હરિવંશ · અધ્યાય 53

ઈતિં વૃકાનાં દૃષ્ટ્વા તુ વર્ધમાનાં દુરાસદામ્
સસ્ત્રીપુંસો ઽથ ઘોષો વૈ સમસ્તો ઽમન્ત્રયત્ તદા ॥

સ્થાનેનેહ ન નઃ કાર્યં વ્રજામો ઽન્યન્ મહદ્ વનમ્
યન્ નિર્ભયં સુખકરં સુખસંચારમારુતમ્ ।
યચ્ છિવં ચ સુખાઢ્યં ચ ગવાં ચૈવ સુખાવહમ્ ॥

અદ્યૈવ કિં ચિરેણ સ્મ વ્રજામઃ સહ ગોધનૈઃ
યાવદ્ વૃકૈર્ વધં ઘોરં ન નઃ સર્વો વ્રજો વ્રજેત્ ॥

એષાં ધૂમ્રારુણાઙ્ગાનાં દંષ્ટ્રિણાં મુખકર્ષિણામ્
વૃકાણાં કૃષ્ણવક્ત્રાણાં બિભીમો નિશિ ગર્જતામ્ ॥

મમ પુત્રો મમ ભ્રાતા મમ વત્સો ઽથ ગૌર્ મમ
વૃકૈર્ વ્યાપાદિતેત્ય્ એવં ક્રન્દન્તિ સ્મ ગૃહે ગૃહે ॥

તાસાં રુદિતશબ્દેન ગવાં હમ્ભારવેણ ચ
વ્રજસ્યોત્થાપનં ચક્રુર્ ઘોષવૃદ્ધાઃ સમાગતાઃ ॥

તેષાં મતમ્ અથાજ્ઞાય ગન્તું વૃન્દાવનં પ્રતિ
વ્રજસ્ય ચ નિવેશાય ગવાં ચૈવ સુખાય ચ ॥

વૃન્દાવનનિવેશાય જ્ઞાત્વા તાન્ કૃતનિશ્ચયાન્
નન્દગોપો બૃહદ્વાક્યં બૃહસ્પતિર્ ઇવાદદે ॥

અદ્યૈવ નિશ્ચયપ્રાપ્તિર્ યદિ ગન્તવ્યમ્ એવ નઃ
શીઘ્રમ્ આજ્ઞાપ્યતાં ઘોષઃ સજ્જીભવત માચિરમ્ ॥

તતો ઽવઘુષ્યત તદા ઘોષે તત્પ્રાકૃતૈર્ નરૈઃ
શીઘ્રમ્ ગાવઃ પ્રકાલ્યન્તાં યુજ્યન્તાં શકટાનિ ચ ॥

વત્સયૂથાનિ કાલ્યન્તાં ભાણ્દ્.અં સમધિરોપયતામ્
વૃન્દાવનમ્ ઇતઃ સ્થાનાન્ નિવેશાય ચ ગમ્યતામ્ ॥

તચ્ છ્રુત્વા નન્દગોપસ્ય વચનં સાધુ ભાષિતમ્
તચ્ છ્રુત્વા વચનં તસ્ય નન્દગોપસ્ય ભાષિતમ્ ।
ઉદતિષ્ઠદ્ વ્રજઃ સર્વઃ શીઘ્રં ગમનલાલસઃ ॥

પ્રયાહ્ય્ ઉત્તિષ્ઠ ગચ્છામઃ કિં શેષે યાહિ યોજય
ઉત્તિષ્ઠતિ વ્રજે તસ્મિન્ ગોપકોલાહલો હ્ય્ અભૂત્ ॥

ઉત્તિષ્ઠમાનઃ શુશુભે શકટીસંકટસ્ તુ સઃ
વ્યાઘ્રઘોષમહાઘોષો ઘોષઃ સાગરઘોષવાન્ ॥

ગોપીનાં ગર્ગરીભિશ્ ચ મૂર્ધ્નિ ચોત્તંસિતૈર્ ઘટૈઃ
નિષ્પપાત વ્રજાત્ પઙ્ક્તિસ્ તારાપઙ્ક્તિર્ ઇવામ્બરાત્ ॥

નીલપીતારુણૈસ્ તાસાં વસ્ત્રૈર્ ઉદ્ગ્રથિતોચ્છ્રિતૈઃ
શક્રચાપાયતે પઙ્ક્તિર્ ગોપીનાં માર્ગગામિની ॥

દામનીદામભારૈશ્ ચ કેચિત્ કાયાવલમ્બિભિઃ
ગોપા માર્ગગતા ભાન્તિ સાવરોહા ઇવ દ્રુમાઃ ॥

સ વ્રજો વ્રજતા ભાતિ શકટૌઘેન ભાસ્વતા
ઓઘૈઃ પવનવિક્ષિપ્તૈર્ નિષ્પતદ્ભિર્ ઇવાર્ણવઃ ॥

ક્ષણેન તદ્વ્રજસ્થાનમ્ ઇરિણં સમપદ્યત
દ્રવ્યાવયનિર્ધૂતં કીર્ણં વાયસમણ્ડલૈઃ ॥

તતઃ ક્રમેણ ઘોષઃ સ પ્રાપ્તો વૃન્દાવનં વનમ્
નિવેશં વિપુલં ચક્રે નિવેશાય ગવાં હિતમ્ ॥

શકટાવર્તપર્યન્તં ચન્દ્રાર્ધાકારસંસ્થિતમ્
મધ્યે યોજનવિસ્તારં તાવદ્ દ્વિગુણમ્ આયતમ્ ॥

કણ્ટકીભિઃ પ્રવૃદ્ધાભિસ્ તથા કણ્ટકિતૈર્ દ્રુમૈઃ
નિખાતોચ્છ્રિતશાખાગ્રૈર્ અભિગુપ્તં સમન્તતઃ ॥

મન્થૈર્ આરોપ્યમાનૈશ્ ચ મન્થબન્ધાનુકર્ષણૈઃ
અદ્ભિઃ પ્રક્ષાલ્યમાનાભિર્ ગર્ગરીભિસ્ તતસ્ તતઃ ॥

કિલૈર્ આરોપ્યમાણૈશ્ ચ દામનીપાશપાશિતૈઃ
સ્તમ્ભનીભિર્ ધૃતૈશ્ ચાપિ શકટૈઃ પરિવર્તિતૈઃ ॥

નિયોગપાશૈર્ આસક્તૈર્ ગર્ગરીસ્તમ્ભમૂર્ધસુ
છાદનાર્થં પ્રકીર્ણૈશ્ ચ કટૈસ્ તૃણગૃહૈસ્ તથા ॥

શાખાવિટઙ્કૈર્ વૃક્ષાણાં ક્રિયમાણૈર્ ઇતસ્ તતઃ
શોધમાનૈર્ ગવાં સ્થાનૈઃ સ્થાપ્યમાનૈર્ ઉદૂખલૈઃ ॥

પ્રાઙ્મુખૈઃ સિચ્યમાનૈશ્ ચ સંદીપ્યદ્ભિશ્ ચ પાવકૈઃ
સવત્સચર્માસ્તરણૈઃ પર્યઙ્કૈશ્ ચાવરોપિતૈઃ ॥

તોયમ્ ઉત્તારયન્તીભિઃ પ્રોક્ષન્તીભિશ્ ચ તદ્વનમ્
શાખાશ્ ચાકર્ષમાણાભિર્ ગોપીભિશ્ ચ સમન્તતઃ ॥

યુવભિઃ સ્થવિરૈશ્ ચૈવ ગોપૈર્ વ્યગ્રકરૈર્ ભૃશમ્
વિશસદ્ભિઃ કુઠારૈશ્ ચ કાષ્ઠાન્ય્ અપિ તરૂન્ અપિ ॥

તદ્ વ્રજસ્થાનમ્ અધિકં ચકાશે કાનનાવૃતમ્
રમ્યં વનનિવેશં વૈ સ્વભિવૃષ્ટ્યામૃતોપમમ્ ॥

તાસ્ તુ કામદુઘા ગાવઃ સર્વકાલતૃણં વનમ્
વૃન્દાવનમ્ અનુપ્રાપ્તા નન્દનોપમકાનનમ્ ॥

પૂર્વમ્ એવ તુ કૃષ્ણેન ગવાં સત્કારકારિણા
શિવેન મનસા દૃષ્ટં તદ્વનં વનચારિણા ॥

પશ્ચિમે તુ તતઃ પક્ષે ઘર્મમાસિ નિરામયે
વર્ષતીવામૃતં દેવે તૃણં તત્રવ્યવર્ધત ॥

ન તત્ર વત્સાઃ સીદન્તિ ન ગાવો નેતરે જનાઃ
યત્ર તિષ્ઠતિ લોકાનાં ભવાય મધુસૂદનઃ ॥

તાસ્ તુ ગાવઃ સ ઘોષશ્ ચ સ ચ સંકર્ષણો યુવા
કૃષ્ણેન વિહિતં વાસં તમ્ અધ્યાસન્ત નિર્વૃતાઃ ॥