હરિવંશ · અધ્યાય 23

પૂરોર્ વંશમ્ અહં બ્રહ્મઞ્ શ્રોતુમ્ ઇચ્છામિ તત્ત્વતઃ
દ્રુહ્યોશ્ચાનોર્ યદોશ્ ચૈવ તુર્વસોશ્ ચ દ્વિજોત્તમ
વિસ્તરેણાનુપૂર્વ્યા ચ તદ્ ભવાન્ વક્તુમ્ અર્હતિ ॥

વૃષ્ણિવંશપ્રસઙ્ગેન સ્વં વંશં પૂર્વમ્ એવ હિ
શૃણુ પૂરોર્ મહારાજ વંશમ્ અગ્રે મહાત્મનઃ
વિસ્તરેણાનુપૂર્વ્યા ચ યત્ર જાતો ઽસિ પાર્થિવ ॥

હન્ત તે વર્તયિષ્યામિ પૂરોર્ વંશમ્ અનુત્તમમ્
દ્રુહ્યોશ્ચાનોર્ યદોશ્ ચૈવ તુર્વસોશ્ ચ પરંતપ ॥

પૂરોઃ પ્રવીરઃ પુત્રો ઽભૂન્ મનસ્યુસ્ તસ્ય ચાત્મજઃ
રાજા ચાભયદો નામ મનસ્યોર્ અભવત્ સુતઃ ॥

તથૈવાભયદસ્યાસીત્ સુધન્વા ચ મહીપતિઃ
સુધન્વનઃ સુબાહુસ્ તુ રૌદ્રાશ્વસ્ તસ્ય ચાત્મજઃ ॥

રૌદ્રાશ્વસ્ય દશાર્ણેયુઃ કૃકણેયુસ્ તથૈવ ચ
દશાપ્સરસિ સૂનવઃ ।
ઋચેયુશ્ પ્રથમસ્ તેષાં ।
કક્ષેયુઃ સ્થણ્ડિલેયુશ્ ચ સંનતેયુસ્ તથૈવ ચ ॥

ઋચેયુશ્ ચ જલેયુશ્ ચ સ્થલેયુશ્ ચ મહાબલઃ
ષષ્ઠશ્ ચૈવ રુચેયુશ્ ચ જલેયુશ્ ચૈવસપ્તમઃ ।
ધર્મેયુશ્ ચ દૃઢેયુશ્ ચ વનેયુર્ દશમઃ સ્મૃતઃ ।
વનનિત્યો વનેયુશ્ ચ પુત્રિકાશ્ ચ દશ સ્ત્રિયઃ ॥

ભદ્રા શૂદ્રા ચ મદ્રા ચ મલદા મલહા તથા
ખલા બલા ચ રાજેન્દ્ર તલદા સુરથાપિ ચ
તથા ગોપબલા ચ સ્ત્રી રત્નકૂટા ચ તા દશ ॥

ઋષિર્ જાતો ઽત્રિવંશે ચ તાસાં ભર્તા પ્રભાકરઃ
રુદ્રાયાં જનયામ્ આસ સોમં પુત્રં યશસ્વિનમ્ ॥

સ્વર્ભાનુના હતે સૂર્યે પતમાને દિવો મહીમ્
તમોભિભૂતે લોકે ચ પ્રભા યેન પ્રવર્તિતા ॥

સ્વસ્તિ તે ઽસ્ત્વ્ ઇતિ ચોક્તો વૈ પતમાનો દિવાકરઃ
વચનાત્ તસ્ય વિપ્રર્ષેર્ ન પપાત દિવો મહીમ્ ॥

અત્રિશ્રેષ્ઠાનિ ગોત્રાણિ યશ્ ચકાર મહાતપાઃ
યજ્ઞેષ્વ્ અત્રિધનં ચૈવ સુરૈર્ યસ્ય પ્રવર્તિતમ્ ॥

સ તાસુ જનયામ્ આસ પુત્રિકાસુ સનામકાન્
દશ પુત્રાન્ મહાત્માનસ્ તપસ્ય્ ઉગ્રે રતાન્ સદા ॥

તે તુ ગોત્રકરા રાજન્ન્ ઋષયો વેદપારગાઃ
સ્વસ્ત્યાત્રેયા ઇતિ ખ્યાતાઃ કિં ત્વ્ અત્રિધનવર્જિતાઃ ॥

કક્ષેયુતનયાસ્ ત્વ્ આસંસ્ ત્રય એવ મહારથાઃ
સભાનરશ્ ચાક્ષુષશ્ ચ પરમેક્ષુસ્ તથૈવ ચ ॥

સભાનરસ્ય પુત્રસ્ તુ વિદ્વાન્ કાલાનલો નૃપઃ
કાલાનલસ્ય ધર્મજ્ઞઃ સૃઞ્જયો નામ વૈ સુતઃ ॥

સૃઞ્જયસ્યાભવત્ પુત્રો વીરો રાજા પુરંજયઃ
જનમેજયો મહારાજ પુરંજયસુતો ઽભવત્ ॥

જનમેજયસ્ય રાજર્ષેર્ મહાસાલો ઽભવત્ સુતઃ
દેવેષુ સ પરિજ્ઞાતઃ પ્રતિષ્ઠિતયશાસ્ તથા ॥

મહામના નામ સુતો મહાસાલસ્ય ધાર્મિકઃ
જજ્ઞે વીરઃ સુરગણૈઃ પૂજિતઃ સ મહામનાઃ ॥

મહામનાસ્ તુ પુત્રૌ દ્વૌ જનયામ્ આસ ભારત
ઉશીનરં ચ ધર્મજ્ઞં તિતિક્ષું ચ મહાબલમ્ ॥

ઉશીનરસ્ય પત્ન્યસ્ તુ પઞ્ચ રાજર્ષિવંશજાઃ
નૃગા કૃમી નવા દર્વા પઞ્ચમી ચ દૃષદ્વતી ॥

ઉશીનરસ્ય પુત્રાસ્ તુ પઞ્ચ તાસુ કુલોદ્વહાઃ
તપસા ચૈવ મહતા જાતા વૃદ્ધસ્ય ચાત્મજાઃ ॥

નૃગાયાસ્ તુ નૃગઃ પુત્રઃ કૃમ્યાઃ કૃમિર્ અજાયત
નવાયાસ્ તુ નવઃ પુત્રો દર્વાયાઃ સુવ્રતો ઽભવત્ ॥

દૃષદ્વત્યાસ્ તુ સંજજ્ઞે શિબિર્ ઔશીનરો નૃપ
શિબેસ્ તુ શિબયસ્ તાત યૌધેયાસ્ તુ નૃગસ્ય હ ॥

નવસ્ય નવરાષ્ટ્રં તુ કૃમેસ્ તુ કૃમિલા પુરી
સુવ્રતસ્ય તથામ્બષ્ઠા તિતિક્ષોસ્ તુ પ્રજાઃ શૃણુ ॥

તિતિક્ષુર્ અભવદ્ રાજા પૂર્વસ્યાં દિશિ ભારત
ઉષદ્રથો મહાબાહુસ્ તસ્ય ફેનઃ સુતો ઽભવત્ ॥

ફેનાત્ તુ સુતપા જજ્ઞે જજ્ઞે સુતપસઃ સુતઃ
બલિર્ માનુષયોનૌ તુ સ રાજા કાઞ્ચનેષુધિઃ ॥

મહાયોગી સ તુ બલિર્ બભૂવ નૃપતિઃ પુરા
પુત્રાન્ ઉત્પાદયામ્ આસ પઞ્ચ વંશકરાન્ ભુવિ ॥

અઙ્ગઃ પ્રથમતો જજ્ઞે વઙ્ગઃ સુહ્મસ્ તથૈવ ચ
પુણ્ડ્રઃ કલિઙ્ગશ્ ચ તથા બાલેયં ક્ષત્રમ્ ઉચ્યતે
બાલેયા બ્રાહ્મણાશ્ ચૈવ તસ્ય વંશકરા ભુવિ ॥

બલેસ્ તુ બ્રહ્મણા દત્તો વરઃ પ્રીતેન ભારત
મહાયોગિત્વમ્ આયુશ્ ચ કલ્પસ્ય પરિમાણતઃ
સંગ્રામે ચાપ્ય્ અજેયત્વં ધર્મે ચૈવ પ્રધાનતામ્ ।
ત્રૈલોક્યદર્શનં ચાપિ પ્રાધાન્યં પ્રસવે તથા ।
બલસ્યાપ્રતિમત્વં વૈ ધર્મતત્ત્વાર્થદર્શનમ્ ।
ચતુરો નિયતાન્ વર્ણાંસ્ ત્વં ચ સ્થાપયિતેતિ હ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તો વિભુના રાજા બલિઃ શાન્તિં પરાં યયૌ
તસ્ય તે તનયાઃ સર્વે ક્ષેત્રજામુનિપુંગવાઃ ।
સંભૂતા દીર્ઘતપસઃ સુદેષ્ણાયાં મહૌજસઃ ।
બલિસ્ તાન્ અભિષિચ્યે હ પઞ્ચ પુત્રાન્ અકલ્મષાન્ ॥
કૃતાર્થઃ સો ઽપિ યોગાત્મા યોગમ્ આશ્રિત્ય સ પ્રભુઃ ।
અધૃષ્યઃ સર્વભૂતાનાં કાલાપેક્ષી ચરત્ય્ ઉત ।
કાલેન મહતા રાજન્ સ્વં ચ સ્થાનમ્ ઉપાગમત્ ॥

તેષાં જનપદાઃ પઞ્ચ વઙ્ગાઙ્ગાઃ સુહ્મકાસ્ તથા
કલિઙ્ગાઃ પુણ્ડ્રકાશ્ ચૈવ પ્રજાસ્ ત્વ્ અઙ્ગસ્ય મે શૃણુ ॥

અઙ્ગપુત્રો મહાન્ આસીદ્ રાજેન્દ્રો દધિવાહનઃ
દધિવાહનપુત્રસ્ તુ રાજા દિવિરથસ્ તથા ॥

પુત્રો દિવિરથસ્યાસીચ્ છક્રતુલ્યપરાક્રમઃ
વિદ્વાન્ ધર્મરથો નામ તસ્ય ચિત્રરથઃ સુતઃ ॥

તેન ધર્મરથેનાથ તદા વિષ્ણુપદે ગિરૌ
યજતા સહ શક્રેણ સોમઃ પીતો મહાત્મના ॥

અથ ચિત્રરથસ્યાપિ પુત્રો દશરથો ઽભવત્
લોમપાદ ઇતિ ખ્યાતો યસ્ય શાન્તા સુતાભવત્ ॥

તસ્ય દાશરથિર્ વીરશ્ ચતુરઙ્ગો મહાયશાઃ
ઋષ્યશૃઙ્ગપ્રભાવેન જજ્ઞે કુલવિવર્ધનઃ ॥

ચતુરઙ્ગસ્ય પુત્રસ્ તુ પૃથુલાક્ષ ઇતિ સ્મૃતઃ
પૃથુલાક્ષસુતો રાજા ચમ્પો નામ મહાયશાઃ
ચમ્પસ્ય તુ પુરી ચમ્પા યા પૂર્વં માલિની બભૌ ॥

પૂર્ણભદ્રપ્રસાદેન હર્યઙ્ગો ઽસ્ય સુતો ઽભવત્
તતો વિભાણ્ડકસ્ તસ્ય વારણં શત્રુવારણમ્
અવતારયામ્ આસ મહીં મન્ત્રૈર્ વાહનમ્ ઉત્તમમ્ ॥

હર્યઙ્ગસ્ય સુતઃ કર્ણો વિકર્ણસ્ તસ્ય ચાત્મજઃ
રાજા ભદ્રરથઃ સ્મૃતઃ ।
પુત્રો ભદ્રરથસ્યાસીદ્ બૃહત્કર્મા પ્રજેશ્વરઃ ।
બૃહદ્દર્ભઃ સુતસ્ તસ્ય યસ્માજ્ જજ્ઞે બૃહન્મનાઃ ॥
બૃહન્મનાસ્ તુ રાજેન્દ્રો જનયામ્ આસ વૈ સુતમ્ ।
નામ્ના જયદ્રથં નામ યસ્માદ્ દૃઢરથો નૃપઃ ॥
આસીદ્ દૃઢરથસ્યાપિ વિશ્વજિજ્ જનમેજય ।
દાયાદસ્ તસ્ય કર્ણસ્ તુ ।
તસ્ય પુત્રશતં ત્વ્ આસીદ્ અઙ્ગાનાં કુલવર્ધનમ્ ॥

એતે ઽઙ્ગવંશજાઃ સર્વે રાજાનઃ કીર્તિતા મયા
સત્યવ્રતા મહાત્માનઃ પ્રજાવન્તો મહારથાઃ ॥

ઋચેયોસ્ તુ મહારાજ રૌદ્રાશ્વતનયસ્ય વૈ
શૃણુ વંશમ્ અનુપ્રોક્તં યત્ર જાતો ઽસિ પાર્થિવ ॥

ઋચેયુતનયો રાજન્ મતિનારો મહીપતિઃ
મતિનારસુતાશ્ ચાસંસ્ ત્રયઃ પરમધાર્મિકાઃ ॥

તંસુરોઘો ઽપ્રતિરથઃ સુબાહુશ્ ચૈવ ધાર્મિકઃ
ગૌરી કન્યા ચવિખ્યાતા માન્ધાતૃજનની શુભા ।
સર્વે વેદવ્રતસ્નાતા બ્રહ્મણ્યાઃ સત્યવાદિનઃ ॥

ઇલા નામ તુ યસ્યાસીત્ કન્યા વૈ જનમેજય
બ્રહ્મવાદિન્ય્ અધિત્રી ચ તંસુસ્ તામ્ અધ્યગચ્છત ॥

તંસોઃ સુરૌઘો રાજર્ષિર્ ધર્મનેત્રો મહાયશાઃ
બ્રહ્મવાદી પરાક્રાન્તસ્ તસ્ય ભાર્યોપદાનવી ॥

ઉપદાનવી સુતાંલ્ લેભે ચતુરસ્ તાન્ સુરૌઘતઃ
તતશ્ ચોત્પાદયામ્ આસ ચતુરઃ પુરુનન્દનાન્ ।
દુઃષન્તમ્ અથ સુઃષન્તં પ્રવીરમ્ અનઘં તથા ॥

દુઃષન્તસ્ય તુ દાયાદો ભરતો નામ વીર્યવાન્
સ સર્વદમનો નામ નાગાયુતબલો મહાન્ ॥

ચક્રવર્તી સુતો જજ્ઞે દુઃષન્તસ્ય મહાયશાઃ
શકુન્તલાયાં ભરતો યસ્ય નામ્ના સ્થ ભારતાઃ ॥

ભરતસ્ય વિનષ્ટેષુ તનયેષુ મહીપતેઃ
માતૄણાં તાત કોપેણ યથા તે કથિતં તદા ॥

બૃહસ્પતેર્ અઙ્ગિરસઃ પુત્રો રાજન્ મહામુનિઃ
અયાજયદ્ ભરદ્વાજો મહદ્ભિઃ ક્રતુભિર્ વિભુઃ ॥

પૂર્વં તુ વિતથે તસ્ય કૃતે વૈ પુત્રજન્મનિ
તતો ઽથ વિતથો નામ ભરદ્વાજાત્ સુતો ઽભવત્ ॥

સ ચાપિ વિતથઃ પુત્રાઞ્ જનયામ્ આસ પઞ્ચ વૈ
સુહોત્રં સુતહોતારં ગયં ગર્ગં તથૈવ ચ ॥

કપિલં ચ મહાત્માનં સુતહોતુઃ સુતદ્વયમ્
કાશિકશ્ ચ મહાસત્ત્વસ્ તથા ગૃત્સમતિઃ પ્રભુઃ ॥

તથા ગૃત્સમતેઃ પુત્રા બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વિશઃ
કાશ્યસ્ય કાશયો રાજન્ પુત્રો દીર્ઘતપાસ્ તથા ॥

બભૂવ દીર્ઘતપસો વિદ્વાન્ ધન્વંતરિઃ સુતઃ
ધન્વંતરેસ્ તુ તનયઃ કેતુમાન્ ઇતિ વિશ્રુતઃ ॥

અથા કેતુમતઃ પુત્રો વીરો ભીમરથઃ સ્મૃતઃ
સુતો ભીમરથસ્યાસીદ્ દિવોદાસઃપ્રજેશ્વરઃ ।
દિવોદાસ ઇતિ ખ્યાતઃ સર્વરક્ષઃપ્રણાશનઃ ॥

એતસ્મિન્ન્ એવ કાલે તુ પુરીં વારાણસીં નૃપઃ
શૂન્યાં નિવેશયામ્ આસ ક્ષેમકો નામ રાક્ષસઃ ॥

શપ્તા હિ સા મતિમતા નિકુમ્ભેન મહાત્મના
શૂન્યા વર્ષસહસ્રં વૈ ભવિત્રીતિ નરર્ષભ ॥

તસ્યાં તુ શપ્તમાત્રાયાં દિવોદાસઃ પ્રજેશ્વરઃ
વિષયાન્તે પુરીં રમ્યાં ગોમત્યાં સંન્યવેશયત્ ॥

ભદ્રશ્રેણ્યસ્ય પુત્રાણાં શતમ્ ઉત્તમધન્વિનામ્
હત્વા નિવેશયામ્ આસ દિવોદાસઃ પ્રજેશ્વરઃ ॥

દિવોદાસસ્ય પુત્રસ્ તુ વીરો રાજા પ્રતર્દનઃ
પ્રતર્દનસ્ય પુત્રૌ દ્વૌ વત્સો ભાર્ગવ એવ ચ ॥

અલર્કો રાજપુત્રશ્ ચ રાજા સંનતિમાન્ ભુવિ
હેહયસ્ય તુ દાયાદ્યં હૃતવાન્ વૈ મહીપતિઃ ॥

આજહ્રે પિતૃદાયાદ્યં દિવોદાસહૃતં બલાત્
તસ્યાન્વયે સુહોત્રો ઽભૂદ્ રાજા પરમધાર્મિકઃ ।
ભદ્રશ્રેણ્યસ્ય પુત્રેણ દુર્દમેન મહાત્મના
દિવોદાસેન બાલો હિ ઘૃણયા સ વિસર્જિતઃ ॥

અષ્ટારથો નામ નૃપઃ સુતો ભીમરથસ્ય વૈ
તેન પુત્રેષુ બાલેષુ પ્રહૃતં તસ્ય ભારત
વૈરસ્યાન્તં મહારાજ ક્ષત્રિયેણ વિધિત્સતા ॥

અલર્કઃ કાશિરાજસ્ તુ બ્રહ્મણ્યઃ સત્યસંગરઃ
અલર્કં પ્રતિ રાજાનં શ્લોકો ગીતઃ પુરાતનમ્ ।
ષષ્ટિં વર્ષસહસ્રાણિ ષષ્ટિં વર્ષશતાનિ ચ ॥

યુવા રૂપેણ સંપન્ન આસીત્ કાશિકુલોદ્વહઃ
લોપામુદ્રાપ્રસાદેન પરમાયુર્ અવાપ સઃ ॥

વયસો ઽન્તે મહાબાહુર્ હત્વા ક્ષેમકરાક્ષસમ્
રમ્યાં નિવેશયામ્ આસ પુરીં વારાણસીં નૃપઃ ॥

અલર્કસ્ય તુ દાયાદઃ ક્ષેમો નામ મહાયશાઃ
ક્ષેમકો નામ પાર્થિવઃ ।
ક્ષેમકસ્ય તુ પુત્રો વૈ ।
ક્ષેમસ્ય કેતુમાન્ પુત્રો વર્ષકેતુસ્ તતો ઽભવત્ ॥

વર્ષકેતોસ્ તુ દાયાદો વિભુર્ નામ પ્રજેશ્વરઃ
આનર્તસ્ તુ વિભોઃ પુત્રઃ સુકુમારસ્ તતો ઽભવત્ ॥

સુકુમારસ્ય પુત્રસ્ તુ સત્યકેતુર્ મહારથઃ
સુતો ઽભવન્ મહાતેજા રાજા પરમધાર્મિકઃ
કરન્તુર્ નામ નૃપતિસ્ તસ્ય પુત્રૌ બભૂવતુઃ ।
બ્રહ્મણ્યૌ સત્યસંપન્નૌ ભાર્ગો વત્સસ્ તથૈવ ચ ।
વત્સસ્ય વત્સભૂમિસ્ તુ ભાર્ગભૂમિસ્ તુ ભાર્ગવાત્ ॥

એતે ત્વ્ અઙ્ગિરસઃ પુત્રા જાતા વંશે ઽથ ભાર્ગવે
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ ચ ભરતર્ષભ ॥

સુહોત્રસ્ય બૃહત્ પુત્રો બૃહતસ્ તનયાસ્ ત્રયઃ
અજમીઢો દ્વિમીઢશ્ ચ પુરુમીઢશ્ ચ વીર્યવાન્ ॥

અજમીઢસ્ય પત્ન્યસ્ તુ તિસ્રો વૈ યશસાન્વિતાઃ
નીલી ચ કેશિની ચૈવ ધૂમિની ચ વરાઙ્ગના ॥

અજમીઢસ્ય કેશિન્યાં જજ્ઞે જહ્નુઃ પ્રતાપવાન્
ય આજહ્રે મહાસત્ત્રં સર્વમેધમ્ મહામખમ્ ॥

પતિલોભેન યં ગઙ્ગા વિતતે ઽભિસસાર હ
નેચ્છતઃ પ્લાવયામ્ આસ તસ્ય ગઙ્ગા ચ તત્ સદઃ ॥

તયા ચ પ્લાવિતં દૃષ્ટ્વા યજ્ઞવાટં સમન્તતઃ
સૌહોત્રિર્ અબ્રવીદ્ ગઙ્ગાં ક્રુદ્ધો ભરતસત્તમ ॥

એષ તે ત્રિષુ લોકેષુ સંક્ષિપ્યાપઃ પિબામ્ય્ અહમ્
અસ્ય ગઙ્ગે ઽવલેપસ્ય સદ્યઃ ફલમ્ અવાપ્નુહિ ॥

તતઃ પીતાં મહાત્માનો ગઙ્ગાં દૃષ્ટ્વા મહર્ષયઃ
ઉપનિન્યુર્ મહાભાગાં દુહિતૃત્વાય જાહ્નવીમ્ ॥

યુવનાશ્વસ્ય પુત્રીં તુ કાવેરીં જહ્નુર્ આવહત્
ગઙ્ગાશાપેન દેહાર્ધં યસ્યાઃ પશ્ચાન્ નદીકૃતમ્ ॥

જહ્નોસ્ તુ દયિતઃ પુત્રો અજકો નામ વીર્યવાન્
અજકસ્ય તુ દાયાદો બલાકાશ્વો મહીપતિઃ ॥

બભૂવ મૃગયાશીલઃ કુશિકસ્ તસ્ય ચાત્મજઃ
પહ્લવૈઃ સહ સંવૃદ્ધો રાજા વનચરૈઃ સ હ ॥

કુશિકસ્ તુ તપસ્ તેપે પુત્રમ્ ઇન્દ્રસમં પ્રભુઃ
લભેયમ્ ઇતિ તં શક્રસ્ ત્રાસાદ્ અભ્યેત્ય જજ્ઞિવાન્ ॥

સ ગાધિર્ અભવદ્ રાજા મઘવાન્ કૌશિકઃ સ્વયમ્
વિશ્વામિત્રસ્ તુ ગાધેયો રાજા વિશ્વરથશ્ ચ હ ॥

વિશ્વજિદ્ વિશ્વકૃચ્ ચૈવ તથા સત્યવતી નૃપ
ઋચીકાજ્ જમદગ્નિસ્ તુ સત્યવત્યામ્ અજાયત ॥

વિશ્વામિત્રસ્ય તુ સુતા દેવરાતાદયઃ સ્મૃતાઃ
પ્રખ્યાતાસ્ ત્રિષુ લોકેષુ તેષાં નામાનિ મે શૃણુ ॥

દેવશ્રવાઃ કતિશ્ ચૈવ યસ્માત્ કાત્યાયનાઃ સ્મૃતાઃ
શાલાપતિર્ હિરણ્યાક્ષો રેણુર્ યસ્યાથ રેણુકા ॥

સાંકૃત્યો ગાલવો રાજન્ મૌદ્ગલ્યશ્વેતિ વિશ્રુતાઃ
તેષાં ખ્યાતાનિ ગોત્રાણિ કૌશિકાનાં મહાત્મનામ્ ॥

પાણિનો બભ્રવશ્ ચૈવ ધાનંજય્યાસ્ તથૈવ ચ
પાર્થિવા દેવરાતાશ્ ચ સાલઙ્કાયનસૌશ્રવાઃ ॥

લોહિત્યા યમદૂતશ્ ચ તથા કારીષયઃ સ્મૃતાઃ
વિશ્રુતાઃ કૌશિકા રાજંસ્ તથાન્યે સૈન્ધવાયનાઃ
ઋષ્યન્તરવિવાહ્યાશ્ ચ કૌશિકા બહવઃ સ્મૃતાઃ ॥

પૌરવસ્ય મહારાજ બ્રહ્મર્ષેઃ કૌશિકસ્ય ચ
સંબન્ધો હ્ય્ અસ્ય વંશે ઽસ્મિન્ બ્રહ્મક્ષત્રસ્ય વિશ્રુતઃ ॥

વિશ્વામિત્રાત્મજાનાં તુ શુનઃશેપો ઽગ્રજઃ સ્મૃતઃ
ભાર્ગવઃ કૌશિકત્વં હિ પ્રાપ્તઃ સ મુનિસત્તમઃ ॥

શબરાદયશ્ ચ સપ્તાન્યે વિશ્વામિત્રસ્ય વૈ સુતાઃ
દૃષદ્વતીસુતશ્ ચાપિ વિશ્વામિત્રાદ્ અથાષ્ટકઃ ॥

અષ્ટકસ્ય સુતો લૌહિઃ પ્રોક્તો જહ્નુગણો મયા
આજમીઢો ઽપરો વંશઃ શ્રૂયતાં ભરતર્ષભ ॥

અજમીઢાત્ તુ નીલ્યાં વૈ સુશાન્તિર્ ઉદપદ્યત
પુરુજાતિઃ સુશાન્તેસ્ તુ બાહ્યાશ્વઃ પુરુજાતિતઃ ॥

બાહ્યાશ્વતનયાઃ પઞ્ચ બભૂવુર્ અમરોપમાઃ
મુદ્ગલઃ સૃઞ્જયશ્ ચૈવ રાજા બૃહદિષુસ્ તથા ॥

યવીનરશ્ ચ વિક્રાન્તઃ કૃમિલાશ્વશ્ ચ પઞ્ચમઃ
પઞ્ચેમે રક્ષણાયાલં દેશાનામ્ ઇતિ વિશ્રુતાઃ ॥

પઞ્ચાનાં વિદ્ધિ પાઞ્ચાલાન્ સ્ફીતાન્ પુણ્યજનાવૃતાન્
અલં સંરક્ષણે તેષાં પાઞ્ચાલા ઇતિ વિશ્રુતાઃ ॥

મુદ્ગલસ્ય તુ દાયાદો મૌદ્ગલ્યઃ સુમહાયશાઃ
સર્વ એતે મહાત્માનઃ ક્ષત્રોપેતાદ્વિજાતયઃ ।
એતે હ્ય્ અઙ્ગિરસઃ પક્ષં સંશ્રિતાઃ કણ્વમૌદ્ગલાઃ ॥
મુદ્ગલસ્ય સુતો જ્યેષ્ઠો બ્રહ્મર્ષિઃ સુમહાતપાઃ ।
ઇન્દ્રસેના યતો ગર્ભં વધ્ર્યશ્વં પ્રત્યપદ્યત ॥

આસીત્ પઞ્ચવનઃ પુત્રઃ સૃઞ્જયસ્ય મહાત્મનઃ
સુતઃ પઞ્ચવનસ્યાપિ સોમદત્તો મહીપતિઃ ॥

સોમદત્તસ્ય દાયાદઃ સહદેવો મહાયશાઃ
સહદેવસુતશ્ ચાપિ સોમકો નામ પાર્થિવઃ ॥

સોમકસ્ય સુતો જન્તુર્ યસ્ય પુત્રશતં બભૌ
તેષાં યવીયાન્ પૃષતો દ્રુપદસ્ય પિતા પ્રભુઃ ॥

મહિષી ત્વ્ અજમીઢસ્ય ધૂમિની પુત્રગૃદ્ધિની
તૃતીયા તવ પૂર્વેષાં જનની પૃથિવીપતે ॥

સા તુ પુત્રાર્થિની દેવી વ્રતચર્યાસમાહિતા
તપો વર્ષાશતં તેપે સ્ત્રીભિઃ પરમદુશ્ચરમ્ ॥

હુત્વાગ્નિં વિધિવત્ સા તુ પવિત્રમિતભોજના
અગ્નિહોત્રકુશેષ્વ્ એવ સુષ્વાપ જનમેજય ॥

ધૂમિન્યા સ તયા દેવ્યા અજમીઢઃ સમેયિવાન્
ઋક્ષં સા જનયામ્ આસ ધૂમવર્ણં સુદર્શનમ્ ॥

ઋક્ષાત્ સંવરણો જજ્ઞે કુરુઃ સંવરણાત્ તથા
યઃ પ્રયાગાદ્ અપક્રમ્ય કુરુક્ષેત્રં ચકાર હ ॥

પુણ્યં ચ રમણીયં ચ પુણ્યકૃદ્ભિર્ નિષેવિતમ્
તસ્યાન્વવાયઃ સુમહાન્ યસ્ય નામ્ના સ્થ કૌરવાઃ ॥

કુરોશ્ ચ પુત્રાશ્ ચત્વારઃ સુધન્વા સુધનુસ્ તથા
પરીક્ષિચ્ ચ મહાબાહુઃ પ્રવરશ્ ચારિમેજયઃ ॥

પરીક્ષિતસ્ તુ તનયો ધાર્મિકો જનમેજયઃ
જનમેજયસ્ય દાયાદાસ્ ત્રય એવ મહારથાઃ ।
જહ્નોસ્ તુકથયિષ્યામિ યત્ર જાતો ઽસિ પાર્થિવ ॥
જહ્નુસ્ ત્વ્ અજનયત્ પુત્રં સુરથં નામ ભૂમિપમ્ ।
શ્રુતસેનો ઽગ્રસેનૌ ચ ભીમસેનશ્ ચ નામતઃ ॥

જનમેજયસ્ય પુત્રૌ તુ સુરથો મતિમાંસ્ તથા
સુરથસ્ય તુ વિક્રાન્તઃ પુત્રો જજ્ઞે વિદૂરથઃ ॥

વિદૂરથસ્ય દાયાદ ઋક્ષ એવ મહારથઃ
દ્વિતીયઃ સ બભૌ રાજા નામ્ના તેનૈવ સંજ્ઞિતઃ ॥

દ્વાવ્ ઋક્ષૌ તવ વંશે ઽસ્મિન્ દ્વાવ્ એવ ચ પરીક્ષિતૌ
ભીમસેનાસ્ ત્રયો રાજન્ દ્વાવ્ એવ જનમેજયૌ ॥

ઋક્ષસ્ય તુ દ્વિતીયસ્ય ભીમસેનો ઽભવત્ સુતઃ
પ્રતીપો ભીમસેનસ્ય પ્રતીપસ્ય તુ શાંતનુઃ
દેવાપિર્ બાહ્લિકશ્ ચૈવ ત્રય એવ મહારથાઃ ॥

શાંતનોઃ પ્રસવસ્ ત્વ્ એષ યત્ર જાતો ઽસિ પાર્થિવ
બાહ્લિકસ્ય તુ રાજ્યં વૈ સપ્તબાહ્લ્યં વિશાં પતે ॥

બાહ્લિકસ્ય સુતશ્ ચૈવ સોમદત્તો મહાયશાઃ
જજ્ઞિરે સોમદત્તાત્ તુ ભૂરિર્ ભૂરિશ્રવાઃ શલઃ ॥

ઉપાધ્યાયસ્ તુ દેવાનાં દેવાપિર્ અભવન્ મુનિઃ
ચ્યવનસ્ય પુત્રઃ કૃતક ઇષ્ટશ્ ચાસીન્ મહાત્મનઃ ॥

શાંતનુસ્ ત્વ્ અભવદ્ રાજા કૌરવાણાં ધુરંધરઃ ॥

કાલી વિચિત્રવીર્યં તુ જનયામ્ આસ ભારત
શાંતનોર્ દયિતં પુત્રં ધર્માત્માનમ્ અકલ્મષમ્ ॥

કૃષ્ણદ્વૈપાયનચ્ ચૈવ ક્ષેત્રે વૈચિત્રવીર્યકે
ધૃતરાષ્ટ્રં ચ પાણ્ડું ચ વિદુરં ચાપ્ય્ અજીજનત્ ॥

પાણ્ડોર્ ધનંજયઃ પુત્રઃ સૌભદ્રસ્ તસ્ય ચાત્મજઃ
અભિમન્યોઃ પરીક્ષિત્ તુ પિતા તવ જનેશ્વર ॥

એષ તે પૌરવો વંશો યત્ર જાતો ઽસિ પાર્થિવ
તુર્વસોસ્ તુ પ્રવક્ષ્યામિ દ્રુહ્યોશ્ ચાનોર્ યદોસ્ તથા ॥

તુર્વસોસ્ તુ સુતો વહ્નિર્ વહ્નેર્ ગોભાનુર્ આત્મજઃ
ગોભાનોસ્ તુ સુતો રાજા ત્રિશાનુર્ અપરાજિતઃ ॥

કરંધમસ્ તુ ત્રિશાનોર્ મરુત્તસ્ તસ્ય ચાત્મજઃ
અન્યસ્ ત્વ્ આવિક્ષિતો રાજા મરુત્તઃ કથિતસ્ તવ ॥

અનપત્યો ઽભવદ્ રાજા યજ્વા વિપુલદક્ષિણઃ
દુહિતા સંમતા નામ તસ્યાસીત્ પૃથિવીપતેઃ ॥

દક્ષિણાર્થં હિ સા દત્તા સંવર્તાય મહાત્મને
દુઃષન્તં પૌરવં ચાપિ લેભે પુત્રમ્ અકલ્મષમ્ ॥

એવં યયાતેઃ શાપેન જરાસંક્રમણે તદા
પૌરવં તુર્વસોર્ વંશઃ પ્રવિવેશ નૃપોત્તમ ॥

દુઃષન્તસ્ય તુ દાયાદઃ શરુત્થામઃ પ્રજેશ્વરઃ
શરુત્થામાદ્ અથાક્રીડશ્ ચત્વારસ્ તસ્ય ચાત્મજાઃ ॥

પાણ્ડ્યશ્ ચ કેરલશ્ ચૈવ કોલશ્ ચોલશ્ ચ પાર્થિવઃ
તેષાં જનપદાઃ સ્ફીતાઃ પાણ્ડ્યશ્ ચોલશ્ ચ કેરલાઃ ॥

દ્રુહ્યોસ્ તુ તનયો રાજન્ બભ્રુસેનશ્ ચ પાર્થિવઃ
અઙ્ગારસેતુસ્ તત્પુત્રો મરુતાં પતિર્ ઉચ્યતે ॥

યૌવનાશ્વેન સમરે કૃચ્છ્રેણ નિહતો બલી
યુદ્ધં સુમહદ્ આસીદ્ ધિ માસાન્ પરિ ચતુર્દશ ॥

અઙ્ગારસ્ય તુ દાયાદો ગાન્ધારો નામ પાર્થિવઃ
ખ્યાયતે યસ્ય નામ્ના વૈ ગાન્ધારવિષયો મહાન્
ગાન્ધારદેશજાશ્ ચૈવ તુરગા વાજિનાં વરાઃ ॥

અનોસ્ તુ પુત્રો ધર્મો ઽભૂદ્ ધૃતસ્ તસ્યાત્મજો ઽભવત્
ધૃતાત્ તુ દુદુહો જજ્ઞે પ્રચેતાસ્ તસ્ય ચાત્મજઃ
પ્રચેતસઃ સુચેતાસ્ તુ કીર્તિતા હ્ય્ અનવો મયા ॥

બભૂવુસ્ તુ યદોઃ પુત્રાઃ પઞ્ચ દેવસુતોપમાઃ
સહસ્રદઃ પયોદશ્ ચ ક્રોષ્ટા નીલો ઽઞ્જિકસ્ તથા ॥

સહસ્રદસ્ય દાયાદાસ્ ત્રયઃ પરમધાર્મિકાઃ
શતજિન્ નામ પાર્થિવઃ ।
શતજિતઃ સુતાઃ ખ્યાતાસ્ ।
હેહયશ્ ચ હયશ્ ચૈવ રાજન્ વેણુહયસ્ તથા ॥

હેહયસ્યાભવત્ પુત્રો ધર્મનેત્ર ઇતિ શ્રુતઃ
ધર્મનેત્રસ્ય કાન્તસ્ તુ કાન્તપુત્રાસ્ તતો ઽભવન્ ॥

કૃતવીર્યઃ કૃતૌજાશ્ ચ કૃતધન્વા તથૈવ ચ
કૃતાગ્નિશ્ ચ ચતુર્થો ઽભૂત્ કૃતવીર્યાત્ તથાર્જુનઃ ॥

યઃ સ બાહુસહસ્રેણ સપ્તદ્વીપેશ્વરો ઽભવત્
જિગાય પૃથિવીમ્ એકો રથેનાદિત્યવર્ચસા ॥

સ હિ વર્ષશતં તપ્ત્વા તપઃ પરમદુશ્ચરમ્
દત્તમ્ આરાધયામ્ આસ કાર્તવીર્યો ઽત્રિસંભવમ્ ॥

તસ્મૈ દત્તો વરાન્ પ્રાદાચ્ ચતુરો ભૂરિતેજસઃ
પૂર્વં બાહુસહસ્રં તુ પ્રાર્થિતં પરમં વરમ્ ॥

અધર્મે ધીયમાનસ્ય સદ્ભિઃ સ્યાન્ મે નિબર્હણમ્
ઉગ્રેણ પૃથિવીં જિત્વા ધર્મેણૈવાનુરઞ્જનમ્ ॥

સંગ્રામાન્ સુબહૂઞ્ જિત્વા હત્વા ચારીન્ સહસ્રશઃ
સંગ્રામે વર્તમાનસ્ય વધં ચાભ્યધિકાદ્ રણે ॥

તસ્ય બાહુસહસ્રં તુ યુધ્યતઃ કિલ ભારત
યોગાદ્ યોગેશ્વરસ્યાગ્રે પ્રાદુર્ભવતિ માયયા ॥

તેનેયં પૃથિવી કૃત્સ્ના સપ્તદ્વીપા સપત્તના
સસમુદ્રા સનગરા ઉગ્રેણ વિધિના જિતા ॥

તેન સપ્તસુ દ્વીપેષુ સપ્ત યજ્ઞશતાનિ વૈ
પ્રાપ્તાનિ વિધિના રાજ્ઞા શ્રૂયન્તે જનમેજય ॥

સર્વે યજ્ઞા મહાબાહો તસ્યાસન્ ભૂરિદક્ષિણાઃ
સર્વે કાઞ્ચનયૂપાશ્ ચ સર્વે કાઞ્ચનવેદયઃ ॥

સર્વે દેવૈર્ મહારાજ વિમાનસ્થૈર્ અલંકૃતાઃ
ગન્ધર્વૈર્ અપ્સરોભિશ્ ચ નિત્યમ્ એવોપશોભિતાઃ ॥

યસ્ય યજ્ઞે જગૌ ગાથાં ગન્ધર્વો નારદસ્ તથા
વરીદાસાત્મજો વિદ્વાન્ મહિમ્ના તસ્ય વિસ્મિતઃ ॥

ન નૂનં કાર્તવીર્યસ્ય ગતિં યાસ્યન્તિ પાર્થિવાઃ
યજ્ઞૈર્ દાનૈસ્ તપોભિર્ વા વિક્રમેણ શ્રુતેન વા ॥

સ હિ સપ્તસુ દ્વીપેષુ ખડ્ગી ચર્મી શરાસની
રથી દ્વીપાન્ અનુચરન્ યોગી સંદૃશ્યતે નૃભિઃ ॥

સ ભિક્ષામ્ અદદાદ્ વીરઃ સપ્ત દ્વીપાન્ વિભાવસોઃ
પુરાણિગ્રામઘોષાંશ્ ચ વિષયાંશ્ ચૈવ સર્વશઃ ।
જજ્વાલ તસ્ય સર્વાણિ ચિત્રભાનુર્ દિધક્ષયા ॥
સ તસ્ય પુરુષેન્દ્રસ્ય પ્રભાવેણ મહાત્મનઃ ।
દદાહ કાર્તવીર્યસ્ય શૈલાંશ્ ચૈવ વનાનિ ચ ॥
સ શૂન્યમ્ આશ્રમં રમ્યં વરુણસ્યાત્મજસ્ય વૈ ।
દદાહ બલવદ્ભીતશ્ ચિત્રભાનુઃ સ હૈહયઃ ।
યં લેભે વરુણઃ પુત્રં પુરા ભાસ્વન્તમ્ ઉત્તમમ્ ।
વસિષ્ઠં નામ સ મુનિઃ ખ્યાત આપવ ઇત્ય્ ઉત ।
યત્રાપવસ્ તુ તં ક્રોધાચ્ છપ્તવાન્ અર્જુનં વિભુઃ ॥

યસ્માન્ ન વર્જિતમ્ ઇદં વનં તે મમ હેહય
તસ્માત્ તે દુષ્કરં કર્મ કૃતમ્ અન્યો હરિષ્યતિ
અર્જુનો નામ કૌરવ્યઃ પાણ્ડવઃ કુન્તિનન્દનઃ ॥

છિત્ત્વા બાહુસહસ્રં તે પ્રમથ્ય તરસા બલી
તપસ્વી બ્રાહ્મણશ્ ચ ત્વાં હનિષ્યતિ સ ભાર્ગવઃ ॥

અનષ્ટદ્રવ્યતા યસ્ય બભૂવામિત્રકર્શન
પ્રભાવેણ નરેન્દ્રસ્ય પ્રજા ધર્મેણ રક્ષતઃ ॥

રામાત્ તતો ઽસ્ય મૃત્યુર્ વૈ તસ્ય શાપાન્ મહામુનેઃ
વરશ્ ચૈષ હિ કૌરવ્ય સ્વયમ્ એવ વૃતઃ પુરા ॥

તસ્ય પુત્રશતસ્યાસન્ પઞ્ચ શેષા મહાત્મનઃ
કૃતાસ્ત્રા બલિનઃ શૂરા ધર્માત્માનો યશસ્વિનઃ ॥

શૂરસેનશ્ ચ શૂરશ્ ચ ધૃષ્ટોક્તઃ કૃષ્ણ એવ ચ
જયધ્વજશ્ ચ નામ્નાસીદ્ આવન્ત્યો નૃપતિર્ મહાન્
કાર્તવીર્યસ્ય તનયા વીર્યવન્તો મહારથાઃ ॥

જયધ્વજસ્ય પુત્રસ્ તુ તાલજઙ્ઘો મહાબલઃ
તસ્ય પુત્રાઃ શતાખ્યાસ્ તુ તાલજઙ્ઘા ઇતિ શ્રુતાઃ ॥

તેષાં કુલે મહારાજ હેહયાનાં મહાત્મનામ્
વીતિહોત્રાઃ સુજાતાશ્ ચ ભોજાશ્ ચાવન્તયસ્ તથા ॥

તૌણ્ડિકેરા ઇતિ ખ્યાતાસ્ તાલજઙ્ઘાસ્ તથૈવ ચ
ભરતાશ્ ચ સુજાતાશ્ ચ બહુત્વાન્ નાનુકીર્તિતાઃ ॥

વૃષપ્રભૃતયો રાજન્ યાદવાઃ પુણ્યકર્મિણઃ
વૃષો વંશધરસ્ તત્ર તસ્ય પુત્રો ઽભવન્ મધુઃ
મધોઃ પુત્રશતં ત્વ્ આસીદ્ વૃષણસ્ તસ્ય વંશભાક્ ॥

વૃષણાદ્ વૃષ્ણયઃ સર્વે મધોસ્ તુ માધવાઃ સ્મૃતાઃ
યાદવા યદુના ચાગ્રે નિરુચ્યન્તે ચ હેહયાઃ ॥

ન તસ્ય વિત્તનાશઃ સ્યાન્ નષ્ટં પ્રતિલભેચ્ ચ સઃ
કાર્તવીર્યસ્ય યો જન્મ કથયેદ્ ઇહ નિત્યશઃ ॥

એતે યયાતિપુત્રાણાં પઞ્ચ વંશા વિશાં પતે
કીર્તિતા લોકવીરાણાં યે લોકાન્ ધારયન્તિ વૈ
ભૂતાનીવ મહારાજ પઞ્ચ સ્થાવરજઙ્ગમમ્ ॥

શ્રુત્વા પઞ્ચવિસર્ગં તુ રાજા ધર્માર્થકોવિદઃ
વશી ભવતિ પઞ્ચાનામ્ આત્મજાનાં તથેશ્વરઃ ॥

લભેત્ પઞ્ચ વરાંશ્ ચૈષ દુર્લભાન્ ઇહ લૌકિકાન્
આયુઃ કીર્તિં ધનં પુત્રાન્ ઐશ્વર્યં ભૂય એવ ચ
ધારણાચ્ છ્રવણાચ્ ચૈવ પઞ્ચવર્ગસ્ય ભારત ॥

ક્રોષ્ટોસ્ તુ શૃણુ રાજેન્દ્ર વંશમ્ ઉત્તમપૂરુષમ્
યદોર્ વંશધરસ્યેહ યજ્વનઃ પુણ્યકર્મણઃ ॥

ક્રોષ્ટોર્ હિ વંશં શ્રુત્વેમં સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
યસ્યાન્વવાયજો વિષ્ણુર્ હરિર્ વૃષ્ણિકુલપ્રભુઃ ॥