Garuda Purana · Chapter 3.19

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe tṛtīyāṃśe brahmakāṇḍe rudrarodanahetvānanantānandatāratamyanirūpaṇaṃ nāmāṣṭādaśodhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 19
garuḍa uvāca /
tvayoktaṃ kṛṣṇa govinda rudrācchataguṇādapi /
brahmāṇī bhāratī cobhe adhike devasattama

mayā śrutaṃ viriñcena umāparyantameva ca /
anantāṃśairvihīnatvaṃ viriñcoktaṃ surādhipa

sahasrāṃśairvihīnatvaṃ tvayoktaṃ kṛṣṇa mādhava /
sarveṣāṃ caiva pūrveṣāmavekṣyaiva hare vibho

jñānānandabalādīnāṃ vāyuparyantameva ca /
sahasrāṃśairvihīnatvaṃ jñānādīnāṃ maheśvara

nirṇayaṃ brṛhi govinda sarvajñosi na saṃśayaḥ /
garuḍenaivamuktastu vāsudevobravīddhruvam

śrīkṛṣṇa uvāca /
ānandāṃśairvihīnatvamapekṣyaiva khagādhipa /
uttareṣāmuttareṣāṃ yogādevamiti sphuṭam

parimāṇe śataguṇe ānande sphuṭatāvaśāt /
anantaguṇavattvaṃ ca brahmaṇā samudīritam

sahasraguṇitatvaṃ ca vāyunā samudīritam /
yathānande tathā jñāne viṣṇau bhaktau balādhike

sarve guṇaiḥ śataguṇāḥ krameṇoktā nu te 'khilāḥ /
bhāratyāśca śataṃ jñānaṃ sukhaṃ bhaktibalādhike

evaṃ jñānaṃ suvijñeyaṃ mārutestu balādikam /
evaṃ jñānaṃ śataṃ jñeyaṃ mārute nātra saṃśayaḥ

bhāratyāśca śataṃ jñānaṃ balaṃ ca samudāhṛtam /
evameva ca vāyośca jñānaṃ caivamiti sphuṭam

yathā dīpācchataguṇā agnijvālā na dīpavat /
sphuṭībhavedyathaivāgnirbahulopi na sūryavat

yathaiva sūryāddviguṇaścandro naiva sphuṭībhavet /
ānandatāratamyaṃ ca yathoktaṃ tu mayā tava

tathaiva jānīhi khaga nānyathā tu kathañcana /
ahaṃ vijānāmi mayi sthitān guṇānsarvairviśeṣaiśca khagendra saṃyutān

susūkṣmarūpāṃśca sadā khagendra mayāpyadṛṣṭo nāsti nāstyeva kaścit

sarvāvatāreṣvapi vidyamānaṃ hariṃ vijānāti ramāpi devī

harerguṇānsarvaviśeṣasaṃyutānakhaṇḍarūpānsā vijānāti devī /
susūkṣmarūpānsā vijānāti devī brahmādibhyo matprasādādhikaṃ ca

svātmasvarūpaṃ pravijānāti devī susūkṣmarūpaṃ suviśeṣaiśca yuktam /
svānyaṃ prapañcaṃ pravijānāti lakṣmīstathāpyaśeṣaiḥ suviśeṣaiśca yuktam

brahmāpi paśyetsarvagaṃ vāsudevaṃ vāyvādibhyo hyadhikānsadguṇāṃśca /
śrotraṃ na jānāti harerguṇāṃśca susūkṣmarūpāṃśca viśeṣasaṃyutān

spaṣṭasvarūpeṇa yathā viduḥ surā muktvā brahmāṇaṃ na tathā tepyamuktāḥ /
svātmānamanyacca sadā viśeṣaryuktaṃ vijānāti vidhiśca mārutaḥ

vāṇī vijānāti harerguṇāṃśca svayaṃbhuvo naiva tāvadviśeṣān /
traiguṇyarūpātparataḥ sadaiva paśyedviṣṇuṃ kṛṣṇarūpaṃ khagendra

śeṣo rudro vīndra etaiśca sarve tamo mātre pravijānanti saṃstham /
vāṇīdṛṣṭānsaviśeṣān guṇāṃste jānanti no satyamevoktamaṅga

umā suparṇā vāruṇī ceti tisraḥ sahaiva taḥ pravijānanti sustham /
harerviśeṣānarudra dṛṣṭānkhagendra jānanti naitāḥ kvāpi deśe ca kāle

indrādayaḥ pravijānanti vīndra ahaṅkāre vyāptarūpaṃ hariṃ ca /
dakṣādyā vai buddhitattve sthitaṃ taṃ jānanti te somasūryādayaśca

viṣṇuṃ hariṃ bhūtatattve sthitaṃ ca ye cānye ca pravijānanti nityam /
anye ca paśyanti yathā svayogyamaṇḍāntarasthaṃ harirūpaṃ khagendra

kecitprapaśyanti hareśca rūpaṃ tvadīyahṛtsthaṃ hṛdi kecitsadaiva /
evaṃprakāraṃ pravijānīhi vīndra hyatho śṛṇu tvaṃmama bhāryāḥ ṣaḍetāḥ

rukmiṇyādyāḥ ṣaṇmahiṣyo mamaśrīrnīlā ca yā mama bhāryā khagendra /
sarge pūrvasminhavyavāhasya putrī tāstā bhaje sadya evā viśeṣāt

kanyaiva sā kṛṣṇapatnī ca kāmāṃstāṃstān bhajenmanasā cintitāṃśca /
atīva yatnaṃ kavyavāhaṃ khagendra pitṛṣvekaḥ sarvadā vai cakāra

tathaiva sā naiva bhartāramāpa yatastu sā kṛṣṇaniṣṭhaikacittā

tadābravītkavyavāhaśca putrariṃ patiṃ kimarthaṃ necchasi mūḍhabuddhe /
tadābravītkavyavāhaṃ ca puttrī hariṃ vinā sarvaguṇopapanne /
janmanyasmin bhartṛtā nāsti deva yato bhartā hariravaika eva

yato loke sustriyaḥ sarva eva saṃdā jñeyā vidhavāste hi nityam /
anādi nityaṃ bhuvanaikasāraṃ susuṃdaraṃ mokṣadaṃ kāmadaṃ ca

etādṛśaṃ na vijānanti yāstu sarvāstā vai vidhavāḥ sarvadaiva /
nimittabhūtaṃ bhartṛrūpaṃ ca jīvaṃ daivopetaṃ haribhaktyā vihīnam

sukaśmalaṃ navarandhraiḥ stravantaṃ durgandhayuktaṃ sarvadā kutsitaṃ ca /
etāḥ dṛśe bhartṛjīve nu tāta prayojanaṃ nāsti kṛṣṇaṃ vihāya

devastriyo nijabhartṝnvihāyu tatra sthitaṃ prīṇayantyeva nityam /
ataśca tāḥ sadhavāḥ sarvadaiva lokairvandyā nātra vicāryamasti

bhartāste haribhaktā yadi syurāsāṃ strīṇāṃ janmasāphalyameva /
anekajanmārjitapuṇyasaṃcayaistadbhartāro haribhaktā bhaveyuḥ

yadbhartāro haribhaktā na saṃti tābhistyājyaṃ svīyagātraṃ bhṛśaṃ hi /
svabhartṛtaṃ kṛṣṇarūpaṃ hariṃ ca smṛtvā samyag yadi gātraṃ tyajeyuḥ

tadā naiva hyātmahatyādidoṣāḥ strīṇāmevaṃ nirṇayoyaṃ hi śāstre /
yadbhartāro na vijānanti viṣṇuṃ tāsāṃ saṃgo naiva kāryaḥ kadāpi

aneka janmārjitapuṇyasaṃcayāttadbhartāro viṣṇubhaktā bhaveyuḥ /
kalau yuge durlabhā viṣṇubhaktā harebhaktirdurlabhā sarvadaiva

hareḥ kathā durlabhā martyaloke harerdīkṣā durlabhā durlabhā ca /
harestattve nirṇayo durlabho hi harerdāsaiḥ saṃgamo durlabhaśca

pradakṣiṇaṃ durlabhaṃ vai murārernamaskāro durlabho vai kalau ca /
tadbhaktānāṃ pālanaṃ durlabhaṃ ca sadvaiṣṇavānāṃ durlabhaṃ hyannadānam

tantroktapūjā durlabhā vai murārernāmagraho durlabhaścava viṣṇoḥ /
suvaiṣṇavānāṃ pujanaṃ durlabhaṃ hi sadvaiṣṇavānāṃ bhāṣaṇaṃ durlabhaṃ ca

śālagrāmasparśanaṃ durlabhaṃ ca sadvaiṣṇavānāṃ darśanaṃ durlabhaṃ hi /
gosparśanaṃ durlabhaṃ martyaloke sadgāyanaṃ durlabhaṃ sadguruñca

sadbhāryāḥ satputrakā durlabhā hi śeṣācalasthasya hareśca darśanam /
sudurlabhaṃ raṅganāthasya tīre kāveryā vai darśanaṃ viṣṇupadyāḥ

kāñcīkṣetre varadarājasya sevā sudurlabhā darśanaṃ caiva loke /
sudurlabhaṃ darśanaṃ rāmasetoḥ sudurlabhā madhvaśāstre ca śaktiḥ

bhīmātīre saṃsthitasyāpi viṣṇoḥ sudurlabhaṃ darśanaṃ cāhurāryāḥ /
revātīre saṃsthitasyāpi viṣṇorgayākṣetre viṣṇupādasya caiva

tathā badrau saṃsthita syāpi viṣṇoḥ sudurlabhaṃ martyaloke sthitānām /
śeṣācale śrīnivāsāśrame ca tapasvino durlabhā martyaloke

prayāgākhye mādhavasyāpi nityaṃ sudarśanaṃ durlabhaṃ vai nṛṇāṃ hi

ato necchāmi bhartāraṃ kṛṣṇādanyaṃ kadācana /
evamuktvā sā pitaraṃ yayau śeṣācalaṃ prati

kapilākhyamahātīrthe āruroha mahāgirim /
tatrasthaṃ śrīnivāsaṃ ca dṛṣṭvā natvā mahāsatī

tridinaṃ samupoṣyātha gatvā pāpavināśanam /
tatrasnātvā vivāhārthamekāntaṃ prayayāvatha

tasyā uttaradigbhāge krośayugme mahātale /
gartabhūte ca ekānte cacāra tapa uttamam

dhyātvā nārāyaṇaṃ devaṃ tatrāsīcca kumārikā /
divyavarṣasahasrānte stotuṃ samupacakrame

kumāryuvāca /
tvameva mātā ca pitā tvameva bhartā ca sakhātvameva /
tvameva putraśca gururgarīyānmitraṃ svasā tvaṃ mama vallabhaśca

anādyananteṣvapi janmasu prabho vicāryamāṇā na vijānepyahaṃ ca /
etai hi sarve ca nimittamātrataḥ pitrādayastvaṃ hyanimittamātrataḥ

ato murāreśca tavaiva bhāryā bhūyāsamityeva tadā vrataṃ me /
duḥ saṃgamātrādisamāgamaṃ na saṃsiddhirityeva vadānyamūrte

tvaddūṣakāṇāṃ tava dāsavarya vidūṣakāṇāṃ darśanaṃ chindhi deva /
gurudruhāṃ darśanaṃ chindhi viṣṇo bhaktadruhāṃ mitratāṃ chindhi kṛṣṇa

tava dhrugbhirbhāṣaṇaṃ chindhi deva tvaṃ saṃgamaṃ dehi padāravinde /
śrīśailavāsāya namonamaste namonamaḥ śrīnivāsāya tubhyam

svāmin parāvara rameśa nidānamūrte kālo mahānapi gataśca nidarśanante /
anantajanmārjitasādhanaiśca tvaddarśanaṃ syācca caturbhujasya

kathaṃ mama syāttava darśanaṃ prabho sarvaiśca doṣaiśca susaṃgatāyāḥ /
dāsyāspadāyāstava dāsadāsyāḥ prasīda deveśa jagannivāsa

evaṃ stutastathā viṣṇuḥ śrīnivāso dayānidhiḥ /
prādurāsīdvaradarāṭ bhaktyā tasyā janārdanaḥ

varaṃ varaya bhadraṃ te varadohamihāgataḥ /
hariṇodīritaṃ vākyaṃ śrutvā prāha smitānanā

uvāca parayā bhaktyā śrīnivāsaṃ jagatprabhum /
ahaṃ hi bhāryā bhūyāsaṃ tava mādhava suṃdara

iti tasyā vacaḥ śrutvā śrīnivāso 'bravīdvacaḥ /
śrībhagavānuvāca /
ahaṃ kumāri subhage kṛṣṇajanmani bhūtale

bhavāmi tava bhartāhaṃ nātra kāryā vicāraṇā /
evamuktā sutā kanyā puraṇyarāśiṃ hariṃ param

uvāca paramaprītā harṣagadgadayā girā /
kanyovāca /
kṛṣṇajanmanyahaṃ patnī bhūyāsaṃ prathamehani

saṃskārātprathamaṃ cāhamaṃ ganābhyaḥ samāvṛṇe /
omityuktaḥ punarvākyamuvāca madhusūdanaḥ

śrībhagavānuvāca /
kumāryā vidhṛtatvācca matpradānācca bhāmini /
teṣāṃ manobhīṣṭasiddhirbhaviṣyati na saṃśayaḥ

iti tasyai varaṃ dattvā tatraivāntaradhīyata /
dehaṃ tatraiva saṃtyajya kumārī caiva putrikā

kumbha kasya gṛhe jātā nīlā nāmnā tu sā smṛtā /
kuṃbhakastu mahābhāga nandaśobhasya śālakaḥ

kalpavāhaḥ sa vijñeyaḥ pitṝṇāṃ prathamaḥ smṛtaḥ /
tasya gatvā gṛhamahaṃ vṛṣabhācalavāsinaḥ /
śivasya varataścaiva tvajeyaḥ khagasattama

ditijānvinihatyaiva nīlā prāptā khageśvara /
tato nāgnijito rājño gṛhe jātā kumārikā

nāgnijitkavyavāhobhūtkanyā nīlāhvayābhavat /
tasyāḥ svayaṃvare cāhaṃ govṛṣānsaptasaṃkhyakān

śivasya varataścaivāpyavadhyāndevamānuṣaiḥ /
baddhvā vṛṣānnṛpāñjitvā prāptā nīlā mahākhaga

kuṃbhakasya sutā nīlā dehasthāḥ prāviśan bhṛśam /
ekāvayavato yasmāttasmāttatraiva sāviśat

bhūmau dvidhā saṃprajātā kumāryeva na saṃśayaḥ /
bhadrājanma pravakṣyāmi śṛṇu pakṣīndrasattama