Gopatha Brahmana · Chapter 9

(GBr_2,3.23col) ity atharvavede gopathabrāhmaṇottarabhāge tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ ||
(GBr_2,4.1a) oṃ <kayā naś citra ā bhuvat [ṚV 4.31.1, ŚS 20.124.1]> <kayā tvaṃ na ūtyā [ṚV 8.93.19]>_iti maitrāvaruṇasya stotriyānurūpau
(GBr_2,4.1b) <kas tam indra tvāvasum [ṚV 7.32.14]> iti bārhataḥ pragāthas
(GBr_2,4.1c) tasyopariṣṭād brāhmaṇam_
(GBr_2,4.1d) <sadyo ha jāto vṛṣabhaḥ kanīnaḥ [ṚV 3.48.1]>_ity ukthamukham
(GBr_2,4.1e) <evā tvām indra vajrinn atra [ṚV 4.19.1]>_iti paryāsaḥ_
(GBr_2,4.1f) <uśannu ṣu ṇaḥ sumanā upāke [ṚV 4.20.4]>_iti yajati_
(GBr_2,4.1g) etām eva tad devatāṃ yathābhāgaṃ prīṇāti
(GBr_2,4.1h) vaṣaṭkṛtyānuvaṣaṭkaroti
(GBr_2,4.1i) praty evābhimṛśante [ed. seems to give evābhimṛśanta]
(GBr_2,4.1j) nāpyāyayanti
(GBr_2,4.1k) na hy anārāśaṃsāḥ sīdanti

(GBr_2,4.2a) <taṃ vo dasmam ṛtīṣahaṃ [ṚV 8.88.1, ŚS 20.9.1]> <tat tvā yāmi suvīryam [ṚV 8.3.9, ŚS 20.9.4]> iti brāhmaṇācchaṃsina stotriyānurūpau_
(GBr_2,4.2b) <ud u tye madhumattamā giraḥ [ṚV 8.3.15, ŚS 20.59.1]>_iti bārhataḥ pragāthaḥ
(GBr_2,4.2c) paśavo vai pragāthaḥ
(GBr_2,4.2d) paśavaḥ svaraḥ
(GBr_2,4.2e) paśūnām āptyai_
(GBr_2,4.2f) ato madhyaṃ vai sarveṣāṃ chandasāṃ bṛhatī
(GBr_2,4.2g) madhyaṃ mādhyaṃdinaṃ savanānām_
(GBr_2,4.2h) tan madhyenaiva madhyaṃ samardhayati_
(GBr_2,4.2i) <indraḥ pūrbhid ātirad dāsam arkaiḥ [ṚV 3.34.1, ŚS 20.11.1]>_ity ukthamukham
(GBr_2,4.2j) <ud u brahmāṇy airata śravasyā [ṚV 7.23.1, ŚS 20.12.1]>_iti paryāsaḥ_
(GBr_2,4.2k) <eved indraṃ vṛṣaṇaṃ vajrabāhum [ṚV 7.23.6a, ŚS 20.12.6a]> iti paridadhāti
(GBr_2,4.2l) <vasiṣṭhāso abhy arcanty arkaiḥ [ṚV 7.26.6b, ŚS 20.12.6b]>_iti_
(GBr_2,4.2m) annaṃ vā arkaḥ_
(GBr_2,4.2n) annādyam evāsmai tat paridadhāti
(GBr_2,4.2o) <sa na stuto vīravad dhātu gomat [ṚV 7.26.6c, ŚS 20.12.6c]>_iti
(GBr_2,4.2p) annaṃ vā arkaḥ_iti
(GBr_2,4.2q) prajāṃ caivāsmai tat paśūṃś cāśāste
(GBr_2,4.2r) <yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ [ṚV 7.26.6d, ŚS 20.12.6d]>_iti svastimatī rūpasamṛddhā
(GBr_2,4.2s) etad vai yajñasya samṛddhaṃ yad rūpasamṛddhaṃ yat karma kriyamāṇam ṛgyajurvābhivadati
(GBr_2,4.2t) svasti tasya yajñasya pāram aśnute ya evaṃ veda yaś caivaṃvidvān brāhmaṇācchaṃsy etayā paridadhāti_
(GBr_2,4.2u) <ṛjīṣī vajrī vṛṣabhas turāṣāṭ [ṚV 5.40.4, ŚS 20.12.7]>_iti yajati_ [ed. ṛjiṣī, corrected p. 302]
(GBr_2,4.2v) etām eva tad devatāṃ yathābhāgaṃ prīṇāti
(GBr_2,4.2w) vaṣaṭkṛtyānuvaṣaṭkaroti
(GBr_2,4.2x) praty evābhimṛśante
(GBr_2,4.2y) nāpyāyayanti
(GBr_2,4.2z) na hy anārāśaṃsāḥ sīdanti

(GBr_2,4.3a) <tarobhir vo vidadvasum [ṚV 8.66.1]>_<taraṇir it siṣāsati [ṚV 7.32.20]>_ity acchāvākasya stotriyānurūpau_
(GBr_2,4.3b) <ud in nv asya ricyate [ṚV 7.32.12, ŚS 20.59.3]>_iti bārhataḥ pragāthas
(GBr_2,4.3c) tasyoktaṃ brāhmaṇam_
(GBr_2,4.3d) <bhūya id vāvṛdhe vīryāya [ṚV 6.30.1]>_ity ukthamukham
(GBr_2,4.3e) <imām ū ṣu prabhṛtiṃ sātaye dhāḥ [ṚV 3.36.1]>_iti paryāsas
(GBr_2,4.3f) tasya daśamīm uddharati
(GBr_2,4.3g) ghorasya vā āṅgirasasyaitad ārṣaṃ ned yajñaṃ nirdahec chasyamānam_
(GBr_2,4.3h) <pibā vardhasva tava ghā sutāsaḥ [ṚV 3.36.3]>_iti yajati_
(GBr_2,4.3i) etām eva tad devatāṃ yathābhāgaṃ prīṇāti
(GBr_2,4.3j) vaṣaṭkṛtyānuvaṣaṭkaroti
(GBr_2,4.3k) praty evābhimṛśante
(GBr_2,4.3l) nāpyāyayanti
(GBr_2,4.3m) na hy anārāśaṃsāḥ sīdanti

(GBr_2,4.4a) athādhvaryo śaṃsāvom iti stotriyāyānurūpāya pragāthāyokthamukhāya paridhānīyāyā iti pañca kṛtva āhvayante
(GBr_2,4.4b) pañcapadā paṅktiḥ
(GBr_2,4.4c) pāṅkto yajñaḥ
(GBr_2,4.4d) sarva aindrāṇi traiṣṭubhāni śaṃsanti_
(GBr_2,4.4e) aindraṃ hi traiṣṭubhaṃ mādhyaṃdinaṃ savanam_
(GBr_2,4.4f) sarve samavatībhiḥ paridadhati
(GBr_2,4.4g) tad yat samavatībhiḥ paridadhaty anto vai paryāso 'nta udarkaḥ_
(GBr_2,4.4h) antenaivāntaṃ paridadhati
(GBr_2,4.4i) sarve madvatībhir yajanti
(GBr_2,4.4j) tad yan madvatībhir yajanti sarve sutavatībhiḥ pītavatībhir abhirūpābhir yajanti
(GBr_2,4.4k) yad yajñe 'bhirūpaṃ tat samṛddham_
(GBr_2,4.4l) sarve 'nuvaṣaṭkurvanti
(GBr_2,4.4m) sviṣṭakṛtvānuvaṣaṭkāraḥ_
(GBr_2,4.4n) net svikṛta antarayāmeti_
(GBr_2,4.4o) antarikṣaloko mādhyaṃdinaṃ savanam_
(GBr_2,4.4p) tasya pañca diśaḥ
(GBr_2,4.4q) pañcokthāni mādhyaṃdinasya savanasya
(GBr_2,4.4r) sa etaiḥ pañcabhir ukthair etāḥ pañca diśa āpnoty etāḥ pañca diśa āpnoti

(GBr_2,4.5a) atha yadaupāsanaṃ tṛtīyasavana upāsyante pitṝn eva tena prīṇāti_
(GBr_2,4.5b) upāṃśu pātnīvatasyāgnīdhro yajati
(GBr_2,4.5c) reto vai pātnīvataḥ_
(GBr_2,4.5d) upāṃśv iva vai retaḥ sicyate
(GBr_2,4.5e) tan nānuvaṣaṭkaroti ned retaḥ siktaṃ saṃsthāpayānīti_
(GBr_2,4.5f) asaṃsthitam iva vai retaḥ siktaṃ samṛddham_
(GBr_2,4.5g) saṃsthā vā eṣā yad anuvaṣaṭkāras
(GBr_2,4.5h) tasmān nānuvaṣaṭkaroti
(GBr_2,4.5i) neṣṭur upasthe dhiṣṇyānte vāsīno bhakṣayati
(GBr_2,4.5j) patnībhājanaṃ vai neṣṭā_
(GBr_2,4.5k) agnīt patnīṣu reto dhatte
(GBr_2,4.5l) retasaḥ siktāḥ prajāḥ prajāyante
(GBr_2,4.5m) prajānāṃ prajananāya
(GBr_2,4.5n) prajāvān prajanayiṣṇur bhavati
(GBr_2,4.5o) prajātyai
(GBr_2,4.5p) prajāyate prajayā paśubhir ya evaṃ veda

(GBr_2,4.6a) atha śākalāñ juhvati
(GBr_2,4.6b) tad yathāhir jīrṇāyās tvaco nirmucyeteṣīkā vā muñjād evaṃ haivaite sarvasmāt pāpmanaḥ saṃpramucyante ye śākalāñ juhvati
(GBr_2,4.6c) droṇakalaśe dhānā bhavanti
(GBr_2,4.6d) tāsāṃ hastair ādadhati
(GBr_2,4.6e) paśavo vai dhānās
(GBr_2,4.6f) tā āhavanīyasya bhasmānte nivapanti
(GBr_2,4.6g) yonir vai paśūnām āhapanīyaḥ
(GBr_2,4.6h) sva evaināṃs tad goṣṭhe nirapakrame nidadhati_
(GBr_2,4.6i) atha savyāvṛto 'psu somān āpyāyayanti
(GBr_2,4.6j) tān hāntarvedyāṃ sādayanti
(GBr_2,4.6k) tad dhi somasyāyatanam_
(GBr_2,4.6l) cātvālād apareṇādhvaryuś camasān adbhiḥ pūrayitvodīcaḥ prāṇidhāya haritāni tṛṇāni vyavadadhāti
(GBr_2,4.6m) yadā vā āpaś cauṣadhayaś ca saṃgacchante 'tha kṛtsnaḥ somaḥ saṃpadyate
(GBr_2,4.6n) tā vaiṣṇavy arcā ninayanti
(GBr_2,4.6o) yajño vai viṣṇuḥ_
(GBr_2,4.6p) yajña evainam antataḥ pratiṣṭhāpayati_
(GBr_2,4.6q) atha yadbhakṣaḥ pratinidhiṃ kurvanti mānuṣenaivainaṃ tad bhakṣeṇa daivaṃ bhakṣam antardadhati

(GBr_2,4.7a) pūtir vā eṣo 'muṣmiṃl loke 'dhvaryuṃ ca yajamānaṃ cābhivahati
(GBr_2,4.7b) tad yad enaṃ dadhnānabhihutyāvabhṛtham upahareyur yathā kuṇapaṃ vāty evam evainaṃ tat karoti_
(GBr_2,4.7c) atha yad enaṃ dadhnābhihutyāvabhṛtham upaharanti sarvam evainaṃ sayoniṃ saṃtanute
(GBr_2,4.7d) samṛddhiṃ saṃbharanti_
(GBr_2,4.7e) <abhūd devaḥ savitā vandyo nu naḥ [ṚV 4.54.1]>_iti juhoti
(GBr_2,4.7f) sarvam evainaṃ saparvāṇaṃ saṃbharati [ed. avainaṃ]
(GBr_2,4.7g) tisṛbhis
(GBr_2,4.7h) trivṛd dhi yajñaḥ_
(GBr_2,4.7i) drapsavatībhir abhijuhoti
(GBr_2,4.7j) sarvam evainaṃ sarvāṅgaṃ saṃbharati
(GBr_2,4.7k) saumībhir abhijuhoti
(GBr_2,4.7l) sarvam evainaṃ sātmānaṃ saṃbharati
(GBr_2,4.7m) pañcabhir abhijuhoti
(GBr_2,4.7n) pāṅkto yajñaḥ_
(GBr_2,4.7o) yajñam evāvarunddhe
(GBr_2,4.7p) pāṅktaḥ puruṣaḥ
(GBr_2,4.7q) puruṣam evāpnoti
(GBr_2,4.7r) pāṅktāḥ paśavaḥ
(GBr_2,4.7s) paśuṣv eva pratitiṣṭhati
(GBr_2,4.7t) pratitiṣṭhati prajayā paśubhirya evaṃ veda

(GBr_2,4.8a) agnir vāva yama iyaṃ yamī
(GBr_2,4.8b) kusīdaṃ vā etad yamasya yajamāna ādatte yad oṣadhībhir vediṃ stṛṇāti
(GBr_2,4.8c) tāṃ yad anupoṣya prayāyād yātayerann enam amuṣmiṃl loke
(GBr_2,4.8d) yame yat kusīdam <apamityam apratīttam [PS 16.49.10, ŚS 6.117.1, VaitS 24.15]> iti vedim upoṣati_
(GBr_2,4.8e) ihaiva sanyamaṃ kusīdaṃ niravadāyānṛṇo bhūtvā svargaṃ lokam eti
(GBr_2,4.8f) <viśvalopa viśvadāvasya tvāsañ juhomi [TS 3.3.8.2, VaitS 24.16]>_ity āha hotādvā
(GBr_2,4.8g) yajamānasyāparābhāvāya
(GBr_2,4.8h) yad u miśram iva caranty añjalinā saktūn pradāvye juhuyāt_
(GBr_2,4.8i) eṣa ha vā agnir vaiśvānaro yat pradāvyaḥ
(GBr_2,4.8j) svasyām evainaṃ tad yonyāṃ sādayati

(GBr_2,4.9a) ahnāṃ vidhānyām ekāṣṭakāyām apūpaṃ catuḥśarāvaṃ paktvā prātaretena kakṣam upoṣet_
(GBr_2,4.9b) yadi dahati puṇyasamaṃ bhavati
(GBr_2,4.9c) yati na dahati pāpasamaṃ bhavati_
(GBr_2,4.9d) etena ha sma vā aṅgirasaḥ purā vijñānena dīrghasatttram upayanti
(GBr_2,4.9e) yo ha vā upadraṣṭāram upaśrotāram anukhyātāram eva vidvān yajate sam amuṣmiṃl loka iṣṭāpūrtena gacchate_
(GBr_2,4.9f) agnir vā upadraṣṭā
(GBr_2,4.9g) vāyur vā upaśrotā_
(GBr_2,4.9h) ādityo vā anukhyātā
(GBr_2,4.9i) tān ya evaṃvidvān yajate sam amuṣmiṃl loka iṣṭāpūrtena gacchate_
(GBr_2,4.9j) <ayaṃ no nabhasas patiḥ [PS 19.16.17, ŚS 6.79.1, cf. TS 3.3.8.5]>_ity āha_
(GBr_2,4.9k) agnir vai nabhasas patiḥ_
(GBr_2,4.9l) agnim eva tad āhaitaṃ no gopāyeti
(GBr_2,4.9m) <sa tvaṃ no nabhasas patiḥ [cf. TS 3.3.8.6]>_ity āha
(GBr_2,4.9n) vāyur vai nabhasas patiḥ_
(GBr_2,4.9o) vāyum eva tad āhaitaṃ no gopāyeti
(GBr_2,4.9p) <deva saṃsphāna [TS 3.3.8.6]>_ity āha_
(GBr_2,4.9q) ādityo vai devaḥ saṃsphānaḥ_
(GBr_2,4.9r) ādityam eva tad āhaitaṃ no gopāyeti_
(GBr_2,4.9s) <ayaṃ te yoniḥ [PS 3.34.1, ŚS 3.20.1]>_ity araṇyor agniṃ samāropayet
(GBr_2,4.9t) tad āhur yad araṇyoḥ samārūḍho naśyed ud asyāgniḥ sīdet
(GBr_2,4.9u) punarādheyaḥ syād iti
(GBr_2,4.9v) yā te agne yajñiyā tanūs tayā me hy āroha tayā me hy āviśa_
(GBr_2,4.9w) ayaṃ te yonir ity ātmann agnīn samāropayet_
(GBr_2,4.9x) eṣa ha vā agner yoniḥ
(GBr_2,4.9y) svasyām evainaṃ tad yonyāṃ sādayati

(GBr_2,4.10a) yo ha vā agniṣṭomaṃ sāhnaṃ vedāgniṣṭomasya sāhnasya sāyujyaṃ salokatām aśnute ya evaṃ veda
(GBr_2,4.10b) yo ha vā eṣa tapaty eṣo 'gniṣṭoma eṣa sāhnas
(GBr_2,4.10c) taṃ sahaivāhnā saṃsthāpayeyuḥ
(GBr_2,4.10d) sāhno vai nāmaiṣaḥ_
(GBr_2,4.10e) tenāsaṃtvaramāṇāś careyuḥ_
(GBr_2,4.10f) yad dha vā idaṃ pūrvayoḥ savanayor asaṃtvaramāṇāś caranti tasmād dhedaṃ prācyo grāmatā bahulāviṣṭāḥ_
(GBr_2,4.10g) atha yad dhedaṃ tṛtīyasavane saṃtvaramāṇāś caranti tasmād dhedaṃ pratyañci dīrghāraṇyāni bhavanti
(GBr_2,4.10h) yathaiva prātaḥsavana evaṃ mādhyaṃdine savana evaṃ tṛtīyasavane_
(GBr_2,4.10i) evam u ha yajamāno 'pramāyuko bhavati
(GBr_2,4.10j) tenāsaṃtvaramāṇāś careyuḥ_
(GBr_2,4.10k) yadā vā eṣa prātar udety atha mandratamaṃ tapati
(GBr_2,4.10l) tasmān mandratamayā vācā prātaḥsavane śaṃset_
(GBr_2,4.10m) atha yadābhyety atha balīyas tapati
(GBr_2,4.10n) tasmād balīyasyā vācā mādhyaṃdine savane śaṃset_
(GBr_2,4.10o) atho yadābhitarām ety atho baliṣṭhatamaṃ tapati
(GBr_2,4.10p) tasmād baliṣṭhatamayā vācā tṛtīyasavane śaṃset_
(GBr_2,4.10q) evaṃ śaṃsed yadi vāca īśīta
(GBr_2,4.10r) vāg ghi śastram_
(GBr_2,4.10s) yayā tu vacottariṇyottariṇyotsaheta samāpanāya tayā pratipadyeta_
(GBr_2,4.10t) etat suśastataram iva bhavati
(GBr_2,4.10u) sa vā eṣa na kadā canāstam ayati nodayati
(GBr_2,4.10v) tad yad enaṃ paścād astam ayatīti manyante 'hna eva tad antaṃ gatvāthātmānaṃ viparyasyate_
(GBr_2,4.10w) ahar evādhastāt kṛṇute rātrīṃ parastāt
(GBr_2,4.10x) sa vā eṣa na kadā canāstam ayati nodayati
(GBr_2,4.10y) tad yad enaṃ purastād udayatīti manyate rātrer eva tad antaṃ gatvāthātmānaṃ viparyasyate
(GBr_2,4.10z) rātrim evādhastāt kṛṇute 'haḥ parastāt
(GBr_2,4.10aa) sa vā eṣa na kadā canāstam ayati nodayati
(GBr_2,4.10bb) na ha vai kadā cana nimrucati_
(GBr_2,4.10cc) etasya ha sāyujyaṃ salokatām aśnute ya evaṃ veda

(GBr_2,4.11a) athāta ekāhasyaiva tṛtīyasavanam_
(GBr_2,4.11b) devāsurā vā eṣu lokeṣu samayatanta
(GBr_2,4.11c) te devā asurān abhyajayam_
(GBr_2,4.11d) te jitā ahorātrayoḥ saṃdhiṃ samabhyavāguḥ
(GBr_2,4.11e) sa hendra uvāceme vā asurā ahorātrayoḥ saṃdhiṃ samabhyavāguḥ
(GBr_2,4.11f) kaś cāhaṃ cemān asurān abhyutthāsyāmahā iti_
(GBr_2,4.11g) ahaṃ cety agnir abravīt_
(GBr_2,4.11h) ahaṃ ceti varuṇaḥ_
(GBr_2,4.11i) ahaṃ ceti bṛhaspatiḥ_
(GBr_2,4.11j) ahaṃ ceti viṣṇus
(GBr_2,4.11k) tān abhyutthāyāhorātrayoḥ saṃdher nirjaghnuḥ_
(GBr_2,4.11l) yad abhyutthāyāhorātrayoḥ saṃdher nirjaghnus tasmād utthā
(GBr_2,4.11m) abhyutthāya ha vai dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ nirhanti ya evaṃ veda
(GBr_2,4.11n) so 'gnir aśvo bhūtvā prathamaḥ prajigāya
(GBr_2,4.11o) yad agnir aśvo bhūtvā prathamaḥ prajigāaya tasmād āgneyībhir ukthāni praṇayanti
(GBr_2,4.11p) yad agnir aśvo bhūtvā prathamaḥ prajigāya tasmāt sākam aśvam_
(GBr_2,4.11q) yat pañca devatā abhyuttasthus tasmāt pañca devatā ukthe śasyante
(GBr_2,4.11r) yā vāk so 'gniḥ_
(GBr_2,4.11s) yaḥ prāṇaḥ sa varuṇaḥ_
(GBr_2,4.11t) yan manaḥ sa indraḥ_
(GBr_2,4.11u) yac cakṣuḥ sa bṛhaspatiḥ_
(GBr_2,4.11v) yac chrotraṃ sa viṣṇuḥ_
(GBr_2,4.11w) ete ha vā etān pañcabhiḥ prāṇaiḥ samīryodasthāpayan_ [ed. samīryudasthāpayan, corr. Patyal]
(GBr_2,4.11x) tasmād u evaitāḥ pañca devatā ukthe śasyante

(GBr_2,4.12a) prajāpatir hy etebhyaḥ pañcabhyaḥ prāṇebhyo 'nyān devān sasṛje
(GBr_2,4.12b) yad u cedaṃ kiṃ ca pāṅktam_
(GBr_2,4.12c) tat sṛṣṭvā vyājvalayat
(GBr_2,4.12d) te hocur devā mlāno 'yaṃ pitā mayobhūḥ [ed. pitāmayo 'bhūḥ, corr. Patyal]
(GBr_2,4.12e) punar imaṃ samīryotthāpayāmeti
(GBr_2,4.12f) sa ha sattvam ākhyāyābhyupatiṣṭhate
(GBr_2,4.12g) yadi ha vā api nirṇiktasyaiva kulasya saṃdhyukṣeṇa yajate sattvaṃ haivākhyāyābhyupatiṣṭate
(GBr_2,4.12h) yo vai prajāpatiḥ sa yajñaḥ
(GBr_2,4.12i) sa etair eva pañcabhiḥ prāṇaiḥ samīryotthāpitaḥ_
(GBr_2,4.12j) ye ha vā enaṃ pañcabhiḥ prāṇaiḥ samīryotthāpayan_
(GBr_2,4.12k) tā u evaitāḥ pañca devatā ukthe śasyante

(GBr_2,4.13a) tad āhur yad dvayor devatayo stuvata indrāgnyor ity atha kasmād bhūyiṣṭhā devatā ukthe śasyanta iti_ [ed. bhūyiṣṭho, corr. Patyal]
(GBr_2,4.13b) anto vā āgnimārutam antar ukthāny anta āśvinam_
(GBr_2,4.13c) kanīyasīṣu devatāsu stuvate tiṣṭheti_
(GBr_2,4.13d) atha kasmād bhūyiṣṭho devatā ukthe śasyanta iti
(GBr_2,4.13e) dve dve ukthamukhe bhavatas tad yad dve dve

(GBr_2,4.14a) atha yad aindrāvāruṇaṃ maitrāvarusyokthaṃ bhavaty aindrābārhaspatyaṃ brāhmaṇācchaṃsina ukthaṃ bhavaty aindrāvaiṣṇāvam acchāvākasyokthaṃ bhavati dve saṃśasyaṃsta aindraṃ ca vāruṇaṃ caikam aindrāvāruṇaṃ bhavati
(GBr_2,4.14b) dve saṃśasyaṃsta aindraṃ ca bārhaspatyaṃ caikam aindrābārhaspatyaṃ bhavati
(GBr_2,4.14c) dve saṃśasyaṃsta aindraṃ ca vaiṣṇavaṃ caikam aindrāvaiṣṇavaṃ bhavati
(GBr_2,4.14d) dve dve ukthamukhe bhavatas
(GBr_2,4.14e) tad yad dve dve

(GBr_2,4.15a) atha yad aindrāvaruṇaṃ maitrāvaruṇasyokthaṃ bhavati_<indrāvaruṇā sutapāv imaṃ sutaṃ somaṃ pibataṃ madyaṃ dhṛtavratau [ŚS 7.58.1, ṚV 6.68.10]>_ity ṛcābhyanūktam_
(GBr_2,4.15b) madvad dhi tṛtīyasavanam
(GBr_2,4.15c) <ehy ū ṣu bravāṇi te [ṚV 6.16.16]>_<āgnir agāmi bhārataḥ [ṚV 6.16.19]>_iti maitrāvaruṇasya stotriyānurūpau
(GBr_2,4.15d) <carṣaṇīdhṛtaṃ maghavānam ukthyam [ṚV 3.51.1]> ity ukthamukham_
(GBr_2,4.15e) tasyopariṣṭād brāhmaṇam
(GBr_2,4.15f) <astabhnād dyām asuro viśvavedāḥ [ṚV 8.42.1]>_iti vāruṇaṃ sāṃśaṃsikam [ed. astabhnādyām, corrected p. 302]
(GBr_2,4.15g) ahaṃ ceti varuṇo 'bravīt_
(GBr_2,4.15h) devatayoḥ saṃśaṃsāyān atiśaṃsāya_
(GBr_2,4.15i) <indrāvaruṇā yuvam adhvarāya naḥ [ṚV 7.82.1]>_iti paryāsa aindrāvaruṇe
(GBr_2,4.15j) aindrāvaruṇam asyaitan nityam uktham_
(GBr_2,4.15k) tad etat svasminn āyatane svasyāṃ pratiṣṭhāyāṃ pratiṣṭhāpayati
(GBr_2,4.15l) dvandvaṃ vā etā devatā bhūtvā vyajayanta
(GBr_2,4.15m) vijityā eva_
(GBr_2,4.15n) atho dvandvasyaiva mithunasya prajātyai
(GBr_2,4.15o) saikapādinī bhavati_
(GBr_2,4.15p) ekapādinyā hotā paridadhāti
(GBr_2,4.15q) yatra hotur hotrakāṇāṃ yuñjanti tat samṛddham_
(GBr_2,4.15r) tad vai khalv <ā vāṃ rājānāv adhvare vavṛtyām [ṚV 7.84.1]> iti_ [ed. āvāṃ, corrected p. 303]
(GBr_2,4.15s) evam eva kevalaparyāsaṃ kuryāt kevalasūktam_
(GBr_2,4.15t) kevalasūktam evottarayor bhavati_
(GBr_2,4.15u) <indrāvaruṇā madhumattamasya [PS 20.7.6, ŚS 7.58.2, ṚV 6.68.11]>_iti yajati_
(GBr_2,4.15v) ete eva tad devate yathābhāgaṃ prīṇāti
(GBr_2,4.15w) vaṣaṭkṛtyānuvaṣaṭkaroti
(GBr_2,4.15x) praty evābhimṛśante
(GBr_2,4.15y) nāpyāyayanti na hy anārāśaṃsāḥ sīdanti

(GBr_2,4.16a) atha yad aindrābārhaspatyaṃ brāhmaṇācchaṃsina ukthaṃ bhavati_<indraś ca somaṃ pibataṃ bṛhaspate 'smin yajñe mandasānā vṛṣaṇvasū [ṚV 4.50.10]> ity ṛcābhyanūktam_
(GBr_2,4.16b) madvad dhi tṛtīyasavanam_
(GBr_2,4.16c) <vayam u tvām apūrvya [ṚV 8.21.1, ŚS 20.14.1/20.62.1]> <yo na idamidaṃ purā [ṚV 8.21.9, ŚS 20.14.3/20.62.3, VaitS 25.3]>_iti brāhmaṇācchaṃsina stotriyānurūpau
(GBr_2,4.16d) <pra maṃhiṣṭhāya bṛhate bṛhadraye [ṚV 1.57.1, ŚS 20.15.1]>_ity ukthamukham
(GBr_2,4.16e) aindrājāgatam_
(GBr_2,4.16f) jāgatāḥ paśavaḥ
(GBr_2,4.16g) paśūnām āptyai
(GBr_2,4.16h) jāgatam u vai tṛtīyasavanam_
(GBr_2,4.16i) tṛtīyasavanasya rūpam
(GBr_2,4.16j) <udapruto na vayo rakṣamāṇāḥ [ṚV 10.68.1, ŚS 20.16.1]>_iti bārhaspatyaṃ sāṃśaṃsikam
(GBr_2,4.16k) ahaṃ ceti bṛhaspatir abravīt_
(GBr_2,4.16l) devatayoḥ saṃśaṃsāyanatiśaṃsāya_
(GBr_2,4.16m) <acchā ma indraṃ matayaḥ svarvidaḥ [ṚV 10.43.1, ŚS 20.17.1]>_iti paryāsa aindrābārhaspatyaḥ_
(GBr_2,4.16n) aindrābārhaspatyam asyaitan nityam uktham_
(GBr_2,4.16o) tad etat svasminn āyatane svasyāṃ pratiṣṭhāyāṃ pratiṣṭhāpayati
(GBr_2,4.16p) dvandvaṃ vā etā devatā bhūtvā vyajayanta
(GBr_2,4.16q) vijityā eva_
(GBr_2,4.16r) atho dvandvasyaiva mithunasya prajātyai
(GBr_2,4.16s) <bṛhaspatir naḥ pari pātu paścāt [ṚV 10.42/43/44.11a, PS 15.11.1/16.8.11a, ŚS 7.51.1/20.17.11/20.89.11/20.94.11a]>_ity aindrābārhaspatyā paridadhāti_
(GBr_2,4.16t) indrābṛhaspatyor eva yajñaṃ pratiṣṭhāpayati_
(GBr_2,4.16u) <utottarasmād adharād aghāyor indraḥ purastād uta madhyato naḥ sakhā sakhibhyo varivaḥ kṛṇotu [ṚV 10.42/43/44.11bcd, PS 15.11.1/16.8.11bcd, ŚS 7.51.1/20.17.11/20.89.11/20.94.11bcd]>_iti
(GBr_2,4.16v) sarvābhya eva digbhya āśiṣam āśāste nārtvī
(GBr_2,4.16w) yaṃ kāmaṃ kāmayate so 'smai kāmaḥ samṛdhyate ya evaṃ veda yaś caivaṃvidvān brāhmaṇācchaṃsy etayā paridadhāti [ed. etasyā, corr. Patyal; ed. brāhmaṇācchaṃy]
(GBr_2,4.16x) <bṛhaspate yuvam indraś ca vasvaḥ [ṚV 7.97.10]>_iti yajati_
(GBr_2,4.16y) ete eva tad devate yathābhāgaṃ prīṇāti
(GBr_2,4.16z) vaṣaṭkṛtyānuvaṣaṭkaroti
(GBr_2,4.16aa) praty evābhimṛśante
(GBr_2,4.16bb) nāpyāyayanti
(GBr_2,4.16cc) na hy anārāśaṃsāḥ sīdanti

(GBr_2,4.17a) atha yad aindrāvaiṣṇavam acchāvākasyokthaṃ bhavati_<indrāviṣṇū madapatī madānām ā somaṃ yātaṃ draviṇo dadhānā [ṚV 6.69.3]>_ity ṛcābhyanūktam_ [ed. acchāvākasyoktaṃ]
(GBr_2,4.17b) madvad dhi tṛtīyasavanam
(GBr_2,4.17c) <adhā hīndra girvaṇaḥ [ṚV 8.98.7]>_<iyaṃ ta indra girvaṇaḥ [ṚV 8.13.4]>_ity acchāvākasya stotriyānurūpau_
(GBr_2,4.17d) <ṛtur janitrī tasyā apas pari [ṚV 2.13.1]>_ity ukthamukham_
(GBr_2,4.17e) tasyoktaṃ brāhmaṇam_
(GBr_2,4.17f) <nū marto dayate saniṣyan [ṚV 7.100.1]>_iti vaiṣṇavaṃ sāṃśaṃsikam [ed. sāṃśaṃsikaṃm]
(GBr_2,4.17g) ahaṃ ceti viṣṇur abravīt_
(GBr_2,4.17h) devatayoḥ saṃśaṃsāyānatiśaṃsāya
(GBr_2,4.17i) <saṃ vāṃ karmaṇā sam iṣā hinomi [ṚV 6.69.1]>_iti paryāsa aindrāvaiṣṇavaḥ_
(GBr_2,4.17j) aindrāvaiṣṇavam asyaitan nityam uktham_ [ed. ukhaṃ]
(GBr_2,4.17k) tad etat svasminn āyatane svasyāṃ pratiṣṭhāyāṃ pratiṣṭhāpayati
(GBr_2,4.17l) dvandvaṃ vā etā devatā bhūtvā vyajayanta
(GBr_2,4.17m) vijityā eva_
(GBr_2,4.17n) atho dvandvasyaiva mithunasya prajātyai_
(GBr_2,4.17o) <ubhā jigyathur na parā jayethe [ṚV 6.69.8, PS 20.16.3, ŚS 7.44.1]> ity aindrāvaiṣṇavyarcā paridadhāti_
(GBr_2,4.17p) indrāviṣṇor eva yajñaṃ pratiṣṭhāpayati_
(GBr_2,4.17q) <indrāviṣṇū pibataṃ madhvo asya [ṚV 6.69.7]>_iti yajati_
(GBr_2,4.17r) ete eva tad devate yathābhāgaṃ prīṇāti
(GBr_2,4.17s) vaṣaṭkṛtyānuvaṣaṭkaroti
(GBr_2,4.17t) praty evābhimṛśante
(GBr_2,4.17u) nāpyāyayanti
(GBr_2,4.17v) na hy anārāśaṃsāḥ sīdanti

(GBr_2,4.18a) athādhvaryo śaṃśaṃsāvom iti stotriyāyānurūpāyokthamukhāya paridhānīyāyā iti catuścaturāhvayante
(GBr_2,4.18b) catasro vai diśaḥ_
(GBr_2,4.18c) dikṣu tat pratitiṣṭhante_
(GBr_2,4.18d) atho catuṣpādaḥ paśavaḥ
(GBr_2,4.18e) paśūnām āptyai_
(GBr_2,4.18f) atho catuṣparvāṇo hi tṛtīyasavane hotrakās
(GBr_2,4.18g) tasmāc catuḥ
(GBr_2,4.18h) sarve traiṣṭubhaṃ jāgatāni śaṃsanti
(GBr_2,4.18i) jāgataṃ hi tṛtīyasavanam
(GBr_2,4.18j) atha haitat traiṣṭubhāni_
(GBr_2,4.18k) apratibhūtam iva hi prātaḥsavane marutvatīye tṛtīyasavane ca hotrakāṇāṃ śastram_
(GBr_2,4.18l) dhītarasaṃ vā etat savanaṃ yat tṛtīyasavanam
(GBr_2,4.18m) atha haitad adhītarasaṃ śukriyaṃ chando yat triṣṭub ayātayāma
(GBr_2,4.18n) savanasyaiva tat sarasatāyai
(GBr_2,4.18o) sarve samavatībhiḥ paridadhati
(GBr_2,4.18p) tad yat samavatībhiḥ paridadhaty anto vai paryāso 'nta udarko 'ntaḥ sajāyā u ha vā avaināya_
(GBr_2,4.18q) antenaivāntaṃ paridadhati
(GBr_2,4.18r) sarve madvatībhir yajanti
(GBr_2,4.18s) tad yan madvatībhiryajanti sarve sutavatībhiḥ pītavatībhir abhirūpābhir yajanti
(GBr_2,4.18t) yad yajñe 'bhirūpaṃ tat samṛddham_
(GBr_2,4.18u) sarve 'nuvaṣaṭkurvanti
(GBr_2,4.18v) sviṣṭakṛtvānuvaṣaṭkāraḥ_
(GBr_2,4.18w) net sviṣṭakṛta antarayāmeti_
(GBr_2,4.18x) asau vai lokas tṛtīyasavanam_
(GBr_2,4.18y) tasya pañca diśaḥ
(GBr_2,4.18z) pañcokthāni tṛtīyasavanasya
(GBr_2,4.18aa) sa etaiḥ pañcabhir ukthair etāḥ pañca diśa āpnoti
(GBr_2,4.18bb) tad yad eṣāṃ lokānāṃ rūpaṃ yā mātrā tena rūpeṇa tayā mātrayemāṃl lokān ṛdhnotīmāṃl lokān ṛdhnotīti

(GBr_2,4.19a) tad āhuḥ kiṃ ṣoḍaśinaḥ ṣoḍaśitvam_
(GBr_2,4.19b) ṣoḍaśa stotrāṇi ṣoḍaśa śastrāṇi ṣoḍaśabhir akṣarair ādatte
(GBr_2,4.19c) dve vā akṣare atiricyete ṣoḍaśino 'nuṣṭubham abhisaṃpannasya
(GBr_2,4.19d) vāco vā etau stanau
(GBr_2,4.19e) satyānṛte vāva te
(GBr_2,4.19f) avaty enaṃ satyaṃ nainam anṛtaṃ hinasti ya evaṃ veda ya evaṃ veda