Guṇakāraṇḍavyūhasūtra · Part 120

Guṇakāraṇḍavyūha sūtra
1. śrītriratna bhajanānuśaṃsāvadānam
om namaḥ śrīratnatrayāyaḥ namaḥ sarvabuddhabodhisattvebhyaḥ //
yaṃ śrīghano mahābuddhaḥ sarvalokādhipo jinaḥ /
taṃ nāthaṃ śaraṇaṃ gatvā vakṣye lokeśasatkathām //
yā śrī bhagavatī devī sarvadharmādhipeśvarī /
tasyā bhaktiprasādena vakṣyāmi bodhisādhanam //
yena saṃpālitaṃ sarvaṃ traidhātukamidaṃ jagat /
tasya lokeśvarasyāhaṃ vakṣye sarvārthasādhanam /
tadyathābhūnmahāsattvo jinaśrīrāja ātmavit /
triratnaśaraṇaṃ gatvā yatirarhan jinātmajaḥ //
ekasmin samaye so 'rhad bodhimaṇḍe jināśrame /
bodhicaryāvratam dhṛtvā jagaddhitve samāśrayat //
tadā tatra mahābhijño jayaśrīryatirātmavit /
saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ sabhāsane samāśrayat //
taṃ dṛṣṭvā śrāvakāḥ sarve bhikṣavo brahmacāriṇaḥ /
tatsaddharmāmṛtaṃ pātumupetya samupāśrayan //
tathānye bodhisattvāśca saṃbodhivratasādhinaḥ /
subhāṣitāmṛtaṃ pātuṃ tatsabhāṃ samupāśrayan //
bhikṣuṇyaścelakāścaivamupāsakā upāsikāḥ /
vratino 'pi mahāsattvāḥ sambuddhabhakticārikāḥ //
brāhmaṇāḥ kṣatriyāścāpi rājāno mantriṇo janāḥ /
amātyāḥ śreṣṭhinaḥ paurāḥ sārthavāhā mahājanāḥ //
tathā jānapadā grāmyāḥ pārvatikāśca nairgamāḥ /
tathānye daiśikā lokāḥ saddharmaguṇavāṃchinaḥ //
sarve te samupāgatya tamarhantaṃ jayaśriyam /
yathākramaṃ samabhyarcya praṇatvā samupāśritāḥ //
tatsaddharmāmṛtaṃ pātuṃ kṛtāṃjalipuṭā mudā /
śāstāraṃ taṃ samālokya parivṛtya niṣedire //
tadā so 'rhanmahāsattvo bodhisattvo jinātmajaḥ /
jinaśrīrājannālokya sarvāṃllokān sabhāśrītān //
triratnaguṇamāhātmyaṃ śrotuṃ samabhilāṣiṇaḥ /
samutthāyāsanāttasya jayaśriyaḥ puro 'grataḥ //
udvahannuttarāsaṃgaṃ jānubhūmitalāśritaḥ /
pādābjaṃ sāṃjalirnatvā prārthayadevamādarāt //
bhadanta śrotumichāmi triratnotpattisatkathām /
tadbhagavān samupādiśya sambodhayatu māṃ guro //
iti saṃprārthite tena jinaśrīguṇasaṃbhṛtā /
jayaśrīḥ sumatiḥ śāstā sabhā vīkṣyaivamādiśat //
sādhu śṛṇu samādhāya jinaśrīrāja sanmate /

triratnasya samutpattisatkathāguṇavistaram //
yathā me guruṇādiṣṭaṃ jinakalpena yoginā /
upaguptena lokānāṃ hitārthe vakṣyate mayā //
tadyathābhūnmahārājaścakravartīṃ narādhipaḥ /
aśoko nāma rājendraḥ sarvalokahitārthabhṛt //
ekadā sa mahārājaḥ saddharmaguṇalālasaḥ /
triratnaguṇamāhātmyaṃ śrotumaicchajjagaddhite //
tataḥ sa bhūpatī rājā samantrijanapaurikaḥ /
pūjopahāramādāya sa saṃvādya mahotsavaiḥ //
vihāre kukkuṭārāme prayayau saṃpramoditaḥ /
tataḥ prāptaḥ sa rājendra praviśya saṃprasāditaḥ //
upaguptaṃ mahābhijñaṃ saṃdadarśa sasāṃghikam /
tamarhantaṃ samālokya natvā sa sāṃjalirmudā //
sahasā samupāgatya yathāvidhi samarcayet /
tataḥ pradakṣiṇīkṛtvā pravatvā caraṇāmbuje //
sāṃjalistasya saddharma śrotuṃ puraḥ samāśrayat /
tataḥ sarve 'pi logakāśca yathākramamupāgatāḥ //
tamarhantaṃ yatiṃ natvā parivṛtya samāśrayan /
tadāśokaḥ sa rājendro dṛṣṭvā sabhāśritān janān //
utthāya svāsanācchāstuḥ purataḥ samupāśritaḥ /
udvahannuttarāsaṃgaṃ jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitaḥ //
sāṃjalistaṃ yatiṃ natvā prārthayedevamādarāt /
bhadanta śrotumichāmi triratnotpattisatkathām //
kiṃ triratnamiti khyātam tatsamādeṣṭumarhasi /
iti saṃprārthite rājñā so 'rhan jinātmajaḥ sudhīḥ //
upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivamādiśat //
sādhu śṛṇu mahārāja samādhāya jagaddhite //
yathā me guruṇādiṣṭaṃ tathā te vakṣyate mayā /
tadyathādisamudbhūto dharmadhātusvarupakaḥ //
paṃcabuddhāṃśasaṃjāto jagadīśastathāgataḥ /
mahābuddho jagannātho jagacchāstā maheśvaraḥ //
dharmarājo munīndro 'rhanvairocanasamādhidhṛk /
sarvajñaḥ sadguṇādhāraḥ sarvavidyādhipo jinaḥ //
samantabhadrarupāṃgaḥ sugataḥ śrīsukhākaraḥ /
ṣaḍabhijño mahāvīro vajrasattvavināyakaḥ //
māradarpatamohantā saṃbodhijñānabhāskaraḥ /
eṣa sa bhagavāṃlloke buddharatna iti smṛtaḥ //
ye caitaccharaṇaṃ gatvā boddhisattvā jagaddhite /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā caranto bhadracārikān //
jitvā māragaṇān sarvānarhanto nirmalāśayāḥ /

samyaksaṃbodhimāsādya saṃbuddhapadamāgatāḥ //
te 'pi sarve jagannāthāstathāgatā munīśvarāḥ /
bhagavanto mahābhijñā buddharatnā iti smṛtāḥ /
yā śrī bhagavatī devī prajñā sarvaguṇāśrayā /
jananī sarvabuddhānāṃ saṃbodhijñānabhāskarī //
māradarpatamohantrī saddharmaguṇadāyinī /
sarvavidyādharī lakṣmī sarvasattvaśubhaṃkarī //
eṣaḥ saddharmasambhartā dharmaratna iti smṛtaḥ //
ye cānye 'pi mahāyānasūtrādayaḥ subhāṣitāḥ /
deśitāḥ sugataiste 'pi dharmaratna iti smṛtaḥ /
yaśca saddharmasaṃbhirtā bodhisattvo jagatprabhuḥ /
mahāsattvo jagannāthaḥ sarvadharmādhipeśvaraḥ //
duṣṭakleśatamohantā saṃbodhigiṇabhāskaraḥ /
viśvarupo mahābhijñaḥ sarvasattvahitārthabhṛt //
sarvalokādhipaḥ śrīmān dharmarājo jinātmajaḥ /
eṣa lokeśvaraḥ śāstā saṃgharatna iti smṛtaḥ //
ye cānye 'pi mahāsattvā bodhisattvā jitendriyāḥ /
arhanto nirmalātmānaḥ saṃbodhijñānasādhinaḥ //
bhadracaryāsamācārāścaturbrahmavihāriṇaḥ /
saṃbuddhasāṃghikāste 'pi saṃgharatnāḥ smṛtā jinaiḥ //
ye teṣāṃ śaraṇaṃ gatvā bhaktiśraddhāsamāhitāḥ /
bhajanti sarvadā nityaṃ smṛtvāpi ca divāniśam //
te bhavanti mahāsattvā bodhisattvā guṇākarāḥ /
sacchrīsaṃpatsamāpannāḥ sarvasattvahitotsavāḥ //
bodhicaryāvrataṃ dṛtvā kṛtvā loke śubhaṃ sadā /
sukhānyeva sadāa bhuktvāa prānte yāanti sukhāvatīm //
ityevaṃ saṃgharatnasya bhajanaṃ puṇyamuttamam /
matvā taccharaṇaṃ gatvā bhajantyetadguṇārthinaḥ //
etatpuṇyaviśuddhātmā kadāpyeti na durgatim /
sarvadā sadgatiṣveva jāto dharmādhipo bhavet //
ye cāpi dharmaratnasya pragatvā śaraṇaṃ sadā /
bhajanti śraddhayā bhaktyā śrutvāpyetatsubhāṣitam //
te 'pi santo mahāsattvā bodhisattvā guṇāśrayāḥ /
saṃbodhiśrīsukhādhārāḥ sarvasattvaśubhāratāḥ //
saṃbodhicārikāṃ dhṛtvā kṛtvā sattvahitaṃ sadā /
satsukhānyeva bhuktvānte saṃyānti sugatālayam //
ityevaṃ dharmaratnasya bhajanārthaṃ varaṃ vṛṣam /
vijñāya śaraṇaṃ gatvā bhajantvetacchubhārthinaḥ //
etaddharmaviśuddhātmā durgatiṃ naiva yāti saḥ /
sadgatiṣveva saṃjāto prāonte yāti jinālayam //

iti vijñāya ye martyāḥ saddharmasukhavāṃchinaḥ /
triratnaśaraṇaṃ gatvā bhajantu te sadā bhave //
etatpuṇyānubhāvena pariśuddhāśayā narāḥ /
saṃbodhicittamāsādya caranti bodhisaṃvaram //
bodhicaryāṃ carantaste pūrya pāramitāḥ kramāt //
caturmārān vinirjitya niḥkleśā vimalāśayāḥ /
arhantaṃ prāpya saṃbodhiṃ saṃbuddhapadamāpnuyuḥ //
iti vijñāya yo martyaḥ saṃbuddhapadamicchati /
sa ādau śaraṇaṃ gatvā sadguroḥ samupāśrayet //
ārādhya sadguruṃ bhaktyā santoṣya saṃprasādayan /
tadupadeśamāsādya tīrtha snātvā vrataṃ caret //
vratānāṃ poṣadhaṃ śreṣṭhaṃ samākhyātaṃ munīśvaraiḥ /
etatpuṇyānubhāvena saṃprāpnoti bodhimuttamām //
atītā api saṃbuddhā etatpuṇyānubhāvataḥ /
jitvā mārān samāsādya saṃbodhimabhavan jināḥ /
ye caitarhi sthitāḥ sarve te 'pyetatpuṇyabhāvataḥ /
arhantaṃ prāpya saṃbodhiṃ bhavanti sugatāḥ khalu //
ye cāpyanāgatāḥ sarve bodhisattvā vratopamāḥ /
te 'pyetatpuṇyapākena bhaviṣyanti munīśvarāḥ //
evamanyetatpuṇyapākena bhaviṣyanti munīśvarāḥ //
evamanye 'pi sattvāśca ye ye 'pyetadvrataṃcarāḥ /
te te sarve mahāsattvā bhaveyurbodhibhāginaḥ //
śrīmantaḥ sadguṇādhārā niḥkleśā vijitendriyāḥ /
sarvasattvahitodyuktāścaturbrahmavihāriṇaḥ //
durgatiṃ te na gacchanti kadāpi hi bhavālaye //
sadāpi sadgatāveva saṃjātāḥ satsukhānvitāḥ /
bodhisattvāḥ sudhīmantaḥsaddharmaguṇasādhinaḥ //
krameṇa bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā samāhitāḥ /
trividhāṃ bodhimāsādha nirvṛtipadamāpnuyuḥ //
iti vijñāna ye martyā nirvṛtipadakāṃkṣiṇaḥ /
te etad vratamādhāya saṃcaranto yathāvithi //
etatpuṇyaviśuddhā hi naiva gacchanti durgatim /
sadā sadgatisaṃjātāḥ prānte yayuḥ sunirvṛtim //
evaṃ me guruṇādiṣṭaṃ munīndraideśitaṃ yathā /
tathāhaṃ te mayā rājan gaditaṃ saṃpradhyatām //
tvamapyevaṃ sadā rājan durgatiṃ na yadīcchasi //
sadā sadgatisaṃjāto nirvṛtiṃ hi yadīcchasi //
carasvaitadvrataṃ rājan poṣadhākhyaṃ yathāvidhi /
etatpuṇyaviśuddhātmā nūnaṃ yāyāḥ sunirvṛtim //
iti tenārhatā śāyā samādiṣṭaṃ niśamya saḥ /

aśoko nṛpatī rājā tadvrataṃ dhartumaicchata //
tataḥ sa nṛpatī rājā kṛtāṃjalirupāśritaḥ /
upaguptaṃ tamarhantaṃ natvaivaṃ prārthayanmudā //
bhavante bhavatādiṣṭaṃ śrutvā me rocate manaḥ /
tathāhaṃ saṃcariṣyedaṃ poṣadhaṃ vratamuttamam //
tadvidhānaṃ samākhyāhi tatphalaṃ ca viśeṣataḥ /
triratnabhajanotpannaṃ puṇyafalaṃ ca vistaram //
iti saṃprārthite rājñā sa śāstārhanyatiḥ sudhiḥ /
aśokaṃ taṃ mahārājaṃ samālokyaivamādiśat //
sādhu śṛṇu mahārāja yadicchasi samāhitaḥ /
yathā me guruṇākhyātaṃ tathā te saṃpravakṣyate //
tadyāthāyaṃ prasannātmā vrataṃ caritumicchati /
sa ādau prātarutthāya tīrtha snātvā yathāvidhi //
śuddhakyāvṛtaḥ śuddhacitto brahmavihārikaḥ /
aṣṭāṃgavidhisaṃyuktaṃ poṣadhaṃ vratamādadhat //
śrīmadamopāśasya lokeśvarasya maṇḍalam /
sagaṇaṃ vartayedraṃgaiḥ paṃcabhiḥ pariśobhitam //
yathāvidhi pratiṣṭhāpya śuciśīlaḥ samāhitaḥ /
tathaiva madyamāṃsādyā rasunādyā vivarjayet //
ādau guruṃ samabhyarcya yathāvidhi praṇāmayet /
tatayiratnamabhyarcya praṇameccharaṇaṃ gataḥ //
tataścāmoghapāśākhyaṃ lokeśvaraṃ jagatprabhum //
nidhyāya manasāvāhya datvā pādyārghamādarāt //
saṃsthāpya maṇḍale tatra sagaṇaṃ saṃpramoditaḥ /
yathāvithi samārādhya śraddhābhaktisamanvitaḥ //
dhūpairgandhaiḥ supuṣpaiśca dīpaiḥ paṃcāmṛtāśanaiḥ /
sarvairdravyaiḥ saratnaiśca samabhyarcyābhitoṣayet //
japastotrādibhiḥ stutvā kṛtvā naikapradakṣiṇām /
aṣṭāṃgaiḥ sāṃjalirnatvā prārthayedbhadrasaṃvaram //
tataśca sāṃjaliḥ sthitvā kuryāt svapāpadeśanām /
puṇyānumodanāṃ cāpi suciraṃ cāpi saṃsthitim /
evaṃ sa suprasannātmā saṃprārthya bodhisaṃvaram /
tataḥ kṣamārthanāṃ kṛtvā tanmaṇḍalaṃ visarjayet //
tato 'hneḥ tṛtīye yāme paṃcāmṛtādibhojanam /
nirāmiṣaṃ yathākāmaṃ bhuktvā caret samāhitaḥ //
evaṃ tadvratasaṃpūrṇaṃ kṛtvā saṃpālayan mudā /
sarvasattvahitaṃ kṛtvā caretsaṃbodhimānasaḥ //
eatatpuṇyaviśuddhātmā niḥkleśaḥ sa jitendriyaḥ /
bodhisattvo mahāsattvaḥ svaparātmahitārthabhṛt //
śrīmān sadguṇasaṃvāso bodhicaryāvrataṃ dadhat /

sadā sadgatisaṃjāto bhuktvā bhoyaṃ yathepsitam //
trividhāṃ bodhimāsādya prānte yāyāt sunirvṛtim //
evamevadvratodbhūtaṃ puṇyafalaṃ mahattaram /
pramātuṃ śakyate naiva sarvairapi munīśvaraiḥ //
tatpūjākṛtapuṇyānāṃ viśeṣaṃ phalamucyate /
tacchṛṇuṣva mahārāja samādhāya sucetasā //
ye puṇyakāmā manujāyiratnaṃ samīkṣya harṣāccharaṇaṃ prayānti /
te dharmaraktāḥ śubhalakṣmīmantaḥ sambodhicaryābhiratā bhavanti //
paṃcāmṛtaiḥ paṃcasugandhitoyairye snāpayanti pramudā triratnam /
mandākinīdivyasugandhitoye snātvā sukhaṃ te divi saṃramante //
ye ca triratneṣu sugandhidhūpaṃ pradhupayanti pratimodayantaḥ /
te śuddhacitāḥ śucigandhitāṃgā ratnopamāḥ śrīīguṇitā bhavanti //
ye paṃcagandhairanupayanti triratnadehe pariśuddhacittāḥ /
te ratnavantaḥ kṣitipādhirājā bhavanti sarvārthahitārthakāmāḥ //
ye dūṣyapaṭṭādivarāmbarāṇi triratnanathāya mudārpayanti /
kauśeyaratnābharaṇāvṛtāṃgā dharmādhipāste sudhiyo bhavanti //
ye ca triratnam sthalajaiḥ supuṣpairjalodbhavaiścāpi samarcayanti /
te divyalakṣmīsukhabhogyavantaḥ śrīsiddhimantaḥ subhagā bhavanti //
triratnabimbavare puṣpamālā ye dharmakāmā avalambayanti /
te devarājā varalakṣmīmantaḥ saṃbodhikāmāḥ subhagā bhavanti //
sarvāṇi puṣpāṇi sugandhimanti triratnabimbe prakiranti ye ca /
devādhipāḥ svargagatā bhavanti mahīgatāste kṣitipādhirājāḥ //
ye dīpamālāṃ racayanti ye ca ratnatrayāgre hatamohajālāḥ /
te kāntarupā guṇaratnavanto bhavanti bhūpārcitapādapadmāḥ //
prakurvate ye ca pradīpadānaṃ ratnatrayāgre ghṛtatailadīptam /
te śuddhanetrāḥ prabalā guṇāḍhyā devādhirājāḥ kṣitipādhipāśca //
bhojyaṃ praṇītaṃ surasaṃ suvarṇaṃ ratnatrayāya pratipādayanti /
ye bhaktiyuktā divi te bhavanti surādhipā bhūtapayaśca dhīrāḥ //
pānaṃ narā ye 'mṛtasadguṇāḍhyaṃ ratnatrayāya pratipādayanti /
te bhūrājā nīrujo baliṣṭhā bhavanti svarge tridiśādhipāśca //
śākāni mūlāni falāni ye ca ratnatrayāya pratipādayanti /
yatheṣṭabhogyaṃ satataṃ prabhuktvā gacchanti tatte sugatālaye ca //
ye ca triratnāya samarpayanti supathyabhaiṣajyagaṇāni bhaktyā /
śrīīsamṛddhāḥ kṣitipādhināthā bhuktvā sukhaṃ yānti jinālayaṃ te //
tāmbūlapūgādirasāyanāni ye ca triratnāya samarpayanti /
divyāṃgasaundaryagunābhirāmā bhavanti te śrīguṇinaḥ surāśca //
vitānamuccairvitanoti yaśca ratnatraye sarvanṛpābhivandyaḥ /
viśālavaṃśo guṇavān sudhīro mahānubhāvaprathito bhavet saḥ //
dhvajān vicitrānavaropayanti ye ca triratnālaya utsavārtham /
te śrīsamṛddhāḥ suguṇābhirāmā bhavanti nāthā divi bhūtale ca //

śrīmatpatākā avalambayanti ratnatraye ye rasābhiyuktāḥ /
lakṣmīśvarāste jitaduṣṭasaṃghā bhavantyadhīśā divi bhūtale ca //
chatrāṇi sauvarṇamayāni ye ca kauśeyadūṣṭai racitāni vā ca /
suśuddharaṃgairmayanaiśca puṣpai ratnatraye ye 'bhyavaropayanti //
te bhūparājā varasiddhimanto lakṣmīśvarāḥ sarvahitārthakāyāḥ /
saddharmakāmā guṇaratnapūrnā vandyā bhavanti pravararddhimantaḥ //
saṃgītivādyairmurujādibhiśca mukuṃdaḍhakkāprānavānakaiśca /
maḍ mṛdaṃgapaṭahādibhiśca manojñaghoṣaiḥ śroticittaramyaiḥ //
sa dundubhiḍiṇḍamajharjharaiśca praṇādibhirmardanavādanaiśca /
tathānyakairmaṃgalaśabdavādyai ratnatraye ye racayanti pūjām //
tathā ca vīṇādimanojñanādairvaśaiḥ surāvairapi kāharaiśca /
bherībhiruccaiḥ parivādinībhi ratnatrayaṃ yesurasā bhajanti //
tauryatrikairbhadrasughoṣaśaṃkhaiḥ śṛṃgādibhiścāpi manojñanādaiḥ /
nṛtyādibhiścāpi pramodayanto ratnatrayaṃ ye surasā bhajanti //
te divyaśrotrāḥ sumanojñaśabdāḥ sarvārthasampatyaparipūrṇakośāḥ /
saddharmmapuṇyānuguṇābhiraktāḥ sukhāni bhuktvā pracaranti svarge //
kṣipanti lājākṣatapuṣpakāṇi ratnatraye ye pariharṣamāṇāḥ /
na durgatiṃ te satataṃ vrajanti svarge prayātāḥ subhagā ramante //
sudhāturatnāni sadakṣiṇāni ratnatraye ye ca samarpayanti /
sulabdhakāmārthasukhābhirāmāḥ pūrṇendriyāste sudhiyo bhavanti //
pradakṣiṇāni pravidhāya bhaktyā bhajanti ye cāpi mudā triratnam /
te śuddhakāyāḥ pratilabdhasaukhyā bhavanti devā manujādhipāśca //
ye ca triratnam stutibhirbhajanti gadyatmikaiḥ padyamayaiśca śuddhaiḥ /
vāgīśvarāste susamṛddhakoṣā bhavanti nāthā divi bhūtale ca //
ye ca triratnaṃ śaraṇaṃ prayātā aṣṭābhiragaiḥ pranamanti bhktyā /
bhavanti te śrīguṇavarṇapūrṇāḥ saddharmakāmāḥ nṛpatīśvarāśca //
ye cāpi nityaṃ manasā vicitya bhajanti bhaktyā śaraṇaṃ prayātāḥ /
te pāpanirmuktaviśuddhakāyāḥ saddharmakāmāḥ durgatiṃ vrajanti //
ye ca triratnaṃ manasā vicintya tannāma nityaṃ samudīrayanti /
te śuddhacittā vimalātmakāśca saṃbuddhadharmābhiratā bhavanti //
ye ca triratnāni sudūrato 'pi dṛṭvā prasannāḥ praṇamanti bhaktyā /
te cāpi saddharmaguṇābhilāṣāḥ śuddhatrikāyāḥ subhagā bhavanti //
ityetadādīni mahattarāṇi puṇyāani śrīsadguṇāsādhanāni /
triratnapūjābhajanodbhavāni matvā bhajantu triguṇātmakaṃ tam //
ākhyātametatsugataiśca sarveḥ triratnasevābhajanodbhavaṃ tat /
puṇyaṃ mahattasya samaṃ kvacinna sarvatra lokeṣvapi satyemeva //
evam mahatpuṇyamudāramagram baddhaprameyaṃ gaṇanānabhijñam /
matvā triratnaṃ śaraṇaṃ prayāto rājan yadi boddhimicchasi //
ye ye triratnaṃ śaraṇaṃ prayātā bhajanti satkṛtya sadā prasannāḥ /
te sarva evaṃ triguṇābhirāmā saddharmakāmāḥ sugatātmajāḥ syuḥ //

datvā sadārthibhya udāradānaṃ saṃbodhikāmāḥ suvṛṣe careyuḥ /
krameṇa sambodhivrataṃ caranto bodhiṃ samāsādya jinā bhaveyuḥ /
tataḥ sasaṃghāyijagaddhitārthaṃ vijñāya sudharmamupādiśantaḥ /
samāpya sarvaṃ triṣu bauddhakāryaṃ saṃyayurante parinirvṛtiṃ te //
evam hi vijñāya yadīcchasi tvaṃ nirvṛtisaukhyamadhigantumevam /
sadā triratnaṃ śaraṇaṃ prayātaḥ śraddhāprasannaḥ satataṃ bhajasva //
mā ninda rājannavamanyamoho traidhātunāthaṃ śubhadaṃ triratnam /
anindanīyaṃ hi jagatpradhānaṃ saddharmarājaṃ bhajanīyameva //
ye cāpyadhikṣipya madābhimānā duṣṭa kuleṣvepri vihatātmadhairyāḥ /
ālokya nindanti sadā prasannāḥ trilokabhadrārthapradaṃ triratnam //
te sarva eno 'bhiratāḥ pramattāḥ saddharmanindābhiratāḥ praduṣṭāḥ /
naṣṭāḥ paradrohamadābhimānāḥ sattvavighātābhiratā bhaveyuḥ //
tataśca te taduritābhiṣaktā mahatsu pāpeṣvapi nirviśaṃkāḥ /
sarvāṇi dharmārthasubhāṣitāni śrutvā prasannāḥ paribhāṣayeyuḥ //
evaṃ sughorāṇi bahūni kṛtvā pāpāni nityaṃ samudācarantaḥ /
bhūyo 'tipāpeṣvapi te caranto duḥkhāni bhuktvā niraye vrajeyuḥ //
gatvāpi te 'pāyanimagnadehāḥ kṣudhāgnisandagdhavimohitāśca /
bhuktvāpyamedhyāni tṛṣābhitaptāḥ pītvāpi mūtrāṇi ca naiva tuṣṭāḥ //
jighatsitāste 'tipipāsitāśca kleśāgnisaṃtaptavimohitāśca /
tīvrātiduḥkhārtāviluptadhairyā bhramanta eno 'bhiratā vaseyuḥ //
naivāpi tasyāpi vimuktimārgaṃ labheyureno 'bhinibandhyamānāḥ /
sadāpi tatraiva vaseyurevaṃ tīvravyathākrāntavimotāste //
ye cāpi lobhena balena cāpi dravyaṃ triratnasya dhanāśanādi /
hatvā muṣitvāpyapahatya vāpi prabhuṃjate kleśavilutadhairyāḥ //
te duṣṭasattvā duratābhiraktā kṛtvaiva ghorāṇyapi pātakāni /
prabhuṃjamānāḥ suciraṃ suduḥkhaṃ kṛcchreṇa mṛtvā narakaṃ vrajetuḥ //
tatrāpi te kleśaviluptadhairyāḥ kṣudhātitṛṣṇāgnipratāpitāṃgāḥ /
purīṣamūtrādiprabhuṃjamānā bhramanta evaṃ niraye vaseyuḥ //
kālāntare te pratilabdhadhairyāḥ svaduṣkṛtaṃ karma vibhāvayantaḥ /
smṛtvā triratnaṃ manasānutaptā dhyātvā prasannāḥ praṇatiṃ vidadhyuḥ //
tatastadenaḥparimuktadehāḥ samutthitānnarakāt kadācit /
mānuṣyajātiṃ samāpnuvanto dīnā daridrā kṛpaṇā bhaveyuḥ //
tatrāpi te duṣṭajānusaktāāḥ saddharmanindāduritānuraktāḥ /
bhūyo 'pi pāpāni mahānti kṛtvā vrajeyurevaṃ narakeṣu bhūyaḥ //
bhramanta evaṃ bahudhā bhave te duḥkhāni bhuktvā saciraṃ rujārtāḥ /
kiṃcitsukhaṃ naiva labheyurenonibandhacitā narake vasante //
evaṃ triratneṣvapakārajātaṃ pāpaṃ sughoraṃ kathitaṃ munīndraiḥ /
matveti rājannapakāramatra ratnatraye mā vidadhātu kiṃcit //
bhaktvā prasannaḥ śaraṇaṃ prayātayiratnameva satataṃ bhajasva /
etadvipākena sadā śubhāni kṛtvā prayāyāḥ sugatālayaṃ te //

ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ /
tamarhantaṃ guruṃ natvā sāṃjalirevamabravīt //
bhadanta bhavatādiṣṭaṃ śrutvā me rocate manaḥ /
tathā taccharaṇaṃ gatvā bhajāmi sarvadāpyaham //
sadāpyasya triratnasya vrataṃ cāpi samādarāt /
dhartumicchāmyahaṃ śāstastatsamādeṣṭumarhati //
kasmin māse caredetad vrataṃ kasminstithāvapi /
etat samyaktamādiśya prabodhayatu māṃ bhavān //
iti bijñāpitaṃ rājñā śrutvā so 'rhanmahāmatiḥ /
upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivamādiśat //
sādhu śṛṇu mahārāja yadyetad vratamicchasi /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi yathā me guruṇoditam //
tadyathā sarvamāseṣu caret paṃcasu parvasu /
śuklāṣṭamyāṃ viśeṣena pūrṇamāsyāṃ jagurjināḥ //
māseṣu śrovaṇe śreṣṭhaṃ kārtike ca viśeṣataḥ /
kṛtakarmaivipākatvaṃ baddhasaṃkhyaṃ mahattaram //
iti matvā mahārāja yāvajjīvaṃ samāhitaḥ /
triratnaṃ śaraṇaṃ gatvā vratametatsadā cara //
etatpuṇyamahodāraṃ saṃbodhijñānadāyakam /
akṣayaṃ hyanupamaṃ ceti sarvabuddhairnigadyate //
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvā rājā sa moditaḥ /
tadupadeśamāsādhya tad vrataṃ kartumaicchata //
tataṃ sa nṛpati rājā sabharyātmajabāndhavaḥ /
yathāvidhi samādhāya cacāraitad vrataṃ sadā //
tannṛpādeśamādhāya sarve mantrijanā api /
bhṛtyāḥ sainyagaṇāścāpi paurā grāmyā dvijādayaḥ //
sarvalokāstathā bhaktyā triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
satkāraiḥ śraddhayābhyarcya prābhajan sarvadā mudā //
tadā tatra sadābhadraḥ mahotsāhaṃ samantataḥ /
prāvartata nirupātametaddharmānabhāvataḥ //
evaṃ me guruṇākhyātaṃ śrutaṃ mayā tathocyate /
anumodya bhavanto 'pi carataitad vrataṃ sadā //
etatpuṇyaviśuddhā hi pariśuddhatrimaṇḍalāḥ /
arhanto nirmalātmānaḥ saṃbodhiṃ samavāpnuyuḥ //
iti teena samākhyātaṃ jayaśriyā sudhīmatā /
śrutvā te śrāvakāḥ sarve prābhyanandan prabodhitāḥ //
tadārabhya prasannātmā jinaśrīrāja unmanāḥ /
triratnaśaraṇaṃ gatvā cacāraitad vrataṃ sadā //
tatsaṃghā yatayaścāpi caturbrahmavihāriṇaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā vratametat sadācaran //

tataste vratinaḥ sarve pariśuddhatrimaṇḍalāḥ /
arhanto nirmalātmāno babhūvurbodhibhāginaḥ //
ye cāpīdaṃ triratnaṃ prathitaguṇagaṇaṃ śrāvayantīha lokān /
śraddhābhaktiprasannāḥ pramuditamanasā ye ca śṛṇvanti martyāḥ //
te sarve bodhisattvā sakalaguṇabhṛtaḥ śrīsamṛddhāḥ sudhirāḥ /
bhaktvā saukhyaṃ sadānte daśabalabhuvane saṃprayātā rameyuḥ //
bhuktvā saukhyaṃ sadānte daśabalabhuvane saṃprayātā rameyuḥ //
// iti śrītriratnabhajanānuśaṃsāvadānaṃ prathamo 'dyāyaḥ //
2. avīci saṃśoṣaṇa śrīdharmarājābhibodhana prakaraṇam
atha dhīmān mahāsattvo jinaśrīrāja ātmavit /
jayaśriyaṃ yatiṃ natvā sāṃjalirevamabravīt /
bhadanta śrotumichāmi saṃgharatnasya sanmateḥ /
śrīmato lokanāthasya māhātmyaguṇamuttamam //
tacchrīmadbodhisattvasya trailokyādhiteḥ prabhoḥ /
guṇamāhātmyamākhyātumarhasi tvaṃ jagaddhite //
iti saṃprārthyamāno 'sau jayaśrīrmatimān yatiḥ /
jinaśrīrājamālokya taṃ yadimevamabravīt //
sādhu śṛṇu mahābhāga yathā me guruṇoditam /
tathāhaṃ te samāsena pravakṣyāmi jagaddhite //
tadyathāsau mahārājā bhūyo 'śoko narādhipaḥ /
vihāre kukkuṭārāme dharmaṃ śrotudācarat //
tatra sa samupāviśya samantrinapaurikāḥ /
upaguptaṃ tamarhantaṃ praṇatvā samupāśrayat //
tatra sa samupāgamya tamarhantaṃ yatiṃ mudā /
abhyarcya sāṃjalirnatvā prārthayadevamādarāt //
bhadanta śrotumicchāmi lokeśasya jagatprabhoḥ /
saddharmaguṇamāhātmyaṃ tatsamādeṣtumarhasi //
evaṃ tena mahīndreṇa prārthyamānaḥ sa sanmatiḥ /
upagupto mahīpālaṃ tamālokyaivamādiśat //
sādhu śṛṇu mahārāja yathā śṛtaṃ mayā guroḥ /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi māhātmyaṃ trijagaprabhoḥ //
tadyathāsau mahābuddhaḥ śākyamunirjagadguruḥ /
dharmarājo mahābhijñaḥ sarvajño 'rhan munīśvaraḥ //
bhagavāṃchrīghanaḥ śāstā tathāgato vināyakaḥ /
mārajitsugato nāthayaidhātukādhipo jinaḥ //
śrīmato 'nāthanāthasya gṛhasthasya mahāmateḥ /
vihāre jetakodhyāne vijahāra sasāṃghikaḥ //
tadā tatra mahāsattvā bodhiosattvā jinātmajāḥ /
maitreyapramukhāssarve saddharmaṃ śrotumāgatāḥ //
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā suprasannāśayā mudā /

tatpādābjaṃ praṇatvā tatsabhāyāṃ samupāśrayan //
sarve pratyekabuddhāśca arhantaḥ samupāgatāḥ /
bhagavantaṃ tamānamya tatraikānte samāśrayan //
śrāvakā bhikṣavaścāpi yatayo brahmacāriṇaḥ /
śāstāraṃ taṃ praṇatvā tatsabhāyāṃ samupāśrayan //
ṛṣayo 'pi mahāsattvāḥ sarve saddharmavāṃchinaḥ /
durāttaṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā praṇamya samupāgatāḥ //
brahmādayo mahābhijñā bhāsayantaḥ samantataḥ /
dūrāttaṃ sugataṃ dṛṭvā praṇamantaḥ samāgatāḥ //
indrādayaḥ surāḥ sarve dharmāmṛtalālasāḥ /
paśyanto dūrato natvā śāstāraṃ taṃ samāgatāḥ //
tathāgnipramukhāḥ sarve lokapālāḥ pramoditāḥ /
bhagavantaṃ samālokya dūrannatvā samāgatāḥ //
tathā sarve ca gandharvā dhṛtarāṣṭrādayo 'pi te /
sudūrāt sanirīkṣāntā namantaḥ sahasāgatāḥ //
viruḍhakādayaḥ sarve kumbhāṇḍāśca pramoditāḥ /
te 'pi sudūrato dṛṣṭvā namantaḥ sahasāgatāḥ //
virupākṣādayaścāpi sarvanāgādhipāstathā /
te 'pi dṛṣṭvā sudūrāttaṃ jinaṇ samāgatāḥ //
vaiśravaṇādayaścāpi yakṣāḥ sarvapramoditāḥ /
paśyanto dūrato natvā taṃ muniṃ samupāgatāḥ //
etaṃ sūryādayaḥ sarve grahādhipāḥ samāgatāḥ /
sarvāstārāgaṇāścāpi sarve vidhādharā api //
siddhāḥ sādhyāśca rudrāśca vāyavaśca maheśvarāḥ /
kāmadhātvīśvarāḥ sarve śrīpatipramukhā api //
garuḍendrāśca sarve 'pi kionnarendrā drumādayaḥ /
vemacitrādayaḥ sarve daityendrā rākṣasā api //
mahoragāśca nāgāśca sarve 'pi jalacāriṇaḥ /
sarve 'pi devaputrāśca sarve ṣoṣapsarogaṇāḥ //
sarvā gandharvakanyāśca sarvāḥ kinnarakanyakāḥ /
nājakanyāśca divyāṃgā rakṣokanyāśca bhadrikāḥ //
yakṣakanyā asaṃkhyeyā tathā ca daityakanyakāḥ /
asaṃkhyeyāstathā vidhādharakanyā manoharāḥ //
siddhakanyāstathā sādhyakanyāścātimanoharāḥ /
devakanyādayaścānyakanyāḥ sarvāḥ pramoditāḥ //
samīkṣya saṃprabhāsantamupatasthuḥ sabhāntike //
tathā ca brahmacāriṇo bhikṣuṇyaścailakā api /
vratina upāsakāścāpi tathā copāsikā api //
ṛṣikanyāstathā cānyāḥ saddharmaṃ śrotumāgatāḥ /
tathā ca brāhmaṇā vijñāstīrthikāśca tapasvinaḥ //

rājānaḥ kṣatriyāścāpi sarve rājakumārakāḥ /
amātyā mantriṇaścāpi śreṣṭhinaśca mahājanāḥ //
sainyā yodhṛgaṇāścāpi bhṛtyāḥ parijanā api /
gṛhasthā dhaninaḥ sārthavāhādayo vaṇiggaṇāḥ //
śilpinaṃ kṝṣiṇaścāpi sarve kuṭumbino 'pi ca /
sarve vaiśyāśca śūdrāśca tathānye sarvajātikāḥ //
nāgarāḥ paurikāścāpi jānapadāśca naigamāḥ /
grāmyāḥ pratyantadeśasthāḥ kārpaṭikāśca pārvatāḥ //
evaṃ sarve 'pi lokāśca saṃbuddhabhattimānasāḥ /
triratnaguṇamāhātyaṃ pīyuṣaṃ pātumāgatāḥ //
tatra sarve 'pi te lokā brahmāadaya upāgatāḥ /
taṃ munīndraṃ samālokya praṇamantaḥ purogatāḥ //
yathāvidhi samabhyarcya praṇatvā ca yathākramam /
tistraḥ pradakṣiṇīkṛtya kṛtāṃjalipuṭā mudā //
tatsaddharmāmṛtaṃ pātuṃ parivṛtya samantataḥ /
puraskṛtya samādhāya paśyantaḥ samupāśrayan //
tatra sa bhagavāṃstān dṛṣṭvā sarvān samāśritān /
sarvasaṃśodhanaṃ nāma samādhiṃ vidadhe tadā //
tasminnavasare tatra raśmayaḥ saṃprabhāsvarāḥ /
avabhāsya diśaḥ sarvā bhāsayantaḥ samāgatāḥ //
tadā tadraśmisaṃspṛṣṭe vihāre tatra sarvataḥ /
hemaratnamayā āsan stambhāḥ sarve praśobhitāḥ //
kūṭāgārāśca sarve 'pi suvarṇaratnaśobhitāḥ /
dvārāṇi tatra sarvāṇi hemarupyamayāni ca //
sopānānyapi sarvāṇi svarṇarupyamayāni ca /
vātāyanāni sarvāṇi hemaratnamayāni ca //
kapāṭāani ca sarvāṇi rupyaratnamayāṇyapi /
bhittayo 'pi tathā sarvāḥ svarṇaratnamayā babhuḥ //
paṭalāni suvarṇāni ratnābhimaṇḍitāni ca /
vedikāstatra sarvāśca suvarṇaratnamaṇḍitāḥ //
toraṇānyapi sarvāṇi svarṇaratnamayāni ca /
evaṃ sarve 'pi prāsādāḥ suvarṇaratnamaṇḍitāḥ //
bhūtalānyapi sarvāṇi vaiḍūryasaṃnibhāni ca /
samatalāni śuddhāni komalāni virejire //
evaṃ tajjātakārāme vihāraṃ pariśobhitam /
divyasuvarṇaratnaśrīmaṇḍitaṃ samarocata //
bahiśca jetakārāme vihārasya samantataḥ /
kalpavṛkṣāḥ samudbhūtāḥ sarvārthisukhadāyinaḥ //
suvarṇaskandhaśākhāḍhyā rupyapatrābhicchāditāḥ /
divyacīvarakyādilambitā pariśobhitāḥ //

samujjvaladudāraśrīratnamālāpralambitāḥ /
sarvālaṃkāramuktādiratnahārapralambitāḥ //
anekā puṣpavṛkṣāśva samudbhūtāḥ samantataḥ /
divyasaurabhyāgandhādyapracchannapuṣpabhāriṇaḥ //
anekaphalavṛkṣāśca samudbhūtāḥ samantataḥ /
divyamṛtarasasvādasupathyafalabhāriṇaḥ //
sarvā auṣadhayaścāpi rasavīryaguṇānvitāḥ /
sarvā roganihantāraḥ prādurāsan samantataḥ //
anekāḥ puṣkariṇyaśca śuddhāmbuparipūritāḥ /
padmotpalādipuṣpāḍhyāḥ prādurāsan manoramāḥ //
evaṃ sarvāṇi vastūni bhadrābhiśobhitāni ca /
śrīsamṛddhaprasannāni babhūvustatra sarvataḥ //
evaṃ tadā mahānandasukhadharmaguṇānvitam /
sarvasattvamanohlādi mahotsāhaṃ pravartate //
etanmahādbhūtaṃ dṝṣṭvā sarve lokāḥ surādayaḥ /
vismayākrāntacittāste paśyan tastasthurunmukhāḥ //
atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī nāma sanmatiḥ /
bodhisattvo mahāsattvastān paśyan vismayānvitaḥ //
dṛṣṭvā sarvān sabhāsīnān vismayoddhatamānasān /
taṃ munīndraṃ samālokya tasthau taddhetuṃ cintayan //
tadā sa bhagavāṃcchāstā lokān sarvāsurānapi /
tadadbhutaṃ mahaddhetuṃ parijñātuṃ samāhitaḥ //
gatvā paśyan samādhāya tatsamādheḥ samutthitaḥ /
tadadbhutamahāhetuṃ samupādeṣṭumaicchata //
tadālokya sudhīmān sa bodhisattvo jinātmajaḥ /
kṛtī sarvanīvaraṇaviṣkambhī saṃvilokayan //
samutthāyopasaṃgacchan jānubhūmitalāśritaḥ /
udvahannuttarāsaṃgaṃ kṛtāṃjalipuṭo mudā //
saṃpaśyaṃstaṃ jagannāthaṃ śāstāraṃ trijagadgurum /
sarvajñaṃ śrīghanaṃ natvā prārthayadevamādarāt //
bhagavan paramāścaryaprāpto 'smīdaṃ vilokayan /
kuta ite supuṇyābhā raśmayo 'tra samāgatāḥ //
kasya puṇyātmanaścāyaṃ saddharmaviṣayo mahān /
prabhāva idṛśo 'smābhirdṛśyati na kadācana //
tadbhavāṃstrigajacchāstā sarvajño bhagavān jinaḥ /
tadetannaḥ samādiśya prabodhayitumarhati //
iti saṃprārthyamāno 'sau bhagavān dharmādhipo jinaḥ /
dṛoṣṭvāā sarvanīvaraṇaviṣkambhinaṃ tamabravīt //
yaḥ śrīmānmahābhijña āryāvalokiteśvaraḥ /
bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvalokādhipeśvaraḥ //

sa jinasyāmitābhasya dhṛtājñaḥ karuṇāmayaḥ /
lokadhātoḥ sukhāvatyāḥ sattvānuddhartumāgataḥ //
sāṃprataṃ narake 'vīcau sattvān tenābhipācitān /
prasamīkṣya samuddhartuṃ prasārayan karānāgataḥ //
tatprabhā narake tatra spṛṣṭvā sarvān sukhānvitān /
kṛtvā tataḥ samuddhatya samavabhāsya sarvataḥ //
ihāgatā imāstasya lokeśasyātmajāḥ prabhāḥ //
evamasau mahāsattvo mahatpuṇyasamṛddhimān /
ihāpi pāpinaḥ sattvān samuddhartuṃ samāgataḥ //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa sugatātmajaḥ /
dhimān sarvanīvaraṇaviṣkambhī vismayānvitaḥ //
bhagavantaṃ munīndraṃ taṃ samālokya sakautukaḥ /
lokeśapuṇyamāhātmyaṃ praṣṭumevamabhāṣata //
bhagavannake 'vīcau mahānagniḥ sadojvalaḥ /
vīcirna jñāyate tasya jvālā yā mahadarcciṣaḥ //
tatkathaṃ sa mahāsattvo lokeśvaraḥ kṛpānvitaḥ /
tatra sattvān samuddhartuṃ praviśati jagadguruḥ //
yatra prākāraparyantamayomayaṃ mahītalam /
mahadagnikhadā tatra projvalāgniśikhākulā //
tasyāṃ saṃsthāpitā kumbhī mahatī tailapūritā /
tasyāṃ sattvā durātmānaḥ pāpiṣṭhā duritāratāḥ /
aprameyā asaṃkhyeyāḥ kvāthamānā divāniśam /
khidyatyahne viśīrṇāṃgāstiṣṭhinte prāṇinaḥ kharāḥ //
evaṃ te prāṇino duṣṭā asahyavedanāturāḥ /
svaduṣkṛtān abhibhuṃjantastiṣṭhinti pāritāpitāḥ //
tatrāpyasau mahāsattvo lokenātho jinātmajaḥ /
praviṣṭaḥ kathamuddhatya saṃpreṣayecca tān kuha //
bhagavan sarvavicchāstaretatsarvaṃ suvistaram /
samādiśya bhavānasmān prabodhayitumarhasi //
iti saṃprārthite tena bodhisattvena dhīmatā /
bhagavānstaṃ mahāsattvaṃ samālokyaivamādiśat //
sādhu śṛṇu mahāsattva samādhāya yadīcchasi /
lokeśvararddhimāhātmyaṃ pravakṣyāmi jagaddhite //
tadyathā bhūpatī rājā cakravartī nṛpādhipaḥ /
mahadrājyarddhisaṃpannamahotsāhaiḥ samanvitaḥ //
vasantasamaye rantuṃ sarvatra puṣpamaṇḍite /
mahodyāne manoramye praviśati pramoditaḥ //
tathā sa trijagannātha puṇyarddhiśrīsamanvitaḥ /
tatrāvīcau samālokya praviśati prabhāsayan //
tasya kāye 'nyathābhāvaṃ bhavati naiva kiṃcana /

sukhameva mahānandamahotsāpramodanam //
yadā sa trijagannāthaḥ svadeharaśmimutsṛjan /
tadavīcimukrāntaścarate saṃprabhāsayan //
tadādau nirayo 'vīcirmahadagniśikhākulaḥ /
śītībhūto mahānandaṃ sukhāṃgo bhavati kṣaṇāt //
yamapālāstadāalokya saṃvegodvignamānasāḥ /
kimatrāśubhanaimittaṃ jātamiti viṣāditāḥ //
ko devo 'tra mahāvīro daityo vā samupāgataḥ /
ityuktvā te ca taddraṣṭuṃ pracarante samantataḥ //
tatra taṃ samupāsīnaṃ divyarupaṃ mahatprabham /
saumyarupaṃ subhadrāṃgaṃ divyālaṃkāramaṇḍitam //
mahacchrīmaṇisaṃyuktaṃ jaṭāmakuṭaśobhitam /
paśyante te samālokya tiṣṭhante vismayānvitāḥ //
tato 'sau sarvapālendro lokeśvaro jinātmajaḥ /
saṃbhāsayan viśuddhābhaiḥ praviśate vilokayan //
yadā tatra praviṣṭo 'sau bodhisattvajagatprabhuḥ /
tadā tatra mahāpadmaṃ prādurbhūtaṃ prabhāsvaram //
saptaratnamayaṃ tatra samāśritya sa tiṣṭhati /
tadā visphoṭitā kumbhī sā so 'pi praśamito 'nalaḥ //
tatrānalakhadāmadhye prādurbhūtaṃ sarovaram /
tadā te pāpinaḥ sattvāstadraśmisparśatāśrayāḥ //
nirgatavedanāduḥkhā mahatsaukhyasamanvitāḥ /
vismitāḥ suprasannātmāḥ saṃpaśyante tamīśvaram //
samīkṣya sahasopetya kṛtāṃjalipuṭā mudā /
tatpādābje praṇatvā te stutvā bhajanta ādarāt //
tataḥ sarve 'pi te sattvā niḥśeṣatyaktapātakāḥ /
śuddhāṃgā vimalātmānaḥ saṃprayānti sukhāvatīm //
sukhāvatyāṃ ca te sarve saṃgatāḥ saṃpramoditāḥ /
munīndrasyāmitābhasya sarvadā śaraṇaṃ gatāḥ /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcarante jagaddhite //
tadā narakapārāste sarva udvignamānasāḥ /
vilokya taṃ mahāścaryaṃ savismayabhayākulāḥ /
pragṛhya svasvaśayāṇi palāyante tato drutam //
tataste sahasā gatvā yamarājasya sannidhau /
praṇatvetatpravṛtāntaṃ nivedayanti vistaram //
tairniveditamākarṇya yamarājo 'tivismitaḥ /
purataḥ samupāmantrya pṛcchate tān samādarāt //
kimevaṃ yūyamāyātāḥ sarve 'pyudvignamānasā /
kuto bhayaṃ samāyātaṃ keta yuyaṃ prakheṭitāḥ //
sarvametatpravṛttāntaṃ yuyaṃ me yadi bhaktikāḥ /

vistareṇa samāakhyātumarhatha me punaḥ punaḥ //
ityukte yamarājena sarve te yamakiṃkarāḥ /
praṇatvā yamarājaṃ ca nivedayanti vistarāt //
yatkhalu deva jānīyādbhavāneva jagatprabhuḥ /
tatrāvīcau mahotpātaṃ jāyete tannigadyate //
prathamaṃ tasmin sugandhaścarate śītalo 'nilaḥ /
tataḥ prahlādinī kāntirbhāsayanti samāgatāḥ //
tatprabhāsparśitaḥ so 'gniravīcirapi śāmyate /
tato visphoṭitā kumbhī khaṇḍībhūtā vicūrṇitā //
tatrāpyagnikhadāmadhye prādurbhūtaṃ sarovaram /
tatastatra mahāsattvaḥ kāmarupo 'tisundaraḥ //
bhadramūrttirviśuddhātmā jaṭāmakuṭaśobhitaḥ /
śrīmān maharddhiko dhīro divyālaṃkāramaṇḍitaḥ //
dayākāruṇyabhadrāṃśaḥ śītaraśmiprabhāsvaraḥ /
samīkṣan pāpinassattvān praviśate prabhāsayan //
tadā tatra mahāpadmaṃ saptaratnasamujjvalam /
prādurbhūtaṃ tadāśritya tiṣṭhate sa prabhāsayan //
tamāsīnaṃ samālokya pāpinaste savismayāḥ /
upetya śaraṇaṃ gatvā sambhajante samādarāt //
tataste prāṇinaḥ sarve śudhakāyāḥ pramoditāḥ /
tatpādābje praṇatiṃ kṛtvā sarve yānti tataścyutāḥ //
ityasau narako 'vīcirniḥśeṣaṃ pralayaṃ gataḥ /
tadatra deva saṃvīkṣya vicārayitumarhati //
iti tairniveditaṃ śrūtvā yamarājaḥ sa vismitaḥ /
kimetadadbhutaṃ jātamityuktvaivaṃ vicintate //
ko 'sau devaḥ samāyāta īdṛgrūpo maharddhikaḥ /
maheśvaro 'thavā viṣṇurbrahmātha tridaśādhipaḥ //
vāḍavo vā mahānagnirutthitaḥ pralaye yathā /
gandharvo vā surendro vā kinnaro vātha rākṣasaḥ //
kimutthito mahāvāyurativīryaparākramaḥ /
yakṣo vātha mahāsattvo vajrapāṇiḥ sa guhyarāṭ //
rākṣasendro mahāvīro rāvaṇo mama spardhī ca /
yakṣādhipo mahāvīro rājarājo 'thavānyataḥ //
kiṃ vā bhūteśvaro rudra īśānaḥ pramathādhipaḥ /
ko 'sti lokādhipa vīra īdṛgbalasamṛddhimān //
eteṣāmapi sarveṣāṃ mahadvīryānubhāvinī //
īdṛgviryaprāabhāvo hi kasyacinnaiva dṛśyate //
athavā tāpasaḥ kaścidṛṣirvāpi narādhipa /
tapaḥsiddhibalādhānamahadvīryamṛddhimān //
kasya devasya devyā vā kasyā vā bhaktimān kṛtī /

sādhako varamāsādya māmapi jetumāgataḥ //
kastadanyo mahāvīryaḥ puruṣo vidyate kuha /
yo 'vīciṃ vahinamujjvālaṃ śamayituṃ praśaknuyāt //
īdṛksattvo maheśākhyo mahatpuṇyasamṛddhimān /
naivātra dṛśyate kvāpi traidhātubhuvaneṣvapi //
evaṃ vicintya santrasto yamarāṭ so 'tivismitaḥ /
avīcau narake tatra paścate divyacakṣuṣā //
tatra ratnayodārapadmāsanasamāśritam /
divyātisundaraṃ kāntaṃ divyālaṃkārabhūṣitam //
samantabhadrarupāṃgaṃ jaṭāmaṇikirīṭinam /
saumyakāntiprabhāsantaṃ saumyaṃ puṇyaguṇāśrayam //
taṃ śrīmantaṃ samālokya lokeśvaraṃ jinātmajam /
bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ viditvā sa pramoditaḥ //
yamarāṭ sahasotthāya tvaraṃstatra samāgataḥ /
umetya sāṃjalirnatvā stautyevaṃ taṃ jinātmajam //
namaste bodhisattvāya mahāsattvāya tāyine /
āryāavalokiteśāya maheśvarāya suśrīye //
padmaśrībhūṣitāṃgāya saddharmavaradāya te /
namo vaṃśakarāya bhuvaradṛṣṭikarāya te //
sarvadā jagadāśvāsavaradānapradāya ca /
śatasahastrahastāya koṭīlakṣaṇāya ca //
asaṃkhyānantarupāya viśvarupāya te namaḥ /
sarvabhūtātmarupāya ādināthāya te namaḥ //
vaḍavāmukhaparyantaśaśidigānanāya ca /
sarvadharmānurupāya dharmapriyāya siddhaye //
sarvasattvamahaduḥkhasaṃmokṣaṇakarāya ca /
matsyādyambujajantūnāmāśvāsanakarāya ca /
jñānarāśyuttamāṃgāya dharmārthapriyadāyene /
ratnaśrībhūṣitāṃgāya sadguṇaśrīpradāya ca //
sarvanarakabhūmīnāṃ saṃśoṣaṇakarāya ca /
jñānaśrīsaṃprabhāsāya jñānalakṣmīpradāya ca //
sāmaraiḥ sāsurendraiśca lokaiḥ saṃpūjitāya ca /
namaskṛtāya sabhaktyā vanditāya namassadā //
abhayadānadattāya pāramitopadeśine //
sūryarocanadīptāya dharmadīpaṃkarāya ca //
kāmarupāya gandharvasurupāya surupiṇe /
hemanagādhiruḍhāya paramārthayogaṃ bibhrate //
abdhigambhīradharmāya saṃmukhadarśanāya ca /
sarvasamādhiprāptāya svabhiratikarāya ca //
saṃvicchuritagātrāya munipuṃgavarupiṇe /

vadhyabandhanabaddhānāṃ saṃmokṣaṇakarāya ca //
sarvabhāvasnurupāya samupacitakāraṇe /
bahuparijanāḍhyāya cintāmaṇisarupiṇe //
nirvāṇamārgasaṃcārasaṃdarśanapradāya ca /
bhūtapretapiśācādinilayocchoṣakāriṇe //
chatrībhūtāya lokānāṃ traidhātukanivāsinām /
sarvādhivyādhiyuktānāṃ parimocanakāriṇe //
nandopanandanāgendranāgeyajñopavītabibhrate //
śrīmato 'moghapāśasya rupasandarśanāya ca /
sarvamantraguṇābhijñaprāptāya sadguṇāya ca //
vajrapāṇimahāyakṣavidrāpaṇakarāya ca /
trailokyaduṣṭasattvānāṃ bhīṣaṇamūrtidhāriṇe //
bhūtavetāḍakumbhāṇḍarakṣoyakṣādibhīdade /
nīlotpalasunetrāya gambhīradhīrabuddhaye //
sarvavidyādhināthāya sarvakleśāpahāriṇe /
vividhadharmasaṃbodhimārgopacitāya ca //
mokṣamārgābhiruḍhāya prabaladharmabibhrate /
prāptasaṃbodhisaccittasanmārgopacitāya ca //
pretādidurgatikleśaparimokṣaṇakarāya ca /
paramāṇurajosaṃkhyaṃ samādhiṃ dadhate namaḥ //
namaste lokanāthāya bodhisatvāya te sadā /
mahāsattvāya saddharmaguṇasaṃpattidāyine //
namāmi te jagacchāstaḥ sadāhaṃ śaraṇaṃ vrajan /
bhajāni satataṃ bhaktyā tatprasīda jagatprabho //
kṣantavyaṃ me 'parādhatvaṃ yanmayāpakṛtaṃ bhavet /
adyārabhya sadā śāstarbhave tvaccharaṇāśrītaḥ //
bhavadājñāṃ śiro dhṛtvā cariṣyāmi jagaddhite /
tathātrāhaṃ kariṣyāmi bhavatā diśyate yathā //
tad bhavān me sadālokya prasīdatu jagatprabho /
bhavadabhimataṃ kāryaṃ taskariṣyāmyahaṃ bhave //
ityevaṃ dharmarājo 'sau stutvā saṃprārthayan mudā /
taṃ punaḥ sāṃjalirnatvā samupatiṣṭhate punaḥ //
tato lokeśvaro 'sau taṃ dharmarājaṃ vilokayan /
samādiśati saṃbodhimārge niyoktumādarat //
yama tvaṃ dharmarājo 'si sarvalokānuśāsakaḥ /
tatsampadbhirgayitvaiva sattvān dharme 'nuśāsaya //
ye cāpi prāṇino duṣṭāḥ pāpiṣṭhā api durdhiyaḥ /
te 'pi dharme pratiṣṭhāpya bodhayitvā prayatnataḥ //
ye cāpi śraddhayā bhaktyā triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
bhajanti sarvadā nityaṃ saṃbodhidharmavāṃchinaḥ //

te sarve 'pi samālokya pālanīyāstvayā sadā //
bodhayitvā samālokya pālanīyāstvāyra sadā //
bodhayitvā ca te sarve cārayitvā śubhe vrate /
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣaṇīyāḥ sukhāvatīm //
ye cāpi pāpino duṣṭāstānapi tvaṃ prayatnataḥ /
prabodhaya samālokya cārayasva śubhe sadā //
ityevaṃ me vacanaṃ śrutvā saṃbodhiṃ yadi vāṃchasi /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcarasva jagaddhite //
yadyevaṃ kuruṣe loke dayādharmaṃ samācaran /
dharmarājābhidhānaṃ te yathārthyasaphalaṃ vrajet //
ityevaṃ samupādiṣṭaṃ tena lokeśvareṇa saḥ /
dharmarājaḥ samākarṇya tatheti paribudhyate //
tataḥ sa dharmarājastaṃ lokeśvara jinātmajam /
samīkṣya sāṃjalirnatvā saṃprayāti svamālayam //
tato 'sau lokanātho 'pi saṃprasthiti kṛpākulaḥ /
anyatrāpi samuddhartuṃ sattvān saṃcarate punaḥ //
// ityavīcisaṃśoṣaṇadharmarājābhibodhanaprakaraṇam //
3. sūcīmukhodara parvata pretoddhāraṇa prakaraṇa
atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī sugatātmajaḥ /
bodhisattvo munīndraṃ taṃ saṃpaśyaṃcaivamabravīt //
kadāsau bhagavaṃchāstar lokeśvaro jinātmajaḥ /
bodhisattva ihāgacchettatsamādeṣṭumarhati //
iti taduktamākarṇya bhagavān sa munīśvaraḥ /
bodhisattvaṃ tamālokya punarevaṃ samādiśat //
asau śrīmān mahāsattvaḥ kulaputra tataścaran /
pretalokān samuddhartuṃ pretālaye 'bhigacchati //
tatra pretālaye gatvā pretān paśyan sa dūrataḥ /
śītaraśmi samutsṛjya praviveśa prabhāsayan //
tadraśmīḥ saṃprabhāsantīḥ samavabhāsya sarvataḥ /
tatpretabhuvanaṃ sarvaṃ karoti śītatānvitam //
tadā te pretikāḥ sarve śītaraśmisamanvitāḥ /
kimetaditi saṃcintya tiṣṭhanti vismayānvitāḥ //
yadā tatra praviṣṭo 'sau lokeśvaraḥ prabhāsayan /
tadā vajrāśanirbhūmi upaśāntā samantataḥ //
tadadbhutaṃ samāalokya dvārapālaḥ sa vismitaḥ /
kimatetaditi saṃcintya lohitākṣo vilokayan //
utthāya sahasādāya kālakūṭamahāviṣam /
bhiṇḍipālaṃ dhanurbāṇaṃ dhṛtvā saṃtrasate ruṣā //
tatra taṃ ratnapadmasthaṃ śītaraśmiprabhāsvaram /
vilokyāsau mahāraudracitto 'pi vismayānvitaḥ //

tadraśmisaṃparispṛṣṭaḥ kāruṇyacittamāptavān /
svapāpasādhanaṃ karma saṃbhāvyaivaṃ vicintate //
dhigmāṃ yadīdṛśe pāpasādhane duṣṭakarmaṇi /
saṃrakto dvārapālo 'tra bhūtvā karomi pāpakān //
naiva me īdṛśaṃ karma pālayataḥ śubhaṃ bhavet /
nūnametanmahatpāpafalaṃ tuhyāṃ bhave sadā //
kimīdṛgkarma sādhavyaṃ kevaladuḥkhasādhanam /
tadahaṃ nātra tiṣṭheyaṃ hyuktvā gehaṃ vrajānyapi //
iti vicintya sa dvārapālo 'tikaruṇānvitaḥ /
puratastaṃ mahāsattvaṃ praṇatvā carate tataḥ //
tatra taṃ samupāyātaṃ sudhāṃśusaṃprabhāsitam /
samīkṣya pretikāḥ sarve dhāvanti purato drutam //
tasya te pura āgatya kṣutpipāsāgnitāpitāḥ /
pānīyamabhiyācantastiṣṭhanti parivṛtya vai //
tān dṛṣṭvā sa mahāsattvaḥ sūcīmukhānagodarān /
dagdhasthūṇāśrayānasthiyantravadatimūrcchitān //
svakeśaromasaṃcchannāḥ kṛśāṃgān vikṛtānanān /
kṣuptipāsāgnisandagdhān viṇmūtraśleṣmabhojinaḥ //
īdṛśān pāpino duṣṭān pretān sarvān vilokayan /
tebhyo 'tikaruṇārtātmā dādatyabjādbhavaṃ jalam //
tadambu te nipīyāpi pretāssarve na tṛptitāḥ /
bhūyo 'pi pātumicchanta upatiṣṭhinta tatpuraḥ //
tānatṛptān samālokya lokeśo 'tidayākulaḥ /
daśabhyaḥ svāṃgulībhyo 'pi niścārayati nimnagāḥ //
tacchravantīḥ samālokya sarve te pretikā mudā /
yathecchā saṃpibanto 'pi naiva tṛptisamāgatāḥ //
bhūyo 'pi pātumicchantaḥ sarve te samupāśritāḥ /
tamevaṃ samupālokya vibhramante tṛṣāturāḥ //
bhramatastān vilokyāsau lokeśo 'tidayānvitaḥ /
daśapādāṃgulībhyo 'pi niśyārayati cāparāḥ //
tāśca mahānadīrdṛṣṭvā pretāssarve 'pi te mudā /
samupetya pibanto 'pi naiva tṛptiṃ samāgatāḥ //
tānatṛtān vilokyāsau lokeśo 'tikṛpānvitaḥ /
sarvebhyo romakūpebhyo niścārayati cāpagāḥ //
tāṃścāpi te samālokya sarvāpretāḥ tṛiṣārditāḥ /
sahasā samupāśrītya prapibante yathepsitam //
yadā tea pretikāḥ sarve tadudakaṃ sudhānibham /
aṣṭāṃgaguṇasaṃpannaṃ pibantyāsvādhyamoditāḥ //
tadā sarve 'pi te pūrṇagātrā vipulakaṇṭhakāḥ /
paripuṣṭendriyāstṛptā bhavanti saṃpramoditāḥ //