṣv api patatsv apsu jvalantam iva tejasā
samantād yojanaṃsāgraṃ tīreṣv api durāsadam //

viṣānalena ghoreṇa jvālāprajvalitaṃ hradam
vajrasyottaratas tasya krośamātre nirāmaye //

taṃ dṛṣṭvā cintayāmāsa kṛṣṇo vai vipulaṃ hradam
agādhaṃ dyotamānaṃ ca kasyedaṃ sumahad dhradam //

asmin sa kāliyo nāma kālāñjanacayopamaḥ
uragādhipatiḥ sākṣād dhrade vasati dārunaḥ //

utsṛjya sāgare vāsaṃ yo mayā vāhitaḥ purā
bhayāt patagarājasya suparṇasyoragāśinaḥ //

teneyaṃ dūṣitā sarvā yamunā sāgaraṃgamā
bhayāt tasyoragapater nāyaṃ deśo niṣevyate //

tad idaṃ dāruṇākāram araṇyaṃ rūḍhaśāḍvalam
sāvarohadrumaṃ ghoraṃ kīrṇaṃ nānālatādrumaiḥ //

rakṣitaṃ sarparājasya sacivair vanavāsibhiḥ
vanaṃ nirviṣayākāraṃ viṣānnam iva duḥspṛśam
tair āptakāribhir nityaṃ sarvataḥ parirakṣitam //

śaivālamalinaiś cāpi vṛkṣaiḥ kṣupalatākulaiḥ
kartavyamārgau bhrājete hradasyāsya taṭāv ubhau //

tad asya sarparājasya kartavyo nigraho mayā
yathevaṃ saridambhodā bhavec chivajalāśayā //

vrajopabhogyā ca śubhā nāge vai damite mayā
sarvartusukhasaṃcārā sarvatīrthasukhāśrayā //

etadarthaṃ ca vāso 'yam vraje 'smin gopajanma ca
amīṣām utpathasthānāṃ śāsanārthaṃ durātmanām //

etaṃ kadambam āruhya tad eṣa śiśulīlayā
vinipatya hrade ghore damayiṣyāmi kāliyam //