Harivamsa · Chapter 19

brahmadattasya tanayaḥ sa vaibhrājas tv ajāyata
yogātmā tapasā yukto viṣvaksena iti śrutaḥ //

kadācid brahmadattas tu bhāryayā sahito vane
vijahāra prahṛṣṭātmā yathā śacyā śatakratuḥ //

tataḥ pipīlikarutaṃ sa śuśrāva narādhipaḥ
kāminīṃ kāminas tasya yācataḥ krośato bhṛśam //

śrutvā tu yācyamānāṃ tāṃ kruddhāṃ sūkṣmāṃ pipīlikām
brahmadatto mahāhāsam akasmād eva cāhasat //

tataḥ sā saṃnatir dīnā vrīḍitā dīnacetanā
nirāhārā bahutithaṃ babhūvāmitrakarśana //

prasādyamānā bhartrā sā tam uvāca śucismitā
tvayāvahasitā rājan nāhaṃ jīvitum utsahe //

sa tatkāraṇam ācakhyau na ca sā śraddadhāti tat
uvāca cainaṃ kupitā naiṣa bhāvo 'sti pārthiva //

ko vai pipīlikarutaṃ mānuṣo vettum arhati
ṛte devaprasādād vai pūrvajātikṛtena vā
tapaḥphalena vā rājan vidyayā vā narādhipa //

sāhaṃ yathaiva jānīyāṃ tathā pratyāyayasva mām
prāṇān vāpi parityakṣye rājan satyena te śape //

tat tasyā vacanaṃ śrutvā mahiṣyāḥ paruṣaṃ vibho
sa rājā paramāpanno devaśreṣṭham agāt tadā
śaraṇyaṃ sarvabhūteśaṃ bhaktyā nārāyaṇaṃ prabhum //

samāhito nirāhāraḥ ṣaḍrātreṇa mahāyaśāḥ
dadarśa darśane rājā devaṃ nārāyaṇaṃ harim //

uvāca cainaṃ bhagavān sarvabhūtānukampakaḥ
brahmadatta prabhāte tvaṃ kalyāṇaṃ samavāpsyasi
ity uktvā bhagavān devas tatraivāntaradhīyata //

caturṇāṃ tu pitā yo 'sau brāhmaṇānāṃ mahātmanām
ślokaṃ so 'dhītya putrebhyaḥ kṛtakṛtya ivābhavat //

sa rājānam athānvicchat sahamantriṇam acyutam
na dadarśāntaraṃ cāpi ślokaṃ śrāvayituṃ tadā //

atha rājā śiraḥsnāto labdhvā nārāyaṇād varam
praviveśa purīṃ prīto ratham āruhya kāñcanam //

tasya raśmīn agṛhṇāc ca kaṇḍarīko dvijarṣabhaḥ
camaravyajanaṃ cāpi bābhravyaḥ samavākṣipat //

idam antaram ity eva tataḥ sa brāhmaṇas tadā
śrāvayām āsa rājānaṃ ślokaṃ taṃ sacivau ca tau //

sapta vyādhā daśārṇeṣu mṛgāḥ kālaṃjare girau
haṃsāḥ sarasi mānase |
te sma jātāḥ kurukṣetre brāhmaṇā vedapāragāḥ |
prasthitā dūram adhvānaṃ |
cakravākāḥ sarid dvīpe yūyaṃ tebhyo 'vasīdatha //

tac chrutvā moham agamad brahmadattas tadānagha
sacivau cāsya pāñcālaḥ kaṇḍarīkaś ca bhārata //

srastaraśmipratodau tau patitavyajanāv ubhau
dṛṣṭvā babhūvur asvasthāḥ paurāś cāgantavaś ca ha //

muhūrtād iva rājā sa saha tābhyāṃ rathe sthitaḥ
pratilabhya tataḥ saṃjñāṃ pratyāgacchad ariṃdama //

tatas te tat saraḥ smṛtvā yogaṃ tam upalabhya ca
brāḥmaṇaṃ vipulair arthair bhogaiś ca samayojayan //

abhiṣicya svarājye tu viṣvaksenam ariṃdamam
jagāma brahmadatto 'tha sadāro vanam eva ha //

athainaṃ saṃnatir dhīrā devalasya sutā tadā
uvāca paramaprītā yogād vanagataṃ nṛpam //

jānantyā tvaṃ mahārāja pipīlikarutajñatām
coditaḥ krodham uddiśya saktaḥ kāmeṣu vai mayā //

ito vayaṃ gamiṣyāmo gatim iṣṭām anuttamām
tava cāntarhito yogas tataḥ saṃsmārito mayā //

sa rājā paramaprītaḥ patnyāḥ śrutvā vacas tadā
prāpya yogaṃ vanād eva gatiṃ prāpa sudurlabhām //

kaṇḍarīko 'pi yogātmā sāṃkhyayogam anuttamam
prāpya yogagatiṃ siddho viśuddhaḥ svena karmaṇā //

kramaṃ praṇīya pāñcālaḥ śikṣām utpādya kevalām
yogācāryagatiṃ prāpa yaśaś cāgryaṃ mahātapāḥ //

evam etat purā vṛttaṃ mama pratyakṣam acyuta
tad dhārayasva gāṅgeya śreyasā yokṣyase tataḥ //

ye cānye dhārayiṣyanti teṣāṃ caritam uttamam
tiryagyoniṣu te jātu na bhaviṣyanti karhicit //

śrutvā cedam upākhyānaṃ mahārthaṃ mahatāṃ gatim
yogadharmo hṛdi sadā parivarteta bhārata //

sa tenaivānubandhena kadācil labhate śamam
ya imaṃ śrāvayec chrāddhe pitṝn prīṇāti puṇyakṛt |
akṣayaṃ ca pitṝṇāṃ vai prītir bhavati śāśvatī ||
ye paṭhanti ca śṛṇvanti śrāvayanti ca ye dvijān |
tato manogatiṃ yāti siddhānāṃ bhuvi durlabhām //

evam etat purā gītaṃ mārkaṇḍeyena dhīmatā
śrāddhasya phalam uddiśya somasyāpyāyanāya vai //

somo hi bhagavān devo lokasyāpyāyanaṃ param
vṛṣṇivaṃśaprasaṅgena tasya vaṃśaṃ nibodha me //