Language

ENहिગુ
Scripture Library

Harivamsa · Chapter 1

1.1

saute sumahadākhyānaṃ bhavatā parikīrtitam
bhāratānāṃ ca sarveṣāṃ pārthivānāṃ tathaiva ca //

1.2

devānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām
daityānām atha siddhānāṃ guhyakānāṃ tathaiva ca //

1.3

atyadbhutāni karmāṇi vikramā dharmaniścayāḥ
vicitrāś ca kathāyogā janma cāgryam anuttamam //

1.4

kathitaṃ bhavatā puṇyaṃ purāṇaṃ ślakṣṇayā girā
manaḥkarṇasukhaṃ tan māṃ prīṇāty amṛtasaṃmitam //

1.5

tatra janma kurūṇāṃ vai tvayoktaṃ lomaharṣiṇe
na tu vṛṣṇyandhakānāṃ vai tad bhavān prabravītu me //

1.6

janamejayena yat pṛṣṭaḥ śiṣyo vyāsasya dhīmataḥ
dharmavit kathayām āsa kulaṃ teṣāṃ savistaram |
tat te 'haṃ saṃpravakṣyāmi vṛṣṇīnāṃ vaṃśam āditaḥ //

1.7

śrutvetihāsaṃ kārtsnyena bharatānāṃ sa bhārataḥ
janamejayo mahāprājño vaiśaṃpāyanam abravīt //

1.8

mahābhāratam ākhyānaṃ bahvarthaṃ bahuvistaram
kathitaṃ bhavatā vipra vistareṇa mayā śrutam //

1.9

tatra śūrāḥ samākhyātā bahavaḥ puruṣarṣabhāḥ
nāmabhiḥ karmabhiś caiva vṛṣṇyandhakamahārathāḥ //

1.10

teṣāṃ karmāvadātāni tvayoktāni dvijottama
tatra tatra samāsena vistareṇaiva cābhibho //

1.11

na ca me tṛptir astīha kīrtyamāne purātane
ekaś ca me mato rāśir vṛṣṇayaḥ pāṇḍavās tathā //

1.12

bhavāṃś ca vaṃśakuśalas teṣāṃ pratyakṣadarśivān
kathayasva kulaṃ teṣāṃ vistareṇa tapodhana //

1.13

yasya yasyānvaye ye ye tāṃs tān icchāmi veditum
pūrvaṃ kathā samākhyātā vicitrā ca mahīpate |
teṣāṃ pūrvavisṛṣṭiṃ ca vicitrām ā prajāpateḥ //

1.14

satkṛtya paripṛṣṭas tu sa mahātmā mahātapāḥ
vistareṇānupūrvyā ca kathayām āsa tāṃ kathām //

1.15

śṛṇu rājan kathāṃ divyāṃ puṇyāṃ pāpapraṇāśinīm
kathyamānāṃ mayā citrāṃ bahvarthāṃ śrutisaṃmitām //

1.16

yaś caināṃ dhārayet tāta śṛṇuyād vāpy abhīkṣṇaśaḥ
yaś caināṃ dhārayed vipraḥ śrāvayed vā mahātmanām |
svavaṃśadhāraṇaṃ kṛtvā svargaloke mahīyate //

1.17

avyaktaṃ kāraṇaṃ yat tan nityaṃ sadasadātmakam
pradhānaṃ puruṣaṃ tasmān nirmame viśvam īśvaraḥ //

1.18

taṃ vai viddhi mahārāja brahmāṇam amitaujasam
sraṣṭāraṃ sarvabhūtānāṃ nārāyaṇaparāyaṇam //

1.19

ahaṃkaras tu mahatas tasmād bhūtāni jajñire
bhūtabhedāś ca bhūtebhya iti sargaḥ sanātanaḥ //

1.20

vistarāvayavaṃ caiva yathāprajñaṃ yathāśrutam
kīrtyamānaṃ śṛṇu mayā pūrveṣāṃ kīrtivardhanam //

1.21

dhanyaṃ yaśasyaṃ śatrughnaṃ svargyam āyurvivardhanam
kīrtanaṃ sthirakīrtīnāṃ sarveṣāṃ puṇyakarmaṇām //

1.22

tasmāt kalyāya te kalyaḥ samagraṃ śucaye śuciḥ
tasmai hiraṇyagarbhāya puruṣāyeśvarāya ca |
ajāya prathamāyaiva variṣṭhāya prajāpate |
brahmaṇe lokanāthāya gariṣṭhāya svayaṃbhuve |
praṇamya prabhave pūrvaṃ tasmai amitatejase |
ā vṛṣṇivaṃśād vakṣyāmi bhūtasargam anuttamam //

1.23

viṣṇuḥ svayaṃbhūr bhagavān sisṛkṣur vividhāḥ prajāḥ
apa eva sasarjādau tāsu vīryam avāsṛjat //

1.24

āpo nārā iti proktā nāmnā pūrvam iti śrutiḥ
ayanaṃ tasya tāḥ pūrvaṃ tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ //

1.25

hiraṇyavarṇam abhavat tad aṇḍam udakeśayam
tatra jajñe svayaṃ brahmā svayaṃbhūr iti naḥ śrutam //

1.26

hiraṇyagarbho bhagavān uṣitvā parivatsaram
tad aṇḍam akarod dvaidhaṃ divaṃ bhuvam athāpi ca //

1.27

tayoḥ śakalyor madhyam ākāśam akarot prabhuḥ
apsu pāriplavāṃ pṛthvīṃ diśaś ca daśadhā dadhe //

1.28

tatra kālaṃ mano vācaṃ kāmaṃ krodham atho ratim
sasarja sṛṣṭiṃ tadrūpāṃ sraṣṭum icchan prajāpatim //

1.29

marīcim atryaṅgirasau pulastyaṃ pulahaṃ kratum
vasiṣṭhaṃ ca mahātejāḥ so 'sṛjat sapta mānasān //

1.30

sapta brahmāṇa ity ete purāṇe niścayaṃ gatāḥ
nārāyaṇātmakānāṃ vai saptānāṃ brahmajanmanām //

1.31

tato 'sṛjat punar brahmā rudraṃ roṣātmasaṃbhavam
sanatkumāraṃ ca ṛṣiṃ pūrveṣām api pūrvajam //

1.32

sapta tv ete prajāyante prajā rudraś ca bhārata
skandaḥ sanatkumāraś ca tejaḥ saṃkṣipya tiṣṭhataḥ //

1.33

teṣāṃ sapta mahāvaṃśā divyā devagaṇānvitāḥ
kriyāvantaḥ prajāvanto maharṣibhir alaṃkṛtāḥ //

1.34

vidyuto 'śanimeghāṃś ca rohitendradhanūṃsi ca
sanaś ca yogatattvajñaṃ sanakaṃ ca sanandanam |
ete sapta samākhyātā ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ |
yādāṃsi ca sasarjādau parjanyaṃ ca sasarja ha //

1.35

ṛco yajūṃṣi sāmāni nirmame yajñasiddhaye
mukhād devān ajanayat pitṝṃś ceśo 'pi vakṣasaḥ |
prajanāc ca manuṣyān vai jaghanān nirmame 'surān |
sādhyāṃs tair ayajan devān ity evam anuśuśrumaḥ //

1.36

uccāvacāni bhūtāni gātrebhyas tasya jajñire
brahmāṇaṃ hṛdayaṃ bhittvā niścito bhagavān bhṛguḥ ||
stanaṃ tu dakṣiṇaṃ bhittvā brahmajena ca vigrahaḥ |
niśrito bhagavān dharmaḥ sarvalokasukhāvahaḥ ||
trayas tasya varāḥ putrāḥ sarvabhūtamanoharāḥ |
kāmaḥ śamaś ca harṣaś ca tejasā lokadhāriṇaḥ ||
kāmasya tu ratir bhāryā śamasya prītir aṅganā |
nandā bhāryā ca harṣasya trayo lokāḥ pratiṣṭhitāḥ |
āpavasya prajāsargaṃ sṛjato hi prajāpateḥ //

1.37

dvidhā kṛtvātmano deham ardhena puruṣo 'bhavat
ardhena nārī tasyāṃ sa sasṛje vividhāḥ prajāḥ
divaṃ ca pṛthivīṃ caiva mahimnā vyāpya tiṣṭati //

1.38

virājam asṛjad viṣṇuḥ so 'sṛjat puruṣaṃ virāṭ
puruṣaṃ taṃ manuṃ viddhi tad vai manvantaraṃ smṛtam
dvitīyam āpavasyaitan manor antaram ucyate //

1.39

sa vairājaḥ prajāsargaṃ sasarja puruṣaḥ prabhuḥ
manuṃ prajāpatiṃ viddhi sasarja prabhur īśvaraḥ |
nārāyaṇavisargaḥ sa prajās tasyāpy ayonijāḥ //

1.40

āyuṣmān kīrtimān dhanyaḥ prajāvāṃś ca bhaven naraḥ
sthiravaṃśaś ca bhavati mṛtaḥ svarge mahīyate |
ādisargaṃ viditvemaṃ yatheṣṭāṃ prāpnuyād gatim //

Original text: Harivaṃśa constituted text with star passages · Edition: Parashuram Lakshman Vaidya, Poona : Bhandarkar Oriental Research Institute 1969 (For details see the separate introduction on the Zürich server.) · Data entry Atul Agarwala J. Wayne Bass Julie Bélanger Peter Bisschop Horst Brinkhaus John Brockington Eva De Clercq André Couture James Fitzgerald Arlo Griffiths N. Hanemann Petteri Koskikallio Kreshi · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc