Harivamsa · Chapter 45

nāradasya vacaḥ śrutvā sasmitaṃ madhusūdanaḥ
pratyuvāca śubhaṃ vākyaṃ vareṇyaḥ prabhur īśvaraḥ //

trailokyasya hitārthāya yan mā vadasi nārada
tasya samyakpravṛttasya śrūyatām uttaraṃ vacaḥ //

viditā dehino jātā mayaite bhuvi dānavāḥ
yāṃ yāṃ tanuṃ samāsthāya daityaḥ puṣyati vigraham //

jānāmi kaṃsaṃ saṃbhūtam ugrasenasutaṃ bhuvi
keśinaṃ cāpi jānāmi daityaṃ turagavigraham //

hastinaṃ cotpalāpīḍaṃ mallau cāṇūramuṣṭikau
ariṣṭaṃ caiva jānāmi daityaṃ vṛṣabharūpiṇam //

vidito me kharaś caiva pralambaś ca mahāsuraḥ
sā ca me viditā vipra pūtanā duhitā baleḥ //

kāliyaṃ cāpi jānāmi yamunāhradagocaram
vainateyabhayād vipra sarpam ajñātarūpiṇam //

vidito me jarāsaṃdhaḥ sthito mūrdhni mahīkṣitām
prāgjyotiṣapure cāpi narakaṃ sādhu tarkaye //

mayy āsaktāṃ ca jānāmi bhāratīṃ mahatīṃ dhuram
tac ca sarvaṃ vijānāmi yathā sthāsyanti te nṛpāḥ //

kṣayo bhuvi mayā dṛṣṭaḥ śakraloke ca satkriyā
teṣāṃ puruṣadehānām aparāvṛttivartinām //

saṃpravekṣyāmy ahaṃ yogam ātmanaś ca parasya ca
saṃprāpya pārthivaṃ lokaṃ mānuṣatvam upāgataḥ //

kaṃsādīṃś cāpi tān sarvān vadhiṣyāmi mahāsurān
tena tena vidhānena yena yaḥ śāntim eṣyati //

anupraviśya yogena tās tā hi gatayo mama
amīṣām amarendrāṇāṃ hantavyā ripavo yudhi //

jagatyarthe kṛto yo 'yam aṃśotsargo mahātmabhiḥ
suradevarṣigandharvair etac cānumataṃ mama //

viniścayo hi prāg eva nāradāyaṃ kṛto mayā
nivāsaṃ tu na me brahmā vidadhāti pitāmahaḥ //

yatra deśe yathā jāto yena veṣeṇa vā vasan
tān ahaṃ samare hanyāṃ tan me brūhi pitāmaha //

nārāyaṇemaṃ siddhārtham upāyaṃ śṛṇu me vibho
bhuvi yas te janayitā jananī ca bhaviṣyati //

yatra vai tvaṃ mahābāho jātaḥ kulakaro bhuvi
yādavānāṃ mahadvaṃśam akhilaṃ dhārayiṣyasi //

tāṃś cāsurān samutsādya vaṃśaṃ kṛtvātmano mahat
sthāpayiṣyasi maryādāṃ nṛṇāṃ tan me niśāmaya //

purā hi kaśyapo viṣṇo varuṇasya mahātmanaḥ
jahāra yajñiyā gāvaḥ payodāś ca mahāmakhe //

aditiḥ surabhiś cobhe dve bhārye kaśyapasya tu
pradīyamānā gās tās tu naicchatāṃ varuṇasya vai //

tato māṃ varuṇo 'bhyetya praṇamya śirasānataḥ
uvāca bhagavan gāvo guruṇā me hṛtā iti //

kṛtakāryo hi gās tās tu nānujānāti me guruḥ
anvavartata bhārye dve aditiṃ surabhiṃ tathā //

mama tā hy akṣayā gāvo divyāḥ kāmadughā vibho
caranti sagārān sarvān rakṣitāḥ svena tejasā //

kas tā dharṣayituṃ śakto mama gāḥ kaśyapād ṛte
akṣayaṃ yāḥ kṣaranty agraṃ payo devāmṛtopamam //

prabhur vā vyutthito brahman gurur vā yadi vetaraḥ
tvayā niyamyāḥ sarve vai tvaṃ hi naḥ paramā gatiḥ //

yadi prabhavatāṃ daṇḍo loke kāryam ajānatām
na vidyate lokaguro na syur vai lokasetavaḥ //

yathā vāstu tathā vāstu kartavye bhagavān prabhuḥ
mama gāvaḥ pratīyantāṃ tato gantāsmi sāgaram //

yas te 'tmā devatā gāvo yā gāvaḥ sa tvam avyayam
lokānāṃ tvatpravṛttānām ekaṃ gobrāhmaṇaṃ smṛtam //

trātavyāḥ prathamaṃ gāvas trātās trāyanti tā dvijān
gobrāhmaṇaparitrāṇāt paritrātaṃ jagad bhavet //

ity ambupatinā prokto varuṇenāham acyuta
gavāṃ kāraṇatattvajñaḥ kaśyape śāpam utsṛjam //

yenāṃśena hṛtā gāvaḥ kaśyapena mahātmanā
sa tenāṃśena jagatīṃ gatvā gopatvam eṣyati //

yā ca sā surabhir nāma yāditiś ca surāraṇiḥ
te 'py ubhe tasya vai bhārye saha tenaiva yāsyataḥ //

tad asya kaśyapasyāṃśas tejasā kaśyapopamaḥ
vasudeva iti khyāto goṣu tiṣṭhati bhūtale //

girir govardhano nāma mathurāyās tv adūrataḥ
tatrāsau goṣu nirataḥ kaṃsasya karadāyakaḥ //

tasya bhāryādvayaṃ caiva aditiḥ surabhis tathā
devakī rohiṇī caiva vasudevasya dhīmataḥ //

tatrāvatara lokānāṃ bhavāya madhusūdana
jayāśīrvacanais tv ete vardhayanti divaukasaḥ //

ātmānam ātmanā hi tvam avatārya mahītalam
devakīṃ rohiṇīṃ caiva garbhābhyāṃ paritoṣaya //

tatra tvaṃ śiśur evādau gopālakṛtalakṣaṇaḥ
vardhayasva mahābāho purā traivikrame yathā //

chādayitvātmanātmānaṃ māyayā yogarūpayā
gopakanyāsahasrāṇi ramayaṃś cara medinīm //

gāś ca te rakṣato viṣṇo vanāni paridhāvataḥ
vanamālāparikṣiptaṃ dhanyā drakṣyanti te vapuḥ //

viṣṇo padmapalāśākṣa gopālavasatiṃ gate
bāle tvayi mahābāho loko bālatvam eṣyati //

tvadbhaktāḥ puṇḍarīkākṣa tava cittavaśānugāḥ
goṣu gopā bhaviṣyanti sahāyāḥ satataṃ tava |
vane cārayato gās tu goṣṭhāṃś ca paridhāvataḥ
majjato yamunāyāṃ ca ratim āpsyanti te tvayi //

jīvitaṃ vasudevasya bhaviṣyati sujīvitam
yas tvayā tāta ity uktaḥ putra ity eva vakṣyati //

atha vā kasya putratvaṃ gaccheran yatra kaśyapāt
kā ca dhārayituṃ śaktā viṣṇo tvām aditiṃ vinā //

yogenātmasamutthena tvaṃ gaccha vijayāya vai
vayam apy ālayaṃ svaṃ gacchāmo madhusūdana //

sa devān abhyanujñāya vivikte tridivālaye
jagāma viṣṇuḥ svaṃ deśaṃ kṣīrodasyottarāṃ diśam //

tatraiva pārvatī nāma guhā meroḥ sudurgamā
tribhis tasyaiva vikrāntair nityaṃ parvasu pūjitā //

purāṇaṃ tatra vinyasya dehaṃ harir udāradhīḥ
ātmānaṃ yojayām āsa vasudevagṛhe prabhuḥ //