ગુણકારણ્ડવ્યૂહસૂત્ર · ભાગ 4160

તથૈન્દ્રાનિન્દ્રરુપેણ સર્વાનપિ પ્રબોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચારયતિ જગદ્ધિતે ॥
તથા સૂર્યસ્ય વૈનેયાન્ સૂર્યેરુપેણ બોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચારયતિ જગદ્ધિતે ॥
તથા ચ ચન્દ્રવૈનેયાંશ્ચન્દ્રરુપ્રેણ બોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચારયતિ જગદ્ધિતે ॥
તથા ચ વહ્નિવૈનેયાન્ વહ્નિરુપેણ બોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચારયતિ જગદ્ધિતે ॥
તથા ચ યમવૈનેયાન્ યમરુપેણ બોધયન્ ।
એવં વરુણરુપેણ વૈનેયાન્ વરુણસ્ય ચ ॥
તથા ચ વાયુવૈનેયાન્ વાયુરુપેણ બોધયન્ ।
વૈનેયાન્ રાક્ષસસ્યાપિ રક્ષોરુપેણ બોધયન્ ॥
યક્ષરુપેણ યક્ષસ્ય વૈનેયાન્ સંપ્રબોધયન્ ।
નાગરુપેણ નાગસ્ય વૈનેયાન્ સંપ્રબોધયન્ ॥
તથા ભૂતેશરુપેણ વૈનેયાન્ ભૂતપરેરપિ ।
તથા ગણેશરુપેણ વૈનેયાન્ ગણપસ્ય ચ ॥
તથા ગન્ધર્વરુપેણ ગાન્ધર્વધર્મચારિણઃ ।
તથા કિન્નરરુપેણ વૈનેયાન્ કિન્નરસ્ય ચ ॥
વિદ્યાધરસ્ય રુપેણ વૈદ્યાધરાન્ પ્રબોધયન્ ।
તથા ભૈરવવૈનેયાન્ રુપેણ ભૈરવસ્ય ચ ॥
તથા કુમારવૈનેયાન્ સ્કન્દરુપેણ બોધયન્ ॥
મહાકાલસ્ય રુપેણ વૈનેયાંસ્તસ્ય બોધયન્ ।
મહાકાલસ્ય રુપેણ વૈનેયાંસ્તસ્ય બોધયન્ ॥
માતૃકાણાં ચ રુપેણ વૈનેયાન્ સંપ્રબોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચારયતિ જગદ્ધિતે ॥
એવં યસ્ય યસ્ય વૈનેયાન્ સત્ત્વાન્ યન્તેન બોધયન્ ।
તસ્ય તસ્યૈવ રુપેણ યોગયતિ જગદ્ધિતે ॥
એવં સ ઋષિવૈનેયાનૃષિરુપેણ બોધયન્ ।
યોગિરુપેણ વૈનેયાન્ યોગિનશ્ચાપિ બોધયન્ ॥
તથા ચ યતિવૈનેયાન્ યતિરુપેણ બોધયન્ ।
તથા તપસ્વવૈનેયાંસ્તપસ્વિરુપેણ બોધયન્ ॥
તથા તૈર્થિકરુપેણ તીર્થિકાંશ્ચાપિ બોધયન્ ।
તથા ચ રાજવૈનેયાન્ રાજરુપેણ બોધયન્ ॥
વૈશ્યરુપેણ વૈનેયાન્ વૈશ્યસ્યાપિ પ્રબોધયન્ ।
શૂદ્રરુપેણ શૂદ્રસ્ય વૈનેયાંશ્ચ પ્રબોધયન્ ॥
ગૃહપતેશ્ચાપિ વૈનેયાંસ્તદ્રૂપેણ પ્રબોધયન્ ।
તથા ચ મંત્રીવૈનેયાન્ મંત્રીરુપેણ બોધયન્ ॥
તથા ચામાત્યરુપેણ તદ્વૈનેયાન્ પ્રબોધયન્ ।
તથા ચ યોધૃવૈનેયાન્ યોધૃરુપેણ કાંશ્ચન ॥
એવં ચ ભૃત્યરુપેણ દાસરુપેણ કાંશ્ચન ।

કાંસ્ચિચ્ચ સાર્થભૃદ્રૂપેણ શિન્પિરુપેણ કાંશ્ચન ॥
તથા ચ વૈદ્યરુપેણ વણિગ્રૂપેણ કાંશ્ચન ।
કાંશ્ચિચ્ચ પિતૃરુપેણ માતૃરુપેણ કાંશ્ચન ॥
તથા ચ ભ્રાતૃરુપેણ ભાર્યારુપેણ કાંશ્ચન ।
રુપેણાપિ ભગિન્યાશ્ચ પુત્રરુપેણ કાંશ્ચન ॥
કશ્ચિદ્દુહિતૃરુપેણ પૌત્રરુપેણ કાંશ્ચન ।
એવં પિતામહાદીનાં જ્ઞાતીનાં સુહૃદામપિ ॥
બંધુમિત્રસહાયાનાં રુપેણ પરિબોધયન્ ।
કાંશ્ચિચ્ચ શત્રુરુપેણ સંત્રાસયન્ પ્રયત્નતઃ ॥
કાંશ્ચિચ્ચણ્ડાલરુપેણ ચૌરરુપેણ કાંશ્ચન ।
સદ્ધર્મે પ્રેરયિત્વૈવ ચરરયતિ જગદ્ધિતે ॥
એવં સિંહાદિજન્તૂનાં રુપેણ ત્રાસયન્નપિ ।
પશૂનાં પક્ષિણાં ચાઅપિ કૃમિકીટાદિપ્રાણિનામ્ ॥
રુપેણ ત્રાસયિત્વાપિ બોધયિત્વા ચ યત્નતઃ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચારયતિ જગચ્છુભે ॥
એવમસૌ મહાસત્ત્વો લોકનાથો જગત્પ્રભુઃ ।
નાનારુપેણ સર્વેષાં સત્ત્વાનાં બોધયન્ મનઃ ॥
ત્રાસયન્નપિ સદ્ધર્મે પ્રેરયસિ પ્રયત્નતઃ ॥
એવં સ ત્રિજગન્નાથો બોધિસત્ત્વો જિનાત્મજઃ ।
સર્વાન્ સત્ત્વાન્ સમુદ્ધૃત્ય પ્રેષયતિ સુખાવતીમ્ ॥
એવં કૃત્વા સ લોકેશઃ સર્વલોકાધિપેશ્વરઃ ।
ષડ્ગતિભવચારીણાં દુષ્ટાનામપિ મૂઢાનામ્ ॥
સદ્ધર્મસદ્ગુણશ્રીમન્માહૈશ્વર્યસમૃદ્ધિમાન્ ॥
નાસ્તિ તેન સમઃ કશ્ચિત્પુણ્યશ્રીગુણવાનપિ ।
દયાલુર્ભદ્રસંચારી ત્રૈધાતુભુવનેષ્વપિ ॥
એવં તસ્ય મહત્પુણ્યં મત્વા સંબોધિવાંછિનઃ ।
શ્રદ્ધયા શરણં ગત્વા સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા ભજંતિ તે ॥
યે તસ્ય શરણં ગત્વા સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા ભજંતિ તે ।
સર્વે હિ વિમલાત્માનો ભદ્રાશયાઃ શુભેંદ્રિયાઃ ॥
બોધિસત્વા મહાસત્વાઃ પ્રચરંતઃ સદા શુભે ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાધ્ય નિર્વૃતિં પદમાપ્નુયુઃ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીંદ્રેણ રત્નપાણિર્નિશમ્ય સઃ ।
અત્યદ્ભુતસમક્રાન્તહદયશ્ચૈવમબ્રવીત્ ॥
પરમાદ્ભુતપ્રાપ્તો ઽહં ભગવન્ યદીદૃશં ક્વચિત્ ।
ધર્મશ્રીગુણમાહાત્મ્યં દૃષ્ટં ન શ્રૂયતે ઽપિ ન ॥
ઈદૃશં પુણ્યસંભારં જિનાનામપિ ન ક્વચિત્ ।
દૃશ્યતે શ્રૂયતે નાપિ કદાચન મયા ખલુ ॥
એવં તેનોદિતં શ્રુત્વા ભગવાન્ સ શિખી જિનઃ ।
રત્નપાણિં મહાસત્ત્વં તમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
સર્વાકારસુભદ્રાંશો વિશ્વરુપો મણિર્યથા ।

ચિન્તામણિર્મહારત્ન ઇવ સર્વહિતાર્થભૃત્ ॥
કામધેનુર્યથાકામં ભોગ્યં સંપત્તિસંભરઃ ।
કલ્પવૃક્ષો યથા ભદ્રશ્રીસમૃદ્ધિપ્રદાયકઃ ॥
ભગ્રઘટો યથા સર્વસત્ત્વવાંછિતપૂરકઃ ।
લોકેશ્વરઃ સ સર્વેષાં વાંછિતાર્થાભિપૂરકઃ ॥
બોધિસત્ત્વો જગદ્ભર્તા વિશ્વનાથો જગત્પ્રભુઃ ।
સર્વધર્માધિપશ્શાસ્તા સર્વલોકાધિપેશ્શ્વરઃ ॥
કિં વક્ષ્યતે ઽસ્ય માહાત્મ્યં બોધિશ્રીગુણસંભૃતઃ ।
શક્યતે ન સમાખ્યાતું સર્વૈરપિ મુનીશ્વરૈઃ ॥
તદ્યથાસૌ મહાસત્ત્વો દુર્દાન્તાનપિ બોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચારયતિ જગદ્ધિતે ॥
વજ્રકુક્ષિગુહા ખ્યાતા જમ્બૂદ્વિપે ઽત્ર વિદ્યતે ।
તત્રાનેકસહસ્ત્રાનિ વસન્તિ સ્મ સુરદ્વિષામ્ ॥
તત્ર ગત્વા સુરાણાં સ શાસ્તૃરુપેણ સંસરન્ ।
સદ્ધર્મં સમુપાદેષ્ટું પશ્યંસ્તાન્ સમુપાચરત્ ॥
તં દૃષ્ટ્વા સમુપાયાતમાચાર્યં તે ઽસુરા મુદા ।
સર્વે તે સહસોપેત્ય પ્રણત્વૈવં બભાષિરે ॥
સ્વાગતં તે સમયાસિ પ્રણત્વૈવં બભાષિરે ॥
સ્વાગતં તે સમાયસિ કશ્ચિત્ સર્વત્ર કૌશલમ્ ।
કૃપયા નઃ સમાલોક્ય ધર્મમાદેષ્ટુમર્હસિ ॥
ભવતા યદ્યથાદિષ્ટં તત્તથા વયમાદરાત્ ।
શ્રુત્વા ધૃત્વા ચરિષ્યામઃ સંસારસુખસાધને ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થન્તે સર્વે દાનવાસ્તં ગુરું મુદા ।
સભાસને પ્રતિષ્ઠાપ્ય ધર્મં શ્રોતુમુપાશ્રયન્ ॥
તાન્ સર્વાન્ સમુપાસીનાન્ દૃષ્ટ્વા સ સુગતાત્મજઃ ।
દૈત્યાનાં ધર્મમારભ્ય સદ્ધર્મં સમુપાદિશત્ ॥
ભવન્તઃ શ્રૂયત્વા ધર્મેં સંસારસુખસાધનમ્ ।
વક્ષ્યતે ઽત્ર મયા યુષ્મત્સંસારગુઃખમુક્તયે ॥
મૈત્રચિતા ભવન્તો ઽત્ર શાન્તચિતા જિતેન્દ્રિયાઃ ।
દયાચિત્તાશ્ચ સત્ત્વેષુ ભવધ્યં સમાચારિણઃ ॥
તતઃ સત્યસમાચારાઃ પરિશુદ્ધાશયા મુદા ।
ત્રિરત્નશરણં ગત્વા ચરધ્વં પોષધં વ્રતમ્ ॥
ધૃત્વા તદવ્રતરાજાખ્યં સંસારભદ્રકારિણઃ ।
શૃણુધ્વં ચાપિ કારણ્ડવ્યૂહસૂત્રસુભાષિતે ॥
યે શ્રુત્વેદં મહાયાનસૂત્રરાજં સુભાષિતમ્ ।
ત્રિરત્નશરણં ગત્વા ચરન્તિ પોષધં વ્રતમ્ ॥
તેષાં સર્વાણિ પાપાનિ પંચાનન્તર્યકાન્યપિ ।
નિઃશેષં પરિનષ્ટાનિ ભવિષ્યન્તિ સદા ભવે ॥
યે ચ શ્રુત્વાનુદન્તિ શ્રદ્દધાસ્યન્તિ ચાદરાત્ ।
ગૃહિષ્યન્તિ લિખિષ્યન્તિ સ્વાધ્યાસ્યન્તિ પ્રમોદિતાઃ ॥

યે ચ લિખાપયિષ્યન્તિ વાચયિષ્યન્તિ સર્વદા ।
સદાનુચિન્તયિષ્યન્તિ ભાવયિષ્યન્તિ ચાદરાત ॥
પરેભ્યો વિસ્તરેણાર્થમુપદેષ્યન્તિ સાદરાત્ ।
સત્કારૈઃ શ્રદ્ધયા નિત્યં પૂજયિષ્યન્તિ સર્વદા ॥
તે એવ સુખિતા ધન્યાઃ સંસારસુખભાગિનઃ ।
ન તે દુર્ગતિદુઃખાનિ ભોજ્યન્તે ઽપિ કદાચન ॥
સદાસદ્ગતિસંજાતાઃ સંસારસુખભોગિનઃ ।
સદ્ગુણશ્રીમહત્સપદૃદ્ધિમન્તો મહર્દ્ધિકાઃ ॥
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સ્વપરાત્મહિતોદ્યતાઃ ।
કૃત્વા સર્વત્ર ભદ્રાણિ ચરિષ્યન્તિ સદા ભવે ॥
પ્રાન્તે જાતિસ્મરાસ્તે ચ બોધિપ્રણિહિતાશયાઃ ।
ત્રિરત્નશરણં ગત્વા સમેષ્યન્તિ સુનિર્વૃતિમ્ ॥
યદા કાલે સમાયાતે તેષાં નિર્વૃતિવાંછિનામ્ ।
દ્વાદશા સુગતાઃ પ્રેક્ષ્ય સમુપાગમ્ય સમ્મુખમ્ ॥
ઉપસ્થિતાઃ સમાલોક્ય સ્પૃષ્ટ્વા પુણ્યસુધાકરૈઃ ।
સંપશ્યન્તઃ સમાશ્વાસ્ય માનયન્ત્યેવમાદરાત્ ॥
મા ભૈષીઃ કુલપુત્રાત્ર તિષ્ઠાલં વ્યસુધીરતામ્ ।
યન્મહાયાનકારણ્યૂહસૂત્રં ત્વયા શ્રુતમ્ ॥
તત્તે નાસ્તિ ભયં કિંચિદદુર્ગતેશ્ચ કદાચન ।
ગમનાય સુખાવત્યાં માર્ગેસ્તે પરિશોધિતઃ ॥
યુષ્મદર્થે સુખાવત્યાં દિવ્યાલંકારભૂષણમ્ ।
દિવ્યામૃતસુભોગ્યં ચ સંસ્થાપિતમહત્તમમ્ ॥
ઇત્યાશ્વાસ્ય મુનીન્દ્રાસ્તાન્ ત્યક્તદેહાન્ સુખાવતિમ્ ।
નીત્વામિતાભનાથસ્ય સ્થાપયેયુઃ સભાસને ॥
તત્રામિતાભનાથસ્ય પીત્વા ધર્મામૃતં મુદા ।
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા પ્રચરેયુઃ સદાપિ તે ॥
ક્રમેણ બોધિસંભારં પૂરયિત્વા જગદ્ધિતે ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્ય સમાપ્સ્યન્તિ સુનિર્વૃતિમ્ ॥
ઇઅત્યેવં સુગતૈઃ સર્વૈઃ સમાખ્યાતં મયા શ્રુતમ્ ।
તથા સમુદિતં શ્રૂત્વા યૂયં સર્વે ઽનુમોદત ॥
યદ્યેવં નિર્વૃતિં ગન્તું સર્વે યૂયં સમિચ્છથ ।
ત્રિરત્નશરણં ગત્વા ચરત પોષધવ્રતમ્ ॥
મહાયાનસૂત્રરાજં કારણ્ડવ્યૂહમુત્તમમ્ ।
શ્રુત્વા સદા સમાધાય ચરતે બોધિસંવરમ્ ॥
એતત્પુણ્યાનુભાવેન સદાઅ ભુક્ત્વા મહાસુખમ્ ।
નિઃક્લેશા વિમલાત્માનઃ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ॥
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંચરન્તો જગદ્ધિતે ।
બોધિસત્ત્વા મહાસત્વાઃ સર્વસંસારપાલકાઃ ॥
તતઃ પ્રાન્તે સુખાવત્યાં ગત્વા ભુક્ત્વા મહત્સુખમ્ ।
સદ્ધર્મમિતાભસ્ય શ્રુત્વા શુભે ચરિષ્યથ ॥

તત્રાપિ બોધિસંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમમ્ ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાધ્ય સંપ્રાપ્સ્યથ સુનિર્વૃતિમ્ ॥
એતન્મયા સમાખ્યાતં યદિ નિર્વૃતિમિચ્છથ ।
શ્રુત્વા યથા મયોદ્દિષ્ટં તથા ચરત સર્વદા ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સર્વે ઽપિ તે ઽસુરાઃ ।
તથેત્યભ્યનુમોદિત્વા તથા ચરિતુમીચ્છિરે ॥
તતસ્તે દાનવાઃ સર્વે નિર્વૃતિસુખવાંછિનઃ ।
તમાચાર્યં પુનર્નત્વા પ્રાર્થયન્નેવમાદરાત્ ॥
શાસ્તર્ભવત્સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા વયં પ્રબોધિતાઃ ।
તથા ચરિતુમિચ્છામસ્તત્સમાદેષ્ટુમર્હતિ ॥
ઇતિ તૈઃ પ્રાર્થિતં શ્રુત્વા સ લોકેશો ઽસુરાત્મધૃત્ ।
સર્વાંસ્તાનસુરાન્ પશ્યન્ સમામન્ત્ર્યૈવમાદિશત્ ॥
ભો ભવન્તો ઽસુરાઃ સર્વે શૃણુત તન્મયોદિતમ્ ।
શ્રુવાનુમોદનાં કૃત્વા ચરતૈતદ્ વ્રતં સદા ॥
આદૌ સર્વે મહાયાનસૂત્રરાજં વરોત્તમમ્ ।
કારણ્ડવ્યૂહમાકર્ણ્ય પ્રાનુમોદ્ય પ્રબોધિતાઃ ॥
પ્રાતસ્તીર્થજલે સ્નાત્વા શુદ્ધશીલા જિનેન્દ્રિયાઃ ।
ત્રિરત્નશરણં ગત્વા ધ્યાનત્વા લોકેશ્વરં પ્રભુમ્ ॥
યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય જપસ્તોત્રાભિવન્દનૈઃ ।
સંતોસ્ય પ્રાર્થનાં કુર્યુઃ સંબોધિવ્રતસાધનામ્ ॥
એવં વ્રતં સમાપ્યૈવ પંચામૃતૈર્નિરામિષૈઃ ।
ભોજનૈસ્તૃતીયે યામે કુર્યુસ્તત્પાલનં મુદા ॥
એવં નિત્વં યથાશક્તિ માસે માસે ઽપિ સર્વદા ।
અષ્ટમ્યાં પંચદશ્યાં ચ વ્રતં કુર્યુર્યથાવિધિ ॥
ચરતૈતદવ્રતં નિત્યં માસે માસે ઽપિ સર્વદા ।
અથૈકવારમપ્યેવં વર્ષે ચરત્કાર્તિકે ॥
કાર્તિકે યય્કૃતં કર્મ તત્fઅલં બહુસત્તમમ્ ।
અપ્ર્મેયમસંખ્યેયં ન ક્ષણુયાત કદાચન ॥
ઇતિ મત્વા સમાધાય ચરતૈતદ્વ્રતં સદા ।
એવં સ સમુપાદિશ્ય તદ્વિધિં સમુપાદિશત્ ॥
તદાચાર્યસમાદિષ્ટં ધૃત્વા સર્વે ઽપિ તે ઽસુરાઃ ।
યથાવિધિ સમાધાય પ્રેચિરુસ્તદવ્રતં સદા ॥
તતસ્તે દાનવાઃ સર્વે ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ ।
બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા બભૂવુર્ભદ્રચારિણઃ ॥
એવમસૌ મહાભિજ્ઞો દુર્દાન્તાનપિ દાનવાન્ ।
બોધયિત્વા પ્રયત્નેન બોધિમાર્ગે પ્રયોજયેત્ ॥
એવં તસ્ય જગચ્છાસ્તુઃ પુણ્યસ્કન્ધં મહદ્બહુ ।
અપ્રમેયમસંખ્યેયં ઇત્યાખ્યાતં મુનીશ્વરૈઃ ॥
એવં સ ત્રિજગન્નાથો લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
સ્વયં પશ્યન્ જગત્સર્વં પાલયતિ સદા ભવે ॥

પાપિષ્ટાનપિ દુર્દાન્તાનપિ યત્નૈઃ પ્રબોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે નિયુજ્યૈવં પ્રેષયતિ સુનિર્વૃતિમ્ ॥
તેનાસૌ ત્રિજગચ્છાસ્તા સર્વલોકાધિપેશ્વરઃ ।
ભજનીયઃ સદા ભક્ત્યા સંબોધિજ્ઞાનવાંછિભિઃ ॥
તસ્ય નામ સમુચ્ચાર્ય સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા ભજન્તિ યે ।
તે નૂનં બોધિમાસાધ્ય નિર્વૃતિં સમવાપ્નુયુઃ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ રત્નપાણિર્નિશમ્ય સઃ ।
પ્રબોધિતઃ પ્રસન્નાત્મા પ્રાભ્યનન્દત્ સ પાર્ષદઃ ॥
ઇત્યેવં શિખિનાદિષ્ટં સંબુદ્ધેન મયા શ્રુતમ્ ।
લોકેશ્વરસ્ય માહાત્મ્યં પુણ્યસ્કન્ધં મહત્તરમ્ ॥
ઇતિ તસ્ય જગદ્ભર્તુઃ પુણ્યસ્કન્ધં મહત્તરમ્ ।
સ્મૃત્વા નામ સમુચ્ચાર્ય ધ્યાત્વાપિ ભજતાં સદા ॥
તસ્ય નામ સમુચ્ચ્ચાર્ય સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા ભજન્તિ યે ।
તે સર્વે વિમલાત્માનઃ સંયાસ્યન્તિ સુખાવતીમ્ ॥
તત્રામિતાભનાથસ્ય પીત્વા ધર્મામૃતં સદા ।
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંચરન્તો જગદ્ધિતે ॥
બોધિસત્ત્વા મહાભિજ્ઞાઃ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાધ્ય નિર્વૃતિપદમાપ્નુયુઃ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રીઘનેન સ પાર્ષદઃ ।
શ્રુત્વા સર્વનીવરણવિષ્કમ્ભી પ્રાભ્યનન્દત ॥
॥ ઇતિ શ્રીસર્વાકારસર્વપ્રબોધનસદ્ધર્મસંચારણં પ્રકરણમ્ ॥
6. દુર્દાન્ત દાનવ પ્રબોધન બોધિચર્યાવતારણ પ્રકરણમ્
અથ સર્વનીવરણવિષ્કમ્ભી સ જિનાત્મજઃ ।
ભગવન્તં મુનીન્દ્રં તં પુનર્નત્વૈવમબ્રવીત્ ॥
દુર્ક્લભં ભગવન્સ્તસ્ય લોકેશ્વરસ્ય દર્શનમ્ ।
સદ્ધર્મશ્રવણં ચાપિ સદા ત્રૈધાતુકેષ્વપી ॥
કદાસૌ ત્રિજગન્નાથો લોકેશ્વર ઇહાવ્રજેત્ ।
દ્રષ્ટુમિચ્છામ્યહં શાસ્તસ્તં સર્વાધિપતિં પ્રભુમ્ ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં મહાસત્ત્વં તમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
ભૂયસ્તસ્ય જગદ્ભર્તુઃ લોકેશ્સ્ય મહાત્મનઃ ।
સદ્ધર્મગુણમાહાત્મ્યં વક્ષ્યે તચ્છ્રણુતાદરાત્ ॥
અસ્મિન્ દ્વીપે ઽસ્તિ કાંચન્યમયી ભૂમિર્મનોરમા ।
તત્રાનેકસહસ્રાણિ વસન્તિ સ્મામરદ્વિષામ્ ॥
તત્રાસૌ ત્રિજગન્નાથો લોકેશ્વરો વિલોકયન્ ।
દુર્દન્તાન્ દનુજાન્ દુષ્ટાન્ સમુદ્ધર્તુમુપાચરત્ ॥
દદર્શ તાન્ મહાદુષ્ટાન્ દશાકુશલે સંચરતાન્ ।
મદમાનાતિર્દર્પાન્ધાન્ ક્લેશાગ્નિતાપિતાશયાન્ ॥
સંપશ્યન્ કરુણાત્મા સ મૈત્રીકારુણ્યચોદિતઃ ।
પુણ્યરશ્મિં સમુત્સૃજ્ય પ્રભાસયન્નુપાચરત્ ॥

તદ્રશ્મિપરિસંસ્પૃષ્ટાઃ સર્વે તે સુખતાન્વિતાઃ ।
અત્યદ્ભુતસમાઘ્રાતચિત્તા એવં વ્યચિન્તયન્ ॥
અહો કુત ઇયં કાન્તિઃ પ્રાયાતેહ પ્રસારિતા ।
યયા સ્પૃષ્ટા વયં સર્વે મહત્સૌખ્યસમન્વિતાઃ ॥
ઇતિ ચિન્તયતાં તેષાં સ લોકેશ્શો જિનાત્મજઃ ।
પુર આચાર્યરુપેણ સંપશ્યન્ સમુપાચરન્ ॥
તમેવં સમુપાયાતં દૃષ્ટ્વા સર્વે ઽપિ તે ઽસુરાઃ ।
સુપ્રસન્નાઃ સમાગમ્ય પ્રણત્વૈવં બભાષિરે ॥
સ્વાગતં તે શિવં કશ્ચિદ્વિજયસ્વાત્ર સદ્ગુરો ।
પ્રવિશેહાસને શાસ્તર્યત્કાર્યં તત્સમાદિશ ॥
ઇતિ તૈઃ પ્રાર્થિતં શ્રુત્વા સમાશ્રિત્ય સ આસને ।
સર્વાંસ્તાન્ સમુપાસીનાન્ સમાલોક્યૈવમબ્રવીત્ ॥
કસ્યેયં કાન્તિરાયાતા યત્પૃષ્ટે નો મહત્સુખમ્ ।
મન્યધ્વં કિં ભવદ્ભિસ્તદ્ભુતમિહ જાયતે ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા સર્વે તે દાનવા અપિ ।
શાસ્તારં તં સમાલોક્ય પ્રત્યૂચુરેવમાદરાત્ ॥
ન જાનીમો વયં શાસ્તઃ કસ્યેયં કાન્તિરાગતા ।
તદ્ભવાન્નઃ સમાદિશ્ય પ્રબોધયિતુમર્હતિ ॥
ઇતિ તૈઃ પ્રાર્થિતં શ્રુત્વા સ આચાર્યો વિલોક્ય તાન્ ।
સર્વાંસ્તદદ્ભુતં પ્રષ્ટુકામાનેવમભાષત ॥
શૃણ્વન્તુ તદહં વક્ષ્યે યદિયં કાન્તિરાગતા ।
શ્રુત્વા મયા યથાખ્યાતં તથા ચરિતુમર્હથ ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સર્વે ઽપિ તે ઽસુરાઃ ।
સુપ્રસન્નાશયા નત્વા તં ગુરુમેવમબ્રુવન્ ॥
શાસ્તર્ભવાન્ યદમાકમાચાર્યો ધર્મદેશકઃ ।
તદેતદદ્ભુતં જાતં સમુપાદેષ્ટુમર્હતિ ॥
ઇતિ તૈઃ પ્રાર્થ્યમાનઃ સ આચાર્યસ્તાન્ પ્રસાદિતાન્ ।
સર્વાન્ વિસ્મયસંપન્નાન્ સમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
શૃણુધ્વમાદદ્યૂયં સર્વં તત્ર મમોદિતમ્ ।
તદેવમદ્ભુતં જાતં બોધયિતું પ્રવક્ષ્યતે ॥
તદ્યથા યો જગન્નાથઃ સર્વત્રૈધાતુકાધિપઃ ।
જગચ્છાસ્તા જગદ્ભર્તા બોધિસત્ત્વો જિનાત્મજઃ ॥
મહાસત્ત્વો મહાભિજ્ઞ આર્યાવલોકિતેશ્વરઃ ।
મૈત્રીક્ષમાપ્રસન્નાત્મા કરુણામય ઈશ્વરઃ ॥
સ ત્રૈલોકેશ્વરઃ શ્રીમાન્ સદ્ધર્મપુણ્યભાસ્કરઃ ।
સર્વાન્ સત્ત્વાન્ સમુદ્ધર્તું ચરતે ત્રિભવેષ્વપિ ॥
સર્વત્ર સ સમાલોક્ય સર્વાન્ સત્ત્વાન્ પ્રબોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પ્રેષયતિ સુખાવતીમ્ ॥
સ એવં સર્વલોકેષુ સર્વેષુ નારકેષ્વપિ ।
નિમગ્નાન્ પાપિનો દુષ્ટાનપિ સત્ત્વાન્ વિલોકયન્ ॥

પુણ્યસુધાકરૈઃ સ્પૃષ્ટ્વા સમુદ્ધૃત્ય પ્રબોધયન્ ॥
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પ્રેષયતિ સુખાવતીમ્ ॥
દિને દિને સ આલોક્ય સમુદ્ધૃય પ્રબોધયન્ ।
અપ્રેમેયાનસંખ્યેયાન્ સત્ત્વાન્ પ્રેષયતિ સદ્ગતૌ ॥
એવં કૃત્વા સ લોકેશોઓ મહત્પુણ્યૈઃ સમન્વિતઃ ।
સર્વધર્માધિપઃ શાસ્તા ધર્મરાજો જગત્પ્રભુઃ ॥
બોધિસત્ત્વો મહાસત્વઃ સર્વસત્ત્વહિતાર્થભૃત્ ।
સર્વવિદ્યાધિપો ધીરઃ સંબોધિજ્ઞાનભાસ્કરઃ ॥
ઇહાપિ સ સમાગત્ય સર્વાન્ સત્ત્વાન્ પ્રબોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય સંપ્રેષયેત્ સુખાવતીમ્ ॥
ઇત્યેવં સ ઇહાગન્તું પુણ્યરશ્મિ સમુત્સૃજન્ ।
પ્રભાસયન્ જગલ્લોકં સંચરત્વે જિનાલયાન્ ॥
તસ્ય પુણ્યપ્રભાકાન્તિરિહાપીયં પ્રસારિતા ।
તયા યૂયં પરિસ્પૃષ્ટા મહત્સુખસમન્વિતાઃ ॥
તત્તસ્ય શરણં કૃત્વા ધ્યાત્વા સ્મૃવાપિ સર્વદા ।
નામાપિ ચ સમુચ્ચાર્ય નત્વા ભજિતુમર્હથ ॥
યે તસ્ય શરણં કૃત્વા ધ્યાત્વા સ્મૃત્વા સમાદરાત્ ।
શ્રદ્ધયા નામ પ્રોચ્ચાર્ય સ્તુત્વા નત્વા ભજન્ત્યપિ ॥
સર્વે ઽપિ તે ન જાયન્તે દુર્ગતીષુ કદાચન ।
સદા સદ્ગતિસંજાતાશ્ચરન્તિ સર્વદા શુભે ॥
વિરતમારસંચારાઃ સદ્ધર્મગુણલાલસાઃ ।
સર્વસત્ત્વહિતાધાનસંબોધિવ્રતકામિનઃ ॥
ત્રિરત્નભજનોત્સાહાશ્ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ ।
ભદ્રશ્રીગુણસંપત્તિસમુદ્ધાઃ સદ્ગુણારતાઃ ॥
યાવજ્જીવં સુખં ભુક્ત્વા સ્વપરાત્મહિતોદ્યતાઃ ।
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંચરેરન્ જગચ્છુભે ॥
તતો ઽન્તઃસમયે તેષાં લોકેશ્વરઃ સ સંમુખમ્ ॥
ઉપાગત્ય સમાશ્વાસં દદ્યાદેવં વદત્પુરઃ ॥
મા ભૈષીઃ કુલપુત્રાત્ર કિંચિન્ના તે ભયં ક્વચિત્ ॥
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા સદ્ધર્મં યત્ ત્વયાર્જિતમ્ ।
ન ત્વં યાયાઃ પુનઃ ક્વાપિ દુર્ગતિષુ કદાચન ।
સદા સદ્ગુતિસંજાતાઃ સદ્ધર્મશ્રીસુખાન્વિતઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા સંચરેથાઃ સુસંવરે ॥
તથા યાવદ્ભુવં લોકે બોધિચર્યાવ્રતં ચરન્ ।
કૃત્વા સત્ત્વહિતં સૌખ્યં ભુક્ત્વા પ્રાન્તે વ્રજેદ્દિવિ ॥
તત્રાપિ ત્વં મહાસૌખ્યં ભુક્ત્વા ચરેત્સદા શુભે ॥
એવં મત્વા સમાધાય સ્મૃત્વા રત્નત્રયં સદા ।
તિષ્ઠામો ઽત્ર વિષીદ ત્વં મૃતો ઽપિ સત્સુખં લભેઃ ॥
સર્વેષામપિ જન્તૂનાં સસારે મરણં ધ્રુવમ્ ।
ત્વં સુખેનૈવ મુક્ત્વેમં કાયં દિવ્યમવાપ્સ્યસિ ॥

યાવજ્જીવં યથાકામં ભુક્ત્વા સ્વર્ગે ઽમરૈઃ સહ ।
તતશ્ચાપિ સુખેનૈવ યાયાદન્તે સુખાવતીમ્ ॥
તત્ર ગત્વામિતાભસ્ય ત્રિશાસ્તુઃ સમુપાશ્રિતઃ ।
સદા ધર્મામૃતં પીત્વા સંચરેથાઃ સુસંવરે ॥
તત્રૈવં સુચિરં ભુક્ત્વા સદ્ધર્મશ્રીસુખોત્સવમ્ ।
પ્રાન્તે બોધિં સમાસાદ્ય સમાપ્નુયાઃ સુનિર્વૃતિમ્ ॥
ઇત્યન્તે સમયે તેષાં લોકનાથઃ સ સંમુખમ્ ।
સમાગત્ય સમાશ્વાસં દત્વાભયં સમર્પયેત્ ॥
ઇતિ સત્યં સમાખ્યાતં સર્વૈરપિ મુનીશ્વરૈઃ ।
શ્રુતં મયા તથાખ્યાતં શ્રુવાનુમોદ્ય ચર્યતામ્ ॥
એવં મત્વાસ્ય ત્રૈલોકનાથસ્ય શરણં ગતાઃ ।
સ્મૃત્વા નામ સમુચ્ચાર્ય ધ્યાત્વા ભજત સર્વદા ॥
તથા વઃ સર્વદા ભદ્રં નિરુત્પાતં ભવેદ્ ધ્રુવમ્ ।
યાવજ્જીવં સુખં ભુક્ત્વા યાયાન્તાન્તે સુરાલયમ્ ॥
તત્રાપિ સુચિરં ભુક્ત્વા દિવ્યકામં સુખોત્સવમ્ ।
તતો ઽન્તસમયે ચ્યુત્વા સંયાસ્યથ સુખાવતીમ્ ॥
તત્ર ગત્વામિતાભસ્ય સર્વદા સમુપસ્થિતાઃ ।
પીત્વા ધર્મામૃતં પુણ્યં મહોત્સાહૈશ્ચરિષ્યથ ॥
તત્રાપિ સુચિરં ભુક્ત્વા સદ્ધર્મશ્રીમહોત્સવમ્ ।
પ્રાન્તે સંબોધિમાસાદ્ય સમવાપ્સ્યથ નિર્વૃતિમ્ ।
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સર્વૈ ઽપિ તે ઽસુરાઃ ।
તથેતિ પ્રતિવિજ્ઞાપ્ય પ્રબોધિતાશ્ચૈવમબ્રુવન્ ॥
શાસ્તસ્તથા કરિષ્યામઃ યથાદિષ્ટં ત્વયાધુના ।
અદ્યારભ્ય સદા તસ્ય નાથસ્ય શરણં ગતાઃ ॥
સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમુચ્ચાર્ય નામાપિ પ્રભજામહે ।
તદસ્માકં હિતાર્થેન ભવાંસ્તસ્ય જગત્પ્રભોઃ ॥
વ્રતસ્યાપિ વિધાનં ચ સમુપાદેષ્ટુમર્હતિ ।
ઇતિ તૈઃ પ્રાર્થિતં શ્રુત્વા સ આચાર્યો ઽપ્રબોધિતાન્ ।
સર્વાંસ્તાન્ દાનવાન્ દૃષ્ટ્વા પુનરેવમુપાદિશત્ ।
શૃણુધ્વમસ્ય વક્ષ્યામિ વ્રતવિધિં સમાસતઃ ॥
આદૌ તીર્થે જલે સ્નાત્વા શુદ્ધશીલા જિનેન્દ્રિયાઃ ।
બ્રહ્મવિહારિણો ભૂત્વા ચરિત્વા પોષધં વ્રતમ્ ।
ત્રિરત્નશરણં ગત્વા ધ્યાત્વા તં સુગતાત્મજમ્ ।
લોકેશ્વરં સમાવાહ્ય સમભ્યર્ચ્ય યથાવિધિ ।
જગસ્તોત્રાદિભિઃ સ્તુત્વા કૃત્વા ચાપિ પ્રદક્ષિણામ્ ।
જગસ્તોત્રાદિભિઃ સ્તુત્વા કૃત્વા ચાપિ પ્રદક્ષિણામ્ ।
અષ્ટાંગૈ પ્રણતિં કૃવા સ્મૃત્વા ચાપિ સમાદરાત્ ॥
નામાનિ ચ સમુચ્ચાર્ય દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વાપિ તદ્ગુણાન્ ।
પ્રશંસામપિ ભાષિત્વા પ્રકાશિત્વા ચ સર્વતઃ ॥
સત્કૃત્ય શ્રદ્ધયા સર્વૈરુપકણવસ્તુભિઃ ।

યથાશક્તિ સમભ્યર્ચ્ય વન્દિત્વા ભજતાભવમ્ ।
એવં નિત્યં સમાધાય ચતુસ્સંધ્યં દિને દિને ।
યથાશક્તિ ભજધ્વં તં ધ્યાત્વા સ્મૃત્વાપિ ભાવતઃ ॥
પ્રત્યહમેકવારં વા માસે માસે ઽપિ વા સિતે ।
અષ્ટમ્યાં પૂર્ણમાસ્યાં વા ભજધ્વં સર્વદા તથા ॥
એવં વિધાય સર્વે ઽપિ યૂયમેતદ્ ગુણાન્વિતાઃ ।
યથોક્તં તત્fઅલં પ્રાપ્ય નૂનં યાસ્યથ નિર્વૃતિમ્ ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સર્વે ઽપિ તે ઽસુરાઃ ।
પ્રબોધિતાઃ પ્રમોદન્તસ્તથા ચરિતુમિચ્છિરે ॥
તતસ્તે દાનવાસ્સર્વે દુર્દાન્તા મદમાનિનઃ ।
અપ્યેતત્પુણ્યસત્સૌખ્યપ્રકામમુદિતાશયાઃ ॥
શુદ્ધશીલાઃ પ્રસન્નાશ્ચ સદ્ધર્મગુણલાલસાઃ ।
વિરતોપાયસંચારાશ્ચતુર્બ્રહ્મ્વિહારિણઃ ॥
તેન શાસ્ત્રા યથાદિષ્ટં તથાધાય સમાદરાત્ ।
તસ્ય ત્રૈલોકનાથસ્ય પ્રકૃત્વા શરણં મુદા ॥
ધ્યાત્વા સ્મૃત્વા સદા નામ સમુચ્ચાર્ય યથાવિધિ ।
પોષધં ચ વ્રતં ધૃત્વા પ્રાચરન્ત સમાહિતાઃ ॥
યથાશક્તિ સમભ્યર્ચ્ય સર્વોપકણૈરપિ ।
કૃત્વા પ્રદક્ષિણાન્યેવ કૃત્વા ચ પ્રણતિં મુહુઃ ।
અષ્ટાંગૈશ્ચાપિ વન્દિત્વા પ્રભજન્તઃ સમાચરન્ ॥
એવં તે દાનવાઃ સર્વે શાન્તચર્યા જિતેન્દ્રિયાઃ ।
શુદ્ધશીલાઃ શુભાચારાશ્ચતર્બ્રવિહારિણઃ ॥
પરસ્પરં હિતં કૃત્વા સદ્ધર્મગુણભાષિણઃ ।
બોધિચર્યાવ્રતારક્તા બભૂવુર્બોધિભાગિનઃ ॥
એવં તાન્ દાનવાન્ સર્વાનાચાર્યઃ સ પ્રબોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય સમામન્ત્ર્ય તતો ઽચરત્ ॥
તતઃ સો ઽન્તર્હિતઃ ખે સ્થઃ પ્રભાસયન્ સમન્તતઃ ।
ધૃત્વા લોકેશ્વરો મૂર્તિં સર્વાંસ્તાન્ સમદર્શયત્ ॥
તમાકાશે પ્રભાસન્તં લોકેશ્વરં જિનાત્મજમ્ ।
દૃષ્ટ્વા તે દાનવાસ્સર્વે બભૂવુર્વિસ્મયાન્વિતાઃ ॥
તત્ર તે પ્રણતિં કૃત્વા ગત્વા તં શરણં મુદા ।
જપસ્તોત્રાદિભિઃ સ્તુત્વા વન્દિત્વા પ્રાવદંસ્તથા ॥
નમસ્તે ભગવન્નાથ સદા તે શરણં સ્થિતાઃ ।
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા ચરામ તત્પ્રસીદતુ ॥
યદસ્મદપરાધં તત્ ક્ષન્તવ્યં ભવતા સદા ।
એવમસ્માન્ સમાલોક્ય સંપાલયિતુમર્હતિ ॥
ઇત્યેવં તે ઽસુરાઃ સર્વે પ્રાર્થયિત્વા સમાદરાત્ ।
અષ્ટાંગૈરપિ તં નત્વા પશ્યન્ત એવ તસ્થિરે ॥
તતઃ સ ત્રિજગન્નાથો દત્વા તેભ્યો જયાશિષમ્ ।
તતશ્ચાન્તર્હિતો ઽયત્ર સત્ત્વાનુદ્ધર્તુમાચરત્ ॥

તતસ્તે દાનવાઃ સર્વે ભૂયો ઽતિધર્મલાલસાઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા સંપ્રચેરુઃ સદા શુભે ॥
એવં સ ત્રિજગન્નાથો નાનારુપેણ બોધયન્ ।
દુર્દાન્તાનપિ સદ્ધર્મે નિયોજયતિ યત્નતઃ ॥
તેનાસ્ય ત્રિજગદ્ભર્તુઃ પુણ્યસ્કન્ધં મહત્તરમ્ ।
અપ્રમેયમસંખ્યેયમિત્યાખ્યાતં મુનીશ્વરૈઃ ॥
ઇત્યસૌ ત્રિજગચ્છાસ્તા સર્વલોકાધિપેશ્વરઃ ।
સર્વજ્ઞૈઃ સુગતૈઃ સર્વૈઃ પ્રશંસિતઃ સદાદરાત્ ॥
ઇતિ તસ્ય જગલ્લોકૈઃ પુણ્યમાહાત્મ્યસત્કથામ્ ।
શ્રુત્વાનુમોદનાં કૃત્વા પ્રશંસ્ય તે સમન્તતઃ ॥
ઇતિ મત્વા સદા તસ્ય લોકેશસ્ય જગત્પ્રભોઃ ।
શ્રદ્ધયા શરણે સ્થિત્વા ભક્તવ્યં સઃ સુખાર્થિભિઃ ॥
ઇત્યેવં શિખિનાખ્યાતં સંબુદ્ધેન મયા શ્રુતમ્ ।
તથાત્ર વઃ સમાખ્યાતં શ્રુત્વાનુપ્રતિબુધ્યતામ્ ॥
એવં મત્વાસ્ય માહાત્મ્યં સદ્ધર્મગુણવાંછિભિઃ ।
કર્તુવ્યાઃ સર્વદા ભક્ત્યા ધ્યાત્વા સ્મૃત્વાપિ ભાવતઃ ॥
યે તસ્ય શરણે સ્થિત્વા ધ્યાત્વા સ્મૃત્વાપિ ભાવતઃ ।
નામાપિ ચ સમુચ્ચાર્ય ભજન્તિ સર્વદા મુદા ।
તે સર્વે વિમલાત્માનઃ સંબુદ્ધશ્રીગુણાકરાઃ ॥
બોધિસત્ત્વા મહાસત્વા ભવિષ્યન્તિ જિનાત્મજાઃ ।
ઇતિ શાસ્ત્રા મુનીન્દ્રેણ સમાદિષ્ટં નિશમ્ય તે ॥
વિષ્કમ્ભિપ્રમુખાઃ સર્વે પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રબોધિતાઃ ॥
॥ ઇતિ દુર્દાન્તદાનવપ્રબોધન બોધિચર્યાવતારણપ્રકરણમ્ ॥
7. અધોમુખ સત્ત્વોદ્ધારણ પ્રકરણમ્
અથાસૌ ભગવાંચ્છાસ્તા શ્રીઘનસ્ત્રિજગદ્ગુરુઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં મહાસત્ત્વં સંપશ્યંશ્ચૈવમબ્રવીત્ ॥
ભૂયો ઽપિ કુલપુત્રાસ્ય લોકેશસ્ય મહદ્ગુણમ્ ।
શ્રુતં મયા તથા વક્ષ્યે તચ્છૃણુત સમાદરાત્ ॥
તદ્યથાભુત્ પુરા શાસ્તા તથાગતો મુનીશ્વરઃ ।
સર્વજ્ઞો ઽર્હન્મહાભિજ્ઞો ધર્મરાજો વિનાયકઃ ॥
સર્વધર્માધિપો નાથઃ સર્વવિદ્યાધિપેશ્વરઃ ।
વિશ્વભૂર્નામ્ સંબુદ્ધો ભગવાન્ સુગતો જિનઃ ॥
તદાહં કુલપુત્રાસં ક્ષાન્તિવાદીતિ વિશ્રુતઃ ।
મહર્ષિસ્તાપસો ધીમાન્ સંયમી વિજિતેન્દ્રિયઃ ॥
ગિરિગુહાં સમાશ્રિત્ય સંબોધિધર્મસાધકઃ ।
વ્યહરન્ સત્ત્વહિતં કૃત્વા ચતુર્બ્રહ્મવિહારિકઃ ॥
તદાપ્યસ્ય જગચ્છાસ્તુર્લોકેશસ્ય મહત્તરમ્ ।
ગુણપ્રભાવમાખ્યાતં વિશ્વભુવા શ્રુતં મયા ॥
તદ્યથાસૌ જગચ્છાસ્તા વિશ્વર્ભૂભગવાન્ જિનઃ ।
તદ્વનોપાશ્રમે રમ્યે વિજહાર સસાંઘિકઃ ॥

તદા સ ભગવાંસ્તત્ર સર્વલોકસભાશ્રિતઃ ।
સદ્ધર્મં સમુપાદિશ્ય સત્ત્વાન્ બોધૌ વ્યનોદયન્ ॥
યદૈકસમયે તત્ર ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
આર્યધર્મમુપાદેષ્ટું સભાસને સમાશ્રયત્ ॥
તદા તત્ર મહાન્ રશ્મિરવભાસ્ય સમન્તતઃ ।
સર્વત્ર મંગલં કૃત્વાહ્લાદયન્તી સમાસરત્ ॥
તદ્રશ્મિસંપરિસ્પૃષ્ટાઃ સર્વસત્ત્વાઃ સુખાન્વિતાઃ ।
તદદ્ભુતં સમાલોક્ય વિસ્મયં સમુપાયયુઃ ॥
તદા ગગનગંજાખ્યો બોધિસત્ત્વો મહામતિઃ ।
સર્વાંસ્તાન્ વિસ્મયાપન્નાન્ લોકાન્ પશ્યન્ સમુત્થિતઃ ॥
ઉદ્વહન્નુત્તરાસંગં સાંજલિઃ પુરતો ઽગ્રતઃ ।
વિશ્વભુવં મુનીન્દ્રં તં નત્વૈવં પર્યપૃચ્છત ॥
ભગવન્ પુણ્યપ્રભાકાન્તિઃ કસ્ય હેયં સમાગતા ।
યયા સ્પૃષ્ટા ઇમે લોકા મહત્સુખસમન્વિતાઃ ॥
વિસ્મિતાસ્તત્સમાલોક્ય ભગવન્તં મુનીશ્વરમ્ ।
તદ્ધેતું શ્રોતુમિચ્છન્તઃ સર્વે તસ્થુઃ સમાહિતાઃ ॥
તેદષાં હદયાન્તઃસ્થં મહદદ્ભુતકૌતુકમ્ ।
વિનોદિતુમિમં હેતું કસ્યેતિ તદુપાદિશ ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા વિશ્વભૂઃ સ મુનીશ્વરઃ ।
વિલોક્ય તં મહાસત્ત્વં ગગનગંજમબ્રવીત્ ॥
શૃણુ ત્વં કુલપુત્રાત્ર યદિદં કાન્તિરાગતા ।
તદહં સંપ્રવક્ષ્યામિ શ્રુત્વેદમનુમોદત ॥
યા કાંચનમયીઃ ભૂમિર્જમ્બુદ્વિપે ઽત્ર વિદ્યતે ।
તસ્યામધોમુખાઃ સત્વા નિવસન્ત્યપ્રમોયિકાઃ ॥
તાન્ સર્વાન્ પાપિનો દુષ્ટાન્ પશ્યન્ સ સુગતાત્મજઃ ।
લોકેશ્વરઃ સમદ્ધર્ત્તું સુખાવત્યા ઇહાગતઃ ॥
તેષાં પાપવિશોધાર્થં પુણ્યરશ્મિં સમુત્સૃજન્ ।
ભાસયન્ સ જગલ્લોકાંસ્તત્ર યાતિ કૃપાનિધિઃ ॥
તત્પ્રભાપરિસંસ્પૃષ્ટાઃ સર્વે તે સત્સુખાન્વિતાઃ ।
કિમેતદિતિ સંવિક્ષ્ય તિષ્ઠન્તિ વિસ્મિતાશયાઃ ॥
તદા તત્ર સ લોકેશ ઋષિરુપેણ ભાસયન્ ।
સર્વાનધોમુખાન્ સત્ત્વાનુપૈતિ તાન્ વિલોકયન્ ।
તમૃષિં સંપ્રભાસન્તં સમાયાતં વિલોક્ય તે ॥
સર્વે ઽપ્યધોમુખાઃ સત્ત્વાઃ સમુપાયાન્તિ સંમુખમ્ ।
તત્ર સર્વે ઽપિ તે સત્ત્વાઃ પ્રણત્વા તં મુનિં મુદા ॥
શ્રદ્ધાસને પ્રતિષ્ઠાપ્ય પ્રાર્થયન્ત્યેવમાદરાત્ ।
મહર્ષે યદિહાયાસિ તદસ્મદ્ભાગ્યયોગતઃ ॥
તદ્ભવાન્ કૃપયાસ્માકં દૈવમાખ્યાતુમર્હતિ ।
કિં કર્મ પાતકં ઘોરમસ્માભિઃ પ્રકૃતં પુરા ॥
યેનાસ્મો ઽધોમુખા સર્વે વયં જાતા ઇહેદૃશાઃ ॥

ઇતિ તૈઃ પ્રાર્થિતં શ્રુત્વા સ મહર્ષિર્વિલોક્ય તાન્ ।
સર્વાનધોમુખાન્ સત્ત્વાન્ સમાદિશતિ બોધયન્ ॥
શૃણુશ્વં યત્પુરા કર્મ યુષ્માભિઃ પ્રકૃતં યથા ।
તત્સમુપદિશામ્યત્ર શ્રુત્વા તત્પરિબુધ્યતામ્ ॥
યત્ત્રિરન્તં પ્રતિક્ષિપ્ય મદેર્ષ્યામાનગર્વિતાઃ ।
અદૃશ્યમિતિ ભાષન્તો ચરન્નધોમુખાઃ પુરા ॥
તેનૈતદ્દૈવયોગેન યૂયં સર્વે ઽપ્યધોમુખાઃ ।
દુઃખાનિ વિવિધાન્યત્ર ભુક્ત્વા વસથ સામ્પ્રતમ્ ॥
તદત્ર શ્રદ્ધયા યૂયં ત્રિરત્નશરણં ગતાઃ ।
ધ્યાત્વા સ્મૃત્વા સમુચ્ચાર્ય નામાપિ ભજતાદરાત્ ॥
પોષધં ચ વ્રતં ધૃત્વા ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ ।
સ્વપરાત્મહિતં કૃત્વા સંચરધ્વં સદા શુભે ॥
તતઃ સંબોધિચિત્તેન ધૃત્વા બોધિવ્રતં સદા ।
ત્રિરત્નભજનોત્સાહૈઃ સંચરધ્વં જગદ્ધિતે ॥
તતો યૂયં વિકલ્મષાઃ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
નિઃક્લેશા બોધિમાસાદ્ય નિર્વૃતિસુખમાપ્સ્યથ ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સર્વે ઽપિ તે મુદા ।
તસ્ય પાદૌ પુનર્નત્વા પુરઃસ્થિત્વૈવમબ્રુવન્ ॥
નાથો ઽસિ ત્વં જગલ્લોકે સદ્ધર્મસુખસંભરઃ ।
આશ્વાસય તદસ્માકમન્ધાનાં પાપચારિણામ્ ॥
તમો ઽભિભૂતદૃષ્ટીનાં પ્રણષ્ટપથચારિણમ્ ।
અનાથાનામમિત્રાણાં દીનાનાં મૂઢચેતસામ્ ॥
ત્રાણશરણ્યશૂન્યાનાં મન્દાનાં દુઃખભાગિનામ્ ।
ધર્મદીપં સમુજ્જ્વાલ્ય દર્શય નિર્વૃતેઃ પથઃ ॥
દત્વા સત્સુખસમ્પત્તિર્ન્નાથો ભવ શુભાર્થભૃત્ ।
દત્વા પુણ્યાર્જનોપાયં સન્મિત્રો ભવ સન્મતિઃ ॥
દુર્ગતિતરણોપાયં પ્રદત્વા ભવસદ્ગતિઃ ।
સદ્ગતિગમનોપાયં દત્વા શાસ્ત્વા ગુરુર્ભવ ॥
નિર્વાર્ય પાપસંગેભ્યસ્ત્રાતા ક્લેશાપહો ભવ ।
દુર્વૃત્તિક્લેશસંતાપં હત્વા ભવશરણ્યકઃ ॥
સદ્ધર્મસાધનોત્સાહં દત્વા ભવ વિનાયકઃ ।
સદ્ગુણસુખસંપત્તીર્દત્વા ભવ સુહત્પ્રભુઃ ॥
સદ્ધર્મં સમુપાદિશ્ય ચારયાસ્માન્ સુસંવરે ।
વિમુક્તિસાધનોપાયં દત્વા પ્રેષય નિર્વૃતિમ્ ॥
ધન્યાસ્તે સુખિતા યેતે સતતં શરણે સ્થિત્વા ।
સ્મૃત્વા નામ સમુચ્ચાર્ય ધ્યાત્વા ભજન્તિ સર્વદા ॥
ઈદૃગ્દુઃખં ન તે ક્વાપિ યાસ્યન્તિ ભવચારણે ।
યાદૃગ્વયમિદં દુઃખમનુભાવામહે સદા ॥
તે સદ્ભાગ્યા મહાસત્ત્વા યે સદા તે ઉપસ્થિતાઃ ।
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં ધર્મં શ્રુત્વા ચરન્તિ વૈ ॥

વયમપિ તથા સર્વે સદા તે શરણે સ્થિતાઃ ।
ધર્મં શ્રુત્વા સુકલ્યાણમિચ્છામશ્ચરિતું વ્રતમ્ ॥
તત્પ્રસીદ મહર્ષે ત્વમસ્માકં સદ્ગુરુર્ભવ ।
સદ્ધર્મં સમુપાદિશ્ય ચારયાસ્માન્ સુસંવરે ॥
ઇતિ તૈઃ પ્રાર્થિતં શ્રુત્વા સ મહર્ષિઃ પ્રસાદિતાન્ ।
તાન્ સર્વાન સમુપામન્ત્ર્ય સમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
શૃણુધ્વં સાદરં યૂયં સદા ભગ્રં યદીચ્છથ ।
હિતાર્થં વઃ પ્રવક્ષ્યામિ સદ્ધર્મબોધિસાધનમ્ ॥
ઇત્યાદિશ્ય સ કારણ્ડવ્યૂહસૂત્રં સુભાષિતમ્ ।
ઉચ્ચાર્ય શ્રાવયન્ બોધિચર્યાયાં યોજયત્યપિ ॥
તતસ્તે પુરેષાઃ સર્વે સદ્ધર્મસાધનોદ્યતાઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા સંચરન્તે સુસંવરે ॥
તતસ્તે વિમલાત્માનઃ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
બોધિચર્યાવ્રતં ધૄત્વા સંચરન્તે જગદ્ધિતે ॥
સર્વે ઽપિ તે મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વા મહર્દ્ધિકાઃ ।
પરમસુખાભર્તારો ભવન્ત્યપ્યનિવર્તિનઃ ॥
એવં સ ત્રિજગન્નાથ ઋષિરુપેણ બોધયન્ ।
સર્વાન્સ્તાન બોધિચર્યાયાં નિયુજ્ય ચારયત્યપિ ॥
એવં તાન્ બોધિમાર્ગે ઽસૌ મહર્ષિઃ સર્વાન્નિયુજ્ય ચ ।
તતો ઽન્તર્હિત આકાશે યાતિ વહ્નિરિવોજ્જ્વલન્ ॥
તમાકાશગતં દૃષ્ટ્વા સર્વે તે ઽપ્યતિવિસ્મિતાઃ ।
પ્રણત્વા ચાનુશંસતઃ સંચરન્તે સમાદરાત્ ॥
તસ્ય લોકેશ્વરસ્યેયં પુણ્યકાન્તિઃ શુભા પ્રભોઃ ।
અવભાસ્ય જગલ્લોકમિહાપિ સંપ્રસારિતા ॥
એવં સ ત્રિજગન્નાથો લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
સર્વસત્ત્વહિતં કૃત્વા પ્રચરન્તિ સમન્તતઃ ॥
તેન તસ્ય મહત્પુણ્યસ્કન્ધં બહુસમુત્તમમ્ ।
અપ્રમેયમસંખ્યેયં ઇત્યાદિષ્ટં મુનીશ્વરૈઃ ॥
એવં વિજ્ઞાય સર્વે ઽસ્ય લોકેશસ્ય સદાદરાત્ ।
સ્મૄત્વા ધ્યાત્વા સમુચ્ચાર્ય નામાપિ ભક્તુમર્હથ ॥
યે તસ્ય શરણં ગત્વા સ્મૃત્વા ધ્યાત્વાપિ સર્વદા ।
નામાપિ ચ સમુચ્ચાર્ય ભજન્તિ શ્રદ્ધયા મુદા ॥
દુર્ગતિં તે ન ગચ્છન્તિ સંજાતાસ્સદ્ગતૌ સદા ।
ધર્મશ્રીગુણસંપત્તિર્ભુક્ત્વા યાન્તિ સુખાવતીમ્ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ વિશ્વભુવા નિશમ્ય તે ।
સર્વે સભાશ્રિતા લોકાઃ પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રબોધિતાઃ ॥
ઇત્યેવં લોકનાથસ્ય પુણ્યપ્રભાવમુત્તમમ્ ।
વિશ્વભુવા મુનીન્દ્રેણ સમાદિષ્ટં મયા શ્રુતમ્ ॥
એવં સુકૃતમાહાત્મ્યં લોકેશ્વરસ્ય સદ્ગુરોઃ ।
વિજ્ઞાય શરણં ગત્વા ભજન્તુ બોધિવાંછિન ॥

યે તસ્ય શરણં ગત્વા ભજન્તિ શ્રદ્ધયા સદા ।
સદ્ધર્મગુણસૌખ્યં ભુક્ત્વા યાયુઃ સુખાવતીમ્ ॥
તત્ર ગત્વામિતાભસ્ય સદ્ધર્મામૃતમુત્તમમ્ ॥
પીત્વા સંબોધિમાસાદ્ય પ્રાન્તે યાયુઃ સુનિર્વૃતિમ્ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રીઘનેન નિશમ્ય તે ।
સર્વે સભાશ્રિતા લોકાઃ પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રબોધિતાઃ ॥
॥ ઇત્યધોમુખસત્ત્વોદ્ધરપ્રકરણમ્ ॥
8. રૂપમયી ભૂમિ ચતુષ્પાદ પુરુષોદ્ધારણ પ્રકરણમ્
અથાસૌ ભગવાંશ્છાસ્તા શાક્યમુનિરીશ્વરઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં તમાલોક્ય પુનરેવં તમાદિશત્ ॥
શૃણુ ચ કુલપુત્રાસ્ય લોકેશ્ચરસ્ય સદ્ગુરોઃ ।
સદ્ધર્મગુણમાહાત્મ્યં શ્રુતં મયા તદ્ચ્યતે ॥
તદા ગગનગંજો ઽસૌ ભગવન્તં મુનીશ્વરમ્ ।
વિશ્વભુવં તમાનમ્ય પુનરેવમપૃચ્છત ॥
ભગવન્ સ મહાભિજ્ઞો લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
પુનઃ સત્ત્વાન્ સમુદ્ધર્તું કુત્રાન્યત્રાભિગત્છતિ ॥
પુનસ્તચ્છ્રોમિચ્છામિ યદન્યત્ર સ સંસરન્ ॥
સત્ત્વાન્ પશ્યન્ સમુદ્ધૃત્ય ધર્મે યુનક્તિ તદાદિશ ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા ભગવન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
ગગનગંજમાલોક્ય તં પુનરેવમાદિશત્ ॥
શૃણુષ્વ કુલપુત્રાસ્ય લોકેશસ્ય જગત્પ્રભોઃ ।
વક્ષ્યે સદ્ગુણમાહાત્મ્યં શ્રોતું ત્વં ચ યદીચ્છસિ ॥
તદ્યથાસૌ મહાસત્ત્વો લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
તતો રુપમયીં ભૂમીં ગચ્છતિ સંપ્રભાસયન્ ॥
તત્ર સત્ત્વાન્ મનુષ્યાન્ ગાંશ્ચતુષ્પાદાન્ વિલોક્ય સઃ ।
લોકેશ્વરો દિવ્યરુપઃ સમુપાસૃત્ય તિષ્ઠતિ ॥
તં દિવ્યરુપમાલોક્ય સર્વે તે વિસ્મયાન્વિતાઃ ।
પુરતઃ સમુપાશ્રિત્ય નત્વૈવં પ્રાર્થયન્ મુદા ॥
અહોભાગ્યં તદસ્માકં યદ્ભવાનિહ દૃશ્યતે ।
તદસ્મામ્ કૃપયાલોક્ય સમુદ્ધર્ત્તુમિહાર્હતિ ॥
ઇતિ તૈઃ પ્રાર્થ્યમાનો ઽસૌ લોકેશ્વરઃ કૃપાત્મકઃ ।
તાન્ સર્વાન્ સમુપામન્ત્ર્ય સમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
ભગવન્તો ઽત્ર સમાધાય શૃણુધ્વં યૂયમાદરાત્ ।
વક્ષ્યામિ યન્મહત્સિદ્ધં ધર્મનિર્વૃતિસાધનમ્ ॥
તદ્યથા યજ્જગચ્છ્રેષ્ઠં ત્રિરત્નં ભદ્રકારકમ્ ।
તત્સ્મૃત્વા શરણં ગત્વા ભજધ્વં સર્વદાદરાત્ ॥
યે તેષાં શરણં ગત્વા ન તે ગછન્તિ દુર્ગતિમ્ ।
સદા સદ્ગતિસંજાતાશ્ચરન્તિ બોધિસંવરે ॥
એતત્પુણ્યાનુભાવેન સર્વે તે પુરુષોત્તમાઃ ।
બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ સંચરેવં જગદ્ધિતે ॥

તતસ્તે બોધિસંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમમ્ ।
સર્વસત્ત્વહિતં કૃત્વા સંયાસ્યન્તિ સુખાવતીમ્ ॥
તત્ર ગત્વામિતાભસ્ય જિતેન્દ્રસ્ય સભાશ્રિતાઃ ।
સદ્ધર્મામૃતમાભુજ્ય સંરમેયુર્યહોત્સવૈઃ ॥
એવં તે સુચિરં તત્ર ભુક્ત્વા સૌખ્યં શુભોત્સવમ્ ।
તતો ઽન્તે ત્રિવિધાં બોધિં પ્રાપ્ય યાસ્યન્તિ નિર્વૃતિમ્ ॥
એવં મત્વા ત્રિરત્નાનાં શ્રદ્ધયા શરણે સ્થિતાઃ ।
સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમુચ્ચાર્ય્ય નામાપિ ભજતાદરાત્ ॥
તદૈતત્પુણ્યલિપ્તાંગાઃ શુદ્ધાશયા જિતેન્દ્રિયાઃ ।
નિઃક્લેશા વિમલાત્માનો બોધિસત્ત્વા ભવિષ્યથ ॥
તતઃ સત્ત્વહિતાર્થેન બોધિચર્યાવ્રતોદ્યતાઃ ।
સર્વત્ર ભદ્રતાં કૃત્વા ગમિષ્યથ સુખાવતીમ્ ॥
તત્રામિતાભનાથસ્ય પીત્વા ધર્મામૄતં સદા ।
સદ્ધર્મમંગલોત્સાહૈ રમિષ્યથ સુસંવરે ॥
એવં તત્ર ચિરં ભુક્ત્વા સૌખ્યં ભદ્રમહોત્સવમ્ ।
પ્રાન્તે સંબોધિમાસાદ્ય સમાપ્સ્યથ સુનિર્વૃતિમ્ ॥
એવં મત્વા સદા બુદ્ધરત્નસ્ય શરણં ગતાઃ ।
સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમુચ્ચાર્ય નામાપિ ભગતદરાત્ ॥
ધર્મરત્નસ્ય માહાત્મ્યં શ્રુત્વાપિ શરણે સ્થિતાઃ ।
સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમુચ્ચાર્ય નામાપિ ભજતાદરાત્ ॥
એવં ચ સંઘરત્નાનાં સત્કારૈઃ સમુપસ્થિતાઃ ।
સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમુચ્ચાર્ય નામાપિ ભવતાભવમ્ ॥
એતત્પુણ્યં મહત્ખ્યાતમસંખ્યેયં બહૂત્તમમ્ ।
અપ્રમેયં સમાખ્યાતં સર્વૈરપિ મુનીશ્વરૈઃ ॥
એવં મત્વા ત્રિરત્નાનાં શરણે સમુપસ્થિતાઃ ।
સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમુચ્ચાર્ય નામાપિ સેવ્યતાભવમ્ ॥
એતત્પુણ્યાનુભાવેન યૂયં સર્વે વિકલ્મષાઃ ।
નિઃક્લેશા નિર્મલાત્માનઃ સંયાસ્યથ સુખાવતીમ્ ॥
તત્ર ગત્વામિતાભસ્ય મુનીન્દ્રસ્યોપસંશ્રિતા ।
સદા ધર્મામૃતં પીત્વા રમિષ્યથ શુભોત્સવૈઃ ॥
એવં તત્ર ચિરં ભુક્ત્વા મહાનન્દમયં સુખમ્ ।
પ્રાન્તે સમ્બોધિમાસાદ્ય સંયાસ્યથ સુનિર્વૃતિમ્ ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા સર્વે તે પુરુષા મુદા ।
તથેતિ પ્રતિસંશ્રુત્વ વદન્ત્યેવં ચ મોદિતાઃ ॥
માર્ષ ભવતિ નો ઽન્ધાનાં સન્માઅર્ગમુપદર્શકઃ ।
અત્રાણાનામપિ ત્રાણં શરણ્યં શરણાર્થિનામ્ ॥
અનાથાનાં પિતા માતા નાથશ્ચેષ્ટઃ સુહૃત્પતિઃ ।
અગતીનાં ગતિશ્ચાપિ મિત્રશ્ચ વ્યસનાપહૃત્ ॥
તમઃપ્રણષ્ટમાર્ગાણાં મહાદીપો ભવાનપિ ।
મૂર્ખાનાં ચ પ્રમત્તાનાં શાસ્તા સદ્ધર્મદેશ્કઃ ॥

તદ્વયં સર્વદા સર્વે ભવતાં શરણે સ્થિતાઃ ।
આજ્ઞાં ધૃત્વા શુભે ધર્મે સંચરિષ્યામહે ધ્રુવમ્ ॥
સુખિતાસ્તે માહાભાગા યે ભવચ્છરણે સ્થિતાઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા સંચરન્તે શુભે સદા ॥
ન તેષામિદૃશં દુઃખં ભવિષ્યતિ કદાચન ।
યાદૃગિદં મહટ્કષ્ટમનુભાવમહે ભવે ॥
તદ્ભવાન્ કૃપયાસ્માકં નિર્વૃતિસુખસાધનમ્ ।
સદ્ધર્મં સમુપાદિશ્ય સદેહ સ્થાતુમર્હતિ ॥
ઇતિ તૈઃ પ્રાર્થિતં શ્રુત્વા બોધિસત્ત્વઃ સ સર્વવિત્ ।
તાન્ પ્રબોધિતાન્ સર્વાન્ વદત્યેવં વિલોકયન્ ॥
નાહં સદાત્ર તિષ્ઠેયં કાર્યાણિ હિ બહૂનિ મે ।
તન્મયાત્ર યથાખ્યાતં ધૃત્વા ચરત સર્વદા ॥
ઇત્યુક્ત્વા સ મહાભિજ્ઞસ્તેષાં સંબોધિસધનમ્ ।
સમાદિશતિ કારણ્ડવ્યૂહસૂત્રં સુભાષિતમ્ ॥
તત્સર્વેષાં મહાયાનસૂત્રાણાં પ્રવરોત્તમમ્ ।
શ્રુત્વા તે પુરેષાઃ સર્વે પ્રાભિનન્દન્તિ બોધિતાઃ ॥
તતસ્તે પુરુષાઃ સર્વે ધૃત્વા તત્સૂત્રમાદરાત્ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા સંચરન્તે શુભે મુદા ॥
એતત્પુણ્યાનુભાવેન સર્વે તે વિમલાશયાઃ ।
બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા ભવન્તિ બ્રહ્મચારિણઃ ॥
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા પ્રચરન્તો જગદ્ધિતે ।
સદ્ધર્મચરણે યુક્તા ભવન્ત્યપ્યનિવર્તિનઃ ॥
એવં તે પુરુષાઃ સર્વે પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
સ્વપરાત્મહિતોત્સાહૈઃ સંચરન્તે મહાસુખમ્ ॥
એવં સ ત્રિજગન્નાથો લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
સર્વાંસ્તાન્ પુરુષાન્ ધર્મે નિયોજયતિ બોધયન્ ॥
તતો ઽન્યત્ર સ લોકેશઃ સત્ત્વાનુદ્ધર્ત્તુમુત્સુકઃ ।
અન્તર્હિતો જ્વલદગ્નિરિવાકાશેન ગચ્છતિ ॥
એવં કૃત્વા મહત્પુણ્યસ્કન્ધં તસ્ય જગત્પ્રભોઃ ।
અપ્રમેયમસંખ્યેયં સમાખ્યાતં મુનીશ્વરૈઃ ॥
ઇતિ મત્વા સદા તસ્ય શરણે સમુપસ્થિતાઃ ।
સ્મૃતા નામાપિ ચોચ્ચાર્ય ધ્યાત્વાપિ ભજતાભવમ્ ॥
યે તસ્ય શરણે સ્થિત્વા શ્રદ્ધયા સમુપસ્થિતાઃ ।
સ્મૃત્વા ધ્યાત્વાપિ નામાપિ સમુચ્ચાઅર્ય ભજન્તિ વૈ ॥
દુર્ગતિં તે ન ગચ્છન્તિ કદાચન ક્વચિદ્ભવે ।
સદા સદ્ગતિસંજાતા ભવન્તિ ધર્મચારિણઃ ॥
ધર્મશ્રીગુણસત્સૌખ્યં ભુક્ત્વા યાન્તિ સુખાવતીમ્ ।
તત્ર ગત્વામિતાભસ્ય શરણે સમુપાશ્રિતાઃ ॥
સદા ધર્મામૃતં પીત્વા સ્વપરાત્મહિતોદ્યતાઃ ।
મહાનન્દસુખોત્સાહૈસ્સંરમન્તે યથાસુખમ્ ॥

તત્રૈવ સુચિરં ભુક્ત્વા પ્રચરન્તો જગદ્ધિતે ।
પ્રાન્તે બોધિં સમાસાદ્ય નિર્વૃતિપદમાપ્નુયુઃ ॥
ઇતિ સત્યં પરિજ્ઞાય યૂયં બોધિં યદીચ્છથ ।
તલ્લોકેશં મહાભિજ્ઞં ભજધ્વં સર્વદા ભવે ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ વિશ્વભુવા નિશમ્ય સઃ ।
ગગનગંજ ઔત્સુક્યં પ્રાભ્યનન્દત્ સમાર્ષદઃ ॥
ઇત્યેવં સમુપાદિષ્ટં વિશ્વભુવા શ્રુતં મયા ।
યૂયમપિ તથા તસ્ય સર્વદા ભજતાદરાત્ ॥
યૂયમપિ તથા સૌખ્યં ભુક્ત્વા સદા શુભારતાઃ ।
બોધિશ્રીગુણસંપન્નાઃ ગમિષ્યથ જિનાલયમ્ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રીઘનેન નિશમ્ય તે ।
સર્વસાંઘિકા લોકાઃ પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રબોધિતાઃ ॥
॥ ઇતિ રુપમયીભૂમિચતુષ્પાદરુષોદ્ધારણપ્રકરણમ્ ॥
9. બલિ સંબોધન બોધિમાર્ગાવતારણ પ્રકરણમ્
અથ સર્વનીવરણવિષ્કમ્ભી સો ઽભિનન્દિતઃ ।
ભૂયસ્તં શ્રીઘનં નત્વા પ્રાર્થયદેવમાદરાત્ ॥
ભગવછ્રોતુમિચ્છામિ ભૂયો ઽપ્યસ્ય જગત્પ્રભોઃ ।
સદ્ધર્મગુણમાહાત્મ્યં તેન શ્રુત્વા સ ભગવાન્ પુનઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં મહાસત્ત્વં તમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
તતો ઽસૌ ત્રિજગન્નાથો લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
સત્ત્વાન્ પશ્યન્ સમુદ્ધર્તું પાતાલે સમુપાચરત્ ॥
તત્ર ચાયોમયી ભૂમી રસતલે સુરાલયા ।
તત્રાપિ સ મહાભિજ્ઞો ભાસયન્ સમુપાચરત્ ॥
યત્ર રાજા બલિર્નામ સર્વદૈત્યાધિપો ઽપિ યઃ ।
બદ્ધઃ સ વામનઃ સાન્તઃપુર જનો ઽધિતિષ્ઠતિ ॥
દુર્દાન્તં તં મહાવીર્યં ત્રૈલોકાતિભયંકરમ્ ।
સમુદ્ધર્તું સમાલોક્ય તત્રાવિશત્ સ ભાસયન્ ॥
તત્ર સ રશ્મિમુત્સૃજ્ય સર્વત્ર સંપ્રભાસયન્ ।
શનૈશ્ચરન્ સમાલોક્ય બલેઃ સદ ઉપાચરત્ ॥
તત્ર તં સમુપાયાતં સુવર્ણબિમ્બમિવોજ્જ્વલમ્ ।
દુરતઃ સ બલિર્દૃષ્ટ્વા નિધાયૈવં વ્યચિન્તયત્ ॥
કો ઽયમત્ર સમાયાતો દિવ્યકાન્તિઃ પ્રભસયન્ ।
મહેશ્વરો ઽથવા સૂર્યશ્ચન્દ્રો વાપિ હુતાશનઃ ॥
કો ઽન્ય ઈદૃક્પ્રભાશ્રીમાન્ દેવો વા દાનવો ઽપિ વા ।
ગન્ધર્વો કિન્નરો વાપિ નાગો વા ગરુડો ઽપિ વા ॥
ઈદૃગ્મહર્દ્ધિકઃ શ્રીમાન્નાસ્તિ ત્રૈધાતુકેષ્વપિ ॥
બોધિસત્ત્વો ઽથવાર્હન્ વા મુનીન્દ્રો વા સમાગતઃ ॥
ઇત્યેવં ચિન્તયન્ દ્રષ્ટું સ વામનાસુરૈઃ સહ ।
સર્વપરિજનૈશ્ચાસૌ બલિસ્તં સમુપાચરત્ ॥
પશ્યન્તં સ બલી રાજા સમીક્ષ્યૈનં જિનાત્મજમ્ ।

લોકેશ્વરં મહાસત્ત્વં વિજ્ઞાય સંપ્રમોદિતઃ ॥
સહસા સમુપાસૃત્ય કૃતાંજલિપુટો મુદા ।
તસ્ય પાદામ્બુજે નત્વા સંપશ્યન્નેવમબ્રવીત્ ॥
અદ્ય મે સfઅલં જન્મ ભવત્સંદર્શનોદ્ભોવે ।
અધુના પ્રણિધાનં ચ સંસિધ્યતે મનોરથમ્ ॥
અસ્ય મે શુધ્યતે ઽપ્યાત્મા મુચ્યતે સર્વપાપતઃ ।
મુક્તો ઽસ્મિ બન્ધનાદદ્ય પ્રાપ્તવાન્ સુગતેઃ પથઃ ॥
યદ્ભવાન્ સ્વયમાલોક્ય મામુદ્ધર્તુમિહાગતઃ ।
સંદૃશ્યતે મય હ્યદ્ય તન્મે પુણ્યવિપાકતઃ ॥
ભવન્તં યે ઽપિ પશ્યન્તિ પુણ્યવન્તો નરા હિ તે ।
ભવન્તિ શ્રીસુખાપન્નાઃ સર્વક્લેશવિવર્જિતાઃ ।
તે સત્ત્વાઃ સુખિનો લોકે પરિશુદ્ધ વિકલ્મષાઃ ॥
ભવચારણમુક્તા યે દૃશ્યન્તે ભવતો ભવે ।
ભવતાં દર્શનેનૈવં મુક્તો ઽસ્મિ ભવબન્ધનાત્ ।
ક્લેશાદયઃ પલાયન્તે ગરુડસ્યેવ પન્નગાઃ ।
ભવાનેવ જગન્નાથઃ શાસ્તા સદ્ધર્મદેશકઃ ।
ત્રાતા ભર્તા શરણ્યે ઽપિ નાસ્ત્યન્યો મે સુહૃદ્ગતિઃ ॥
તદ્ભવાન્ કૃપયાલોક્ય મામુદ્ધૃત્ય ભવોદધેઃ ।
સન્માર્ગે સંપ્રતિસ્થાપ્ય સંપાલયિતુમર્હતિ ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થ્ય દૈત્યેન્દ્રઃ સ બલિઃ સાંજલિઃ પુનઃ ।
પ્રણત્વા તં જગન્નાથં સાદરાત્ સ્વપુરે ઽનયત્ ॥
તત્ર તં સ્વપુરે નીત્વા મહોત્સવૈઃ પ્રમોદનૈઃ ।
અન્તઃપુરે સુભાસ્વર્ણરત્નપીઠે ન્યવેશયત્ ॥
તત્ર તં સંપ્રતિષ્ઠાપ્ય રાજા સંમોદિતો બલિઃ ।
સાન્તઃપુરજનૈઃ સાર્ધં યથાવિધિ સમર્ચર્યત્ ॥
મહદ્રાઅજર્દ્ધિસત્કારૈઃ સત્કૃત્ય પ્રભજન્ મુદા ।
પાદાબ્જે પ્રણતિં કૃત્વા પ્રાર્થયદેવમાદરાત્ ॥
ભગવંસ્ત્રૈધાતુનાથો ઽસિ યદત્ર સ્વયમાગતઃ ।
તદસ્માન્ કૃત્પયાલોક્ય સર્વાન્ સંત્રાતુમર્હસિ ॥
ત્રાતા ન વિદ્યતે ઽસ્માકં દશાકુલચારિણામ્ ।
જરામરણભીતાનાં ક્લેશાગ્નિદહિતાત્મનામ્ ॥
ભવાબ્ધશ્રમખિન્નાનાં નિત્યમુદ્વિગ્નચેતસામ્ ।
અનાથાનામબન્ધૂનાં ભવ માતા પિતા સુહૃત્ ॥
એષાં બન્ધનબદ્ધાનાં જાત્યન્ધાનાં દુરાત્મનામ્ ।
મૂઢાનાં ચ શુચિત્તાનાં ભવ ક્લેશાપહો ગતિઃ ॥
નાથો ભવ જગન્નાથઃ શાસ્તા સદ્ધર્મદેશકઃ ।
શરણ્યં સદ્ગુરુર્મિત્રં ત્રાતા ભર્તા હિતાર્થભૃત્ ॥
યથા ભવાન્ જગલ્લોકં નિવાર્ય પાપમાર્ગતઃ ।
ધર્મમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પાલયતિ વિલોકયન્ ॥
તથાસ્માનપિ પાપિષ્ઠાન્નિવાર્ય પાપપદ્ધતેઃ ।

નિયુજ્ય સહસે પશ્યન્ પાલયિતું સદાર્હસિ ॥
કૃપયાસ્માન્ દુરાસક્તાન્ સમુદ્દૃત્ય ભવોદધેઃ ।
સંબોધિસાધને ધર્મે નિયોજયતુ બોધયન્ ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતં તેન બલિના ભદ્રવાંછિના ।
શ્રુત્વા લોકેશ્વરશ્ચૈનં બલિં દૃષ્ટ્વૈવમાદિશત્ ॥
સાધુ શૃણુ સમાધાય દૈત્યાધિપ સમાદરાત્ ।
હિતાર્થં તે પ્રવક્ષ્યામિ યદ્ધર્મં બોધિસાધનમ્ ॥
સંસારે સર્વદા ભદ્રં સૌખ્યં ભોક્તું યદીચ્છસિ ।
ત્રિરત્નસ્મરણં કૃત્વા ભજ નિત્યં સમાહિતઃ ॥
ત્રિરત્નશરણં કૃત્વા યે ભજન્તિ સદા ભવે ।
દુર્ગતિપરિમુક્તાસ્તે ગછન્તિ સદ્ગતિં સદા ॥
સદ્ગતાવેવ સંજાતાઃ સદ્ધર્મસાધનોદ્યતાઃ ।
પુણ્યશ્રીગુણસત્સૌખ્યં ભુક્ત્વા યાન્તિ જિનાલયમ્ ॥
ત્રિરત્નભજનોત્પન્નં પુણ્યfઅલં મહદ્બહુ ।
અપ્રમેયસંખ્યેયં સંબોધિજ્ઞાનસાધનમ્ ॥
એવં વિજ્ઞાય દૈત્યેન્દ્ર સંબોધિં યદિ વાંછસિ ।
ધર્મધાતું સમભ્યત્ચ્ય ભજ નિત્યં સમાહિતઃ ॥
ધર્મધાતું સમભ્યર્ચ્ય યે ભજન્તિ સદાદરાત્ ।
વિમુક્તપાતકાઃ સર્વે ગચ્છન્તિ તે જિનાલયમ્ ॥
સદ્ધર્માન્ ચ સદા શ્રુત્વા સત્કૃત્ય શ્રદ્ધયાદરાત્ ।
અભ્યર્ચ્ય શરણં કૃત્વા ભજ નિત્યં સમાહિતઃ ॥
સદ્ધર્મં યે સદા શ્રુત્વા સત્કૃત્ય શ્રદ્ધયાદરાત્ ।
ગત્વા શરણમભ્યર્ચ્ય ભજન્તિ સંપ્રમોદિતાઃ ॥
તે સર્વે ક્લેશનિર્મુક્તાઃ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
બોધિસત્ત્વા મહાભિજ્ઞાઃ સંયાન્તિ સુગતાલયમ્ ॥
સંઘરત્નાનિ યે ઽભ્યર્ચ્ય શ્રદ્ધયા શરણં ગતાઃ ।
સત્કારૈઃ સમુપસ્થાય ભજન્તિ સર્વદા મુદા ॥
તે ઽપિ ક્લેશવિનિર્મુક્તાઃ શુદ્ધાશયાઃ શુભોદ્યતાઃ ।
મહાસત્ત્વાઃ શુભોત્સાહં ભુક્ત્વા યાન્તિ સુખાવતીમ્ ॥
શ્રદ્ધયા યો ઽર્હતે પિણ્ષપાત્રામેકં પ્રયચ્છતિ ।
તસ્ય પુણ્યમસંખ્યેયમપ્રમેયં જગુર્જિનાઃ ॥
સર્વેષામપિ પુણ્યાનાં શક્યતે મયા ।
એતત્પુણ્યપ્રમાનં તુ શક્યતે ન જિનૈરપી ॥
સર્વત્રૈધાતુકોત્પન્નાઃ સત્ત્વાશ્ચેત્સુગતાત્મજાઃ ।
તે ઽપ્યેતત્પુણ્યસંખ્યાનાં પ્રમાતું નૈવ શક્નુયુઃ ॥
પ્રાગેવાહમિહૈકો ઽસ્મિન્ તત્કથં શક્નુયામિદમ્ ।
પુણ્યસ્કન્ધં સમાખ્યાતું યન્ન શક્યં જિનૈરપિ ॥
ચૂર્ણીકૃત્ય મહીં સર્વાં કૃત્વા ચાનુરજોમયમ્ ।
તત્સર્વં ગણિતું શક્યં સર્વૈબુદ્ધર્મયાપિ ચ ।
નતુ ત્રિરત્નસત્કારે પુણ્યસ્કન્ધં કદાચન ।