Garuda Purana · Chapter 3.22
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe tṛtīyāṃśe brahmakāṇḍe bhagavataḥ kālindyā vivāhe hetunirūpaṇaṃ nāmaikaviṃśo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 22
śrīkṛṣṇa uvāca /
yā lakṣmaṇā pūrvasarge khagendra putrī hyabhūdvahnivedasya vettuḥ /
sulakṣaṇaiḥ saṃyutatvādyataḥ sā sulakṣmaṇeti prathitā khagendra
yathā lakṣmīrlakṣaṇaiḥ sā supūrṇā yathā harirlakṣaṇairvai supūrṇaḥ /
yathā vāyurlakṣaṇaiḥ pūrṇa eva yathā gāyatrī lakṣaṇaiḥ sā supūrṇā
yathā rudrādyā lakṣaṇairvai prapūrṇā rudrādillakṣmaṇā caiva pūrṇā /
guṇenaivaṃ dharmataḥ kiñcideva tathānusaṃdhānādvriyate nāma cāpi
tasmā dāhurlakṣmaṇetyeva sarve tallakṣaṇaṃ śṛṇu cādau khagendra /
nārāyaṇe pūrṇaguṇe rameśe dvātriṃśatsaṃkhyāni sulakṣaṇāni
saṃtyeva pakṣīndra vadāmyanu kramānmattaḥ śrutvā mokṣamāpnoti nityam /
yaḥ saptapādaḥ ṣaṇṇavatyaṅguloṅgaścaturhastaḥ puruṣastīkṣṇadantaḥ
ya etatsarvaṃ militaṃ caikameva harerviṣṇorlakṣaṇaṃ cāhurāryāḥ /
mukhaṃ strigdhaṃ vartulaṃ puṣṭirūpaṃ dvitīyaṃ tallakṣaṇaṃ cāhurāryāḥ
hanuryasyānunnataṃ cāsti vīndra tallakṣaṇaṃ prāhurāryāstṛtīyam /
yaddantā vai tīkṣṇasūkṣmāśca saṃti tallakṣaṇaṃ cāhurāryāścaturtham
yasyādhare raktimā tvasti vīndra tallakṣaṇaṃ pañcamaṃ cāhurāryāḥ /
yasya hastā atiraktāḥ khagendra tallakṣaṇaṃ prāhurāryāśca paṣṭham
yasminnakhāḥ saṃti raktāḥ suśobhāstallakṣaṇaṃ saptamaṃ cāhurāryāḥ /
yasminkapole raktimā tvasti vīndra tallakṣaṇaṃ hyaṣṭamaṃ prāhurāryā
yasminkare śaṅkhacakrādirekhā vartante tannavamaṃ prāhurāryāḥ /
yasyo daraṃ tanturūpaṃ supuṣṭaṃ valitrayairaṅkitaṃ suṃdaraṃ ca
tallakṣaṇaṃ daśamaṃ prāhurāryā ekādaśaṃ nimnanābhiṃ tadāhuḥ /
ūrudvayaṃ yasya ca māṃsalaṃ vai tallakṣaṇaṃ dvādaśaṃ prāhurāryāḥ
kaṭirhi dīrghā pṛthulāsti yasya trayodaśaṃ lakṣma tadāhurāryāḥ /
yasyāsti muṣko supariṣṭhito vai caturdaśaṃ lakṣma tadāhurāryāḥ
samunnataṃ śiśramatho hi lakṣma yasyāsti tat pañcadaśaṃ vadanti /
sutāmrakaṃ pādatalaṃ khagendra tallakṣaṇaṃ ṣoḍaśaṃ prāhurāryāḥ
nimnau ca gulphau saptadaśaṃ tadāhurgrī vārūpaṃ prāhuraṣṭādaśaṃ ca /
ekonaviṃśaṃ tvakṣipadmaṃ suraktaṃ prāhurbāhuṃ jānu viṃśaṃ tathaiva
vistīrṇoraścaikaviṃśaṃ tadāhuḥ siṃhāskandhaṃ dvyuttaraṃ viṃśamāhuḥ /
trayoviṃśaṃ sūkṣmamāsyaṃ tadāhuścaturviśaṃ suprasanne ca dṛṣṭī
hrasvaṃ liṅgaṃ mārdavaṃ cāpi vīndra tallakṣaṇaṃ pañcaviṃśaṃ vadanti /
samau ca pādau kaṭijānu corū ṣaḍviṃśamāhuśca same ca jaṅghe
samānahastau samakarṇau militvā dvātriṃśatkaṃ lakṣaṇaṃ prāhurāryāḥ /
dvātriṃśatkaṃ lakṣaṇaṃ vai mukunde dvātriṃśatkaṃ lakṣaṇaṃ vai ramāyām
dvātriṃśatkaṃ lakṣaṇaṃ brahmaṇopi tadbhāratyāḥ pravadantyeva satyam /
tathā ca śaṅkā samameva cakriṇetyevaṃ sadāmā kuru nirṇayaṃ bruve
ekasya vai lakṣaṇasyāpi viṣṇorlakṣmīrantaṃ naiva samyak prapede /
atonantairlakṣaṇaiḥ saṃyutaṃ ca hariṃ cāhurlakṣaṇajñāḥ sadaiva
jānāti lakṣmīrlakṣaṇaṃ vāyurūpe svāpekṣayā hyatiriktaṃ khagendra /
svalakṣaṇāpekṣayā bhāratī tu śatairguṇairadhikā vedhasopi
khagendra tasmāllakṣaṇe sāmyacittaṃ viśvādīnāṃ sarvadā mā kuruṣva /
aṣṭāviṃśatiṃ prāhū rudrādikānāṃ bhrūnetrayorlakṣaṇenaiva hīnāḥ
alakṣaṇaṃ manyate yaddhi tasya durlakṣaṇaṃ naiva taccintanīyam /
aṣṭāviṃśatiṃ lakṣaṇaṃ vai harasya na bhāratīvaccintanīyaṃ khagendra
ato haraḥ krodharūpī sadaiva tayorabhāvātsatyamuktaṃ tathaitat /
ato dvayaṃ nāsti rudre khagendra śiśrodare kiñcidādhikyamasti
saptādhikairviśatilakṣaṇaistu samāyutāḥ svastriyo lakṣmaṇādyāḥ /
ṣaḍvaviṃśatyā lakṣaṇaiścāpi yuktā vāruṇyādyā pañcaviṃśaiśca candraḥ
arthaścaturviṃśatibhiścaiva yukto nāsāvāyordvyadhikā viṃśatiśca lakṣaṇaiścaikaviṃśatyā śacī yuktā na saṃśayaḥ
pravāhā viṃśakairyuktā yama ekonaviṃśakaiḥ /
pāśyaṣṭādaśabhiryukto daśasaptayuto 'nalaḥ
vaivasvataḥ ṣoḍaśabhimitraḥ pañcadaśairyutaḥ /
catrurviṃśaistu dhanapaḥ pāvakastu trayodaśaiḥ
gaṅgā dvādaśabhiryuktā budha ekādaśairyutaḥ /
śanistu daśasaṃkhyākaiḥ puṣkaro navabhiryutaḥ
atha ṣoḍaśasāhasraṃ bhāryāratu mama vallabhāḥ /
aṣṭabhiścaiva saṃyuktāḥ saptabhiḥ pitarastathā
ṣaḍbhiśca devagandharvāḥ pañcabhistadanantarāḥ /
caturbhaiḥ kṣitipāḥ proktāstribhiranye ca saṃyutāḥ
udare kiñcidādhikye hrasve pāde ca karṇayoḥ /
śikhādhikyaṃ vinā vipra bhāryāyāṃ ca śivasya ca
lakṣmaṇāyāṃ pañca doṣāḥ śirogulphādikaṃ vinā /
nābhyādhikye sahaivāṣṭau doṣāḥ saṃtyativāhike
jaṅghādhikye sahaivāṣṭau doṣāḥ śacyāḥ sadā smṛtāḥ /
evameva hi doṣāścāpyūhanīyāḥ khageśvara
durlakṣaṇaiḥ sadā vīndra saṃśrutaistattvavidbhavet /
mahodaro laṃbanābhirīṣāmātrogradaṃṣṭrakaḥ
andhakūpagabhīrākṣo laṃbakarṇauṣṭhanāsikaḥ /
laṃbagulpho vakrapādaḥ kunakhī śyāvadantakaḥ
dīrghajaṅgho dīrghaśiśrastvekāṇḍaścaikanāsikaḥ /
raktaśmaśrū raktaromā vakrāsyaḥ saṃprakīrtitaḥ
dagdhaparva tasaṃkāśo raktapṛṣṭhaḥ kaliḥ smṛtaḥ /
alomāṃso 'lomaśirā raktagaṇḍakapolakaḥ
lalāṭe pāṇḍutā nityaṃ vāmaskandhe kare khaga /
krūradṛṣṭirdṛṣṭipādastathā vai ghargharasvaraḥ
atyāśī cātipānaśca stanau śuṣkaphalopamau /
ūrau navāñjikāromaḥ tathā pṛṣṭhe ca mastake
lalāṭe trīṇi dīrghe tu same dvau saṃprakīrtitau /
sarpākārastu yo matsyastasya śiśre prakīrtitaḥ
pādatrāṇopamo matsyo rasanāgre prakīrtitaḥ /
śiśrākāraśca yo matsyo gude tasya praśasyate
vṛścikākāramatsyastu padostasya praśasyate /
śvākāraścāpi matsyo vai mukhe tasya prakīrtitaḥ
haste tu bahurekhāḥ syurloma nāsāpuṭe smṛtam /
atidīrghaṃ tu cāṅguṣṭhaṃ kaniṣṭhaṃ cātidīrghakam
durlakṣaṇaṃ tve vamādi kalāvasti hyanekaśaḥ /
sulakṣaṇānyanekāni mayi saṃti khageśvara
dvātriṃśallakṣaṇaṃ viṣṇorbrahmādyāpekṣayaiva tat /
sahābhiprāya garbheṇa brahmaṇoktaṃ tava prabho
brahmoktasya mayoktasya virodho nāsti sattama /
mayoktasyaiva sa vyāsaḥ kaṃbugrīvaḥ pradarśyate
raktādharaṃ rakta tālu caikīkṛtya mayoditam /
ato virodho nāstyeva tathā jñānātpratīyate
saptādhikairviṃśatilakṣaṇaistu samāyutā yāḥ striyo lakṣmaṇādyāḥ
bhage netre ca haste ca stane kukṣau tathaiva ca /
bhāratyapekṣayā pañcabhirnyūnā tvasti lakṣaṇaiḥ
na rudravanna cānyāni lakṣaṇāni khageśvara /
ṣaḍviṃśatyā lakṣaṇaiścāpi yuktā vāruṇyāḥ ṣaḍlakṣaṇaiścaiva hīnā
karṇe kukṣau nāsikākeśapāśe gulphe bhage kiñcidādhikyamasti /
indro yuktaḥ pañcaviṃśatyā khagendra sadā hīno lakṣaṇaiḥ saptasaṃkhyaiḥ
haste pāde udare karṇayośca śiśre gulphe tvadharoṣṭhedhikaṃ ca /
caturviṃśatyā lakṣaṇaiścāpi yukto nāstikyavāyustadvadevāṣṭabhiśca
nābhyāṃ gulphe hanurarṅghyośca skandhe dvije netre tvadharoṣṭhedhikaṃ ca /
trayoviṃśatyā lakṣaṇaiścāpi yuktā śacī tathā navadoṣaiśca yuktā
bhage keśe hyadharoṣṭhe ca karṇe jaṅghe gaṇḍe vakṣasi gulphayośca /
tathottaroṣṭhe kiñcidādhikyamasti evaṃ vijānīhi khagendrasattama
dvāviṃśatyā lakṣaṇaiḥ saṃyutastu daśabhirdeṣaiḥ pravaho nāma vāyuḥ /
tathāṅguṣṭhe kiñcidādhikyamasti viṃśatyekādaśabhirdeṣatorkaḥ
tadviṃśatyā lakṣaṇaiḥ saṃyutastu tadā doṣerdvādaśabhiśca yuktaḥ /
ekonaviṃśatyā lakṣaṇaiścāpi yuktastrayodaśabhistadabhāvairyutogniḥ
aṣṭādaśabhirlakṣaṇaiḥ saṃyutastu vaivasvatastadabhāvaiścaturdaśabhiḥ /
mitrastu saptadaśabhirlakṣaṇaiḥ saṃyutaḥ khaga
sadoṣaiḥ pañcadaśabhiḥ saṃyukto nātra saṃśayaḥ /
taiśca ṣoḍaśabhiryukto dhanapo nātra saṃśayaḥ
tadabhāvaiḥ ṣoḍaśabhiḥ saṃyuktaḥ saṃprakīrtitaḥ /
taiḥ pañcadaśabhiścaiva yuktogrejyaṣṭhaputrakaḥ
taiḥ saptadaśabhirdeṣaiḥ saṃyukto nātra saṃśayaḥ /
taiścaturdaśabhiścaiva gaṅgā saṃparikīrtitā
tathāṣṭādaśabhirdeṣaiḥ saṃyutā nātra saṃśayaḥ /
taistrayodaśabhiścaiva saṃyuto budha eva tu
doṣairekonaviṃśatyā saṃyuto nātra saṃśayaḥ /
śanirviṃśatidoṣeṇa yuto dvādaśalakṣaṇaiḥ
lakṣaṇaiścaikādaśabhiḥ puṣkaraḥ parikīrtitaḥ /
ekaviṃśatisaṃkhyākairasadbhāvaiḥ prakīrtitaḥ
daśabhirlakṣaṇairyuktāḥ pitaro ye cirāḥ khaga /
trayoviṃśatidoṣaiśca saṃyutā nātra saṃśayaḥ
aṣṭabhirlakṣaṇairyuktā devagandharvasattamāḥ /
doṣaiścaturviṃśatibhiḥ saṃyuktāḥ parikīrtitāḥ
saptalakṣaṇasaṃyuktā gandharvā mānuṣātamakāḥ /
yaistu pañcaviṃśatibhirdeṣaiḥ saṃyuktāḥ prakīrtitāḥ
ṣadguṇaiḥ kṣitipā yuktā ṣaḍviṃśatyā ca doṣataḥ /
tadanye pañcabhiryuktāścaturbhiḥ kecideva ca
tribhiḥ keccittato hīnā na saṃti khagasattama /
yasminnare kṣitipe vā khagendra ādhikyaṃ yaddṛśyate lakṣaṇasya
na te narā naiva te vai kṣitīśāḥ sarve naiva hyuttamāḥ sarvadaiva /
ye devā ye ca daityāśca sarvepyevaṃ khagādhipa
lakṣaṇālakṣaṇaiścaiva krameṇoktā na saṃśayaḥ /
lakṣaṇaiḥ saptaviṃśatyālakṣaṇaiḥ saṃyutāḥ khaga
ataḥ salakṣaṇā jñeyā dvātriṃśallakṣaṇairna hi /
piturgṛhe vardhamānā sadāpi svakuṭuṃbaṃ śreṣṭhayituṃ khagendra
uvāca sā pitaraṃ dīyamānamannādikaṃ tramitrādikeṣu /
sadāpi ye tvanusaṃdhānena yuktā antargate tatratatra sthite ca
ajñātatve cānnapānādikaṃ ca dattaṃ saṃto vyarthamevaṃ vadanti /
hariṃ vakṣye tatratatra sthitaṃ caṃ taṃ vai śṛṇu tvādareṇādya nityam
bālo harirbālarūpeṇa kṛṣṇaḥ kṣīrādikaṃ navanītaṃ ghṛtaṃ ca /
gṛhṇāti nityaṃ bhūṣaṇaṃ vastrajātamevaṃ dadyātsarvadā viṣṇutuṣṭyai
mitrairhariḥ keśavākhyo mukundo bhuṅkte dattaṃ tvannaprānādikaṃ ca /
pūrvaṃ dadyātsarvadā vai gṛhastho dhanyo bhavedanyathā vyarthameva
gṛhṇāti nityaṃ mādhavākhyo hariścetyevaṃ jñātvā deyamannādikaṃ ca /
evaṃ jñātvā dīyamānena nityaṃ prīṇāti viṣṇurnānyathā vyarthameva
gṛhe nityaṃ vāsudevo haristu prīṇāti nityaṃ tatra tiṣṭhansuparṇa /
evaṃ jñātvā svagṛhaṃ sarvadaiva alaṅkuryāddhāturūpaiḥ sadaiva
govindākhyastiṣṭhati vaṣṇavānāṃ putrairyutastiṣṭhati vāsudevaḥ /
mitre mukundaḥ śālake cānirūddho nārāyaṇo dvijavarye sadāsti
goṣṭhe ca nityaṃ viṣṇurūpī haristu aśve sadā tiṣṭhati vāmanākhyaḥ /
saṃkarṣaṇaḥ śūdravarṇe sadāsti vaiśye pradyumnastiṣṭhati sarvadaiva
janārdanaḥ kṣattrajātau sadāsti dāśeṣu nityaṃ mahidāso haristu /
mahyāṃ nityaṃ tiṣṭhati sarvadaiva hyupendrākhyo harirekaḥ suparṇa
gaje sadā tiṣṭhati cakrapāṇiḥ sadāntare tiṣṭhati viśvarūpaḥ /
nityaṃ śuni tiṣṭhati bhūtabhāvanaḥ pipīlakāyāmapi sarvadaiva
trivikramo harirūpyantarikṣe sarvajātāvanantarūpī hariśca /
harerna varṇosti na gotramasti na jātirīśe sarvarūpe vicitre
evaṃ jñātvā sarvadā lakṣmaṇā tu hariṃ sadā prīṇayāmāsa devī /
saparyayā vai kriyamāṇayā hariḥ patirmamasya diti cintayānā
tatyāja dehaṃ viṣṇupatitvakāmā madreṣu vai vīndra putrī prajātā /
svayaṃvare lakṣmaṇāyā ahaṃ ca bhittvā lakṣyaṃ bhūpatīndrāvayitvā
pāṇigrahaṃ lakṣmaṇāyāśca kṛtvā gatvā purīṃ ramayāmāsa devī /
tathaivāhaṃ jāṃbavatyā vivāhaṃ matpatnītve kāraṇaṃ tvāṃ bravīmi
Original text: Garuḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0