Harivamsa · Chapter 22

nahuṣasya tu dāyādāḥ ṣaḍ indropamatejasaḥ
yatir yayātiḥ saṃyātir āyātir yātir uddhavaḥ
utpannāḥ pitṛkanyāyāṃ virajāyāṃ mahaujasaḥ |
ṣaḍ ime nahuṣasyāsann indrayāṇīva dehinaḥ |
suyātiḥ ṣaṣṭhas teṣāṃ vai yayātiḥpārthivo 'bhavat |
yatir jyeṣṭhas tu teṣāṃ vai yayātis tu tataḥ param //

kakutsthakanyāṃ gāṃ nāma na lebhe sa yatis tadā
rājyaṃ naicchad yatiḥ pitrā dattaṃ tatpariṇāmavit |
yatra praviṣṭaḥ puruṣa ātmānaṃ nāvabudhyate |
tenāsau mokṣam āsthāya brahmabhūto 'bhavan muniḥ //

teṣāṃ yayātiḥ pañcānāṃ vijitya vasudhām imām
devayānīm uśanasaḥ sutāṃ bhāryām avāpa ha
śarmiṣṭhām āsurīṃ caiva tanayāṃ vṛṣaparvaṇaḥ //

yaduṃ ca turvasuṃ caiva devayānī vyajāyata
druhyuṃ cānuṃ ca pūruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī //

tasya śakro dadau prīto rathaṃ paramabhāsvaram
asaṅgaṃ kāñcanaṃ divyaṃ divyaiḥ paramavājibhiḥ
yuktaṃ manojavaiḥ śubhrair yena bhāryāṃ samudvahat //

sa tena rathamukhyena ṣaḍrātreṇājayan mahīm
yayātir yudhi durdharṣas tathā devān savāsavān //

sa rathaḥ pauravāṇāṃ tu sarveṣām abhavat tadā
yāvat tava sanāmā vai pauravo janamejaya //

kuroḥ pautrasya rājye tu rājñaḥ pārikṣitasya ha
brahmahatyāyutaḥ pāpa indraḥ kruddho 'harad ratham |
jagāma sa ratho nāśaṃ śāpād gargasya dhīmataḥ //

gargasya hi sutaṃ bālaṃ sa rājā janamejayaḥ
vākkrūraṃ hiṃsayām āsa brahmahatyām avāpa saḥ //

sa lohagandhī rājarṣiḥ paridhāvann itas tataḥ
paurajānapadais tyakto na lebhe śarma karhicit //

tataḥ sa duḥkhasaṃtapto nālabhat saṃvidaṃ kva cit
indrotaṃ śaunakaṃ rājā śaraṇaṃ pratyapadyata //

yājayām āsa cendrotaḥ śaunako janamejaya
aśvamedhena rājānaṃ pāvanārthaṃ dvijottamāḥ
sa lohagandho vyanaśat tasyāvabhṛtham etya ha //

sa ca divyo ratho rājan vasoś cedipates tadā
dattaḥ śakreṇa tuṣṭena lebhe tasmād bṛhadrathaḥ //

tato hatvā jarāsaṃdhaṃ bhīmas taṃ ratham uttamam
pradadau vāsudevāya prītyā kauravanandana //

saptadvīpāṃ yayātis tu jitvā pṛthvīṃ sasāgarām
vyabhajat pañcadhā rājyaṃ putrāṇāṃ nāhuṣas tadā //

diśi dakṣiṇapūrvasyāṃ turvasuṃ matimān nṛpaḥ
pratīcyām uttarasyāṃ tu druhyuṃ cānuṃca nāhuṣaḥ //

diśi pūrvottarasyāṃ tu yaduṃ jyeṣṭhaṃ nyayojayat
madhye pūruṃ ca rājānam abhyaṣiñcat sa nāhuṣaḥ //

tair iyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā
yathāpradeśam adyāpi dharmeṇa paripālyate
prajās teṣāṃ purastāt tu vakṣyāmi nṛpasattama //

dhanur nyasya pṛṣatkāṃś ca pañcabhiḥ puruṣarṣabhaiḥ
jigāya pṛthivīṃ sarvāṃ saptadvīpavatīṃ nṛpaḥ |
paravān abhavad rājā bhāram āveśya bandhuṣu //

nikṣiptaśastraḥ pṛthivīṃ nirīkṣya pṛthivīpatiḥ
prītimān abhavad rājā yayātir aparājitaḥ //

evaṃ vibhajya pṛthivīṃ yayātir yadum abravīt
jarāṃ me pratigṛhṇīṣva putra kṛtyāntareṇa vai //

taruṇas tava rūpeṇa careyaṃ pṛthivīm imām
jarāṃ tvayi samādhāya taṃ yaduḥ pratyuvāca ha //

anirdiṣṭā mayā bhikṣā brāhmaṇasya pratiśrutā
anapākṛtya tāṃ rājan na grahīṣyāmi te jarām //

jarāyā bahavo doṣāḥ pānabhojanakāritāḥ
tasmāj jarāṃ na te rājan grahītum aham utsahe //

santi te bahavaḥ putrā mattaḥ priyatarā nṛpa
pratigrahītuṃ dharmajña putram anyaṃ vṛṇīṣva vai //

sa evam ukto yadunā rājā kopasamanvitaḥ
uvāca vadatāṃ śreṣṭho yayātir garhayan sutam //

ka āśramas tavānyo 'sti ko vā dharmo vidhīyate
mām anādṛtya durbuddhe yad ahaṃ tava deśikaḥ //

evam uktvā yaduṃ tāta śaśāpainaṃ sa manyumān
arājyā te prajā mūḍha bhavitrīti narādhipa //

sa turvasuṃ sa druhyuṃ ca anuṃ ca bharatarṣabha
evam evābravīd rājā pratyākhyātaś ca tair api //

śaśāpa tān api kruddho yayātir aparājitaḥ
yathā te kathitaṃ pūrvaṃ mayā rājarṣisattama //

evaṃ śaptvā sutān sarvāṃś caturaḥ pūrupūrvajān
tad eva vacanaṃ rājā pūrum apy āha bhārata //

taruṇas tava rūpeṇa careyaṃ pṛthivīm imām
jarāṃ tvayi samādhāya tvaṃ pūro yadi manyase //

sa jarāṃ pratijagrāha pituḥ pūruḥ pratāpavān
yayātir api rūpeṇa pūroḥ paryacaran mahīm //

sa mārgamāṇaḥ kāmānām antaṃ bharatasattama
viśvācyā sahito reme vane caitrarathe prabhuḥ //

sa yadā dadṛśo kāmān vardhamānān mahīpatiḥ
tataḥ pūroḥ sakāśād vai svāṃ jarāṃ pratyapadyata //

tatra gāthā mahārāja śṛṇu gītā yayātinā
yābhiḥ pratyāharet kāmān sarvaśo 'ṅgāni kūrmavat //

na jātu kāmaḥ kāmānām upabhogena śāmyati
haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate //

yat pṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ
nālam ekasya tat sarvam iti matvā śamaṃ vrajet //

yadā bhāvaṃ na kurute sarvabhūteṣu pāpakam
karmaṇā manasā vācā brahma saṃpadyate tadā //

yadānyebhyo na bibheti yadā cāsmān na bibhyati
yadā necchati na dveṣṭi brahma saṃpadyate tadā //

evam uktvā sa rājarṣiḥ sadāraḥ prāviśad vanam
kālena mahatā cāpi cacāra vipulaṃ tapaḥ //

bhṛgutuṅge tapaś cīrtvā tapaso 'nte mahāyaśāḥ
anaśnan deham utsṛjya sadāraḥ svargam āptavān //

tasya vaṃśe mahārāja pañca rājarṣisattamāḥ
yair vyāptā pṛthivī sarvā sūryasyeva gabhastibhiḥ //

yados tu śṛṇu rājarṣe vaṃśaṃ rājarṣisatkṛtam
yatra nārāyaṇo jajñe harir vṛṣṇikulodvahaḥ //

svasthaḥ prajāvān āyuṣmān kīrtimāṃś ca bhaven naraḥ
dhanyasya mahato dharmyaṃ śrīmato dhīmatastathā |
yayāteś caritaṃ nityam idaṃ śṛṇvan narādhipa //