Language

ENहिગુ
Scripture Library

Garuda Purana · Chapter 3.1

3.1.1

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe mokṣopāyanirūpaṇaṃ nāmaikonapañcāśattamo 'dhyāyaḥ
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe dvitīyo dharmakāṇḍaḥ samāptaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam
śrīgaṇeśāyanamaḥ /
śrīlakṣmīnṛsiṃhāya namaḥ /
śrīdattātreyāya namaḥ /
śrīvedavyāsāya namaḥ /
śrīhayagrīvāya namaḥ /
atha gāruḍe brahmakāṇḍastṛtīya ārabhyate /
oṃ mallānāmaśanirnṛṇāṃ naravaraḥ strīṇāṃ smaro mūrtimān gopānāṃ svajano 'satāṃ kṣitibhṛtāṃ śāstā svapitroḥ śiśuḥ /
mṛtyurbhojapatervidhātṛvihita stattvaṃ paraṃ yogināṃ vṛṣṇīnāṃ ca patiḥ sadaiva śuśubhe raṅge 'cyutaḥ sāgrajaḥ

3.1.2

namo nārāyaṇāyeti tasmai vai mūlarūpiṇe /
namaskṛtya pravakṣyāmi nārāyaṇakathāmimām

3.1.3

śaunakādyā mahātmāno hyṛṣayo brahmavādinaḥ /
naimiṣākhye mahāpuṇye tapastepurmahattaram

3.1.4

jitendriyā jitāhārāḥ saṃtaḥ satyaparāyaṇāḥ /
yajantaḥ parayā bhaktyā viṣṇumādyaṃ jagadgurum

3.1.5

gṛṇantaḥ paramaṃ brahma jagaccakṣurmahaujasaḥ /
sarvaśāstrārthatattvajñāstepurnaimiṣa kānane

3.1.6

yajñairyajñapatiṃ kecijjñānairjñānātmakaṃ param /
kecitparamayā bhaktyā nārāyaṇamapūjayan

3.1.7

ekadā tu mahātmānaḥ samājaṃ cakruruttamāḥ /
dharmārthakāmamokṣāṇāmupāyaṃ jñātumicchavaḥ

3.1.8

ṣadviṃśatisahasrāṇi munīnāmūrdhvaretasām /
teṣāṃ śiṣyapraśiṣyāṇāṃ saṃkhyā vaktuṃ na śaṅkyate

3.1.9

munayo bhāvitātmāno militāste mahojasaḥ /
lokānugrahakartāro vītarāgā vimatsarāḥ

3.1.10

kathaṃ harau manuṣyāṇāṃ bhaktiravyabhicāriṇī /
kena sidhyettu sakalaṃ karma trividhamātmanaḥ

3.1.11

ityevaṃ praṣṭumātmānamudyatānprekṣya śaunakaḥ /
sāṃja lirvākyamāha sma vinayāvanataḥ sudhīḥ

3.1.12

śaunaka uvāca /
āste siddhāśrame puṇye sūtaḥ paurāṇikottamaḥ /
sa etadakhilaṃ vetti vyāsaśiṣyo yatīśvaraḥ

3.1.13

tasmāttameva pṛcchāma ityevaṃ śaunako muniḥ /
atha te ṛṣayo jagmuḥ puṇyaṃ siddhāśramaṃ tataḥ

3.1.14

papracchuste sukhāsīnaṃ naimiṣāraṇyavāsinaḥ /
ṛṣaya ūcuḥ /
vayaṃ tvatithayaḥ prāptāstvātitheyosi suvrata

3.1.15

snānadānopacāreṇa pūjayitvā yathāvidhi /
kena viṣṇuḥ prasannaḥ syātsa kathaṃ pūjyate naraiḥ

3.1.16

muktisādhanabhūtaṃ ca brūhi tattvavinirṇayam /
sūta uvāca /
śṛṇudhvamṛṣyaḥ sarve hariṃ tattvavinirṇayam

3.1.17

natvā viṣṇuṃ śriyaṃ vāyuṃ bhāratīṃ śeṣasaṃjñakam /
dvaipāyanaṃ guruṃ kṛṣṇaṃ pravakṣyāmi yathāmati

3.1.18

nāsti nārāyaṇasamaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati /
etena satyavākyena sarvārthānsādhayāmyaham

3.1.19

śaunaka uvāca /
kimarthaṃ namanaṃ viṣṇorgranthādau munisattama /
kartavyaṃ brūhi me brahmankṛpayā mama suvrata

3.1.20

tataḥ śriyaṃ tato vāyuṃ bhāratīṃ ca tataḥ param /
ante vyāsaṃ kimarthaṃ ca tvaṃ namaskṛtavānasi /
sūtasūta mahābhāga brūhi kāraṇamatra ca

3.1.21

sūta uvāca /
ādau vandyaḥ sarvavedaikavedyo vede śāstre setihāse purāṇe /
sattāṃ prāyo viṣṇurevaika eva prakāśate 'to namya eko harirhi

3.1.22

sarvatra mukhyastvadhikonyatopi sa eva namyo na ca śaṅkarādyāḥ /
namanti ye 'vinayācchaṅkaraṃ tu vināyakaṃ caṇḍikāṃ reṇukāṃ ca

3.1.23

tathā sūryaṃ bhairavaṃ mātāraśva tathā vāṇīṃ girijāṃ vai śriyaṃ ca /
sarvepi te vaiṣṇavā naiva loke na tadbhaktā veti cāryā vadanti

3.1.24

na pārthikyānnamanaṃ kāryameva prīṇanti naitā devatāḥ pūjanena /
pūjāṃ gṛhītvā devatāścaiva sarvāḥ kiñciddatvā phaladānena tāṃśca

3.1.25

saṃtarpya tuṣṭaiḥ svamanonu sārāttaiḥ kāritāṃ kāmyapūjāṃ tathaiva /
nivedayitvā paradevatāyāṃ viṣṇau harau śrīpuruṣādivandye

3.1.26

ihāparatrāpi sukhetarāṇi dāsyanti paścādadharaṃ vai tamaśca /
ato hyete naiva pūjyā na namyā mokṣecchubhirbrāhmaṇādyairdvijendra

3.1.27

tathaiva sarvāśramibhiśca nityaṃ mahāvipattāvapi vipravaryāḥ /
śrīkāmya yā ye tu bhajanti nityaṃ śrībrahmarudredrayamādidevān

3.1.28

iheva bhuñjanti mahacca duḥ khaṃ mahāpadaḥ kuṣṭhabhagandarādīn /
namanti ye 'vaiṣṇavānbrahmarudravāyu pratīkānnaiva te viṣṇubhaktāḥ

3.1.29

abhiprāyaṃ tvatra vakṣye munīndrāḥ paraṃ gopyaṃ hṛdi dhāryaṃ hi taddhi /
vāyoḥ pratīkaṃ pūjyameveha viprā na brahmarudrādipratīkameva

3.1.30

pūjākāle devadevasya viṣṇorvāyoḥ pratīkaṃ yogyabhāge nidhāya /
antargataṃ tasya vāyorhariṃ ca lakṣmīpatiṃ pūjayitvā hi samyak

3.1.31

paścādvāyoḥ supratīkaṃ ca samyaṅ nirmālyaśeṣeṇa hareḥ samarcayet /
pṛthakca sragdhūpavilepanādipūjāṃ prakurvanti ca ye vimūḍhaḥ

3.1.32

teṣāṃ duḥ khamiha loke paratra bhaviṣyate nātra vicāryamasti /
prāyaścittaṃ svasti viprāḥ kathañcittatkurvantu smaraṇaṃ nāma viṣṇoḥ

3.1.33

pāṣaṇḍarudrādikasaṃ pratiṣṭhitānharervāyoḥ śaṅkarasya pratīkān /
namanti ye phalabuddhyā vibhūḍhāsteṣāṃ phalaṃ śāśvataṃ duḥ khameva

3.1.34

vāyoḥ pratīkaṃ yadi vipravaryaiḥ pratiṣṭhitaṃ cennamanaṃ hi kāryam /
naivedyaśeṣeṇa hareśca viṣṇoḥ pūjā kṛtā cenna hi doṣaleśaḥ

3.1.35

gururhi mukhyo hanumajjanirmahānrāmāṅghribhakto hanumānsadaiva /
evaṃ viditvā paramaṃ hariṃ ca putraṃ punarmukhyadevasya vāyoḥ

3.1.36

namaskāro nānyathā vipravaryā ādhīyatāṃ hṛdi sarvai rahasyamam /
ye vaiṣṇavā vaiṣṇa vadāsabhṛtyāḥ sarvepi te sarvadā viṣṇumeva

3.1.37

namanti ye vai pratipādayanti tathaiva puṇyāni ca sāttvikāni /
namanti ye vāsudevaṃ hariṃ ca samyak svaśaktyā pratipādayanti

3.1.38

pravṛttimārgeṇa na pūjayanti hyāpatkāle paradaivaṃ tadanyam /
te vaiṣṇavā vaiṣṇavadāsabhṛtyā anye ca sarve 'vaiṣṇavamātrakāḥ smṛtāḥ

3.1.39

upakramairupasaṃhārasya liṅgairhariṃ guruṃ hyantareṇaiva yānti /
tānevāhuḥ satpurāṇāni viprāḥ kalau yuge nābhyasūyanti sarve

3.1.40

yato hitānye pratipādayanti pravṛttidharmānsvasvavarṇānurūpān /
ato hyasūyanti sadā vimūḍhāḥ kalau hi viprāḥ pracurā hi tepi

3.1.41

na cāsti viṣṇoḥ sadṛśaṃ ca daivataṃ na cāsti vāyoḥ sadṛśo guruśca /
na cāsti tīrthaṃ sadṛśaṃ viṣṇupadyāḥ na viṣṇubhaktena samosti bhaktaḥ

3.1.42

anyāni viṣṇoḥ pratipādakāni sarvāṇi te sāttvikānīti cāhuḥ /
śrāvyāṇi tānyeva manuṣyaloke śrāvyāṇi nānyāni ca duḥ khadāni

3.1.43

kalau yuge sarva purāṇamadhye trīṇyeva mukhyāni haripriyāṇi /
mukhyaṃ purāṇaṃ hi kalau nṛṇāṃ ca śreyaskaraṃ bhāgavataṃ purāṇam

3.1.44

pūrvaṃ hi sṛṣṭiḥ pratipādyate tra yato hyato bhāgavataṃ paraṃ smṛtam /
yasminpurāṇe kathayanti sṛṣṭiṃ hyādau viṣṇorbrahmarudrādikānām

3.1.45

nānārthamevaṃ kathayanti vipra nīcoccarūpaṃ jñānamāhurmahāntaḥ /
tenaiva siddhaṃ pravadanti sarvaṃ hyataḥ paraṃ bhāgavataṃ purāṇam

3.1.46

tataḥ paraṃ viṣṇupurāṇamāhustataḥ paraṃ gāruḍasaṃjñakaṃ ca /
trīṇyeva mukhyā ni kalau nṛṇāṃ tu tathā viśeṣo gāruḍe kiñcidasti

3.1.47

śṛṇudhvaṃ vai taṃ viśeṣaṃ ca viprāstryaṃśairyuktaṃ gāruḍākhyaṃ purāṇam /
ādyāṃśaṃ vai karmakāṇḍaṃ vadanti dvitīyāṃśaṃ dharmakāṇḍaṃ tamāhuḥ

3.1.48

tṛtīyāṃśaṃ brahmakāṇḍaṃ vadanti teṣāṃ madhye tvantimoyaṃ variṣṭhaḥ /
tṛtīyāṃśaśravaṇātpuṇyamāhustulyaṃ puṇyaṃ bhāgavatasya viprāḥ

3.1.49

tṛtīyāṃśe paṭhite vedatulyaṃ phalaṃ bhavennātra vicāryamasti /
tṛtīyāṃśaśravaṇādeva viprāḥ phalaṃ proktaṃ paṭhatopyarthamevam

3.1.50

tṛtīyāṃśaśravaṇādarthataśca puṇyaṃ cāhuḥ paṭhato vai daśāṃśam /
tato varaṃ matsyapurāṇamāhustato varaṃ kūrmapūrāṇamāhuḥ

3.1.51

tathaiva vai vāyupurāṇamāhustrīṇyeva cāhuḥ sāttvikānīti loke /
tatrāpi kiñcidveditavyaṃ bhavecca purāṇaṣaṭke sattvarūpe munīndrāḥ

3.1.52

sattvādhame mātsyakaurme tathāhurvāyu cāhuḥ sāttvikaṃ madhyamaṃ ca /
viṣṇoḥ purāṇaṃ bhāgavataṃ purāṇaṃ sattvottamaṃ gāruḍaṃ cāhurāryāḥ

3.1.53

skāndaṃ pādmaṃ vāmanaṃ vai varāhaṃ tathāgreyaṃ bhaviṣyaṃ parvasṛṣṭau /
etānyāhū rājasānīti viprāstatraikadeśaḥ sāttvikastāmasaśca

3.1.54

rajaḥ prācuryādrājasānīti ca huḥ śrāvyāṇi naitāni mumukṣubhiḥ sadā /
teṣāṃ madhye sāttvikāṃśāśca saṃti teṣāṃ śrutergāruḍīyaṃ phalaṃ ca

3.1.55

brahmāṇḍalaiṅgye brahmavaivartakaṃ vai mārkaṃṇḍeyaṃ brāhmamādityakaṃ ca /
etānyā hustāmasānīti viprāstatraikadeśaḥ sāttviko rājasaśca

3.1.56

śrāvyāṇi naitāni manuṣyaloke tattvecchubhistāmasānītyato hi /
teṣu sthitāḥ sāttvikāṃśā munīndrāsteṣāṃ śrutirgāruḍaikāṅghritulyā

3.1.57

alpānyupapurāṇāni vadantyaṣṭādaśāni ca /
viṣṇudharmotaraṃ caiva tantraṃ bhāgavataṃ tathā

3.1.58

tattvasāraṃ nārasiṃhaṃ vāyuproktaṃ tathaiva ca /
tathā haṃsapurāṇaṃ ca ṣaḍetāni munīśvarāḥ

3.1.59

sāttvikānyeva jānīdhvaṃ prāyaśo nātra saṃśayaḥ /
eteṣāṃ śravaṇādeva gāruḍārdhaphalaṃ śrutam

3.1.60

bhaviṣyottaranāmānaṃ bṛhannāradameva ca /
yamanāradasaṃvādaṃ laghunāradameva ca

3.1.61

vināyakapurāṇaṃ ca bṛhadbrahmāṇḍameva ca /
etāni rājasānyāhuḥ śravaṇādbhuktaruttamā

3.1.62

gāruḍātpādatulyaṃ ca phalaṃ cāhurmanīṣiṇaḥ /
purāṇaṃ bhāgavataṃ śaivaṃ nandiproktaṃ tathaiva ca

3.1.63

pāśupatyaṃ raiṇukaṃ ca bhairavaṃ ca tathaiva ca /
etāni tāmasānyāhurharitattvārthavedinaḥ

3.1.64

eteṣāṃ śravaṇādviprāgāruḍāṅghyardhmeva ca /
sarveṣvapi purāṇeṣu śreṣṭhaṃ bhāgavataṃ smṛtam

3.1.65

vedaistulya sama pāṭhe śravaṇe ca tadardhakam /
arthataḥ śravaṇe cāsya puṇyaṃ daśaguṇaṃ smṛtam

3.1.66

vaktuḥ syāddviguṇaṃ puṇyaṃ vyākhyātuśca tathādhikam /
anantavedaiḥsāmyamāhurmahāntaḥ bhārānmahattvādbhāratasyāpi viprāḥ

3.1.67

vedobhyosya tvarthataścādhikatvaṃ vadanti bai viṣṇurahasyavedinaḥ

3.1.68

tatra śreṣṭhāṃ gītikāmāhurāryāstathaiva viṣṇornāmasāhasraka ca /
tayostatra śravaṇādbhāratasya daśādhikaṃ phalamāhurmahāntaḥ

3.1.69

daityāḥ sarva viprakuleṣu bhūtvā kṛte yuge bhārate ṣaṭsahasryām /
niṣkāsya kāṃścinnavanirmitānāṃ niveśanaṃ tatra kurvanti nityam

3.1.70

matvā hariṃ bhagavānvyāsarūpī cakre tadā bhāgavataṃ purāṇam /
tathā samākhyāya ca vaiṣṇavaṃ tattataḥ paraṃ gāruḍākhyaṃ sa cakre

3.1.71

ato hi gāruḍaṃ mukhyaṃ purāṇaṃ śāstrasaṃmatam /
gāruḍena samaṃ nāsti viṣṇudharmapradarśane

3.1.72

yathā surāṇāṃ pravaro janārdano yathāyudhānāṃ pravaraḥ sudarśanam /
yathāśvamedhaḥ pravaraḥ kratūnāṃ chinneṣu bhakteṣu tathaiva rudraḥ

3.1.73

nadīṣu gaṅgā jalajeṣu padmamacchinnabhakteṣu tathaiva vāyuḥ /
tathā purāṇeṣu ca gāruḍaṃ ca mukhyaṃ tadāhurharitattvadarśane

3.1.74

gāruḍākhyapurāṇe tu pratipādyo hariḥ smṛtaḥ /
ato harirnamaskāryo gamyo yogyo hariḥ smṛtaḥ

3.1.75

bhāgyātmakatvācchrīdevyā namanaṃ nadanu smṛtam /
paro narottamo vā sa sādhakeśopi ca smṛtaḥ

3.1.76

ato namyo vāyurapi purāṇādau dvijottamāḥ /
bhāratī vākyarūpatvānnamyā vāyoranantaram

3.1.77

upasādhako naraḥ prokto yatotastadanantaram /
namya ityacyate sadbhistāratamyena sarvadā

3.1.78

ato vyāsaṃ namaskuryādgranthakartṛtvahetutaḥ /
śaunaka uvāca /
vyāsasya namanaṃ hyante kathaṃ kāryaṃ mahātmanaḥ

3.1.79

ante ca vandane tasya kāraṇaṃ brūhi suvrata /
sūta uvāca /
viṣṇoranantaraṃ vyāsanamanaṃ mukhyameva hi

3.1.80

harireva yato vyāso vācyacakrasvarūpakaḥ /
vyāso naiva samatvena prokto bhagavato hareḥ

3.1.81

tatrāpi kāraṇaṃ vakṣye sādareṇa munīśvarāḥ /
vyāsastu kaścana ṛṣiḥ purāṇe tāmase smṛtaḥ

3.1.82

iti jñānā valaṃbena daityā daityānugaiḥ samāḥ /
praviśanti hyandhatama iti tvante namaskṛtaḥ

3.1.83

yadidaṃ paramaṃ gopyaṃ hṛdi dhāryaṃ na saṃśayaḥ /
parāṇāṃ namyamevoktaṃ pratipādyaṃ yatotra hi

3.1.84

samāsavyāsabhāvāddhi parāṇāṃ tatpratīyate /
vāstavaṃ taṃ na jānīyurupajīvyo yato hariḥ

3.1.85

harirvyāsastveka eva vyāsastu harivatsmṛtaḥ /
upajīvyatadīśatve tayoreva na saṃśayaḥ

3.1.86

īśakoṭipraviṣṭatvācchriyaḥ svāmitvamīritam /
trayāṇāmupajīvyatvātsevyatvātsvāmitā smṛtāḥ

3.1.87

vāyvādīnāṃ trayāṇāṃ ca sevyatvātsevyatā smṛtā /
bhūbhāraharaṇe viṣṇoḥ pradhānāṅgaṃ hi mārutiḥ

3.1.88

vākyarūpā bhāratī tu dvitīyāṅgaṃ hi sā smṛtā /
tṛtīyāṅga hareḥ śeṣo na namyāḥ sāmyato hareḥ

3.1.89

pratipādyā mukhyatayā namyā eva samīritāḥ /
avāntarāśca vāyvādyā na namyāstena te smṛtāḥ

3.1.90

bhīṣmadroṇādināmāni bhīmādiṣveva mukhyataḥ /
vācakāni yato nityaṃ tannamyāste munīśvarāḥ

3.1.91

parāṇāmeva namyatvaṃ pratipādyatvameva hi /
etatsarvaṃ mayākhyātaṃ kimanyacchrotumicchatha

Original text: Garuḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc