Harivamsa · Chapter 29

yat tat satrājite kṛṣṇo maṇiratnaṃ syamantakam
adāt tad dhārayad babhrur bhojena śatadhanvanā //

sadā hi prārthayām āsa satyabhāmām aninditām
akrūro 'ntaram anvicchan maṇiṃ caiva syamantakam //

satrājitaṃ tato hatvā śatadhanvā mahābalaḥ
rātrau taṃ maṇim ādāya tato 'krūrāya dattavān //

akrūras tu tadā ratnam ādāya bharatarṣabha
samayaṃ kārayāṃ cakre nāvedyo 'haṃ tvayācyute //

vayam abhyupapatsyāmaḥ kṛṣṇena tvāṃ pradharṣitam
mamādya dvārakā sarvā vaśe tiṣṭhaty asaṃśayam //

hate pitare duḥkhārtā satyabhāmā yaśasvinī
prayayau ratham āruhya nagaraṃ vāraṇāvatam //

satyabhāmā tu tad vṛttaṃ bhojasya śatadhanvanaḥ
bhartur nivedya duḥkhārtā pārśvasthāśrūṇy avartayat //

pāṇḍavāṇāṃ tu dagdhānāṃ hariḥ kṛtvodakaṃ tadā
kulyārthe ca sa bhrātṝṇāṃ nyayojayata sātyakim //

tatas tvaritam āgamya dvārakāṃ madhusūdanaḥ
pūrvajaṃ halinaṃ śrīmān idaṃ vacanam abravīt //

hataḥ prasenaḥ siṃhena satrājic chatadhanvanā
syamantakaḥ sa madgāmī tasya prabhur ahaṃ vibho //

tadāroha rathaṃ śīghraṃ bhojaṃ hatvā mahābalam
syamantako mahābāho saha nau sa bhaviṣyati //

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tumulaṃ bhojakṛṣṇayoḥ
śatadhanvā tato 'krūram avaikṣat sarvatodiśam //

anāptau ca vadhārhau ca kṛtvā bhojajanārdanau
śakto 'pi śāṭhyād dhārdikyaṃ nākrūro 'bhyupapadyata //

apayāne tato buddhiṃ bhojaś cakre bhayārditaḥ
yojanānāṃ śataṃ sāgraṃ hayayā pratyapadyata //

vikhyātā hṛdayā nāma śatayojanagāminī
bhojasya vaḍavā rājan yayā kṛṣṇam ayodhayat //

kṣīṇāṃ javena hṛdayām adhvanaḥ śatayojane
dṛṣṭvā rathasya svāṃ vṛddhiṃ śatadhanvānam ārdayat //

tatas tasyā hayāyās tu śramāt khedāc ca bhārata
kham utpetur atha prāṇāḥ kṛṣṇo rāmam athābravīt //

tiṣṭhasveha mahābāho dṛṣṭadoṣā hayā mayā
padbhyāṃ gatvā hariṣyāmi maṇiratnaṃ syamantakam //

padbhyām eva tato gatvā śatadhanvānam acyutaḥ
mithilām abhito rājañ jaghāna paramāstravit //

syamantakaṃ ca nāpaśyad dhatvā bhojaṃ mahābalam
nivṛttaṃ cābravīt kṛṣṇaṃ ratnaṃ dehīti lāṅgalī //

nāstīti kṛṣṇaś covāca tato rāmo ruṣānvitaḥ
dhikśabdapūrvam asakṛt pratyuvāca janārdanam //

bhrātṛtvān marṣayāmy eṣa svasti te 'stu vrajāmy aham
kṛtyaṃ na me dvārakayā na tvayā na ca vṛṣṇibhiḥ //

praviveśa tato rāmo mithilām arimardanaḥ
sarvakāmair upacitair maithilenābhipūjitaḥ //

etasminn eva kāle tu babhrur matimatāṃ varaḥ
nānārūpān kratūn sarvān ājahāra nirargalān //

dīkṣāmayaṃ sa kavacaṃ rakṣārthaṃ praviveśa ha
syamantakakṛte prājño gāṃdīputro mahāyaśāḥ //

arthān ratnāni cāgryāṇi dravyāṇi vividhāni ca
ṣaṣṭiṃ varṣāṇi dharmātmā yajñeṣu viniyojayat //

akrūrayajñā iti te khyātās tasya mahātmanaḥ
bahvannadakṣiṇāḥ sarve sarvakāmapradāyinaḥ //

atha duryodhano rājā gatvā sa mithilāṃ prabhuḥ
gadāśikṣāṃ tato divyāṃ balabhadrād avāptavān //

prasādya tu tato rāmo vṛṣṇyandhakamahārathaiḥ
ānīto dvārakām eva kṛṣṇena ca mahātmanā //

akrūras tv andhakaiḥ sārdham apāyād bharatarṣabha
hatvā satrājitaṃ yuddhe sahabandhuṃ mahābalī //

jñātibhedabhayāt kṛṣṇas tam upekṣitavān atha
apayāte tadākrūre nāvarṣat pākaśāsanaḥ //

anāvṛṣṭyā tadā rāṣṭram abhavad bahudhā kṛśam
tataḥ prasādayām āsur akrūraṃ kukurāndhakāḥ //

punar dvāravatīṃ prāpte tasmin dānapatau tataḥ
pravavarṣa sahasrākṣaḥ kacche jalanidhes tadā //

kanyāṃ ca vāsudevāya svasāraṃ śīlasaṃmatām
akrūraḥ pradadau dhīmān prītyarthaṃ kurunandana //

atha vijñāya yogena kṛṣṇo babhrugataṃ maṇim
sabhāmadhyagataṃ prāha tam akrūraṃ janārdanaḥ //

yat tad ratnaṃ maṇivaraṃ tava hastagataṃ vibho
tat prayacchasva mānārha mayi mānāryakaṃ kṛthāḥ //

ṣaṣṭivarṣagate kāle yad roṣo 'bhūt tadā mama
sa saṃrūḍho 'sakṛtprāptas tataḥ kālātyayo mahān //

tataḥ kṛṣṇasya vacanāt sarvasātvatasaṃsadi
pradadau taṃ maṇiṃ babhrur akleśena mahāmatiḥ //

tatas tam āryavatprāptaṃ babhror hastād ariṃdamaḥ
dadau hṛṣṭamanāḥ kṛṣṇas taṃ maṇiṃ babhrave punaḥ //

sa kṛṣṇahastāt saṃprāpya maṇiratnaṃ syamantakam
ābadhya gāṃdinīputro virarājāṃśumān iva //