Haribhaktirasāmṛtasindhu · Chapter 1.1
śrī-śrī-bhakti-rasāmṛta-sindhuḥ
[1]
bhagavad-bhakti-bheda-nirūpakaḥ
pūrva-vibhāgaḥ
[1.1]
sāmānya-bhaktiḥ
prathama-laharī
śrī-śrī-rādhā-govinda-devau vijayete
akhila-rasāmṛta-mūrtiḥ prasṛmara-ruci-ruddha-tārakā-pāliḥ |
kalita-śyāmā-lalito rādhā-preyān vidhur jayati
hṛdi yasya preraṇayā pravartito 'haṃ varāka-rūpo 'pi |
tasya hareḥ pada-kamalaṃ vande caitanya-devasya
viśrāma-mandiratyā tasya sanātana-tanor mad-īśasya |
bhakti-rasāmṛta-sindhur bhavatu sadāyam pramodāya
bhakti-rasāmṛta-sindhau carataḥ paribhūta-kāla-jāla-bhiyaḥ |
bhakta-makarān aśīlita-mukti-nadīkān namasāmi
mīmāṃsaka-baḍavāgneḥ kaṭhinām api kuṇṭhayann asau |
sphuratu sanātana suciraṃ tava bhakti-rasāmṛtāmbhodhiḥ
bhakti-rasasya prastutir akhila-jagaṅ-maṅgala-prasaṅgasya |
ajñenāpi mayāsya kriyate suhṛdām pramodāya
etasya bhagavad-bhakti-rasāmṛta-payonidheḥ |
catvārah khalu vakṣyante bhāgāḥ pūrvādayaḥ kramāt
tatra pūrve vibhāge 'smin bhakti-bheda-nirūpake |
anukrameṇa vaktavyaṃ laharīṇāṃ catuṣṭayam
ādyā sāmānya-bhakty-āḍhyā dvitīyā sādhanānvitā |
bhāvāśritā tṛtīyā ca turyā prema-nirūpikā
tatrādau suṣṭhu vaiśiṣṭyam asyāḥ kathayituṃ sphuṭam |
lakṣaṇaṃ kriyate bhakter uttamāyāḥ satāṃ matam
anyābhilāṣitā-śūnyaṃ jñāna-karmādy-anāvṛtam |
ānukūlyena kṛṣṇānuśīlanaṃ bhaktir uttamā
yathā śrī-nārada-pañcarātre--
sarvopādhi-vinirmuktaṃ tat-paratvena nirmalam |
hṛṣīkeṇa hṛṣīkeśa-sevanaṃ bhaktir ucyate
śrī-bhāgavatasya tṛtīya-skandhe ca (3.29.11-13)--
ahaituky avyavahitā yā bhaktiḥ puruṣottame
sālokya-sārṣṭi-sāmīpya-sārūpyaikatvam apy uta |
dīyamānaṃ na gṛhṇanti vinā mat-sevanaṃ janāḥ
sa eva bhakti-yogākhya ātyantika udāhṛtaḥ
sālokyetyādi-padyastha-bhaktotkarṣa-ṇirūpaṇam |
bhakter viśuddhatā-vyaktyā lakṣaṇe paryavasyati
kleśa-ghnī śubhadā mokṣa-laghutā-kṛt sudurlabhā |
sāndrānanda-viśeṣātmā śrī-kṛṣṇākarṣiṇī ca sā
tatrāsyāḥ kleśaghnatvam -
kleśās tu pāpaṃ tad-bījam avidyā ceti te tridhā
tatra pāpam--
aprārabdhaṃ bhavet pāpaṃ prārabdhaṃ ceti tad dvidhā
tatra aprārabdha-haratvam, yathā ekaḍaśe (11.14.19)--
yathāgniḥ susamiddhārciḥ karoty edhāṃsi bhasmasāt |
tathā mad-viṣayā-bhaktir uddhavaināṃsi kṛtsnaśaḥ
prārabdha-haratvam, yathā tṛtīye (3.33.6)--
yan-nāma-dheya-śravaṇānukīrtanād
yat-prahvaṇad yat-smaraṇād api kvacit |
śvādo 'pi sadyaḥ savanāya kalpate
kutaḥ punas te bhagavan nu darśanāt
durjātir eva savanāyogyatve kāraṇam matam |
durjāty-ārambhakaṃ pāpaṃ yat syāt prārabdham eva tat
padma-purāne ca--
aprārabdha-phalaṃ pāpaṃ kūṭaṃ bījaṃ phalonmukham |
krameṇaiva pralīyeta viṣṇu-bhakti-ratātmanām
bīja-haratvam, yathā ṣaṣṭhe (6.2.17)--
tais tāny aghāni pūyante tapo-dāna-vratādibhiḥ |
nādharmajaṃ tad-hṛdayaṃ tad apīśāṅghri-sevayā
avidyā-haratvam, yathā caturthe (4.22.39)--
yat-pāda-paṅkaja-palāśa-vilāsa-bhaktyā
karmāśayaṃ grathitam udgrathayanti santaḥ |
tadvan na rikta-matayo yatayo 'pi ruddha-
sroto-gaṇās tam araṇaṃ bhaja vāsudevam
pādme ca--
kṛtānuyātrā-vidyābhir hari-bhaktir anuttamā |
avidyāṃ nirdahaty āśu dāva-jvāleva pannagīm
śubhadatvam--
śubhāni prīṇanaṃ sarva-jagatām anuraktatā |
sadguṇāḥ sukham ity-ādīny ākhyātāni manīṣibhiḥ
tatra jagat-prīṇanādidvaya-pradatvam, yathā pādme--
yenārcito haris tena tarpitāni jaganty api |
rajyanti jantavas tatra jangamāḥ sthāvarā api
sad-guṇādi-pradatvam, yathā pañcame (5.18.12)--
yasyāsti bhaktir bhagavaty akiñcanā
sarvair guṇais tatra samāsate surāḥ |
harāv abhaktasya kuto mahad-guṇā
manorathenāsati dhāvato bahiḥ
sukha-pradatvam--
sukhaṃ vaiṣayikaṃ brāhmam aiśvaraṃ ceti tat tridhā
yathā tantre--
siddhayaḥ paramāścaryā bhuktir muktiś ca śāśvatī |
nityaṃ ca paramānando bhaved govinda-bhaktitaḥ
yathā hari-bhakti-sudhodaye ca--
bhūyo 'pi yāce deveśa tvayi bhaktir dṛḍhāstu me |
yā mokṣānta-caturvarga phaladā sukhadā latā
mokṣa-laghutākṛt--
manāg eva prarūḍhāyāṃ hṛdaye bhagavād-ratau |
puruṣārthās tu catvārās tṛṇāyante samantataḥ
yathā śrī-nārada-pañcarātre--
hari-bhakti-mahā-devyāḥ sarvā mukty-ādi-siddhayaḥ |
bhuktyaś cādbhutās tasyāś ceṭikāvad anuvratāḥ
iti |
sudurlabhā--
sādhanaughair anāsangair alabhyā sucirād api |
hariṇā cāśvadeyeti dvidhā sā syāt sudurlabhā
tatra ādyā, yathā tāntre--
jñānataḥ sulabhā muktir bhuktir yajñādi-puṇyataḥ |
seyaṃ sādhana-sāhasrair hari-bhaktiḥ sudurlabhā
dvitīyā, yathā pañcama-skandhe (5.6.18)--
rājan patir gurur alaṃ bhavatāṃ yadūnāṃ
daivaṃ priyaḥ kula-patiḥ kva ca kiṅkaro vaḥ |
astv evam aṅga bhajatāṃ bhagavān mukundo
muktiṃ dadāti karhicit sma na bhakti-yogam
sāndrānanda-viśeṣātmā--
brahmānando bhaved eṣa cet parārddha-guṇīkṛtaḥ |
naiti bhakti-sukhāmbhodheḥ paramāṇu-tulām api
yathā, hari-bhakti-sudhodaye--
tvat-sākṣāt-karaṇāhlāda-viśuddhābdhi-sthitasya me |
sukhāni goṣpadāyante brāhmāṇy api jagad-guro
tathā bhāvārtha-dīpikāyāṃ (10.88.11) ca--
tvat-kathāmṛta-pāthodhau viharanto mahā-mudaḥ |
kurvanti kṛtinaḥ kecit catur-vargaṃ tṛṇopamam
śrī-kṛṣṇākarṣiṇī--
kṛtvā hariṃ prema-bhājaṃ priya-varga-samanvitam |
bhaktir vaśīkarotīti śrī-kṛṣṇākarṣiṇī matā
yathā ekādaśe (11.14.20)--
na sādhyati mām yogo na sāṅkhyaṃ dharma uddhava |
na svādhyāyas tapas tyāgo yathā bhaktir mamorjitā
saptame (7.10.48) ca nāradoktau--
yūyaṃ nṛloke bata bhūri-bhāgā
lokaṃ punānā munayo 'bhiyanti |
yeṣāṃ gṛhān āvasatīti sākṣād
guḍhaṃ paraṃ brahma manuṣya-liṅgam
agrato vakṣyamāṇāyās tridhā bhakter anukramāt |
dviśaḥ ṣaḍbhiḥ padair etan māhātyaṃ parikīrtitam
kiṃ ca--
svalpāpi rucir eva syād bhakti-tattvāvabodhikā |
yuktis tu kevalā naiva yad asyā apratiṣṭhatā
tatra prācīnair apy uktam--
yatnenāpādito 'py arthaḥ kuśalair anumātṛbhiḥ |
abhiyuktatarair anyair anyathaivopapādyate
Original text: Haribhaktirasāmṛtasindhu · Edition: the 1984 reprint of Haridas Das's edition. · Data entry Jagadananda Das · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0