Language

ENहिગુ
Scripture Library

Haribhaktivilāsa 1-11 · Chapter 1

1.1

1. Gaurava-Vilasa
hari-bhakti-vilāsaḥ
prathamo vilāsaḥ
atha maṅgalācaraṇam
caitanya-devaṃ bhagavantam āśraye
śrī-vaiṣṇavānāṃ pramude'ñjasā likhan |
āvaśyakaṃ karma vicārya sādhubhiḥ
sārdhaṃ samāhṛtya samasta-śāstrataḥ

1.2

bhakter vilāsāṃś cinute prabodhā-
nandasya śiṣyo bhagavat-priyasya |
gopāla-bhaṭṭo raghunātha-dāsaṃ
santoṣayan rūpa-sanātanau ca

1.3

mathurā-nātha-pādābja-prema-bhakti-vilāsataḥ |
jātaṃ bhakti-vilāsākhyaṃ tad-bhaktāḥ śīlayantv imam

1.4

jīyāsur ātyantika-bhakti-niṣṭhāḥ śrī-vaiṣṇavā māthura-maṇḍale'tra |
kāśīśvaraḥ kṛṣṇa-vane cakāstu śrī-kṛṣṇa-dāsaś ca sa-lokanāthaḥ

1.5

tatra lekhya-pratijñā
ādau sa-kāraṇaṃ lekhyaṃ śrī-gurv-āśrayaṇaṃ tataḥ |
guruḥ śiṣyaḥ parīkṣādir bhagavān manavo 'sya ca

1.6

mantrādhikārī siddhy-ādi-śodhanaṃ mantra-saṃskriyāḥ |
dīkṣā nityaṃ brāhma-kāle śubhotthānaṃ pavitratā |
prātaḥ smṛtyādi kṛṣṇasya vādyādaiś ca prabodhanam

1.7

nirmālyottāraṇādy-ādau maṅgalārātrikaṃ tataḥ |
maitrādi-kṛtyaṃ śaucācamanaṃ dantasya dhāvanam

1.8

snānaṃ tāntrika-sandhyādi deva-sadmādi-saṃskriyā

1.9

tulasyādyāhṛtir geha-snānam uṣṇodakādikam |
vastraṃ pīṭhaṃ cordhva-puṇḍraṃ śrī-gopī-candanādikam

1.10

cakrādi-mudrā mālā ca gṛha-sandhyārcanaṃ guroḥ |
māhātmyaṃ cātha kṛṣṇasya dvāra-veśmāntarārcanam

1.11

pūjārthāsanam arghyādi-sthāpanaṃ vighna-vāraṇam |
śrī-gurv-ādi-natir bhūta-śuddhiḥ prāṇa-viśodhanam

1.12

nyāsa-mudrā-pañcakaṃ ca kṛṣṇa-dhyānāntarārcane |
pūjā padāni śrī-mūrti-śālagrāma-śilās tathā

1.13

dvārakodbhava-cakrāṇi śuddhayaḥ pīṭha-pūjanam |
āvāhanādi tan-mudrā āsanādi-samarpaṇam

1.14

snapanaṃ śaṅkha-ghaṇṭādi-vādyaṃ nāma-sahasrakam |
purāṇa-pāṭho vasanam upavītaṃ vibhūṣaṇam

1.15

gandhaḥ śrī-tulasī-kāṣṭha-candanaṃ kusumāni ca |
patrāṇi tulasī cāṅgopāṅgāvaraṇa-pūjanam

1.16

dhūpo dīpaś ca naivedyaṃ pānaṃ homo bali-kriyā |
avagaṇḍūṣādyāsyavāso divya-gandhādikaṃ punaḥ

1.17

rājopacārā gītādi mahā-nīrājanaṃ tathā |
śaṅkhādi-vādanaṃ sāmbu-śaṅkha-nīrājanaṃ stutiḥ

1.18

natiḥ pradakṣiṇā karmādy-arpaṇaṃ japa yācane |
āgaḥ-kṣamāpaṇaṃ nānāgāṃsi nirmālya-dhāraṇam

1.19

śaṅkhāmbu-tīrthaṃ tulasī-pūjā tan-mṛttikādi ca |
dhātrī-snāna-niṣedhasya kālo vṛtter upārjanam

1.20

madhyāhne vaiśa-devādi-śrāddhaṃ cānarpyam acyute |
vinārcām aśane doṣās tathānarpita-bhojane

1.21

naivedya-bhakṣaṇaṃ santaḥ sat-saṅgo 'sad-asaṅgatiḥ |
asad-gatir vaiṣṇavopahāsa-nindādi-duṣphalam

1.22

satāṃ bhaktir viṣṇu-śāstraṃ śrīmad-bhāgavataṃ tathā |
līlā-kathā ca bhagavad-dharmāḥ sāyaṃ nija-kriyāḥ

1.23

karma-pāta-parīhāras trikālārcā viśeṣataḥ |
naktaṃ kṛtyānyatho pūjā-phala-siddhy-ādi-darśanam

1.24

viṣṇv-artha-dānaṃ vividhopacārā nyūna-pūraṇam |
śayanaṃ mahimārcāyāḥ śrīman-nāmnas tathādbhutaḥ

1.25

nāmāparādhā bhaktiś ca premāthāśrayaṇādayaḥ |
pakṣeṣv ekādaśī sāṅgā śrī-dvādaśy-aṣṭakaṃ mahat

1.26

kṛtyāni mārga-śīrṣādi-māseṣu dvādśeṣv api |
puraścaraṇa-kṛtyāni mantraṃ siddhasya lakṣaṇam

1.27

mūrtyāvirbhāvanaṃ mūrti-pratiṣṭhā kṛṣṇa-mandiram |
jīrṇoddhṛtiḥ śrī-tulasī-vivāho 'nanya-karma ca

1.28

tatra śrī-gurūpasatti-kāraṇam
kṛpayā kṛṣṇa-devasya tad-bhakta-jana-saṅgataḥ |
bhakter māhātmyam ākarṇya tām icchan sad-guruṃ bhajet

1.29

atrānubhūyate nityaṃ duḥkha-śreṇī paratra ca |
duḥsahā śrūyate śāstrāt titīrṣed api tāṃ sudhīḥ

1.30

tathā coktam ekādaśa-skandhe [BhP 11.9.29]-
labdhvā su-durlabham idaṃ bahu-sambhavānte
mānuṣyam artha-dam anityam apīha dhīraḥ |
tūrṇaṃ yateta na pated anu-mṛtyu yāvan
niḥśreyasāya viṣayaḥ khalu sarvataḥ syāt

1.31

svayaṃ śrī-bhagavatā ca [BhP 11.20.17]-
nṛ-deham ādyaṃ su-labhaṃ su-durlabhaṃ
plavaṃ su-kalpaṃ guru-karṇa-dhāram |
mayānukūlena nabhasvateritaṃ
pumān bhavābdhiṃ na taret sa ātma-hā

1.32

atha śrī-gurūpasattiḥ
tatraiva śrī-prabuddha-yogeśvaroktau [BhP 11.3.21]-
tasmād guruṃ prapadyeta jijñāsuḥ śreya uttamam |
śābde pare ca niṣṇātaṃ brahmaṇy upaśamāśrayam

1.33

svayaṃ śrī-bhagavad-uktau [BhP 11.10.5]-
mad-abhijñaṃ guruṃ śāntam upāsīta mad-ātmakam

1.34

krama-dīpikāyāṃ [4.2] ca --
vipraṃ pradhvasta-kāma-prabhṛti-ripu-ghaṭaṃ nirmalāṅgaṃ gariṣṭhāṃ
bhaktiṃ kṛṣṇāṅghri-paṅkeruha-yugala-rajorāgiṇīm udvahantam |
vettāraṃ veda-śāstāgama-vimala-pathāṃ sammataṃ satsu dāntaṃ
vidyāṃ yaḥ saṃvivitsuḥ pravaṇa-tanu-manā deśikaṃ saṃśrayeta

1.35

śrutāv api [MuṇḍU 1.2.12, ChāU 6.14.2] -
tad-vijñānārthaṃ sa gurum evābhigacchet samit-pāṇiḥ śrotriyaṃ brahma-niṣṭham |
ācāryavān puruṣo veda

1.36

atha gurūpasatti-nityatā
śrī-bhāgavate daśama-skandhe śruti-stutau [BhP 10.87.33]
vijita-hṛṣīka-vāyubhir adānta-manas tura-gaṃ
ya iha yatanti yantum ati-lolam upāya-khidaḥ |
vyasana-śatānvitāḥ samavahāya guroś caraṇaṃ
vaṇija ivāja santy akṛta-karṇa-dharā jaladhau

1.37

śrutau ca [KaṭhU 1.2.9]-
naiṣā tarkeṇa matir āpaneyā
proktānyenaiva sujñānāya preṣṭha

1.38

atha viśeṣataḥ śrī-guror lakṣaṇāni
mantra-muktāvalyām -
avadātānvayaḥ śuddhaḥ svocitācāra-tat-paraḥ |
āśramī krodha-rahito vedavit sarva-śāstravit

1.39

śraddhāvān anasūyaś ca priya-vāk priya-darśanaḥ |
śuciḥ suveśas taruṇaḥ sarva-bhūta-hite rataḥ

1.40

dhīmān anuddhata-matiḥ pūrṇo 'hantā vimarśakaḥ |
sa-guṇo 'rcāsu kṛtadhīḥ kṛtajñaḥ śiṣya-vatsalaḥ

1.41

nigrahānugrahe śakto homa-mantra-parāyaṇaḥ |
ūhāpoha-prakāra-jñaḥ śuddhātmā yaḥ kṛpālayaḥ |
ity ādi-lakṣaṇair yukto guruḥ syād garimā-nidhiḥ

1.42

agastya-saṃhitāyāṃ ca --
devatopāsakaḥ śānto viṣayeṣv api niḥspṛhaḥ |
adhyātmavid brahma-vādī veda-śāstrārtha-kovidaḥ

1.43

uddhartuṃ caiva saṃhartuṃ samartho brāhmaṇottamaḥ |
tattvajño yantra-mantrāṇāṃ marma-bhettā rahasyavit

1.44

puraścaraṇa-kṛd dhoma-mantra-siddhaḥ prayogavit |
tapasvī satya-vādī ca gṛhastho gurur ucyate

1.45

viṣṇu-smṛtau --
paricaryā-yaśo-lābha-lipsuḥ śiṣyād gurur nahi |
kṛpā-sindhuḥ susampūrṇaḥ sarva-sattvopakārakaḥ

1.46

niḥspṛhaḥ sarvataḥ siddhaḥ sarva-vidyā-viśāradaḥ |
sarva-saṃśaya-saṃchettā nālaso gurur āhṛtaḥ

1.47

śrī-nārada-pañcarātre śrī-bhagavan-nārada-saṃvāde -
brāhmaṇaḥ sarva-kāla-jñaḥ kuryāt sarveṣv anugraham |
tad-abhāvād dvija-śreṣṭhaḥ śāntātmā bhagavan-mayaḥ

1.48

bhāvitātmā ca sarvajñaḥ śāstrajñaḥ sat-kriyā-paraḥ |
siddhi-trayam āyukta ācāryatve'bhiṣecitaḥ

1.49

kṣatra-viṭ-śūdra-jātīnāṃ kṣatriyo 'nugrahe kṣamaḥ |
kṣatriyasyāpi ca guror bhāvād īdṛśo yadi

1.50

vaiśyaḥ syāt tena kāryaś ca dvaye nityam anugrahaḥ |
sajātīyena śūdreṇa tādṛśena mahā-mate |
anugrahābhiṣekau ca kāryau śūdrasya sarvadā

1.51

kiṃ ca -
varṇottam'tha ca gurau sati yā viśrute'pi ca |
svadeśato 'that vānyatra nedaṃ kāryaṃ śubhārthinā

1.52

vidyamāne tu yaḥ kuryāt yatra tatra viparyayam |
tasyehāmutra nāśaḥ syāt tasmāc chāstroktam ācaret //
kṣatra-viṭ-śūdra-jātīyaḥ prātilomyaṃ na dīkṣayet

1.53

pādme ca [PadmaP 6.253.26]-
mahā-bhāgavataḥ śreṣṭho brāhmaṇo vai gurur nṛṇām |
sarveṣām eva lokānām asau pūjyo yathā hariḥ

1.54

mahākūla-prasūto 'pi sarva-yajñeṣu dīkṣitaḥ |
sahasra-śākhādhyāyī ca na guruḥ syād avaiṣṇavaḥ

1.55

iti
gṛhīta-viṣṇu-dīkṣāko viṣṇu-pūjā-paro naraḥ |
vaiṣṇavo 'bhihito 'bhijñair itaro 'smād avaiṣṇavaḥ

1.56

tattva-sāgare-
bahvāśī dīrgha-sūtrī ca viṣayādiṣu lolupaḥ |
hetu-vāda-rato duṣṭo 'vāg-vādī guṇa-nindakaḥ

1.57

aromā bahu-romā ca ninditāśrama-sevakaḥ |
kāla-danto 'sitauṣṭhaś ca durgandhi-śvāsa-vāhakaḥ

1.58

duṣṭa-lakṣaṇa-sampanno yadyapi svayam īśvaraḥ |
bahu-pratigrhāsakta ācāryaḥ śrī-kṣayāvahaḥ

1.59

atha śiṣya-lakṣaṇāni
mantra-muktāvalyām-
śiṣyaḥ śuddhānvayaḥ śrīmān vinītaḥ priya-darśanaḥ |
satya-vāk puṇya-carito 'dabhra-dhīr dambha-varjitaḥ

1.60

kāma-krodha-parityāgī bhaktaś ca guru-pādayoḥ |
devatā-pravaṇaḥ kāya-mano-vāgbhir divā-niśam

1.61

nīrujo nirjitāśeṣa-pātakaḥ śraddhyānvitaḥ |
dvija-deva-pitṝṇāṃ ca nityam arcā-parāyaṇaḥ

1.62

yuvā viniyatāśeṣa-karaṇaḥ karuṇālayaḥ |
ity ādi-lakṣaṇair yuktaḥ śiṣyo dīkṣādhikāravān

1.63

ekādaśa-skandhe ca [BhP 11.10.6] --
amāny amatsaro dakṣo nirmamo dṛṭha-sauhṛdaḥ |
asatvaro 'rtha-jijñāsur anasūyur amogha-vāk

1.64

athāpekṣyāḥ
agastya-saṃhitāyām-
alasā malināḥ kliṣṭā dāmbhikāḥ kṛpaṇās tathā |
daridrā rogiṇo ruṣṭā rāgiṇo bhoga-lālasāḥ

1.65

asūyā-matsara-grastāḥ śaṭhāḥ paruṣa-vādinaḥ |
anyāyopārjita-dhanāḥ para-dāra-ratāś ca ye

1.66

viduṣāṃ vairiṇaś caiva ajñāḥ paṇḍita-māninaḥ |
bhraṣṭa-vratāś ca ye kaṣṭa-vṛttayaḥ piśunāḥ khalāḥ

1.67

bahv-āśinaḥ krūra-ceṣṭā durātmanaś ca nindita |
ity evam ādayo 'py anye pāpiṣṭhāḥ puruṣādhamāḥ

1.68

akṛtyebhyo 'nivāryāś ca guru-śikṣā-sahiṣṇavaḥ |
evambhūtāḥ parityājyāḥ śiṣyatve nopakalpitāḥ

1.69

yady ete hy upakalperan devatākrośa-bhājanāḥ |
bhavantīha dardrās te putra-dāra-vivarjitāḥ

1.70

nārakāś caiva dehānte tiryañcaḥ prabhavanti te

1.71

hayaśīrṣa-pañcarātre-
jaiminiḥ sugataś caiva nāstiko nagna eva ca |
kapilaś cākṣapādaś ca ṣaḍ ete hetu-vādinaḥ

1.72

etan-matānusāreṇa vartante ye narādhamāḥ |
te hetuvādinaḥ proktās tebhyas tantraṃ na dāpayet

1.73

iti
tayoḥ parīkṣā cānyo 'nyam ekābdaṃ saha-vāsataḥ |
vyavahāra-svabhāvānubhavenaivābhijāyate

1.74

atha parīkṣaṇam
mantra-muktāvalyāṃ-
tayor vatsara-vāsena jñātānyonya-svabhāvayoḥ |
gurutā śiṣyatā ceti nānyathaiveti niścayaḥ

1.75

śrutiś ca-
nāsaṃvatsara-vāsine deyāt

1.76

sāra-saṅgrahe'pi-
sad-guruḥ svāśritaṃ śiṣyaṃ varṣm ekaṃ parīkṣayet

1.77

rājñi cāmātyajā doṣāḥ patnī-pāpaṃ sva-bhartari |
tathā śiṣyārjitaṃ pāpaṃ guruḥ prāpnoti niścitam

1.78

krama-dīpikāyāṃ tu [4.3] --
santoṣayed akuṭilādretarāntarātmā
taṃ svair dhanaiś ca vapuṣāpy anukūlavāṇyā |
abda-trayaṅkamalanābhadhiyā'tidhīras
tuṣṭe vivakṣatu gurāv atha mantra-dīkṣām

1.79

atha viśeṣataḥ śrī-guru-sevā-vidhiḥ
kaurme śrī-vyāsa-gītāyām-
udakumbhaṃ kuśān puṣpaṃ samidho 'syāharet sadā |
mārjanaṃ lepanaṃ nityam aṅgānāṃ vāsasāṃ caret

1.80

nāsya nirmālya-śayanaṃ pādukopāsanahāv api |
ākrāmed āsanaṃ chyāyām āsandīṃ vā kadācana

1.81

sādhayed danta-kāṣṭhādīn kṛtyaṃ cāsmai nivedayeet

1.82

anāpṛcchya na gantavyaṃ bhavet priya-hite rasaḥ |
na pādau sārayed asya sannidhāne kadācana

1.83

jṛmbhā-hāsyādikaṃ caiva kaṇṭha-prāvaraṇaṃ tathā |
varjayet sannidhau nityam athāsphoṭanam eva ca

1.84

kiṃ ca-
śreyas tu guruvad vṛttir nityam eva samācaret |
guru-putreṣu dāreṣu guroś caiva sva-bandhuṣu

1.85

utsādanaṃ vai gātrāṇāṃ snāpanocchiṣṭa-bhojane |
na kuryād guru-putrasya pādayoḥ śaucam eva ca

1.86

guruvat paripūjyāś ca sa-varṇā guru-yoṣitaḥ |
asavarṇās tu sampūjyāḥ pratyutthānābhivādanaiḥ

1.87

abhyañjanaṃ snāpanaṃ ca gātrotsādanam eva ca |
guru-patnyā ca kāryāṇi keśānāṃ ca prasādhanam

1.88

devy-āgame śrī-śivoktau-
guru-śayyāsanaṃ yānaṃ pāduke pāda-pīṭhakam |
snānodakaṃ tathā chāyāṃ laṅghayen na kadācana

1.89

guror agre pṛthak-pūjām advaitaṃ ca parityajet |
dīkṣāṃ vyākhyāṃ prabhutvaṃ ca guror agre vivarjayet

1.90

śrī-nāradoktau-
yatra yatra guruṃ paśyet tatra tatra kṛtāñjali |
praṇamet daṇḍavad bhūmau chinna-mūla iva drumaḥ

1.91

guror vākyāsanaṃ yānaṃ pādukopānahau tathā |
vastraṃ chāyāṃ tathā śiṣyo laṅghayen na kadācana

1.92

śrī-manu-smṛtau- (not found)
nodāhared guror nāma parokṣam api kevalam |
na caivāsyānukurvīta gati-bhāṣaṇa-ceṣṭitam

1.93

guror gurau sannihite guruvad dhṛtim ācaret |
na cāvisṛṣṭo guruṇā svān gurūn abhivādayet

1.94

śrī-nārada-pañcarātre-
yathā tathā yatra tatra na gṛhṇīyāc ca kevalam |
abhaktyā na guror nāma gṛhṇīyāc ca yatātmavān

1.95

praṇavaḥ śrīs tato nāma viṣṇu-śabdād anantaram |
pāda-śabda-sametaṃ ca nata-mūrdhāñjalī-yutaḥ

1.96

kiṃ ca-
na tam ājñāpayen mohāt tasyājñāṃ na ca laṅghayet |
nānivedya guroḥ kiñcid bhoktavyaṃ vā guros tathā

1.97

anyatra ca-
āyāntam agrato gacched gacchantaṃ tam anuvrajet |
āsane śayane vāpi na tiṣṭhed agrato guroḥ

1.98

yat kiñcid anna-pānādi priyaṃ dravyaṃ manoramam |
samarpya gurave paścāt svayaṃ bhuñjīta pratyaham

1.99

śrī-viṣṇu-smṛtau-
na guror apriyaṃ kuryāt tāḍitaḥ pīḍito 'pi vā |
nāvamanyeta tad-vākyaṃ nāpriyaṃ hi samācaret

1.100

ācāryasya priyaṃ kuryāt prāṇair api dhanair api |
karmaṇā manasā vācā sa yāti paramāṃ gatim

1.101

śrī-nārada-pañcarātre -
yo vakti nyāya-rahitam anyāyena śṛṇoti yaḥ |
tāv ubhau narakaṃ ghoraṃ vrajataḥ kālam akṣayam

1.102

vaiṣṇava-tantre -
trāyasva bho jagannātha guro saṃsāra-vahninā |
dagdhaṃ māṃ kāla-daṣṭaṃ ca tvām ahaṃ śaraṇaṃ gataḥ

1.103

iti
tatra śrī-vāsudevasya sarva-deva-śiromaṇeḥ |
pādāmbujaika-bhāg eva dīkṣā grāhyā manīṣibhiḥ

1.104

prathama-skandhe [BhP 1.2.23] -
sattvaṃ rajas tama iti prakṛter guṇās tair
yuktaḥ parama-puruṣa eka ihāsya dhatte |
sthity-ādaye hari-viriñci-hareti saṃjñāḥ
śreyāṃsi tatra khalu sattva-tanor nṝṇāṃ syuḥ

1.105

kiṃ ca [BhP 1.18.21] -
athāpi yat-pāda-nakhāvasṛṣṭaṃ
jagad viriñcopahṛtārhaṇāmbhaḥ |
seśaṃ punāty anyatamo mukundāt
ko nāma loke bhagavat-padārthaḥ

1.106

śrī-daśama-skandhe [BhP 10.89.15] -
tan niśamyātha munayo vismitā mukta-saṃśayāḥ |
bhūyāṃsaṃ śraddadhur viṣṇuṃ yataḥ śāntir yato 'bhayam

1.107

pādme vaiśākha-māhātmye yama-brāhmaṇa-saṃvāde [PadmaP 5.97.27] --
vyāmohāya carācarasya jagatas te te purāṇāgamās
tāṃ tām eva hi devatāṃ paramikāṃ jalpantu kalpāvadhi |
siddhānte punar eka eva bhagavān viṣṇuḥ samastāgama-
vyāpāreṣu vivecana-vyatikaraṃ nīteṣu niścīyate

1.108

nārasiṃhe -
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyam utkṣipya bhujam ucyate |
vedāc chāstraṃ paraṃ nāsti na devaḥ keśavāt paraḥ

1.109

yataḥ pādme -
arir mitraṃ viṣṃ pathyam adharmo dharmatāṃ vrajet |
suprasanne hṛṣīkeśe viparīte viparyayaḥ

1.110

tatraiva śrī-bhagavad-vākyam-
man-nimittaṃ kṛtaṃ pāpam api dharmāya kalpate |
mām anādṛtya dharmo 'pi pāpaṃ syān mat-prabhāvataḥ

1.111

ataevoktaṃ skānde śrī-brahma-nārada-saṃvāde -
vāsudevaṃ parityajya yo 'nyaṃ devam upāsate |
sva-mātaraṃ parityajya śvapacīṃ vandate hi saḥ

1.112

tatraivānyatra -
vāsudevaṃ parityajya yo 'nyaṃ devam upāsate |
tyaktvāmṛtaṃ sa mūḍhātmā bhuṅkte halāhalaṃ viṣam

1.113

mahābhārate -
yas tu viṣṇuṃ parityajya mohād anyam upāsate |
sa hema-rāśim utsṛjya pāṃśu-rāśiṃ jighṛkṣati

1.114

anādṛtya tu yo viṣṇum anya-devaṃ samāśrayet |
gaṅgāmbhasaḥ sa tṛṣṇārto mṛga-tṛṣṇāṃ pradhāvati

1.115

pañcarātre -
yo mohād viṣṇum anyena hīna-devena durmatiḥ |
sādhāraṇaṃ sakṛd brūte so 'ntyajo nāntyajo 'ntyajaḥ

1.116

vaiṣṇava-tantre -
na labheyuḥ punar bhaktiṃ harer aikāntikīṃ jaṅāḥ |
ekāgra-manasaś cāpi viṣṇu-sāmānya-darśinaḥ

1.117

anyatra ca -
yas tu nārāyaṇaṃ devaṃ brahma-rudrādi-daivataiḥ |
samatvenaiva vīkṣeta sa pāṣaṇḍī bhaved dhruvam

1.118

iti
sahasra-nāma-stotrādau ślokaughāḥ santi cedṛśāḥ |
viśeṣataḥ sattva-niṣṭhaiḥ sevoy viṣṇur na cāparaḥ

1.119

tathā ca śrī-hari-vaṃśe śiva-vākyam -
harir eva sadārādhyo bhavadbhiḥ sattva-saṃsthitaiḥ |
viṣṇu-mantraṃ sadā viprāḥ paṭhadhvaṃ dhyāta keśavam

1.120

iti
īdṛṅ-māhātmya-vākyeṣu saṅgṛhīteṣu sarvataḥ |
grantha-bāhulya-doṣaḥ syāl likhyante'pekṣitāni tat

1.121

atha śrī-vaiṣṇava-mantra-māhātmyam
āgame-
mantrān śrī-mantra-rājādīn vaiṣṇavān gurv-anugrahāt |
sarvaiśvaryaṃ japan prāpya yāti viṣṇoḥ paraṃ padam

1.122

puṇyaṃ varṣa-sahasrair yaiḥ kṛtaṃ suvipulaṃ tapaḥ |
japanti vaiṣṇavān mantrān narās te loka-pāvanāḥ

1.123

vaiṣṇave ca-
prajapan vaiṣṇavān mantrān yaṃ yaṃ paśyati cakṣuṣā |
padā vā saṃspṛśet sadyo mucyate'sau mahā-bhayāt

1.124

iti
likhyate viṣṇu-mantrāṇāṃ mahimātha viśeṣataḥ |
tātparyataḥ śrī-gopāla-mantra-māhātmya-puṣṭaye

1.125

tatra dvādaśākṣarāṣṭākṣarayor māhātmyam
padma-purāṇe devadūta-vikuṇḍala-saṃvāde-
sāṅgaṃ sa-mudraṃ sa-nyāsaṃ sa-ṛṣi-daivatam |
sa-dīkṣā-vidhi sa-dhyānaṃ sa-yantraṃ dvādaśākṣaram

1.126

aṣṭākṣaraṃ ca mantreśaṃ ye japanti narottamāḥ |
tān dṛṣṭvā brahmahā śudhyete yato viṣṇavaḥ svayam

1.127

śaṅkhinaś cakriṇo bhūtvā brahmāyur vana-mālinaḥ |
vasanti vaiṣṇave loke viṣṇu-rūpeṇa te narāḥ

1.128

tatraiva dvādaśākṣarayas caturtha-skandhe [BhP 4.8.53] --
japaś ca paramo guhyaḥ śrūyatāṃ me nṛpātmaja |
yaṃ sapta-rātraṃ prapaṭhan pumān paśyati khecarān

1.129

śrī-viṣṇu-purāṇe [ViP 1.6.40]
gatvā gatvā nivartante candra-sūryādayo grahāḥ |
adyāpi na nivartante dvādaśākṣara-cintakāḥ

1.130

aṣṭākṣarasya, yathā nārada-pañcarātre-
trayo vedāḥ ṣaḍ-aṅgāni chandāṃsi vividhāḥ surāḥ |
sarvam aṣṭākṣarāntaḥsthaṃ yac cānyad api vāṅ-mayam

1.131

sarva-vedānta-sārārthaṃ saṃsārārṇava-tāraṇaḥ |
gatir aṣṭākṣaro nṝṇāṃ na punar bhava-kāṅkṣiṇām

1.132

yatrāṣṭākṣara-saṃsiddho mahā-bhāgo mahīyate |
na tatra sañcariṣyanti vyādhi-durbhikṣa-taskarāḥ

1.133

deva-dānava-gandharvāḥ siddha-vidyādharādayaḥ |
praṇamanti mahātmānam aṣṭākṣara-vidaṃ naram

1.134

vyaktaṃ hi bhagavān eva sākṣān nārāyaṇaḥ svayam |
aṣṭākṣara-svarūpeṇa mukheṣu parivartate

1.135

pādmottara-khaṇḍe [PadmaP 6.226.18] --
evam aṣṭākṣaro mantro jñeyaḥ sarvārtha-sādhakaḥ |
sarva-duḥkha-haraḥ śrīmān sarva-mantrātmakaḥ śubhaḥ

1.136

liṅga-purāṇe-
kim anyair bahubhir mantraiḥ kim anyair bahubhir vrataiḥ |
namo nārāyaṇeti mantraḥ sarvārtha-sādhakaḥ

1.137

tasmāt sarveṣu kāleṣu namo nārāyaṇeti yaḥ |
japet sa yāti viprendra viṣṇu-lokaṃ sa-bāndhavaḥ

1.138

bhaviṣya-purāṇe-
aṣṭākṣaro mahā-mantraḥ sarva-pāpa-haraḥ paraḥ |
sarveṣāṃ viṣṇu-mantrāṇāṃ rājatve parikīrtitaḥ

1.139

śrī-śuka-vyāsa-saṃvāde ca-
namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārtha-sādhakaḥ |
bhaktānāṃ japatāṃ tāta svarga-mokṣa-phala-pradaḥ

1.140

eṣa eva paro mokṣa eṣa svarga udāhṛtaḥ |
sarva-veda-rahasyebhyaḥ sāra eṣa samuddhṛtaḥ

1.141

viṣṇunā vaiṣṇavānāṃ tu hitāya manunā purā |
kīrtitaḥ sarva-pāpaghnaḥ sarva-kāma-pradāyakaḥ

1.142

nārāyaṇāya nama ity ayam eva satyaṃ
saṃsāra-ghora-viṣa-saṃharaṇāya mantraḥ |
śṛṇvantu satya-matayo muditās tarāgā
uccais tarām upadiśāmy aham ūrdhva-bāhuḥ

1.143

bhūtvordhva-bāhur adyāhaṃ satya-pūrvaṃ bravīmi vaḥ |
he putra-śiṣyāḥ śṛṇuta na mantro 'ṣṭākṣarāt paraḥ

1.144

ataevoktaṃ gāruḍe-
āsīno vā śayāno vā tiṣṭhāno yatra tatra vā |
namo nārāyaṇeti mantraika-śaraṇo bhavet

1.145

tāpanī-śrutiṣu [NṛsiṃhaTU 1.5.8]
devā ha vai prajāpatim abruvann ānuṣṭubhasya mantra-rājasya nārasiṃhasya phalaṃ no brūhi bhagava iti sa hovāca prajāpatirya etaṃ mantra-rājaṃ nārasiṃham ānuṣṭubhaṃ nityam adhīte so 'gni-pūto bhavati sa vāyu-pūto bhavati sa āditya-pūto bhavati sa soma-pūto bhavati sa satya-pūto bhavati sa brahma-pūto bhavati sa viṣṇu-pūto bhavati sa rudra-pūto bhavati sa sarva-pūto bhavati sa sarva-pūto bhavati

1.146

tatraivānte [NṛsiṃhaTU 5.9-10]-
anupanīta-śatam ekam ekenopanītena tat-samam | upanīta-śatam ekam ekena gṛhasthena tat-samam | gṛhastha-śatam ekam ekena vānaprasthena tat samaṃ | vānaprastha-śatam ekam ekena yatinā tat samaṃ | yatīnāṃ tu śataṃ pūrṇam ekam ekena rudra-jāpakena tat-samam | rudra-jāpaka-śatam ekam ekena atharva-śiraḥ-śikhādhyāpakena tat-samam |
tad vā etat paramaṃ dhāma mantra-rājādhyāpakasya yatra na sūryas tapati yatra na vāyur vāti yatra na candramā bhāti yatra na nakṣatrāṇi bhānti yatra nāgnir dahati yatra na mṛtyuḥ praviśati yatra na duḥkhaṃ sadānandaṃ paramānandaṃ śāntaṃ śāśvataṃ sadā-śivaṃ brahmādi-vanditaṃ yogi-dhyeyaṃ paramaṃ padaṃ yatra gatvā na nivartante yoginaḥ | tad etad ṛcābhyuktam | tad viṣṇoḥ paramaṃ padaṃ sadā paśyanti sūrayaḥ |
divīva cakṣur ātatam | tad viprāso vipanyavo jāgṛvāṃsaḥ samindhate | viṣṇor yat paramaṃ padam

1.147

atha śrī-rāma-mantrāṇāṃ māhātmyam
agastya-saṃhitāyām -
sarveṣu mantra-vargeṣu śreṣṭhaṃ vaiṣṇavam ucyate |
gāṇapatyeṣu śaiveṣu śākta-saureṣv abhīṣṭadam

1.148

vaiṣṇaveṣv api mantreṣu rāma-mantrāḥ phalādhikāḥ |
gāṇapaty-ādi-mantrebhyaḥ koṭi-koṭi-guṇādhikāḥ

1.149

vinaiva dīkṣāṃ viprendra puraścaryāṃ vinaiva hi |
vinaiva nyāsa-vidhinā japa-mātreṇa siddhidāḥ

1.150

mantreṣv aṣṭasv anāyāsa-phalado 'yaṃ ṣaḍ-akṣaraḥ |
ṣaḍ-akṣaro 'yaṃ mantras tu mahāghaugha-nivāraṇaḥ

1.151

mantra-rāja iti proktaḥ sarveṣām uttamottamaḥ |
dainandinaṃ tu duritaṃ pakṣa-māsa-rtu-varṣajam

1.152

sarvaṃ dahati niḥśeṣaṃ tūlācalam ivānalaḥ |
brahma-hatyā-sahasrāṇi jñānājñāna-kṛtāni ca

1.153

svarṇas teyasurāpāna-guru-talpa-yutāni ca |
koṭi-koṭi-sahasrāṇi hyupapāpāni yāny api |
sarvāṇy api praṇaśyanti rāma-mantrānukīrtanāt

1.154

tāpanī-śrutiṣu ca -
ya etat-tārakaṃ brāhmaṇo nityam adhīte, sa pāpmānaṃ tarati, sa mṛtyuṃ tarati, sa bhrū-hatyāṃ tarati, sa sarva-hatyāṃ tarati, sa saṃsāraṃ tarati, sa sarvaṃ tarati, sa vimuktāśrito bhavati, so 'mṛtatvaṃ ca gacchati

1.155

atha gopāla-deva-mantra-māhātmyam
mantrās tu kṛṣṇa-devasya sākṣād bhagavato hareḥ |
sarvāvatāra-bījasya sarvato vīryavattamāḥ

1.156

tathā ca bṛhad-gautamīye śrī-govinda-vṛndāvanākhye -
sarveṣāṃ mantra-varyāṇāṃ śreṣṭho vaiṣṇava ucyate |
viśeṣāt kṛṣṇa-manavo bhoga-mokṣaika-sādhanam

1.157

yasya yasya ca mantrasya yo yo devas tathā punaḥ |
abhedāt tan-manūnāṃ ca devatā saiva bhāṣyate

1.158

kṛṣṇa eva paraṃ brahma saccidānanda-vigrahaḥ |
smṛti-mātreṇa teṣāṃ vai bhukti-mukti-phala-pradaḥ

1.159

iti
tatrāpi bhagavattāṃ svāṃ tanvato gopa-līlayā |
tasya śreṣṭhatamā mantrās teṣv apy aṣṭādaśākṣaraḥ

1.160

tāpanī-śrutiṣu --
oṃ munayo ha vai brahmāṇam ūcuḥ | kaḥ paramo devaḥ | kuto mṛtyur bibheti | kasya jñānenākhilaṃ jñātaṃ bhavati | kenedaṃ viśvaṃ saṃsaratīti | tān u hovāca brāhmaṇaḥ -- kṛṣṇo vai paramaṃ daivatam | govindān mṛtyur bibheti | gopī-jana-vallabha-jñānenākhilaṃ jñātaṃ bhavati | svāhayedaṃ saṃsaratīti | tam u hocuḥ | kaḥ kṛṣṇo govindaḥ ko 'sau gopī-jana-vallabhaḥ kaḥ kā svāheti | tān uvāca brāhmaṇaḥ pāpa-karṣaṇo go-bhūmi-veda-vidito veditā gopī-janāvidyā-kalā-prerakas tan-māyā ceti | sakalaṃ paraṃ brahmaiva tat | yo dhyāyati rasati bhajati so 'mṛto bhavati so 'mṛto bhavatīti | te hocuḥ -- kiṃ tad-rūpaṃ kiṃ rasanaṃ kathaṃ vāho tad-bhajanaṃ | tat sarvaṃ vividiṣatām ākhyāhīti | tad u hovāca hairaṇyaḥ -- gopa-veśam abhrābhaṃ taruṇaṃ kalpa-drumāśritam

1.161

(GTU 1.2-8)
kiṃ ca, tatraivāgre --
bhaktir asya bhajanam | tad ihāmutropādhi-nairāsyenaivāmuṣmin manaḥ-kalpanam | etad eva ca naiṣkarmyam |
kṛṣṇaṃ taṃ viprā bahudhā yajanti
govindaṃ santaṃ bahudhārādhayanti |
gopījana-vallabho bhuvanāni dadhre
svāhāśrito jagad ejayjat sva-retāḥ

1.162

(GTU 1.14-15)
vāyur yathaiko bhuvanaṃ praviṣṭo
janye janye pañca-rūpo babhūva |
kṛṣṇas tathaiko 'pi jagad-dhitārthaṃ
śabdenāsau pañca-pado vibhāti

1.163

iti
(GTU 1.16)
kiṃ ca tatraivopāsana-vidhi-kathanānantaram -
eko vaśī sarvagaḥ kṛṣṇa īḍya
eko 'pi san bahudhā yo vibhāti |
taṃ pīṭhasthaṃ ye'nubhajanti dhīrās
teṣāṃ sukhaṃ śāśvataṃ netareṣām

1.164

(GTU)
nityo nityānāṃ cetanaś cetanānām
eko bahūnāṃ yo vidadhāti kāmān |
taṃ pīṭhagaṃ ye'nubhajanti dhīrās
teṣāṃ siddhiḥ śāśvatī netareṣām

1.165

etad viṣṇoḥ paramaṃ padaṃ ye
nitya-muktāḥ saṃyajante na kāmān |
teṣām asau gopa-rūpaḥ prayatnāt
prakāśayed ātma-padaṃ tadaiva

1.166

yo brahmāṇaṃ vidadhāti pūrvaṃ
yo vidyās tasmai gopāyati sma kṛṣṇaḥ |
taṃ ha daivam ātma-buddhi-prakāśaṃ
mumukṣur vai śaraṇam anuvrajeta

1.167

oṃkāreṇāntaritaṃ ye japanti
govindasya pañcapadaṃ manum |
teṣām asau darśayed ātma-rūpaṃ
tasmān mumukṣur abhyasen nitya-śāntyai

1.168

tasmād anye pañcapadād abhūvan
govindasya manavo mānavānām |
daśārṇādyās te'pi saṅkrandanādyair
abhyasyante bhūti-kāmair yathāvat

1.169

kiṃ ca tatraiva --
tad u hovāca brāhmaṇo 'sāv anavarataṃ me dhyātaḥ stutaḥ parārdhānte so 'budhyata | gopa-veśo me puruṣaḥ purastād āvirbabhūva | tataḥ praṇatena mayā'nukūlena hṛdā mahyam aṣṭādaśārṇaṃ svarūpaṃ sṛṣṭaye dattvāntarhitaḥ | punaḥ sisṛkṣā me prādurabhūt | teṣv akṣareṣu bhaviṣyaj-jagad-rūpaṃ prakāśayat | tad iha kād āpo | lāt pṛthivī | īto 'gniḥ | bindor induḥ | tan-nādād arka iti klīṃ-kārād asṛjam | kṛṣṇād ākāśaṃ yad vāyur ity uttarāt surabhiṃ vidyāṃ prādurakārṣam | tad-uttarāt tad-uttarāt strī-pumādi cedaṃ sakalam idaṃ iti

1.170

tathā ca gautamīya-tantre -
klīṃ-kārād asṛjad viśvam iti prāha śruteḥ śiraḥ |
la-kārāt pṛthivī jātā ka-kārāj jala-sambhavaḥ

1.171

ī-kārād vahnir utpanno nādād āyur ajāyata |
bindor ākāśa-sambhūtir iti bhūtātmako manuḥ //
svā-śabdena ca kṣetrajño heti cit-prakṛtiḥ parā |
tayor aikya-samudbhūtir mukha-veṣṭana-varṇakaḥ //
ataeva hi viśvasya layaḥ svāhārṇake bhavet

1.172

punaś ca sā śrutiḥ --
etasyaiva yajanena candra-dhvajo gata-moham ātmānaṃ vedayitvā oṃkārāntarālakaṃ manum āvartayat saṅga-rahito 'bhyānayat | tad viṣṇoḥ paramaṃ padaṃ sadā paśyanti sūrayaḥ | divīva cakṣur ātatam | tasmād enaṃ nityam abhyaset

1.173

ity ādi
tatraivāgre --
yasya pūrva-padād bhūmir dvitīyāt salilodbhavaḥ |
tṛtīyāt teja udbhūtaṃ caturthād gandha-vāhanaḥ

1.174

pañcamād ambarotpattis tam evaikaṃ samabhyaset |
candra-dhvajo 'gamad viṣṇuḥ paramaṃ padam avyayam

1.175

tato viśuddhaṃ vimalaṃ
viśokam aśeṣa-lobhādi-nirasta-saṅgam |
yat tat padaṃ pañca-padaṃ tad eva
sa vāsudevo na yato 'nyad asti

1.176

tam ekaṃ govindaṃ sac-cid-ānanda-vigraham pañca-padaṃ vṛndāvana-sura-bhūruha-talāsīnaṃ satataṃ sa-marud-gaṇo 'haṃ paramayā stutyā toṣayāmi

1.177

iti
kiṃ ca stuty-anantaram --
amuṃ pañcapadaṃ mantram āvartayed yaḥ sa yāty anāyāsataḥ kevalaṃ tat padaṃ tat | anejad ekaṃ manaso javīyo naitad devā āpnuvan pūrvam arśāt

1.178

tasmāt kṛṣṇa eva paro devas taṃ dhyāyet taṃ raset taṃ yajed iti oṃ tat sad iti

1.179

trailokya-saṃmohana-tantre ca, devīṃ prati śrī-mahādevoktāṣṭādaśākṣara-prasaṅga eva -
dharmārtha-kāma-mokṣāṇām īśvaro jagad-īśvaraḥ |
santi tasya mahābhāgā avatārāḥ sahasraśaḥ

1.180

teṣāṃ madhye'vatārāṇāṃ bālatvam atidurlabham |
amānuṣāṇi karmāṇi tāni tāni kṛtāni ca

1.181

śāpānugraha-kartṛtve yena sarvaṃ pratiṣṭhitam |
tasya matnraṃ pravakṣyāmi sāṅgopāṅgam anuttamam

1.182

yasya vijñāna-mātreṇa naraḥ sarvajñatām iyāt |
putrārthī putram āpnoti dharmārthī labhate dhanam

1.183

sarva-śāstrārtha-pārajño bhavaty eva na saṃśayaḥ |
trailokyaṃ ca vaśīkuryāt vyākulīkurute jagat

1.184

mohayet sakalaṃ so 'pi mārayet sakalān ripūn |
bahunā kim ihoktena mumukṣur mokṣam āpnuyāt

1.185

yathā cintāmaṇiḥ śreṣṭho yathā gauś ca yathā satī |
yathā dvijo yathā gaṅgā tathāsau mantra uttamaḥ

1.186

yathāvad akhila-śreṣṭhaṃ yathā śāstraṃ tu vaiṣṇavam |
yathā susaṃskṛtā vāṇī tathāsau mantra uttamaḥ

1.187

kiṃ ca --
ato mayā sureśāni pratyahaṃ japyate manuḥ |
naitena sadṛśaḥ kaścid jagaty asmin caracare

1.188

sanatkumāra-kalpe'pi -
gopāla-viṣayā mantrās trayastriṃśat prabhedataḥ |
teṣu sarveṣu mantreṣu mantra-rājam imaṃ śṛṇu

1.189

suprasannam imaṃ mantraṃ tantre sammohanāhvaye |
gopanīyas tvayā mantro yatnena muni-puṅgava

1.190

anena mantra-rājena mahendratvaṃ purandaraḥ |
jagāma deva-deveśo viṣṇunā dattam añjasā

1.191

durvāsasaḥ purā śāpād asaubhāgyena pīḍitaḥ |
sa eva subhagavatvaṃ vai tenaiva punar āptavān

1.192

bahunā kim ihoktena puraścaraṇa-sādhanaiḥ |
vināpi japa-mātreṇa labhate sarvam īpsitam

1.193

prabhuṃ śrī-kṛṣṇa-caitanyaṃ taṃ nato 'smi gurūttamam |
kathañcid āśrayād yasya prākṛto 'py uttamo bhavet

1.194

athādhikāra-nirṇayaḥ
tāntrikeṣu ca mantreṣu dīkṣāyāṃ yoṣitām api |
sādhvīnām adhikāro 'sti śūdrādīnāṃ ca sad-dhiyām

1.195

tathā ca smṛty-artha-sāre pādme ca vaiśākha-māhātmye [PadmaP 6.84.48, 52-4] śrī-nāradāmbarīṣa-saṃvāde -
āgamoktena mārgeṇa strī-śūdrair api pūjanam |
kartavyaṃ śraddhayā viṣṇoś cintayitvā patiṃ hṛdi

1.196

śūdrāṇāṃ caiva bhavati nāmnā vai devatārcanam |
sarve 'py āgama-mārgeṇa kuryur vedānukāriṇā

1.197

strīṇām apy adhikāro 'sti viṣṇor ārādhanādiṣu |
pati-priya-ratānāṃ ca śrutir eṣā sanātanī

1.198

agastya-saṃhitāyāṃ śrī-rāma-mantra-rājam uddiśya -
śucivratatamāḥ śūdrā dhārmikā dvija-sevakāḥ |
striyaḥ pati-vratāś cānye pratilomānulomajāḥ
lokāś cāṇḍāla-paryantāḥ sarve'py atrādhikāriṇaḥ

1.199

iti
guruś ca siddha-sādhyādi-mantra-dāne vicārayet |
sva-kulāny akulatvaṃ ca bāla-prauḍhatvam eva ca

1.200

strī-puṃ-napuṃsakatvaṃ ca rāśi-nakṣatra-melanam |
supta-prabodha-kālaṃ ca tathā ṛṇa-dhanādikam

1.201

atha siddha-sādhyādi-śodhanam
saradā-tilake -
prāk pratyag agrā rekhāḥ syuḥ pañca yāmyottarāgragāḥ |
tāvatyaś ca catuṣkoṣṭha-catuṣkaṃ maṇḍalaṃ bhavet

1.202

indv-agni-rudra-nava-netra-yugena dikṣu
ṛtv-aṣṭa-ṣaḍaśa-caturdaśa-bhautikeṣu |
pātāla-pañcadaśa-vahni-himāṃśu-koṣṭhe
varṇāṃl likhel lipi-bhavān kramaśas tu dhīmān

1.203

janma-rkṣākṣa-ratau yāvan-mantrādimākṣaram |
caturbhiḥ koṣṭhakais tv ekam iti koṣṭha-catuṣṭaye

1.204

punaḥ koṣṭhaka-koṣṭheṣu savyato janmabhākṣarāt |
siddha-sādhya-susiddhārikramāj jñeyā vicakṣṇaiḥ

1.205

siddhaḥ sidhyati kālena sādhyas tu japa-homataḥ |
susiddho graha-mātreṇa arir mūla-nikṛntanaḥ

1.206

siddha-siddho yathoktena dvi-guṇāt siddha-sādhakaḥ |
siddha-susiddho 'rdha-japāt siddhārir hanti bāndhavān

1.207

sādhya-siddho dviguṇikaḥ sādhya-sādhyo hy anarthakaḥ |
tat-susiddhas triguṇitāt sādhyārir hanti gotrajān

1.208

susiddha-siddhordha-japāt tat-sādhyas tu guṇādhikāt |
tat-susiddho grahād eva susiddhāriḥ sva-gotrahā

1.209

ari-siddhaḥ sutān hanyād ari-sādhyas tu kanyakāḥ |
tat-susiddhas tu patnī-ghnas tad-arir hanti sādhakam

1.210

tathā ca tantre, asya ca mantra-viśeṣe'pavādaḥ -
nṛsiṃhārka-varāhāṇāṃ prāsāda-praṇavasya ca |
vaidikasya ca mantrasya siddhādīn naiva śodhayet

1.211

svapna-labdhe striyā datte mālā-mantre ca try-akṣare |
ekākṣare tathā mantre siddhādīn naiva śodhayet

1.212

sva-kulāny akulatvādi vijñeyaṃ cāgamāntarāt |
na vistara-bhayād atra vyarthatvād api likhyate

1.213

śrīmad-gopāla-devasya sarvaiśvarya-pradarśinaḥ |
tādṛk-śaktiṣu mantreṣu nahi kiñcid vicāryate

1.214

tathā ca krama-dīpikāyām [1.4]
sarveṣu varṇeṣu tathāśrameṣu
nārīṣu nānāhvaya-janmabheṣu
dātā phalānām abhivāñchitānāṃ
drāg eva gopālaka-mantra eṣaḥ

1.215

trailokya-saṃmohana-tantre ca, aṣṭādaśākṣara-mantram adhikṛtya śrī-śivenoktam -
na cātra śātravā doṣā narṇasvādi-vicāraṇā |
ṛkṣa-rāśi-vicāro vā na kartavyo manau priye

1.216

kecic chinnāś ca ruddhāś ca kecin mada-samuddhatāḥ |
malināḥ stambhitāḥ kecit kīlitā dūṣitā api |
etair doṣair yuto nāyaṃ yatas tribhunottamaḥ

1.217

iti
sāmānyataś ca yathā bṛhad-gautamīye -
atha kṛṣṇa-manūn vakṣye dṛṣṭādṛṣṭa-phala-pradān |
yān vai vijñāya munayo lebhire muktim añjasā

1.218

gṛhasthā vanagāś caiva yatayo brahmacāriṇaḥ |
striyaḥ śūdrādayaś caiva sarve yatrādhikāriṇaḥ

1.219

nātra cintyo 'ri-śuddhyādir nāri-mitrādi-lakṣaṇam |
na vā prayāsa-bāhulyaṃ sādhane na pariśramaḥ

1.220

ajñāna-tūla-rāśeś ca analaḥ kṣaṇa-mātrataḥ |
siddha-sādhya-susiddhāri-rūpā nātra vicāraṇā

1.221

sarveṣāṃ siddha-mantrāṇāṃ yato brahmākṣaro manuḥ |
prajāpatir avāpāgryaṃ deva-rājyaṃ śacīpatiḥ |
avāpus tridaśāḥ svargaṃ vāgīśatvaṃ bṛhaspatiḥ

1.222

ity ādi
tatraivāntare -
viṣṇu-bhaktyā viśeṣeṇa kiṃ na sidhyati bhūtale |
kīṭādi-brahma-paryantaṃ govindānugrahān mune

1.223

sarva-sampatti-nilayāḥ sarvatrāpy akutobhayāḥ |
ity ādi kathitaṃ kiñcin māhātmyaṃ vo munīśvarāḥ

1.224

ākāśe tārakā yadvat sindhoḥ saikata-sṛṣṭivat |
etad-vijñāna-mātreṇa labhen muktiṃ caturvidhām

1.225

etad-anyeṣu mantreṣu doṣāḥ santi pare ca ye |
tad-arthaṃ mantra-saṃskārā lipyante tantrato daśa

1.226

saradā-tilake -
jananaṃ jīvanaṃ ceti tāḍanaṃ rodhanaṃ tathā |
athābhiṣeko vimalīkaraṇāpyāyane punaḥ |
tarpaṇaṃ dīpanaṃ guptir daśaitā mantra-saṃskriyāḥ

1.227

mantrāṇāṃ mātṛkā-madhyād uddhāro jananaṃ smṛtam |
praṇavāntaritān kṛtvā mantra-varṇān japet sudhīḥ

1.228

etaj jīvanam ity āhur mantra-tantra-viśāradāḥ |
manor varṇān samālikhya tāḍayec candanāmbhasā

1.229

pratyekaṃ vāyunā mantrī tāḍanaṃ tad udāhṛtam |
vilikhya mantraṃ taṃ mantrī prasūnaiḥ kara-vīrajaiḥ

1.230

tan-mantrākṣara-saṅkhyātair hanyād yat tena rodhanam |
svatantrokta-vidhānena mantrī mantrārṇa-saṅkhyayā

1.231

aśvattha-pallavair mantram abhiṣiñced viśuddhaye |
saṃcintya manasā mantraṃ yotir mantreṇa nirdahet

1.232

mantre mūla-trayaṃ mantrī vimalīkaraṇaṃ tv idam |
tāra-vyomāgni-manu-yuga-daṇḍī jyotir manur mataḥ |
kuśodakena japtena pratyarṇaṃ prokṣaṇaṃ manoḥ

1.233

tena mantreṇa vidhivad etad āpyāyanaṃ smṛtam |
mantreṇa vāriṇā yantre tarpaṇaṃ tarpaṇaṃ smṛtam

1.234

tāra-māyā-ramā-yogo manor dīpanam ucyate |
japyamānasya mantrasya gopanaṃ tv aprakāśanam

1.235

balitvāt kṛṣṇa-mantrāṇāṃ saṃskārāpekṣaṇaṃ nahi |
sāmānyoddeśa-mātreṇa tathāpy etad udīritam

Original text: Haribhaktivilāsa 1-11 · Edition: Haridasa Sastri · Data entry Gaudiya Grantha Mandira · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc