Harivamsa · Chapter 23

pūror vaṃśam ahaṃ brahmañ śrotum icchāmi tattvataḥ
druhyoścānor yadoś caiva turvasoś ca dvijottama
vistareṇānupūrvyā ca tad bhavān vaktum arhati //

vṛṣṇivaṃśaprasaṅgena svaṃ vaṃśaṃ pūrvam eva hi
śṛṇu pūror mahārāja vaṃśam agre mahātmanaḥ
vistareṇānupūrvyā ca yatra jāto 'si pārthiva //

hanta te vartayiṣyāmi pūror vaṃśam anuttamam
druhyoścānor yadoś caiva turvasoś ca paraṃtapa //

pūroḥ pravīraḥ putro 'bhūn manasyus tasya cātmajaḥ
rājā cābhayado nāma manasyor abhavat sutaḥ //

tathaivābhayadasyāsīt sudhanvā ca mahīpatiḥ
sudhanvanaḥ subāhus tu raudrāśvas tasya cātmajaḥ //

raudrāśvasya daśārṇeyuḥ kṛkaṇeyus tathaiva ca
daśāpsarasi sūnavaḥ |
ṛceyuś prathamas teṣāṃ |
kakṣeyuḥ sthaṇḍileyuś ca saṃnateyus tathaiva ca //

ṛceyuś ca jaleyuś ca sthaleyuś ca mahābalaḥ
ṣaṣṭhaś caiva ruceyuś ca jaleyuś caivasaptamaḥ |
dharmeyuś ca dṛḍheyuś ca vaneyur daśamaḥ smṛtaḥ |
vananityo vaneyuś ca putrikāś ca daśa striyaḥ //

bhadrā śūdrā ca madrā ca maladā malahā tathā
khalā balā ca rājendra taladā surathāpi ca
tathā gopabalā ca strī ratnakūṭā ca tā daśa //

ṛṣir jāto 'trivaṃśe ca tāsāṃ bhartā prabhākaraḥ
rudrāyāṃ janayām āsa somaṃ putraṃ yaśasvinam //

svarbhānunā hate sūrye patamāne divo mahīm
tamobhibhūte loke ca prabhā yena pravartitā //

svasti te 'stv iti cokto vai patamāno divākaraḥ
vacanāt tasya viprarṣer na papāta divo mahīm //

atriśreṣṭhāni gotrāṇi yaś cakāra mahātapāḥ
yajñeṣv atridhanaṃ caiva surair yasya pravartitam //

sa tāsu janayām āsa putrikāsu sanāmakān
daśa putrān mahātmānas tapasy ugre ratān sadā //

te tu gotrakarā rājann ṛṣayo vedapāragāḥ
svastyātreyā iti khyātāḥ kiṃ tv atridhanavarjitāḥ //

kakṣeyutanayās tv āsaṃs traya eva mahārathāḥ
sabhānaraś cākṣuṣaś ca paramekṣus tathaiva ca //

sabhānarasya putras tu vidvān kālānalo nṛpaḥ
kālānalasya dharmajñaḥ sṛñjayo nāma vai sutaḥ //

sṛñjayasyābhavat putro vīro rājā puraṃjayaḥ
janamejayo mahārāja puraṃjayasuto 'bhavat //

janamejayasya rājarṣer mahāsālo 'bhavat sutaḥ
deveṣu sa parijñātaḥ pratiṣṭhitayaśās tathā //

mahāmanā nāma suto mahāsālasya dhārmikaḥ
jajñe vīraḥ suragaṇaiḥ pūjitaḥ sa mahāmanāḥ //

mahāmanās tu putrau dvau janayām āsa bhārata
uśīnaraṃ ca dharmajñaṃ titikṣuṃ ca mahābalam //

uśīnarasya patnyas tu pañca rājarṣivaṃśajāḥ
nṛgā kṛmī navā darvā pañcamī ca dṛṣadvatī //

uśīnarasya putrās tu pañca tāsu kulodvahāḥ
tapasā caiva mahatā jātā vṛddhasya cātmajāḥ //

nṛgāyās tu nṛgaḥ putraḥ kṛmyāḥ kṛmir ajāyata
navāyās tu navaḥ putro darvāyāḥ suvrato 'bhavat //

dṛṣadvatyās tu saṃjajñe śibir auśīnaro nṛpa
śibes tu śibayas tāta yaudheyās tu nṛgasya ha //

navasya navarāṣṭraṃ tu kṛmes tu kṛmilā purī
suvratasya tathāmbaṣṭhā titikṣos tu prajāḥ śṛṇu //

titikṣur abhavad rājā pūrvasyāṃ diśi bhārata
uṣadratho mahābāhus tasya phenaḥ suto 'bhavat //

phenāt tu sutapā jajñe jajñe sutapasaḥ sutaḥ
balir mānuṣayonau tu sa rājā kāñcaneṣudhiḥ //

mahāyogī sa tu balir babhūva nṛpatiḥ purā
putrān utpādayām āsa pañca vaṃśakarān bhuvi //

aṅgaḥ prathamato jajñe vaṅgaḥ suhmas tathaiva ca
puṇḍraḥ kaliṅgaś ca tathā bāleyaṃ kṣatram ucyate
bāleyā brāhmaṇāś caiva tasya vaṃśakarā bhuvi //

bales tu brahmaṇā datto varaḥ prītena bhārata
mahāyogitvam āyuś ca kalpasya parimāṇataḥ
saṃgrāme cāpy ajeyatvaṃ dharme caiva pradhānatām |
trailokyadarśanaṃ cāpi prādhānyaṃ prasave tathā |
balasyāpratimatvaṃ vai dharmatattvārthadarśanam |
caturo niyatān varṇāṃs tvaṃ ca sthāpayiteti ha //

ity ukto vibhunā rājā baliḥ śāntiṃ parāṃ yayau
tasya te tanayāḥ sarve kṣetrajāmunipuṃgavāḥ |
saṃbhūtā dīrghatapasaḥ sudeṣṇāyāṃ mahaujasaḥ |
balis tān abhiṣicye ha pañca putrān akalmaṣān ||
kṛtārthaḥ so 'pi yogātmā yogam āśritya sa prabhuḥ |
adhṛṣyaḥ sarvabhūtānāṃ kālāpekṣī caraty uta |
kālena mahatā rājan svaṃ ca sthānam upāgamat //

teṣāṃ janapadāḥ pañca vaṅgāṅgāḥ suhmakās tathā
kaliṅgāḥ puṇḍrakāś caiva prajās tv aṅgasya me śṛṇu //

aṅgaputro mahān āsīd rājendro dadhivāhanaḥ
dadhivāhanaputras tu rājā divirathas tathā //

putro divirathasyāsīc chakratulyaparākramaḥ
vidvān dharmaratho nāma tasya citrarathaḥ sutaḥ //

tena dharmarathenātha tadā viṣṇupade girau
yajatā saha śakreṇa somaḥ pīto mahātmanā //

atha citrarathasyāpi putro daśaratho 'bhavat
lomapāda iti khyāto yasya śāntā sutābhavat //

tasya dāśarathir vīraś caturaṅgo mahāyaśāḥ
ṛṣyaśṛṅgaprabhāvena jajñe kulavivardhanaḥ //

caturaṅgasya putras tu pṛthulākṣa iti smṛtaḥ
pṛthulākṣasuto rājā campo nāma mahāyaśāḥ
campasya tu purī campā yā pūrvaṃ mālinī babhau //

pūrṇabhadraprasādena haryaṅgo 'sya suto 'bhavat
tato vibhāṇḍakas tasya vāraṇaṃ śatruvāraṇam
avatārayām āsa mahīṃ mantrair vāhanam uttamam //

haryaṅgasya sutaḥ karṇo vikarṇas tasya cātmajaḥ
rājā bhadrarathaḥ smṛtaḥ |
putro bhadrarathasyāsīd bṛhatkarmā prajeśvaraḥ |
bṛhaddarbhaḥ sutas tasya yasmāj jajñe bṛhanmanāḥ ||
bṛhanmanās tu rājendro janayām āsa vai sutam |
nāmnā jayadrathaṃ nāma yasmād dṛḍharatho nṛpaḥ ||
āsīd dṛḍharathasyāpi viśvajij janamejaya |
dāyādas tasya karṇas tu |
tasya putraśataṃ tv āsīd aṅgānāṃ kulavardhanam //

ete 'ṅgavaṃśajāḥ sarve rājānaḥ kīrtitā mayā
satyavratā mahātmānaḥ prajāvanto mahārathāḥ //

ṛceyos tu mahārāja raudrāśvatanayasya vai
śṛṇu vaṃśam anuproktaṃ yatra jāto 'si pārthiva //

ṛceyutanayo rājan matināro mahīpatiḥ
matinārasutāś cāsaṃs trayaḥ paramadhārmikāḥ //

taṃsurogho 'pratirathaḥ subāhuś caiva dhārmikaḥ
gaurī kanyā cavikhyātā māndhātṛjananī śubhā |
sarve vedavratasnātā brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ //

ilā nāma tu yasyāsīt kanyā vai janamejaya
brahmavādiny adhitrī ca taṃsus tām adhyagacchata //

taṃsoḥ suraugho rājarṣir dharmanetro mahāyaśāḥ
brahmavādī parākrāntas tasya bhāryopadānavī //

upadānavī sutāṃl lebhe caturas tān suraughataḥ
tataś cotpādayām āsa caturaḥ purunandanān |
duḥṣantam atha suḥṣantaṃ pravīram anaghaṃ tathā //

duḥṣantasya tu dāyādo bharato nāma vīryavān
sa sarvadamano nāma nāgāyutabalo mahān //

cakravartī suto jajñe duḥṣantasya mahāyaśāḥ
śakuntalāyāṃ bharato yasya nāmnā stha bhāratāḥ //

bharatasya vinaṣṭeṣu tanayeṣu mahīpateḥ
mātṝṇāṃ tāta kopeṇa yathā te kathitaṃ tadā //

bṛhaspater aṅgirasaḥ putro rājan mahāmuniḥ
ayājayad bharadvājo mahadbhiḥ kratubhir vibhuḥ //

pūrvaṃ tu vitathe tasya kṛte vai putrajanmani
tato 'tha vitatho nāma bharadvājāt suto 'bhavat //

sa cāpi vitathaḥ putrāñ janayām āsa pañca vai
suhotraṃ sutahotāraṃ gayaṃ gargaṃ tathaiva ca //

kapilaṃ ca mahātmānaṃ sutahotuḥ sutadvayam
kāśikaś ca mahāsattvas tathā gṛtsamatiḥ prabhuḥ //

tathā gṛtsamateḥ putrā brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ
kāśyasya kāśayo rājan putro dīrghatapās tathā //

babhūva dīrghatapaso vidvān dhanvaṃtariḥ sutaḥ
dhanvaṃtares tu tanayaḥ ketumān iti viśrutaḥ //

athā ketumataḥ putro vīro bhīmarathaḥ smṛtaḥ
suto bhīmarathasyāsīd divodāsaḥprajeśvaraḥ |
divodāsa iti khyātaḥ sarvarakṣaḥpraṇāśanaḥ //

etasminn eva kāle tu purīṃ vārāṇasīṃ nṛpaḥ
śūnyāṃ niveśayām āsa kṣemako nāma rākṣasaḥ //

śaptā hi sā matimatā nikumbhena mahātmanā
śūnyā varṣasahasraṃ vai bhavitrīti nararṣabha //

tasyāṃ tu śaptamātrāyāṃ divodāsaḥ prajeśvaraḥ
viṣayānte purīṃ ramyāṃ gomatyāṃ saṃnyaveśayat //

bhadraśreṇyasya putrāṇāṃ śatam uttamadhanvinām
hatvā niveśayām āsa divodāsaḥ prajeśvaraḥ //

divodāsasya putras tu vīro rājā pratardanaḥ
pratardanasya putrau dvau vatso bhārgava eva ca //

alarko rājaputraś ca rājā saṃnatimān bhuvi
hehayasya tu dāyādyaṃ hṛtavān vai mahīpatiḥ //

ājahre pitṛdāyādyaṃ divodāsahṛtaṃ balāt
tasyānvaye suhotro 'bhūd rājā paramadhārmikaḥ |
bhadraśreṇyasya putreṇa durdamena mahātmanā
divodāsena bālo hi ghṛṇayā sa visarjitaḥ //

aṣṭāratho nāma nṛpaḥ suto bhīmarathasya vai
tena putreṣu bāleṣu prahṛtaṃ tasya bhārata
vairasyāntaṃ mahārāja kṣatriyeṇa vidhitsatā //

alarkaḥ kāśirājas tu brahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥ
alarkaṃ prati rājānaṃ śloko gītaḥ purātanam |
ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi ṣaṣṭiṃ varṣaśatāni ca //

yuvā rūpeṇa saṃpanna āsīt kāśikulodvahaḥ
lopāmudrāprasādena paramāyur avāpa saḥ //

vayaso 'nte mahābāhur hatvā kṣemakarākṣasam
ramyāṃ niveśayām āsa purīṃ vārāṇasīṃ nṛpaḥ //

alarkasya tu dāyādaḥ kṣemo nāma mahāyaśāḥ
kṣemako nāma pārthivaḥ |
kṣemakasya tu putro vai |
kṣemasya ketumān putro varṣaketus tato 'bhavat //

varṣaketos tu dāyādo vibhur nāma prajeśvaraḥ
ānartas tu vibhoḥ putraḥ sukumāras tato 'bhavat //

sukumārasya putras tu satyaketur mahārathaḥ
suto 'bhavan mahātejā rājā paramadhārmikaḥ
karantur nāma nṛpatis tasya putrau babhūvatuḥ |
brahmaṇyau satyasaṃpannau bhārgo vatsas tathaiva ca |
vatsasya vatsabhūmis tu bhārgabhūmis tu bhārgavāt //

ete tv aṅgirasaḥ putrā jātā vaṃśe 'tha bhārgave
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca bharatarṣabha //

suhotrasya bṛhat putro bṛhatas tanayās trayaḥ
ajamīḍho dvimīḍhaś ca purumīḍhaś ca vīryavān //

ajamīḍhasya patnyas tu tisro vai yaśasānvitāḥ
nīlī ca keśinī caiva dhūminī ca varāṅganā //

ajamīḍhasya keśinyāṃ jajñe jahnuḥ pratāpavān
ya ājahre mahāsattraṃ sarvamedham mahāmakham //

patilobhena yaṃ gaṅgā vitate 'bhisasāra ha
necchataḥ plāvayām āsa tasya gaṅgā ca tat sadaḥ //

tayā ca plāvitaṃ dṛṣṭvā yajñavāṭaṃ samantataḥ
sauhotrir abravīd gaṅgāṃ kruddho bharatasattama //

eṣa te triṣu lokeṣu saṃkṣipyāpaḥ pibāmy aham
asya gaṅge 'valepasya sadyaḥ phalam avāpnuhi //

tataḥ pītāṃ mahātmāno gaṅgāṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ
upaninyur mahābhāgāṃ duhitṛtvāya jāhnavīm //

yuvanāśvasya putrīṃ tu kāverīṃ jahnur āvahat
gaṅgāśāpena dehārdhaṃ yasyāḥ paścān nadīkṛtam //

jahnos tu dayitaḥ putro ajako nāma vīryavān
ajakasya tu dāyādo balākāśvo mahīpatiḥ //

babhūva mṛgayāśīlaḥ kuśikas tasya cātmajaḥ
pahlavaiḥ saha saṃvṛddho rājā vanacaraiḥ sa ha //

kuśikas tu tapas tepe putram indrasamaṃ prabhuḥ
labheyam iti taṃ śakras trāsād abhyetya jajñivān //

sa gādhir abhavad rājā maghavān kauśikaḥ svayam
viśvāmitras tu gādheyo rājā viśvarathaś ca ha //

viśvajid viśvakṛc caiva tathā satyavatī nṛpa
ṛcīkāj jamadagnis tu satyavatyām ajāyata //

viśvāmitrasya tu sutā devarātādayaḥ smṛtāḥ
prakhyātās triṣu lokeṣu teṣāṃ nāmāni me śṛṇu //

devaśravāḥ katiś caiva yasmāt kātyāyanāḥ smṛtāḥ
śālāpatir hiraṇyākṣo reṇur yasyātha reṇukā //

sāṃkṛtyo gālavo rājan maudgalyaśveti viśrutāḥ
teṣāṃ khyātāni gotrāṇi kauśikānāṃ mahātmanām //

pāṇino babhravaś caiva dhānaṃjayyās tathaiva ca
pārthivā devarātāś ca sālaṅkāyanasauśravāḥ //

lohityā yamadūtaś ca tathā kārīṣayaḥ smṛtāḥ
viśrutāḥ kauśikā rājaṃs tathānye saindhavāyanāḥ
ṛṣyantaravivāhyāś ca kauśikā bahavaḥ smṛtāḥ //

pauravasya mahārāja brahmarṣeḥ kauśikasya ca
saṃbandho hy asya vaṃśe 'smin brahmakṣatrasya viśrutaḥ //

viśvāmitrātmajānāṃ tu śunaḥśepo 'grajaḥ smṛtaḥ
bhārgavaḥ kauśikatvaṃ hi prāptaḥ sa munisattamaḥ //

śabarādayaś ca saptānye viśvāmitrasya vai sutāḥ
dṛṣadvatīsutaś cāpi viśvāmitrād athāṣṭakaḥ //

aṣṭakasya suto lauhiḥ prokto jahnugaṇo mayā
ājamīḍho 'paro vaṃśaḥ śrūyatāṃ bharatarṣabha //

ajamīḍhāt tu nīlyāṃ vai suśāntir udapadyata
purujātiḥ suśāntes tu bāhyāśvaḥ purujātitaḥ //

bāhyāśvatanayāḥ pañca babhūvur amaropamāḥ
mudgalaḥ sṛñjayaś caiva rājā bṛhadiṣus tathā //

yavīnaraś ca vikrāntaḥ kṛmilāśvaś ca pañcamaḥ
pañceme rakṣaṇāyālaṃ deśānām iti viśrutāḥ //

pañcānāṃ viddhi pāñcālān sphītān puṇyajanāvṛtān
alaṃ saṃrakṣaṇe teṣāṃ pāñcālā iti viśrutāḥ //

mudgalasya tu dāyādo maudgalyaḥ sumahāyaśāḥ
sarva ete mahātmānaḥ kṣatropetādvijātayaḥ |
ete hy aṅgirasaḥ pakṣaṃ saṃśritāḥ kaṇvamaudgalāḥ ||
mudgalasya suto jyeṣṭho brahmarṣiḥ sumahātapāḥ |
indrasenā yato garbhaṃ vadhryaśvaṃ pratyapadyata //

āsīt pañcavanaḥ putraḥ sṛñjayasya mahātmanaḥ
sutaḥ pañcavanasyāpi somadatto mahīpatiḥ //

somadattasya dāyādaḥ sahadevo mahāyaśāḥ
sahadevasutaś cāpi somako nāma pārthivaḥ //

somakasya suto jantur yasya putraśataṃ babhau
teṣāṃ yavīyān pṛṣato drupadasya pitā prabhuḥ //

mahiṣī tv ajamīḍhasya dhūminī putragṛddhinī
tṛtīyā tava pūrveṣāṃ jananī pṛthivīpate //

sā tu putrārthinī devī vratacaryāsamāhitā
tapo varṣāśataṃ tepe strībhiḥ paramaduścaram //

hutvāgniṃ vidhivat sā tu pavitramitabhojanā
agnihotrakuśeṣv eva suṣvāpa janamejaya //

dhūminyā sa tayā devyā ajamīḍhaḥ sameyivān
ṛkṣaṃ sā janayām āsa dhūmavarṇaṃ sudarśanam //

ṛkṣāt saṃvaraṇo jajñe kuruḥ saṃvaraṇāt tathā
yaḥ prayāgād apakramya kurukṣetraṃ cakāra ha //

puṇyaṃ ca ramaṇīyaṃ ca puṇyakṛdbhir niṣevitam
tasyānvavāyaḥ sumahān yasya nāmnā stha kauravāḥ //

kuroś ca putrāś catvāraḥ sudhanvā sudhanus tathā
parīkṣic ca mahābāhuḥ pravaraś cārimejayaḥ //

parīkṣitas tu tanayo dhārmiko janamejayaḥ
janamejayasya dāyādās traya eva mahārathāḥ |
jahnos tukathayiṣyāmi yatra jāto 'si pārthiva ||
jahnus tv ajanayat putraṃ surathaṃ nāma bhūmipam |
śrutaseno 'grasenau ca bhīmasenaś ca nāmataḥ //

janamejayasya putrau tu suratho matimāṃs tathā
surathasya tu vikrāntaḥ putro jajñe vidūrathaḥ //

vidūrathasya dāyāda ṛkṣa eva mahārathaḥ
dvitīyaḥ sa babhau rājā nāmnā tenaiva saṃjñitaḥ //

dvāv ṛkṣau tava vaṃśe 'smin dvāv eva ca parīkṣitau
bhīmasenās trayo rājan dvāv eva janamejayau //

ṛkṣasya tu dvitīyasya bhīmaseno 'bhavat sutaḥ
pratīpo bhīmasenasya pratīpasya tu śāṃtanuḥ
devāpir bāhlikaś caiva traya eva mahārathāḥ //

śāṃtanoḥ prasavas tv eṣa yatra jāto 'si pārthiva
bāhlikasya tu rājyaṃ vai saptabāhlyaṃ viśāṃ pate //

bāhlikasya sutaś caiva somadatto mahāyaśāḥ
jajñire somadattāt tu bhūrir bhūriśravāḥ śalaḥ //

upādhyāyas tu devānāṃ devāpir abhavan muniḥ
cyavanasya putraḥ kṛtaka iṣṭaś cāsīn mahātmanaḥ //

śāṃtanus tv abhavad rājā kauravāṇāṃ dhuraṃdharaḥ //

kālī vicitravīryaṃ tu janayām āsa bhārata
śāṃtanor dayitaṃ putraṃ dharmātmānam akalmaṣam //

kṛṣṇadvaipāyanac caiva kṣetre vaicitravīryake
dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍuṃ ca viduraṃ cāpy ajījanat //

pāṇḍor dhanaṃjayaḥ putraḥ saubhadras tasya cātmajaḥ
abhimanyoḥ parīkṣit tu pitā tava janeśvara //

eṣa te pauravo vaṃśo yatra jāto 'si pārthiva
turvasos tu pravakṣyāmi druhyoś cānor yados tathā //

turvasos tu suto vahnir vahner gobhānur ātmajaḥ
gobhānos tu suto rājā triśānur aparājitaḥ //

karaṃdhamas tu triśānor maruttas tasya cātmajaḥ
anyas tv āvikṣito rājā maruttaḥ kathitas tava //

anapatyo 'bhavad rājā yajvā vipuladakṣiṇaḥ
duhitā saṃmatā nāma tasyāsīt pṛthivīpateḥ //

dakṣiṇārthaṃ hi sā dattā saṃvartāya mahātmane
duḥṣantaṃ pauravaṃ cāpi lebhe putram akalmaṣam //

evaṃ yayāteḥ śāpena jarāsaṃkramaṇe tadā
pauravaṃ turvasor vaṃśaḥ praviveśa nṛpottama //

duḥṣantasya tu dāyādaḥ śarutthāmaḥ prajeśvaraḥ
śarutthāmād athākrīḍaś catvāras tasya cātmajāḥ //

pāṇḍyaś ca keralaś caiva kolaś colaś ca pārthivaḥ
teṣāṃ janapadāḥ sphītāḥ pāṇḍyaś colaś ca keralāḥ //

druhyos tu tanayo rājan babhrusenaś ca pārthivaḥ
aṅgārasetus tatputro marutāṃ patir ucyate //

yauvanāśvena samare kṛcchreṇa nihato balī
yuddhaṃ sumahad āsīd dhi māsān pari caturdaśa //

aṅgārasya tu dāyādo gāndhāro nāma pārthivaḥ
khyāyate yasya nāmnā vai gāndhāraviṣayo mahān
gāndhāradeśajāś caiva turagā vājināṃ varāḥ //

anos tu putro dharmo 'bhūd dhṛtas tasyātmajo 'bhavat
dhṛtāt tu duduho jajñe pracetās tasya cātmajaḥ
pracetasaḥ sucetās tu kīrtitā hy anavo mayā //

babhūvus tu yadoḥ putrāḥ pañca devasutopamāḥ
sahasradaḥ payodaś ca kroṣṭā nīlo 'ñjikas tathā //

sahasradasya dāyādās trayaḥ paramadhārmikāḥ
śatajin nāma pārthivaḥ |
śatajitaḥ sutāḥ khyātās |
hehayaś ca hayaś caiva rājan veṇuhayas tathā //

hehayasyābhavat putro dharmanetra iti śrutaḥ
dharmanetrasya kāntas tu kāntaputrās tato 'bhavan //

kṛtavīryaḥ kṛtaujāś ca kṛtadhanvā tathaiva ca
kṛtāgniś ca caturtho 'bhūt kṛtavīryāt tathārjunaḥ //

yaḥ sa bāhusahasreṇa saptadvīpeśvaro 'bhavat
jigāya pṛthivīm eko rathenādityavarcasā //

sa hi varṣaśataṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram
dattam ārādhayām āsa kārtavīryo 'trisaṃbhavam //

tasmai datto varān prādāc caturo bhūritejasaḥ
pūrvaṃ bāhusahasraṃ tu prārthitaṃ paramaṃ varam //

adharme dhīyamānasya sadbhiḥ syān me nibarhaṇam
ugreṇa pṛthivīṃ jitvā dharmeṇaivānurañjanam //

saṃgrāmān subahūñ jitvā hatvā cārīn sahasraśaḥ
saṃgrāme vartamānasya vadhaṃ cābhyadhikād raṇe //

tasya bāhusahasraṃ tu yudhyataḥ kila bhārata
yogād yogeśvarasyāgre prādurbhavati māyayā //

teneyaṃ pṛthivī kṛtsnā saptadvīpā sapattanā
sasamudrā sanagarā ugreṇa vidhinā jitā //

tena saptasu dvīpeṣu sapta yajñaśatāni vai
prāptāni vidhinā rājñā śrūyante janamejaya //

sarve yajñā mahābāho tasyāsan bhūridakṣiṇāḥ
sarve kāñcanayūpāś ca sarve kāñcanavedayaḥ //

sarve devair mahārāja vimānasthair alaṃkṛtāḥ
gandharvair apsarobhiś ca nityam evopaśobhitāḥ //

yasya yajñe jagau gāthāṃ gandharvo nāradas tathā
varīdāsātmajo vidvān mahimnā tasya vismitaḥ //

na nūnaṃ kārtavīryasya gatiṃ yāsyanti pārthivāḥ
yajñair dānais tapobhir vā vikrameṇa śrutena vā //

sa hi saptasu dvīpeṣu khaḍgī carmī śarāsanī
rathī dvīpān anucaran yogī saṃdṛśyate nṛbhiḥ //

sa bhikṣām adadād vīraḥ sapta dvīpān vibhāvasoḥ
purāṇigrāmaghoṣāṃś ca viṣayāṃś caiva sarvaśaḥ |
jajvāla tasya sarvāṇi citrabhānur didhakṣayā ||
sa tasya puruṣendrasya prabhāveṇa mahātmanaḥ |
dadāha kārtavīryasya śailāṃś caiva vanāni ca ||
sa śūnyam āśramaṃ ramyaṃ varuṇasyātmajasya vai |
dadāha balavadbhītaś citrabhānuḥ sa haihayaḥ |
yaṃ lebhe varuṇaḥ putraṃ purā bhāsvantam uttamam |
vasiṣṭhaṃ nāma sa muniḥ khyāta āpava ity uta |
yatrāpavas tu taṃ krodhāc chaptavān arjunaṃ vibhuḥ //

yasmān na varjitam idaṃ vanaṃ te mama hehaya
tasmāt te duṣkaraṃ karma kṛtam anyo hariṣyati
arjuno nāma kauravyaḥ pāṇḍavaḥ kuntinandanaḥ //

chittvā bāhusahasraṃ te pramathya tarasā balī
tapasvī brāhmaṇaś ca tvāṃ haniṣyati sa bhārgavaḥ //

anaṣṭadravyatā yasya babhūvāmitrakarśana
prabhāveṇa narendrasya prajā dharmeṇa rakṣataḥ //

rāmāt tato 'sya mṛtyur vai tasya śāpān mahāmuneḥ
varaś caiṣa hi kauravya svayam eva vṛtaḥ purā //

tasya putraśatasyāsan pañca śeṣā mahātmanaḥ
kṛtāstrā balinaḥ śūrā dharmātmāno yaśasvinaḥ //

śūrasenaś ca śūraś ca dhṛṣṭoktaḥ kṛṣṇa eva ca
jayadhvajaś ca nāmnāsīd āvantyo nṛpatir mahān
kārtavīryasya tanayā vīryavanto mahārathāḥ //

jayadhvajasya putras tu tālajaṅgho mahābalaḥ
tasya putrāḥ śatākhyās tu tālajaṅghā iti śrutāḥ //

teṣāṃ kule mahārāja hehayānāṃ mahātmanām
vītihotrāḥ sujātāś ca bhojāś cāvantayas tathā //

tauṇḍikerā iti khyātās tālajaṅghās tathaiva ca
bharatāś ca sujātāś ca bahutvān nānukīrtitāḥ //

vṛṣaprabhṛtayo rājan yādavāḥ puṇyakarmiṇaḥ
vṛṣo vaṃśadharas tatra tasya putro 'bhavan madhuḥ
madhoḥ putraśataṃ tv āsīd vṛṣaṇas tasya vaṃśabhāk //

vṛṣaṇād vṛṣṇayaḥ sarve madhos tu mādhavāḥ smṛtāḥ
yādavā yadunā cāgre nirucyante ca hehayāḥ //

na tasya vittanāśaḥ syān naṣṭaṃ pratilabhec ca saḥ
kārtavīryasya yo janma kathayed iha nityaśaḥ //

ete yayātiputrāṇāṃ pañca vaṃśā viśāṃ pate
kīrtitā lokavīrāṇāṃ ye lokān dhārayanti vai
bhūtānīva mahārāja pañca sthāvarajaṅgamam //

śrutvā pañcavisargaṃ tu rājā dharmārthakovidaḥ
vaśī bhavati pañcānām ātmajānāṃ tatheśvaraḥ //

labhet pañca varāṃś caiṣa durlabhān iha laukikān
āyuḥ kīrtiṃ dhanaṃ putrān aiśvaryaṃ bhūya eva ca
dhāraṇāc chravaṇāc caiva pañcavargasya bhārata //

kroṣṭos tu śṛṇu rājendra vaṃśam uttamapūruṣam
yador vaṃśadharasyeha yajvanaḥ puṇyakarmaṇaḥ //

kroṣṭor hi vaṃśaṃ śrutvemaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate
yasyānvavāyajo viṣṇur harir vṛṣṇikulaprabhuḥ //