Guṇakāraṇḍavyūhasūtra · Part 4160

tathaindrānindrarupeṇa sarvānapi prabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //
tathā sūryasya vaineyān sūryerupeṇa bodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //
tathā ca candravaineyāṃścandrarupreṇa bodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //
tathā ca vahnivaineyān vahnirupeṇa bodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //
tathā ca yamavaineyān yamarupeṇa bodhayan /
evaṃ varuṇarupeṇa vaineyān varuṇasya ca //
tathā ca vāyuvaineyān vāyurupeṇa bodhayan /
vaineyān rākṣasasyāpi rakṣorupeṇa bodhayan //
yakṣarupeṇa yakṣasya vaineyān saṃprabodhayan /
nāgarupeṇa nāgasya vaineyān saṃprabodhayan //
tathā bhūteśarupeṇa vaineyān bhūtaparerapi /
tathā gaṇeśarupeṇa vaineyān gaṇapasya ca //
tathā gandharvarupeṇa gāndharvadharmacāriṇaḥ /
tathā kinnararupeṇa vaineyān kinnarasya ca //
vidyādharasya rupeṇa vaidyādharān prabodhayan /
tathā bhairavavaineyān rupeṇa bhairavasya ca //
tathā kumāravaineyān skandarupeṇa bodhayan //
mahākālasya rupeṇa vaineyāṃstasya bodhayan /
mahākālasya rupeṇa vaineyāṃstasya bodhayan //
mātṛkāṇāṃ ca rupeṇa vaineyān saṃprabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //
evaṃ yasya yasya vaineyān sattvān yantena bodhayan /
tasya tasyaiva rupeṇa yogayati jagaddhite //
evaṃ sa ṛṣivaineyānṛṣirupeṇa bodhayan /
yogirupeṇa vaineyān yoginaścāpi bodhayan //
tathā ca yativaineyān yatirupeṇa bodhayan /
tathā tapasvavaineyāṃstapasvirupeṇa bodhayan //
tathā tairthikarupeṇa tīrthikāṃścāpi bodhayan /
tathā ca rājavaineyān rājarupeṇa bodhayan //
vaiśyarupeṇa vaineyān vaiśyasyāpi prabodhayan /
śūdrarupeṇa śūdrasya vaineyāṃśca prabodhayan //
gṛhapateścāpi vaineyāṃstadrūpeṇa prabodhayan /
tathā ca maṃtrīvaineyān maṃtrīrupeṇa bodhayan //
tathā cāmātyarupeṇa tadvaineyān prabodhayan /
tathā ca yodhṛvaineyān yodhṛrupeṇa kāṃścana //
evaṃ ca bhṛtyarupeṇa dāsarupeṇa kāṃścana /

kāṃscicca sārthabhṛdrūpeṇa śinpirupeṇa kāṃścana //
tathā ca vaidyarupeṇa vaṇigrūpeṇa kāṃścana /
kāṃścicca pitṛrupeṇa mātṛrupeṇa kāṃścana //
tathā ca bhrātṛrupeṇa bhāryārupeṇa kāṃścana /
rupeṇāpi bhaginyāśca putrarupeṇa kāṃścana //
kaścidduhitṛrupeṇa pautrarupeṇa kāṃścana /
evaṃ pitāmahādīnāṃ jñātīnāṃ suhṛdāmapi //
baṃdhumitrasahāyānāṃ rupeṇa paribodhayan /
kāṃścicca śatrurupeṇa saṃtrāsayan prayatnataḥ //
kāṃściccaṇḍālarupeṇa caurarupeṇa kāṃścana /
saddharme prerayitvaiva cararayati jagaddhite //
evaṃ siṃhādijantūnāṃ rupeṇa trāsayannapi /
paśūnāṃ pakṣiṇāṃ cāapi kṛmikīṭādiprāṇinām //
rupeṇa trāsayitvāpi bodhayitvā ca yatnataḥ /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagacchubhe //
evamasau mahāsattvo lokanātho jagatprabhuḥ /
nānārupeṇa sarveṣāṃ sattvānāṃ bodhayan manaḥ //
trāsayannapi saddharme prerayasi prayatnataḥ //
evaṃ sa trijagannātho bodhisattvo jinātmajaḥ /
sarvān sattvān samuddhṛtya preṣayati sukhāvatīm //
evaṃ kṛtvā sa lokeśaḥ sarvalokādhipeśvaraḥ /
ṣaḍgatibhavacārīṇāṃ duṣṭānāmapi mūḍhānām //
saddharmasadguṇaśrīmanmāhaiśvaryasamṛddhimān //
nāsti tena samaḥ kaścitpuṇyaśrīguṇavānapi /
dayālurbhadrasaṃcārī traidhātubhuvaneṣvapi //
evaṃ tasya mahatpuṇyaṃ matvā saṃbodhivāṃchinaḥ /
śraddhayā śaraṇaṃ gatvā smṛtvā dhyātvā bhajaṃti te //
ye tasya śaraṇaṃ gatvā smṛtvā dhyātvā bhajaṃti te /
sarve hi vimalātmāno bhadrāśayāḥ śubheṃdriyāḥ //
bodhisatvā mahāsatvāḥ pracaraṃtaḥ sadā śubhe /
trividhāṃ bodhimāsādhya nirvṛtiṃ padamāpnuyuḥ //
ityādiṣṭaṃ munīṃdreṇa ratnapāṇirniśamya saḥ /
atyadbhutasamakrāntahadayaścaivamabravīt //
paramādbhutaprāpto 'haṃ bhagavan yadīdṛśaṃ kvacit /
dharmaśrīguṇamāhātmyaṃ dṛṣṭaṃ na śrūyate 'pi na //
īdṛśaṃ puṇyasaṃbhāraṃ jinānāmapi na kvacit /
dṛśyate śrūyate nāpi kadācana mayā khalu //
evaṃ tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa śikhī jinaḥ /
ratnapāṇiṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //
sarvākārasubhadrāṃśo viśvarupo maṇiryathā /

cintāmaṇirmahāratna iva sarvahitārthabhṛt //
kāmadhenuryathākāmaṃ bhogyaṃ saṃpattisaṃbharaḥ /
kalpavṛkṣo yathā bhadraśrīsamṛddhipradāyakaḥ //
bhagraghaṭo yathā sarvasattvavāṃchitapūrakaḥ /
lokeśvaraḥ sa sarveṣāṃ vāṃchitārthābhipūrakaḥ //
bodhisattvo jagadbhartā viśvanātho jagatprabhuḥ /
sarvadharmādhipaśśāstā sarvalokādhipeśśvaraḥ //
kiṃ vakṣyate 'sya māhātmyaṃ bodhiśrīguṇasaṃbhṛtaḥ /
śakyate na samākhyātuṃ sarvairapi munīśvaraiḥ //
tadyathāsau mahāsattvo durdāntānapi bodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //
vajrakukṣiguhā khyātā jambūdvipe 'tra vidyate /
tatrānekasahastrāni vasanti sma suradviṣām //
tatra gatvā surāṇāṃ sa śāstṛrupeṇa saṃsaran /
saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ paśyaṃstān samupācarat //
taṃ dṛṣṭvā samupāyātamācāryaṃ te 'surā mudā /
sarve te sahasopetya praṇatvaivaṃ babhāṣire //
svāgataṃ te samayāsi praṇatvaivaṃ babhāṣire //
svāgataṃ te samāyasi kaścit sarvatra kauśalam /
kṛpayā naḥ samālokya dharmamādeṣṭumarhasi //
bhavatā yadyathādiṣṭaṃ tattathā vayamādarāt /
śrutvā dhṛtvā cariṣyāmaḥ saṃsārasukhasādhane //
iti saṃprārthante sarve dānavāstaṃ guruṃ mudā /
sabhāsane pratiṣṭhāpya dharmaṃ śrotumupāśrayan //
tān sarvān samupāsīnān dṛṣṭvā sa sugatātmajaḥ /
daityānāṃ dharmamārabhya saddharmaṃ samupādiśat //
bhavantaḥ śrūyatvā dharmeṃ saṃsārasukhasādhanam /
vakṣyate 'tra mayā yuṣmatsaṃsāraguḥkhamuktaye //
maitracitā bhavanto 'tra śāntacitā jitendriyāḥ /
dayācittāśca sattveṣu bhavadhyaṃ samācāriṇaḥ //
tataḥ satyasamācārāḥ pariśuddhāśayā mudā /
triratnaśaraṇaṃ gatvā caradhvaṃ poṣadhaṃ vratam //
dhṛtvā tadavratarājākhyaṃ saṃsārabhadrakāriṇaḥ /
śṛṇudhvaṃ cāpi kāraṇḍavyūhasūtrasubhāṣite //
ye śrutvedaṃ mahāyānasūtrarājaṃ subhāṣitam /
triratnaśaraṇaṃ gatvā caranti poṣadhaṃ vratam //
teṣāṃ sarvāṇi pāpāni paṃcānantaryakānyapi /
niḥśeṣaṃ parinaṣṭāni bhaviṣyanti sadā bhave //
ye ca śrutvānudanti śraddadhāsyanti cādarāt /
gṛhiṣyanti likhiṣyanti svādhyāsyanti pramoditāḥ //

ye ca likhāpayiṣyanti vācayiṣyanti sarvadā /
sadānucintayiṣyanti bhāvayiṣyanti cādarāta //
parebhyo vistareṇārthamupadeṣyanti sādarāt /
satkāraiḥ śraddhayā nityaṃ pūjayiṣyanti sarvadā //
te eva sukhitā dhanyāḥ saṃsārasukhabhāginaḥ /
na te durgatiduḥkhāni bhojyante 'pi kadācana //
sadāsadgatisaṃjātāḥ saṃsārasukhabhoginaḥ /
sadguṇaśrīmahatsapadṛddhimanto maharddhikāḥ //
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā svaparātmahitodyatāḥ /
kṛtvā sarvatra bhadrāṇi cariṣyanti sadā bhave //
prānte jātismarāste ca bodhipraṇihitāśayāḥ /
triratnaśaraṇaṃ gatvā sameṣyanti sunirvṛtim //
yadā kāle samāyāte teṣāṃ nirvṛtivāṃchinām /
dvādaśā sugatāḥ prekṣya samupāgamya sammukham //
upasthitāḥ samālokya spṛṣṭvā puṇyasudhākaraiḥ /
saṃpaśyantaḥ samāśvāsya mānayantyevamādarāt //
mā bhaiṣīḥ kulaputrātra tiṣṭhālaṃ vyasudhīratām /
yanmahāyānakāraṇyūhasūtraṃ tvayā śrutam //
tatte nāsti bhayaṃ kiṃcidadurgateśca kadācana /
gamanāya sukhāvatyāṃ mārgeste pariśodhitaḥ //
yuṣmadarthe sukhāvatyāṃ divyālaṃkārabhūṣaṇam /
divyāmṛtasubhogyaṃ ca saṃsthāpitamahattamam //
ityāśvāsya munīndrāstān tyaktadehān sukhāvatim /
nītvāmitābhanāthasya sthāpayeyuḥ sabhāsane //
tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ mudā /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā pracareyuḥ sadāpi te //
krameṇa bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā jagaddhite /
trividhāṃ bodhimāsādya samāpsyanti sunirvṛtim //
iatyevaṃ sugataiḥ sarvaiḥ samākhyātaṃ mayā śrutam /
tathā samuditaṃ śrūtvā yūyaṃ sarve 'numodata //
yadyevaṃ nirvṛtiṃ gantuṃ sarve yūyaṃ samicchatha /
triratnaśaraṇaṃ gatvā carata poṣadhavratam //
mahāyānasūtrarājaṃ kāraṇḍavyūhamuttamam /
śrutvā sadā samādhāya carate bodhisaṃvaram //
etatpuṇyānubhāvena sadāa bhuktvā mahāsukham /
niḥkleśā vimalātmānaḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ //
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcaranto jagaddhite /
bodhisattvā mahāsatvāḥ sarvasaṃsārapālakāḥ //
tataḥ prānte sukhāvatyāṃ gatvā bhuktvā mahatsukham /
saddharmamitābhasya śrutvā śubhe cariṣyatha //

tatrāpi bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā yathākramam /
trividhāṃ bodhimāsādhya saṃprāpsyatha sunirvṛtim //
etanmayā samākhyātaṃ yadi nirvṛtimicchatha /
śrutvā yathā mayoddiṣṭaṃ tathā carata sarvadā //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te 'surāḥ /
tathetyabhyanumoditvā tathā caritumīcchire //
tataste dānavāḥ sarve nirvṛtisukhavāṃchinaḥ /
tamācāryaṃ punarnatvā prārthayannevamādarāt //
śāstarbhavatsamādiṣṭaṃ śrutvā vayaṃ prabodhitāḥ /
tathā caritumicchāmastatsamādeṣṭumarhati //
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa lokeśo 'surātmadhṛt /
sarvāṃstānasurān paśyan samāmantryaivamādiśat //
bho bhavanto 'surāḥ sarve śṛṇuta tanmayoditam /
śruvānumodanāṃ kṛtvā carataitad vrataṃ sadā //
ādau sarve mahāyānasūtrarājaṃ varottamam /
kāraṇḍavyūhamākarṇya prānumodya prabodhitāḥ //
prātastīrthajale snātvā śuddhaśīlā jinendriyāḥ /
triratnaśaraṇaṃ gatvā dhyānatvā lokeśvaraṃ prabhum //
yathāvidhi samabhyarcya japastotrābhivandanaiḥ /
saṃtosya prārthanāṃ kuryuḥ saṃbodhivratasādhanām //
evaṃ vrataṃ samāpyaiva paṃcāmṛtairnirāmiṣaiḥ /
bhojanaistṛtīye yāme kuryustatpālanaṃ mudā //
evaṃ nitvaṃ yathāśakti māse māse 'pi sarvadā /
aṣṭamyāṃ paṃcadaśyāṃ ca vrataṃ kuryuryathāvidhi //
carataitadavrataṃ nityaṃ māse māse 'pi sarvadā /
athaikavāramapyevaṃ varṣe caratkārtike //
kārtike yaykṛtaṃ karma tatfalaṃ bahusattamam /
aprmeyamasaṃkhyeyaṃ na kṣaṇuyāta kadācana //
iti matvā samādhāya carataitadvrataṃ sadā /
evaṃ sa samupādiśya tadvidhiṃ samupādiśat //
tadācāryasamādiṣṭaṃ dhṛtvā sarve 'pi te 'surāḥ /
yathāvidhi samādhāya precirustadavrataṃ sadā //
tataste dānavāḥ sarve caturbrahmavihāriṇaḥ /
bodhisattvā mahāsattvā babhūvurbhadracāriṇaḥ //
evamasau mahābhijño durdāntānapi dānavān /
bodhayitvā prayatnena bodhimārge prayojayet //
evaṃ tasya jagacchāstuḥ puṇyaskandhaṃ mahadbahu /
aprameyamasaṃkhyeyaṃ ityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //
evaṃ sa trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ /
svayaṃ paśyan jagatsarvaṃ pālayati sadā bhave //

pāpiṣṭānapi durdāntānapi yatnaiḥ prabodhayan /
bodhimārge niyujyaivaṃ preṣayati sunirvṛtim //
tenāsau trijagacchāstā sarvalokādhipeśvaraḥ /
bhajanīyaḥ sadā bhaktyā saṃbodhijñānavāṃchibhiḥ //
tasya nāma samuccārya smṛtvā dhyātvā bhajanti ye /
te nūnaṃ bodhimāsādhya nirvṛtiṃ samavāpnuyuḥ //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa ratnapāṇirniśamya saḥ /
prabodhitaḥ prasannātmā prābhyanandat sa pārṣadaḥ //
ityevaṃ śikhinādiṣṭaṃ saṃbuddhena mayā śrutam /
lokeśvarasya māhātmyaṃ puṇyaskandhaṃ mahattaram //
iti tasya jagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram /
smṛtvā nāma samuccārya dhyātvāpi bhajatāṃ sadā //
tasya nāma samucccārya smṛtvā dhyātvā bhajanti ye /
te sarve vimalātmānaḥ saṃyāsyanti sukhāvatīm //
tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcaranto jagaddhite //
bodhisattvā mahābhijñāḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ /
trividhāṃ bodhimāsādhya nirvṛtipadamāpnuyuḥ //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrīghanena sa pārṣadaḥ /
śrutvā sarvanīvaraṇaviṣkambhī prābhyanandata //
// iti śrīsarvākārasarvaprabodhanasaddharmasaṃcāraṇaṃ prakaraṇam //
6. durdānta dānava prabodhana bodhicaryāvatāraṇa prakaraṇam
atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī sa jinātmajaḥ /
bhagavantaṃ munīndraṃ taṃ punarnatvaivamabravīt //
durklabhaṃ bhagavanstasya lokeśvarasya darśanam /
saddharmaśravaṇaṃ cāpi sadā traidhātukeṣvapī //
kadāsau trijagannātho lokeśvara ihāvrajet /
draṣṭumicchāmyahaṃ śāstastaṃ sarvādhipatiṃ prabhum //
iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
viṣkambhinaṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //
bhūyastasya jagadbhartuḥ lokeśsya mahātmanaḥ /
saddharmaguṇamāhātmyaṃ vakṣye tacchraṇutādarāt //
asmin dvīpe 'sti kāṃcanyamayī bhūmirmanoramā /
tatrānekasahasrāṇi vasanti smāmaradviṣām //
tatrāsau trijagannātho lokeśvaro vilokayan /
durdantān danujān duṣṭān samuddhartumupācarat //
dadarśa tān mahāduṣṭān daśākuśale saṃcaratān /
madamānātirdarpāndhān kleśāgnitāpitāśayān //
saṃpaśyan karuṇātmā sa maitrīkāruṇyacoditaḥ /
puṇyaraśmiṃ samutsṛjya prabhāsayannupācarat //

tadraśmiparisaṃspṛṣṭāḥ sarve te sukhatānvitāḥ /
atyadbhutasamāghrātacittā evaṃ vyacintayan //
aho kuta iyaṃ kāntiḥ prāyāteha prasāritā /
yayā spṛṣṭā vayaṃ sarve mahatsaukhyasamanvitāḥ //
iti cintayatāṃ teṣāṃ sa lokeśśo jinātmajaḥ /
pura ācāryarupeṇa saṃpaśyan samupācaran //
tamevaṃ samupāyātaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi te 'surāḥ /
suprasannāḥ samāgamya praṇatvaivaṃ babhāṣire //
svāgataṃ te śivaṃ kaścidvijayasvātra sadguro /
praviśehāsane śāstaryatkāryaṃ tatsamādiśa //
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā samāśritya sa āsane /
sarvāṃstān samupāsīnān samālokyaivamabravīt //
kasyeyaṃ kāntirāyātā yatpṛṣṭe no mahatsukham /
manyadhvaṃ kiṃ bhavadbhistadbhutamiha jāyate //
iti tenoditaṃ śrutvā sarve te dānavā api /
śāstāraṃ taṃ samālokya pratyūcurevamādarāt //
na jānīmo vayaṃ śāstaḥ kasyeyaṃ kāntirāgatā /
tadbhavānnaḥ samādiśya prabodhayitumarhati //
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa ācāryo vilokya tān /
sarvāṃstadadbhutaṃ praṣṭukāmānevamabhāṣata //
śṛṇvantu tadahaṃ vakṣye yadiyaṃ kāntirāgatā /
śrutvā mayā yathākhyātaṃ tathā caritumarhatha //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te 'surāḥ /
suprasannāśayā natvā taṃ gurumevamabruvan //
śāstarbhavān yadamākamācāryo dharmadeśakaḥ /
tadetadadbhutaṃ jātaṃ samupādeṣṭumarhati //
iti taiḥ prārthyamānaḥ sa ācāryastān prasāditān /
sarvān vismayasaṃpannān samālokyaivamādiśat //
śṛṇudhvamādadyūyaṃ sarvaṃ tatra mamoditam /
tadevamadbhutaṃ jātaṃ bodhayituṃ pravakṣyate //
tadyathā yo jagannāthaḥ sarvatraidhātukādhipaḥ /
jagacchāstā jagadbhartā bodhisattvo jinātmajaḥ //
mahāsattvo mahābhijña āryāvalokiteśvaraḥ /
maitrīkṣamāprasannātmā karuṇāmaya īśvaraḥ //
sa trailokeśvaraḥ śrīmān saddharmapuṇyabhāskaraḥ /
sarvān sattvān samuddhartuṃ carate tribhaveṣvapi //
sarvatra sa samālokya sarvān sattvān prabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati sukhāvatīm //
sa evaṃ sarvalokeṣu sarveṣu nārakeṣvapi /
nimagnān pāpino duṣṭānapi sattvān vilokayan //

puṇyasudhākaraiḥ spṛṣṭvā samuddhṛtya prabodhayan //
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati sukhāvatīm //
dine dine sa ālokya samuddhṛya prabodhayan /
apremeyānasaṃkhyeyān sattvān preṣayati sadgatau //
evaṃ kṛtvā sa lokeśoo mahatpuṇyaiḥ samanvitaḥ /
sarvadharmādhipaḥ śāstā dharmarājo jagatprabhuḥ //
bodhisattvo mahāsatvaḥ sarvasattvahitārthabhṛt /
sarvavidyādhipo dhīraḥ saṃbodhijñānabhāskaraḥ //
ihāpi sa samāgatya sarvān sattvān prabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya saṃpreṣayet sukhāvatīm //
ityevaṃ sa ihāgantuṃ puṇyaraśmi samutsṛjan /
prabhāsayan jagallokaṃ saṃcaratve jinālayān //
tasya puṇyaprabhākāntirihāpīyaṃ prasāritā /
tayā yūyaṃ parispṛṣṭā mahatsukhasamanvitāḥ //
tattasya śaraṇaṃ kṛtvā dhyātvā smṛvāpi sarvadā /
nāmāpi ca samuccārya natvā bhajitumarhatha //
ye tasya śaraṇaṃ kṛtvā dhyātvā smṛtvā samādarāt /
śraddhayā nāma proccārya stutvā natvā bhajantyapi //
sarve 'pi te na jāyante durgatīṣu kadācana /
sadā sadgatisaṃjātāścaranti sarvadā śubhe //
viratamārasaṃcārāḥ saddharmaguṇalālasāḥ /
sarvasattvahitādhānasaṃbodhivratakāminaḥ //
triratnabhajanotsāhāścaturbrahmavihāriṇaḥ /
bhadraśrīguṇasaṃpattisamuddhāḥ sadguṇāratāḥ //
yāvajjīvaṃ sukhaṃ bhuktvā svaparātmahitodyatāḥ /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcareran jagacchubhe //
tato 'ntaḥsamaye teṣāṃ lokeśvaraḥ sa saṃmukham //
upāgatya samāśvāsaṃ dadyādevaṃ vadatpuraḥ //
mā bhaiṣīḥ kulaputrātra kiṃcinnā te bhayaṃ kvacit //
triratnabhajanaṃ kṛtvā saddharmaṃ yat tvayārjitam /
na tvaṃ yāyāḥ punaḥ kvāpi durgatiṣu kadācana /
sadā sadgutisaṃjātāḥ saddharmaśrīsukhānvitaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarethāḥ susaṃvare //
tathā yāvadbhuvaṃ loke bodhicaryāvrataṃ caran /
kṛtvā sattvahitaṃ saukhyaṃ bhuktvā prānte vrajeddivi //
tatrāpi tvaṃ mahāsaukhyaṃ bhuktvā caretsadā śubhe //
evaṃ matvā samādhāya smṛtvā ratnatrayaṃ sadā /
tiṣṭhāmo 'tra viṣīda tvaṃ mṛto 'pi satsukhaṃ labheḥ //
sarveṣāmapi jantūnāṃ sasāre maraṇaṃ dhruvam /
tvaṃ sukhenaiva muktvemaṃ kāyaṃ divyamavāpsyasi //

yāvajjīvaṃ yathākāmaṃ bhuktvā svarge 'maraiḥ saha /
tataścāpi sukhenaiva yāyādante sukhāvatīm //
tatra gatvāmitābhasya triśāstuḥ samupāśritaḥ /
sadā dharmāmṛtaṃ pītvā saṃcarethāḥ susaṃvare //
tatraivaṃ suciraṃ bhuktvā saddharmaśrīsukhotsavam /
prānte bodhiṃ samāsādya samāpnuyāḥ sunirvṛtim //
ityante samaye teṣāṃ lokanāthaḥ sa saṃmukham /
samāgatya samāśvāsaṃ datvābhayaṃ samarpayet //
iti satyaṃ samākhyātaṃ sarvairapi munīśvaraiḥ /
śrutaṃ mayā tathākhyātaṃ śruvānumodya caryatām //
evaṃ matvāsya trailokanāthasya śaraṇaṃ gatāḥ /
smṛtvā nāma samuccārya dhyātvā bhajata sarvadā //
tathā vaḥ sarvadā bhadraṃ nirutpātaṃ bhaved dhruvam /
yāvajjīvaṃ sukhaṃ bhuktvā yāyāntānte surālayam //
tatrāpi suciraṃ bhuktvā divyakāmaṃ sukhotsavam /
tato 'ntasamaye cyutvā saṃyāsyatha sukhāvatīm //
tatra gatvāmitābhasya sarvadā samupasthitāḥ /
pītvā dharmāmṛtaṃ puṇyaṃ mahotsāhaiścariṣyatha //
tatrāpi suciraṃ bhuktvā saddharmaśrīmahotsavam /
prānte saṃbodhimāsādya samavāpsyatha nirvṛtim /
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarvai 'pi te 'surāḥ /
tatheti prativijñāpya prabodhitāścaivamabruvan //
śāstastathā kariṣyāmaḥ yathādiṣṭaṃ tvayādhunā /
adyārabhya sadā tasya nāthasya śaraṇaṃ gatāḥ //
smṛtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi prabhajāmahe /
tadasmākaṃ hitārthena bhavāṃstasya jagatprabhoḥ //
vratasyāpi vidhānaṃ ca samupādeṣṭumarhati /
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa ācāryo 'prabodhitān /
sarvāṃstān dānavān dṛṣṭvā punarevamupādiśat /
śṛṇudhvamasya vakṣyāmi vratavidhiṃ samāsataḥ //
ādau tīrthe jale snātvā śuddhaśīlā jinendriyāḥ /
brahmavihāriṇo bhūtvā caritvā poṣadhaṃ vratam /
triratnaśaraṇaṃ gatvā dhyātvā taṃ sugatātmajam /
lokeśvaraṃ samāvāhya samabhyarcya yathāvidhi /
jagastotrādibhiḥ stutvā kṛtvā cāpi pradakṣiṇām /
jagastotrādibhiḥ stutvā kṛtvā cāpi pradakṣiṇām /
aṣṭāṃgai praṇatiṃ kṛvā smṛtvā cāpi samādarāt //
nāmāni ca samuccārya dṛṣṭvā śrutvāpi tadguṇān /
praśaṃsāmapi bhāṣitvā prakāśitvā ca sarvataḥ //
satkṛtya śraddhayā sarvairupakaṇavastubhiḥ /

yathāśakti samabhyarcya vanditvā bhajatābhavam /
evaṃ nityaṃ samādhāya catussaṃdhyaṃ dine dine /
yathāśakti bhajadhvaṃ taṃ dhyātvā smṛtvāpi bhāvataḥ //
pratyahamekavāraṃ vā māse māse 'pi vā site /
aṣṭamyāṃ pūrṇamāsyāṃ vā bhajadhvaṃ sarvadā tathā //
evaṃ vidhāya sarve 'pi yūyametad guṇānvitāḥ /
yathoktaṃ tatfalaṃ prāpya nūnaṃ yāsyatha nirvṛtim //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te 'surāḥ /
prabodhitāḥ pramodantastathā caritumicchire //
tataste dānavāssarve durdāntā madamāninaḥ /
apyetatpuṇyasatsaukhyaprakāmamuditāśayāḥ //
śuddhaśīlāḥ prasannāśca saddharmaguṇalālasāḥ /
viratopāyasaṃcārāścaturbrahmvihāriṇaḥ //
tena śāstrā yathādiṣṭaṃ tathādhāya samādarāt /
tasya trailokanāthasya prakṛtvā śaraṇaṃ mudā //
dhyātvā smṛtvā sadā nāma samuccārya yathāvidhi /
poṣadhaṃ ca vrataṃ dhṛtvā prācaranta samāhitāḥ //
yathāśakti samabhyarcya sarvopakaṇairapi /
kṛtvā pradakṣiṇānyeva kṛtvā ca praṇatiṃ muhuḥ /
aṣṭāṃgaiścāpi vanditvā prabhajantaḥ samācaran //
evaṃ te dānavāḥ sarve śāntacaryā jitendriyāḥ /
śuddhaśīlāḥ śubhācārāścatarbravihāriṇaḥ //
parasparaṃ hitaṃ kṛtvā saddharmaguṇabhāṣiṇaḥ /
bodhicaryāvratāraktā babhūvurbodhibhāginaḥ //
evaṃ tān dānavān sarvānācāryaḥ sa prabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya samāmantrya tato 'carat //
tataḥ so 'ntarhitaḥ khe sthaḥ prabhāsayan samantataḥ /
dhṛtvā lokeśvaro mūrtiṃ sarvāṃstān samadarśayat //
tamākāśe prabhāsantaṃ lokeśvaraṃ jinātmajam /
dṛṣṭvā te dānavāssarve babhūvurvismayānvitāḥ //
tatra te praṇatiṃ kṛtvā gatvā taṃ śaraṇaṃ mudā /
japastotrādibhiḥ stutvā vanditvā prāvadaṃstathā //
namaste bhagavannātha sadā te śaraṇaṃ sthitāḥ /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā carāma tatprasīdatu //
yadasmadaparādhaṃ tat kṣantavyaṃ bhavatā sadā /
evamasmān samālokya saṃpālayitumarhati //
ityevaṃ te 'surāḥ sarve prārthayitvā samādarāt /
aṣṭāṃgairapi taṃ natvā paśyanta eva tasthire //
tataḥ sa trijagannātho datvā tebhyo jayāśiṣam /
tataścāntarhito 'yatra sattvānuddhartumācarat //

tataste dānavāḥ sarve bhūyo 'tidharmalālasāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃpraceruḥ sadā śubhe //
evaṃ sa trijagannātho nānārupeṇa bodhayan /
durdāntānapi saddharme niyojayati yatnataḥ //
tenāsya trijagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram /
aprameyamasaṃkhyeyamityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //
ityasau trijagacchāstā sarvalokādhipeśvaraḥ /
sarvajñaiḥ sugataiḥ sarvaiḥ praśaṃsitaḥ sadādarāt //
iti tasya jagallokaiḥ puṇyamāhātmyasatkathām /
śrutvānumodanāṃ kṛtvā praśaṃsya te samantataḥ //
iti matvā sadā tasya lokeśasya jagatprabhoḥ /
śraddhayā śaraṇe sthitvā bhaktavyaṃ saḥ sukhārthibhiḥ //
ityevaṃ śikhinākhyātaṃ saṃbuddhena mayā śrutam /
tathātra vaḥ samākhyātaṃ śrutvānupratibudhyatām //
evaṃ matvāsya māhātmyaṃ saddharmaguṇavāṃchibhiḥ /
kartuvyāḥ sarvadā bhaktyā dhyātvā smṛtvāpi bhāvataḥ //
ye tasya śaraṇe sthitvā dhyātvā smṛtvāpi bhāvataḥ /
nāmāpi ca samuccārya bhajanti sarvadā mudā /
te sarve vimalātmānaḥ saṃbuddhaśrīguṇākarāḥ //
bodhisattvā mahāsatvā bhaviṣyanti jinātmajāḥ /
iti śāstrā munīndreṇa samādiṣṭaṃ niśamya te //
viṣkambhipramukhāḥ sarve prābhyanandan prabodhitāḥ //
// iti durdāntadānavaprabodhana bodhicaryāvatāraṇaprakaraṇam //
7. adhomukha sattvoddhāraṇa prakaraṇam
athāsau bhagavāṃcchāstā śrīghanastrijagadguruḥ /
viṣkambhinaṃ mahāsattvaṃ saṃpaśyaṃścaivamabravīt //
bhūyo 'pi kulaputrāsya lokeśasya mahadguṇam /
śrutaṃ mayā tathā vakṣye tacchṛṇuta samādarāt //
tadyathābhut purā śāstā tathāgato munīśvaraḥ /
sarvajño 'rhanmahābhijño dharmarājo vināyakaḥ //
sarvadharmādhipo nāthaḥ sarvavidyādhipeśvaraḥ /
viśvabhūrnām saṃbuddho bhagavān sugato jinaḥ //
tadāhaṃ kulaputrāsaṃ kṣāntivādīti viśrutaḥ /
maharṣistāpaso dhīmān saṃyamī vijitendriyaḥ //
giriguhāṃ samāśritya saṃbodhidharmasādhakaḥ /
vyaharan sattvahitaṃ kṛtvā caturbrahmavihārikaḥ //
tadāpyasya jagacchāsturlokeśasya mahattaram /
guṇaprabhāvamākhyātaṃ viśvabhuvā śrutaṃ mayā //
tadyathāsau jagacchāstā viśvarbhūbhagavān jinaḥ /
tadvanopāśrame ramye vijahāra sasāṃghikaḥ //

tadā sa bhagavāṃstatra sarvalokasabhāśritaḥ /
saddharmaṃ samupādiśya sattvān bodhau vyanodayan //
yadaikasamaye tatra bhagavān sa munīśvaraḥ /
āryadharmamupādeṣṭuṃ sabhāsane samāśrayat //
tadā tatra mahān raśmiravabhāsya samantataḥ /
sarvatra maṃgalaṃ kṛtvāhlādayantī samāsarat //
tadraśmisaṃparispṛṣṭāḥ sarvasattvāḥ sukhānvitāḥ /
tadadbhutaṃ samālokya vismayaṃ samupāyayuḥ //
tadā gaganagaṃjākhyo bodhisattvo mahāmatiḥ /
sarvāṃstān vismayāpannān lokān paśyan samutthitaḥ //
udvahannuttarāsaṃgaṃ sāṃjaliḥ purato 'grataḥ /
viśvabhuvaṃ munīndraṃ taṃ natvaivaṃ paryapṛcchata //
bhagavan puṇyaprabhākāntiḥ kasya heyaṃ samāgatā /
yayā spṛṣṭā ime lokā mahatsukhasamanvitāḥ //
vismitāstatsamālokya bhagavantaṃ munīśvaram /
taddhetuṃ śrotumicchantaḥ sarve tasthuḥ samāhitāḥ //
tedaṣāṃ hadayāntaḥsthaṃ mahadadbhutakautukam /
vinoditumimaṃ hetuṃ kasyeti tadupādiśa //
iti tenoditaṃ śrutvā viśvabhūḥ sa munīśvaraḥ /
vilokya taṃ mahāsattvaṃ gaganagaṃjamabravīt //
śṛṇu tvaṃ kulaputrātra yadidaṃ kāntirāgatā /
tadahaṃ saṃpravakṣyāmi śrutvedamanumodata //
yā kāṃcanamayīḥ bhūmirjambudvipe 'tra vidyate /
tasyāmadhomukhāḥ satvā nivasantyapramoyikāḥ //
tān sarvān pāpino duṣṭān paśyan sa sugatātmajaḥ /
lokeśvaraḥ samaddharttuṃ sukhāvatyā ihāgataḥ //
teṣāṃ pāpaviśodhārthaṃ puṇyaraśmiṃ samutsṛjan /
bhāsayan sa jagallokāṃstatra yāti kṛpānidhiḥ //
tatprabhāparisaṃspṛṣṭāḥ sarve te satsukhānvitāḥ /
kimetaditi saṃvikṣya tiṣṭhanti vismitāśayāḥ //
tadā tatra sa lokeśa ṛṣirupeṇa bhāsayan /
sarvānadhomukhān sattvānupaiti tān vilokayan /
tamṛṣiṃ saṃprabhāsantaṃ samāyātaṃ vilokya te //
sarve 'pyadhomukhāḥ sattvāḥ samupāyānti saṃmukham /
tatra sarve 'pi te sattvāḥ praṇatvā taṃ muniṃ mudā //
śraddhāsane pratiṣṭhāpya prārthayantyevamādarāt /
maharṣe yadihāyāsi tadasmadbhāgyayogataḥ //
tadbhavān kṛpayāsmākaṃ daivamākhyātumarhati /
kiṃ karma pātakaṃ ghoramasmābhiḥ prakṛtaṃ purā //
yenāsmo 'dhomukhā sarve vayaṃ jātā ihedṛśāḥ //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa maharṣirvilokya tān /
sarvānadhomukhān sattvān samādiśati bodhayan //
śṛṇuśvaṃ yatpurā karma yuṣmābhiḥ prakṛtaṃ yathā /
tatsamupadiśāmyatra śrutvā tatparibudhyatām //
yattrirantaṃ pratikṣipya maderṣyāmānagarvitāḥ /
adṛśyamiti bhāṣanto carannadhomukhāḥ purā //
tenaitaddaivayogena yūyaṃ sarve 'pyadhomukhāḥ /
duḥkhāni vividhānyatra bhuktvā vasatha sāmpratam //
tadatra śraddhayā yūyaṃ triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
dhyātvā smṛtvā samuccārya nāmāpi bhajatādarāt //
poṣadhaṃ ca vrataṃ dhṛtvā caturbrahmavihāriṇaḥ /
svaparātmahitaṃ kṛtvā saṃcaradhvaṃ sadā śubhe //
tataḥ saṃbodhicittena dhṛtvā bodhivrataṃ sadā /
triratnabhajanotsāhaiḥ saṃcaradhvaṃ jagaddhite //
tato yūyaṃ vikalmaṣāḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ /
niḥkleśā bodhimāsādya nirvṛtisukhamāpsyatha //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te mudā /
tasya pādau punarnatvā puraḥsthitvaivamabruvan //
nātho 'si tvaṃ jagalloke saddharmasukhasaṃbharaḥ /
āśvāsaya tadasmākamandhānāṃ pāpacāriṇām //
tamo 'bhibhūtadṛṣṭīnāṃ praṇaṣṭapathacāriṇam /
anāthānāmamitrāṇāṃ dīnānāṃ mūḍhacetasām //
trāṇaśaraṇyaśūnyānāṃ mandānāṃ duḥkhabhāginām /
dharmadīpaṃ samujjvālya darśaya nirvṛteḥ pathaḥ //
datvā satsukhasampattirnnātho bhava śubhārthabhṛt /
datvā puṇyārjanopāyaṃ sanmitro bhava sanmatiḥ //
durgatitaraṇopāyaṃ pradatvā bhavasadgatiḥ /
sadgatigamanopāyaṃ datvā śāstvā gururbhava //
nirvārya pāpasaṃgebhyastrātā kleśāpaho bhava /
durvṛttikleśasaṃtāpaṃ hatvā bhavaśaraṇyakaḥ //
saddharmasādhanotsāhaṃ datvā bhava vināyakaḥ /
sadguṇasukhasaṃpattīrdatvā bhava suhatprabhuḥ //
saddharmaṃ samupādiśya cārayāsmān susaṃvare /
vimuktisādhanopāyaṃ datvā preṣaya nirvṛtim //
dhanyāste sukhitā yete satataṃ śaraṇe sthitvā /
smṛtvā nāma samuccārya dhyātvā bhajanti sarvadā //
īdṛgduḥkhaṃ na te kvāpi yāsyanti bhavacāraṇe /
yādṛgvayamidaṃ duḥkhamanubhāvāmahe sadā //
te sadbhāgyā mahāsattvā ye sadā te upasthitāḥ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dharmaṃ śrutvā caranti vai //

vayamapi tathā sarve sadā te śaraṇe sthitāḥ /
dharmaṃ śrutvā sukalyāṇamicchāmaścarituṃ vratam //
tatprasīda maharṣe tvamasmākaṃ sadgururbhava /
saddharmaṃ samupādiśya cārayāsmān susaṃvare //
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa maharṣiḥ prasāditān /
tān sarvāna samupāmantrya samālokyaivamādiśat //
śṛṇudhvaṃ sādaraṃ yūyaṃ sadā bhagraṃ yadīcchatha /
hitārthaṃ vaḥ pravakṣyāmi saddharmabodhisādhanam //
ityādiśya sa kāraṇḍavyūhasūtraṃ subhāṣitam /
uccārya śrāvayan bodhicaryāyāṃ yojayatyapi //
tataste pureṣāḥ sarve saddharmasādhanodyatāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarante susaṃvare //
tataste vimalātmānaḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ /
bodhicaryāvrataṃ dhṝtvā saṃcarante jagaddhite //
sarve 'pi te mahāsattvā bodhisattvā maharddhikāḥ /
paramasukhābhartāro bhavantyapyanivartinaḥ //
evaṃ sa trijagannātha ṛṣirupeṇa bodhayan /
sarvānstāna bodhicaryāyāṃ niyujya cārayatyapi //
evaṃ tān bodhimārge 'sau maharṣiḥ sarvānniyujya ca /
tato 'ntarhita ākāśe yāti vahnirivojjvalan //
tamākāśagataṃ dṛṣṭvā sarve te 'pyativismitāḥ /
praṇatvā cānuśaṃsataḥ saṃcarante samādarāt //
tasya lokeśvarasyeyaṃ puṇyakāntiḥ śubhā prabhoḥ /
avabhāsya jagallokamihāpi saṃprasāritā //
evaṃ sa trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ /
sarvasattvahitaṃ kṛtvā pracaranti samantataḥ //
tena tasya mahatpuṇyaskandhaṃ bahusamuttamam /
aprameyamasaṃkhyeyaṃ ityādiṣṭaṃ munīśvaraiḥ //
evaṃ vijñāya sarve 'sya lokeśasya sadādarāt /
smṝtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi bhaktumarhatha //
ye tasya śaraṇaṃ gatvā smṛtvā dhyātvāpi sarvadā /
nāmāpi ca samuccārya bhajanti śraddhayā mudā //
durgatiṃ te na gacchanti saṃjātāssadgatau sadā /
dharmaśrīguṇasaṃpattirbhuktvā yānti sukhāvatīm //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya te /
sarve sabhāśritā lokāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //
ityevaṃ lokanāthasya puṇyaprabhāvamuttamam /
viśvabhuvā munīndreṇa samādiṣṭaṃ mayā śrutam //
evaṃ sukṛtamāhātmyaṃ lokeśvarasya sadguroḥ /
vijñāya śaraṇaṃ gatvā bhajantu bodhivāṃchina //

ye tasya śaraṇaṃ gatvā bhajanti śraddhayā sadā /
saddharmaguṇasaukhyaṃ bhuktvā yāyuḥ sukhāvatīm //
tatra gatvāmitābhasya saddharmāmṛtamuttamam //
pītvā saṃbodhimāsādya prānte yāyuḥ sunirvṛtim //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrīghanena niśamya te /
sarve sabhāśritā lokāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //
// ityadhomukhasattvoddharaprakaraṇam //
8. rūpamayī bhūmi catuṣpāda puruṣoddhāraṇa prakaraṇam
athāsau bhagavāṃśchāstā śākyamunirīśvaraḥ /
viṣkambhinaṃ tamālokya punarevaṃ tamādiśat //
śṛṇu ca kulaputrāsya lokeścarasya sadguroḥ /
saddharmaguṇamāhātmyaṃ śrutaṃ mayā tadcyate //
tadā gaganagaṃjo 'sau bhagavantaṃ munīśvaram /
viśvabhuvaṃ tamānamya punarevamapṛcchata //
bhagavan sa mahābhijño lokeśvaro jinātmajaḥ /
punaḥ sattvān samuddhartuṃ kutrānyatrābhigatchati //
punastacchromicchāmi yadanyatra sa saṃsaran //
sattvān paśyan samuddhṛtya dharme yunakti tadādiśa //
iti tenoditaṃ śrutvā bhagavan sa munīśvaraḥ /
gaganagaṃjamālokya taṃ punarevamādiśat //
śṛṇuṣva kulaputrāsya lokeśasya jagatprabhoḥ /
vakṣye sadguṇamāhātmyaṃ śrotuṃ tvaṃ ca yadīcchasi //
tadyathāsau mahāsattvo lokeśvaro jinātmajaḥ /
tato rupamayīṃ bhūmīṃ gacchati saṃprabhāsayan //
tatra sattvān manuṣyān gāṃścatuṣpādān vilokya saḥ /
lokeśvaro divyarupaḥ samupāsṛtya tiṣṭhati //
taṃ divyarupamālokya sarve te vismayānvitāḥ /
purataḥ samupāśritya natvaivaṃ prārthayan mudā //
ahobhāgyaṃ tadasmākaṃ yadbhavāniha dṛśyate /
tadasmām kṛpayālokya samuddharttumihārhati //
iti taiḥ prārthyamāno 'sau lokeśvaraḥ kṛpātmakaḥ /
tān sarvān samupāmantrya samālokyaivamādiśat //
bhagavanto 'tra samādhāya śṛṇudhvaṃ yūyamādarāt /
vakṣyāmi yanmahatsiddhaṃ dharmanirvṛtisādhanam //
tadyathā yajjagacchreṣṭhaṃ triratnaṃ bhadrakārakam /
tatsmṛtvā śaraṇaṃ gatvā bhajadhvaṃ sarvadādarāt //
ye teṣāṃ śaraṇaṃ gatvā na te gachanti durgatim /
sadā sadgatisaṃjātāścaranti bodhisaṃvare //
etatpuṇyānubhāvena sarve te puruṣottamāḥ /
bodhisattvā mahāsattvāḥ saṃcarevaṃ jagaddhite //

tataste bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā yathākramam /
sarvasattvahitaṃ kṛtvā saṃyāsyanti sukhāvatīm //
tatra gatvāmitābhasya jitendrasya sabhāśritāḥ /
saddharmāmṛtamābhujya saṃrameyuryahotsavaiḥ //
evaṃ te suciraṃ tatra bhuktvā saukhyaṃ śubhotsavam /
tato 'nte trividhāṃ bodhiṃ prāpya yāsyanti nirvṛtim //
evaṃ matvā triratnānāṃ śraddhayā śaraṇe sthitāḥ /
smṛtvā dhyātvā samuccāryya nāmāpi bhajatādarāt //
tadaitatpuṇyaliptāṃgāḥ śuddhāśayā jitendriyāḥ /
niḥkleśā vimalātmāno bodhisattvā bhaviṣyatha //
tataḥ sattvahitārthena bodhicaryāvratodyatāḥ /
sarvatra bhadratāṃ kṛtvā gamiṣyatha sukhāvatīm //
tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṝtaṃ sadā /
saddharmamaṃgalotsāhai ramiṣyatha susaṃvare //
evaṃ tatra ciraṃ bhuktvā saukhyaṃ bhadramahotsavam /
prānte saṃbodhimāsādya samāpsyatha sunirvṛtim //
evaṃ matvā sadā buddharatnasya śaraṇaṃ gatāḥ /
smṛtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi bhagatadarāt //
dharmaratnasya māhātmyaṃ śrutvāpi śaraṇe sthitāḥ /
smṛtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi bhajatādarāt //
evaṃ ca saṃgharatnānāṃ satkāraiḥ samupasthitāḥ /
smṛtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi bhavatābhavam //
etatpuṇyaṃ mahatkhyātamasaṃkhyeyaṃ bahūttamam /
aprameyaṃ samākhyātaṃ sarvairapi munīśvaraiḥ //
evaṃ matvā triratnānāṃ śaraṇe samupasthitāḥ /
smṛtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi sevyatābhavam //
etatpuṇyānubhāvena yūyaṃ sarve vikalmaṣāḥ /
niḥkleśā nirmalātmānaḥ saṃyāsyatha sukhāvatīm //
tatra gatvāmitābhasya munīndrasyopasaṃśritā /
sadā dharmāmṛtaṃ pītvā ramiṣyatha śubhotsavaiḥ //
evaṃ tatra ciraṃ bhuktvā mahānandamayaṃ sukham /
prānte sambodhimāsādya saṃyāsyatha sunirvṛtim //
iti tenoditaṃ śrutvā sarve te puruṣā mudā /
tatheti pratisaṃśrutva vadantyevaṃ ca moditāḥ //
mārṣa bhavati no 'ndhānāṃ sanmāargamupadarśakaḥ /
atrāṇānāmapi trāṇaṃ śaraṇyaṃ śaraṇārthinām //
anāthānāṃ pitā mātā nāthaśceṣṭaḥ suhṛtpatiḥ /
agatīnāṃ gatiścāpi mitraśca vyasanāpahṛt //
tamaḥpraṇaṣṭamārgāṇāṃ mahādīpo bhavānapi /
mūrkhānāṃ ca pramattānāṃ śāstā saddharmadeśkaḥ //

tadvayaṃ sarvadā sarve bhavatāṃ śaraṇe sthitāḥ /
ājñāṃ dhṛtvā śubhe dharme saṃcariṣyāmahe dhruvam //
sukhitāste māhābhāgā ye bhavaccharaṇe sthitāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarante śubhe sadā //
na teṣāmidṛśaṃ duḥkhaṃ bhaviṣyati kadācana /
yādṛgidaṃ mahaṭkaṣṭamanubhāvamahe bhave //
tadbhavān kṛpayāsmākaṃ nirvṛtisukhasādhanam /
saddharmaṃ samupādiśya sadeha sthātumarhati //
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā bodhisattvaḥ sa sarvavit /
tān prabodhitān sarvān vadatyevaṃ vilokayan //
nāhaṃ sadātra tiṣṭheyaṃ kāryāṇi hi bahūni me /
tanmayātra yathākhyātaṃ dhṛtvā carata sarvadā //
ityuktvā sa mahābhijñasteṣāṃ saṃbodhisadhanam /
samādiśati kāraṇḍavyūhasūtraṃ subhāṣitam //
tatsarveṣāṃ mahāyānasūtrāṇāṃ pravarottamam /
śrutvā te pureṣāḥ sarve prābhinandanti bodhitāḥ //
tataste puruṣāḥ sarve dhṛtvā tatsūtramādarāt /
triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarante śubhe mudā //
etatpuṇyānubhāvena sarve te vimalāśayāḥ /
bodhisattvā mahāsattvā bhavanti brahmacāriṇaḥ //
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā pracaranto jagaddhite /
saddharmacaraṇe yuktā bhavantyapyanivartinaḥ //
evaṃ te puruṣāḥ sarve pariśuddhatrimaṇḍalāḥ /
svaparātmahitotsāhaiḥ saṃcarante mahāsukham //
evaṃ sa trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ /
sarvāṃstān puruṣān dharme niyojayati bodhayan //
tato 'nyatra sa lokeśaḥ sattvānuddharttumutsukaḥ /
antarhito jvaladagnirivākāśena gacchati //
evaṃ kṛtvā mahatpuṇyaskandhaṃ tasya jagatprabhoḥ /
aprameyamasaṃkhyeyaṃ samākhyātaṃ munīśvaraiḥ //
iti matvā sadā tasya śaraṇe samupasthitāḥ /
smṛtā nāmāpi coccārya dhyātvāpi bhajatābhavam //
ye tasya śaraṇe sthitvā śraddhayā samupasthitāḥ /
smṛtvā dhyātvāpi nāmāpi samuccāarya bhajanti vai //
durgatiṃ te na gacchanti kadācana kvacidbhave /
sadā sadgatisaṃjātā bhavanti dharmacāriṇaḥ //
dharmaśrīguṇasatsaukhyaṃ bhuktvā yānti sukhāvatīm /
tatra gatvāmitābhasya śaraṇe samupāśritāḥ //
sadā dharmāmṛtaṃ pītvā svaparātmahitodyatāḥ /
mahānandasukhotsāhaissaṃramante yathāsukham //

tatraiva suciraṃ bhuktvā pracaranto jagaddhite /
prānte bodhiṃ samāsādya nirvṛtipadamāpnuyuḥ //
iti satyaṃ parijñāya yūyaṃ bodhiṃ yadīcchatha /
tallokeśaṃ mahābhijñaṃ bhajadhvaṃ sarvadā bhave //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya saḥ /
gaganagaṃja autsukyaṃ prābhyanandat samārṣadaḥ //
ityevaṃ samupādiṣṭaṃ viśvabhuvā śrutaṃ mayā /
yūyamapi tathā tasya sarvadā bhajatādarāt //
yūyamapi tathā saukhyaṃ bhuktvā sadā śubhāratāḥ /
bodhiśrīguṇasaṃpannāḥ gamiṣyatha jinālayam //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrīghanena niśamya te /
sarvasāṃghikā lokāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //
// iti rupamayībhūmicatuṣpādaruṣoddhāraṇaprakaraṇam //
9. bali saṃbodhana bodhimārgāvatāraṇa prakaraṇam
atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī so 'bhinanditaḥ /
bhūyastaṃ śrīghanaṃ natvā prārthayadevamādarāt //
bhagavachrotumicchāmi bhūyo 'pyasya jagatprabhoḥ /
saddharmaguṇamāhātmyaṃ tena śrutvā sa bhagavān punaḥ /
viṣkambhinaṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //
tato 'sau trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ /
sattvān paśyan samuddhartuṃ pātāle samupācarat //
tatra cāyomayī bhūmī rasatale surālayā /
tatrāpi sa mahābhijño bhāsayan samupācarat //
yatra rājā balirnāma sarvadaityādhipo 'pi yaḥ /
baddhaḥ sa vāmanaḥ sāntaḥpura jano 'dhitiṣṭhati //
durdāntaṃ taṃ mahāvīryaṃ trailokātibhayaṃkaram /
samuddhartuṃ samālokya tatrāviśat sa bhāsayan //
tatra sa raśmimutsṛjya sarvatra saṃprabhāsayan /
śanaiścaran samālokya baleḥ sada upācarat //
tatra taṃ samupāyātaṃ suvarṇabimbamivojjvalam /
durataḥ sa balirdṛṣṭvā nidhāyaivaṃ vyacintayat //
ko 'yamatra samāyāto divyakāntiḥ prabhasayan /
maheśvaro 'thavā sūryaścandro vāpi hutāśanaḥ //
ko 'nya īdṛkprabhāśrīmān devo vā dānavo 'pi vā /
gandharvo kinnaro vāpi nāgo vā garuḍo 'pi vā //
īdṛgmaharddhikaḥ śrīmānnāsti traidhātukeṣvapi //
bodhisattvo 'thavārhan vā munīndro vā samāgataḥ //
ityevaṃ cintayan draṣṭuṃ sa vāmanāsuraiḥ saha /
sarvaparijanaiścāsau balistaṃ samupācarat //
paśyantaṃ sa balī rājā samīkṣyainaṃ jinātmajam /

lokeśvaraṃ mahāsattvaṃ vijñāya saṃpramoditaḥ //
sahasā samupāsṛtya kṛtāṃjalipuṭo mudā /
tasya pādāmbuje natvā saṃpaśyannevamabravīt //
adya me safalaṃ janma bhavatsaṃdarśanodbhove /
adhunā praṇidhānaṃ ca saṃsidhyate manoratham //
asya me śudhyate 'pyātmā mucyate sarvapāpataḥ /
mukto 'smi bandhanādadya prāptavān sugateḥ pathaḥ //
yadbhavān svayamālokya māmuddhartumihāgataḥ /
saṃdṛśyate maya hyadya tanme puṇyavipākataḥ //
bhavantaṃ ye 'pi paśyanti puṇyavanto narā hi te /
bhavanti śrīsukhāpannāḥ sarvakleśavivarjitāḥ /
te sattvāḥ sukhino loke pariśuddha vikalmaṣāḥ //
bhavacāraṇamuktā ye dṛśyante bhavato bhave /
bhavatāṃ darśanenaivaṃ mukto 'smi bhavabandhanāt /
kleśādayaḥ palāyante garuḍasyeva pannagāḥ /
bhavāneva jagannāthaḥ śāstā saddharmadeśakaḥ /
trātā bhartā śaraṇye 'pi nāstyanyo me suhṛdgatiḥ //
tadbhavān kṛpayālokya māmuddhṛtya bhavodadheḥ /
sanmārge saṃpratisthāpya saṃpālayitumarhati //
iti saṃprārthya daityendraḥ sa baliḥ sāṃjaliḥ punaḥ /
praṇatvā taṃ jagannāthaṃ sādarāt svapure 'nayat //
tatra taṃ svapure nītvā mahotsavaiḥ pramodanaiḥ /
antaḥpure subhāsvarṇaratnapīṭhe nyaveśayat //
tatra taṃ saṃpratiṣṭhāpya rājā saṃmodito baliḥ /
sāntaḥpurajanaiḥ sārdhaṃ yathāvidhi samarcaryat //
mahadrāajarddhisatkāraiḥ satkṛtya prabhajan mudā /
pādābje praṇatiṃ kṛtvā prārthayadevamādarāt //
bhagavaṃstraidhātunātho 'si yadatra svayamāgataḥ /
tadasmān kṛtpayālokya sarvān saṃtrātumarhasi //
trātā na vidyate 'smākaṃ daśākulacāriṇām /
jarāmaraṇabhītānāṃ kleśāgnidahitātmanām //
bhavābdhaśramakhinnānāṃ nityamudvignacetasām /
anāthānāmabandhūnāṃ bhava mātā pitā suhṛt //
eṣāṃ bandhanabaddhānāṃ jātyandhānāṃ durātmanām /
mūḍhānāṃ ca śucittānāṃ bhava kleśāpaho gatiḥ //
nātho bhava jagannāthaḥ śāstā saddharmadeśakaḥ /
śaraṇyaṃ sadgururmitraṃ trātā bhartā hitārthabhṛt //
yathā bhavān jagallokaṃ nivārya pāpamārgataḥ /
dharmamārge pratiṣṭhāpya pālayati vilokayan //
tathāsmānapi pāpiṣṭhānnivārya pāpapaddhateḥ /

niyujya sahase paśyan pālayituṃ sadārhasi //
kṛpayāsmān durāsaktān samuddṛtya bhavodadheḥ /
saṃbodhisādhane dharme niyojayatu bodhayan //
iti saṃprārthitaṃ tena balinā bhadravāṃchinā /
śrutvā lokeśvaraścainaṃ baliṃ dṛṣṭvaivamādiśat //
sādhu śṛṇu samādhāya daityādhipa samādarāt /
hitārthaṃ te pravakṣyāmi yaddharmaṃ bodhisādhanam //
saṃsāre sarvadā bhadraṃ saukhyaṃ bhoktuṃ yadīcchasi /
triratnasmaraṇaṃ kṛtvā bhaja nityaṃ samāhitaḥ //
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā ye bhajanti sadā bhave /
durgatiparimuktāste gachanti sadgatiṃ sadā //
sadgatāveva saṃjātāḥ saddharmasādhanodyatāḥ /
puṇyaśrīguṇasatsaukhyaṃ bhuktvā yānti jinālayam //
triratnabhajanotpannaṃ puṇyafalaṃ mahadbahu /
aprameyasaṃkhyeyaṃ saṃbodhijñānasādhanam //
evaṃ vijñāya daityendra saṃbodhiṃ yadi vāṃchasi /
dharmadhātuṃ samabhyatcya bhaja nityaṃ samāhitaḥ //
dharmadhātuṃ samabhyarcya ye bhajanti sadādarāt /
vimuktapātakāḥ sarve gacchanti te jinālayam //
saddharmān ca sadā śrutvā satkṛtya śraddhayādarāt /
abhyarcya śaraṇaṃ kṛtvā bhaja nityaṃ samāhitaḥ //
saddharmaṃ ye sadā śrutvā satkṛtya śraddhayādarāt /
gatvā śaraṇamabhyarcya bhajanti saṃpramoditāḥ //
te sarve kleśanirmuktāḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ /
bodhisattvā mahābhijñāḥ saṃyānti sugatālayam //
saṃgharatnāni ye 'bhyarcya śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ /
satkāraiḥ samupasthāya bhajanti sarvadā mudā //
te 'pi kleśavinirmuktāḥ śuddhāśayāḥ śubhodyatāḥ /
mahāsattvāḥ śubhotsāhaṃ bhuktvā yānti sukhāvatīm //
śraddhayā yo 'rhate piṇṣapātrāmekaṃ prayacchati /
tasya puṇyamasaṃkhyeyamaprameyaṃ jagurjināḥ //
sarveṣāmapi puṇyānāṃ śakyate mayā /
etatpuṇyapramānaṃ tu śakyate na jinairapī //
sarvatraidhātukotpannāḥ sattvāścetsugatātmajāḥ /
te 'pyetatpuṇyasaṃkhyānāṃ pramātuṃ naiva śaknuyuḥ //
prāgevāhamihaiko 'smin tatkathaṃ śaknuyāmidam /
puṇyaskandhaṃ samākhyātuṃ yanna śakyaṃ jinairapi //
cūrṇīkṛtya mahīṃ sarvāṃ kṛtvā cānurajomayam /
tatsarvaṃ gaṇituṃ śakyaṃ sarvaibuddharmayāpi ca /
natu triratnasatkāre puṇyaskandhaṃ kadācana /