Garuda Purana · Chapter 2.9

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇa garuḍasaṃvāde śrāddhakartrātmaśrāddhayornirūpaṇaṃ nāmāṣṭamo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 9
garuḍa uvāca /
uktamādyāṃ kriyāṃ yāvannṛpo 'pītitvayānagha /
kasyacitkenacidrājñā kimādyā sā kṛtā purā

śrīkṛṣṇa uvāca /
suparṇa śṛṇu vakṣyāmi yathā rājñā kriyā kṛtā /
āsīt kṛtayuge rājā vāṅgo vai babhruvāhanaḥ

pṛthivyāścaturantāyā goptā pakṣīndra dharmataḥ /
caturbhāgāṃ bhuvaṃ kṛtsnāṃ sa bhuṅke vasudhādhipaḥ

na pāpakṛtkaścidāsīttasminrājyaṃ praśāsati /
nāsīccaurabhayaṃ tārkṣya na kṣudrabhayameva hi

nāsīdvyādhibhayañcāpi tasmiñjanapadeśvare /
svadharme remire cāsīttejasā bhāskaropamaḥ

akṣubdhatver'calasamaḥ sahiṣṇutve dharāsamaḥ /
sa kadācinmahābāhuḥ prabhūtabalavāhanaḥ

vanaṃ jagāma gahanaṃ hayānāñca śatairvṛtaḥ /
siṃhanādaiśca yodhānāṃ śaṅkhadundubhiniḥ svanaiḥ

āsītkilakilāśabdastasmin gacchatī pārthive /
tatratatra ca viprendraiḥ stūyamānaḥ samantataḥ

niryayau parayā prītyā vanaṃ mṛgajighāṃsayā /
sa gacchandadṛśe dhīmānnandanapratimaṃ vanam

bilvārkakhadirākīrṇaṃ kapitthadhvajasaṃyutam /
viṣamaiḥ parvataiścaiva sarvataśca samanvitam

nirjalaṃ nirmanuṣyañca bahuyojanamāyatam /
mṛgasiṃhairmahāghorainyaiścāpi vanecaraiḥ

tadvanaṃ manuja vyāghraḥ sabhṛtyabalavāhanaḥ /
līlayā loḍayāmāsa sūdayanvividhānmṛgān

mṛgasya kasyacitkukṣiṃ tato vivyādha bhūmipaḥ /
rājā mṛgaprasaṅgena tamanu prāviśadvanam

ekākī vai hṛtabalaḥ kṣutpripāsāsamanvitaḥ /
sa vanasyāntamāsādya mahaccāraṇyamāsadat

tṛṣayā parayāviṣṭo 'nviṣyajjalamitastataḥ /
sa dūrātpūracakrāhvaṃ haṃsasārasanāditaiḥ

sūcitaṃ sara āgatya sāśva eva vyagāhata /
padmānāñca parāgeṇa utpalānāṃ rajena ca

sugandhamamalaṃ śītaṃ pītvāmbho nirjagāma ha /
mārgaśramapariśrāntastaḍāgataṭamaṇḍapam

nyagrodhaṃ vīkṣya tasyāśu jaṭāsvaśvaṃ babandha ha /
sa tatrāstaramāstīrya kheṭakānupadhāya ca

sūṣvāpa vāyunā tatra sevyāmātastadā kṣaṇam /
kṣaṇaṃ supte nṛpe tatra preto vai pretavāhanaḥ

kaścidatrājagāmātha yuktaḥ pretaśatena ca /
asthicarmaśirāśeṣaśarīraḥ parivibhraman

bhakṣyaṃpeyaṃ mārgamāṇo na badhnāti dhṛtiṃ kvacit /
tamapūrvaṃ nṛpo dṛṣṭvākarodastraṃ śarāsane

dṛṣṭvā so 'pi ciraṃ bhūpaṃ tasthau sthāṇupivāgrataḥ /
tamavasthitamālokya rājā prāptakutūhalaḥ

papraccha tañca ko 'sīti kuto vā vikṛtiṃ gataḥ /
preta uvāca /
pretabhāvo mayā tyakto gatiṃ prāpto 'ramyahaṃ parām

tvatsaṃyogānmahābāho nāsti dhanyataro mayā /
babhruvāhana uvāca /
kimetatdipine ghore sarvatrātibhayānake

dodhūyamāne vātena vātyārūpeṇa koṇapa /
pataṅgā maśakāḥ kṣudrāḥ kavandhāśca śirāṃsi ca

matsyāḥ kūrmāḥ kṛkalāsā vṛścikā bhramarāhayaḥ /
adhomukhordhvapādāste krandamānāḥ sudāruṇam

pravānti vāyavo rūkṣā jvalanto vidyudagnayaḥ /
itastato bhramantīva vāyunā tṛṇasantatiḥ

dṛśyante vividhā jīvā nāgāśca śalabhavrajāḥ /
śrūyante bahudhā rāvā na dṛśyante kvacitkvacit

dṛṣṭvedaṃ vikṛtaṃ sarvaṃ vepate hṛdayaṃmama /
prate uvāca /
yeṣāṃ naivāgnisaṃskāro na śrāddhaṃ nodakakriyāḥ

ṣaṭ piṇḍā daśa gātrāṇi sapiṇḍīkaraṇaṃ na hi /
viśvāsaghātino ye ca surāpāḥ svarṇahāriṇaḥ

mṛtā durmaraṇādye ca ye cāsūyāparā janāḥ /
prāyaścittavihīnā ye agamyāgamane ratāḥ

karmabhirbhrāmyamāṇāste prāṇinaḥ svakṛtairiha /
durlabhāhārapānīyā dṛśyante pīḍitā bhṛśam

eteṣāṃ kṛpayā rājaṃstvaṃ kuruṣvaurdhvadehikam /
yeṣāṃ na mātā na pitā na putro na ca bāndhavāḥ

teṣā rājā svayaṃ kuryātkarmāṇi tu yato nṛpaḥ /
ātmanaśca śubhaṃ karma kartavyaṃ pāralaukikam

vimuktaḥ sarvaduḥ khebhyo yenāñjo durgātiṃ taret /
bhrātaraḥ kasya ke putrāstriyo 'pi svārthakovidāḥ

na kāryasteṣu viśrambha svakṛtaṃ bhujyateyataḥ /
gṛheṣvarthā nivarnttante śmaśāne caiva bāndhavāḥ

śarīraṃ kāṣṭhāmādatte pāpaṃ puṇyaṃ saha vrajet /
tasmādāśu tvayā samyagātmanaḥ śreya icchatā

asthireṇa śarīreṇa kartavyañcaurdhvadohikam /
rājovāca /
kṛśarūpaḥ karālākṣastvaṃ preta iva lakṣyase

kathayasvaḥ mama prītyā pretarāja yathātatham /
tathā pṛṣṭaḥ sa vai rājñā uvāca sakalaṃ svakam

preta uvāca /
kathayāmi nṛpaśreṣṭha sarvamevāditastava /
pretatve kāraṇaṃ śrutvā dayāṃ kartumihārhasi

vaidiśaṃ nāma nagaraṃ sarvasampatsukhāvaham /
nānājanapadākīrṇaṃ nānāratnasamākulam

nānāpuṣpavanākīrṇaṃ nānāpuṇyajanāvṛtam /
tatrāhaṃ nyavasaṃ bhūpa devārcanarataḥ sadā

vaiśyajātiḥ sudevo 'haṃ nāmnā viditamastu te /
havyena tarpitā devāḥ kavyena pitaro mayā

vividhairdānayogaiśca viprāḥ santarpitā mayā /
āhāraśca vihāraśca mayā vai suniveśitaḥ

dīnānāthaviśiṣṭebhyo mayā dattamanekadhā /
tatsarvaṃ niṣphalaṃ jātaṃ mama daivādupāgatam

na me 'sti santatistāta na suhṛnna ca bāndhavāḥ /
na ca mitraṃ hitastādṛgyaḥ kuryādaurdhvadaihikam

pretatvaṃ susthiraṃ tena mama jātaṃ nṛpottama /
ekādaśaṃ tripakṣañca ṣāṇmāsikamathābdikam

pratimāsyāni cānyā ni hyevaṃ śrāddhāni ṣoḍaśa /
yasyaitāni na dīyante pretaśrāddhāni bhūpate

pretatvaṃ susthiraṃ tasyaḥ dattaiḥ śrāddhaśatairapi /
evaṃ jñātvā mahārāja pretatvāduddharasva mām

varṇānāñcaiva sarveṣāṃ rājā bandhurihocyate /
tanmāṃ tāraya rājendra maṇiratnaṃ dadāmi te

yathā mama śubhāvāptirbhavennṛpavarottama /
tathā kāryaṃ mahīpāla dayāṃ kṛtvā mayi prabho

sapiṇḍairvā sagotrairvā niṣṭurairna kṛto hime /
vṛṣotsargastato duṣṭaṃ pretatvaṃ prāptavānaham

kṣuttṛṣāviṣṭadehaśca bhakṣyaṃ pānaṃ na cāpnuyām /
ato vikṛtireṣā vai kṛśātvādiramāṃsakā

kṣuttṛḍjanyaṃ mahāduḥ khamanubhavāmi punaḥ punaḥ /
akalyāṇaṃ hi pretatvaṃ vṛṣotsargaṃ vinā kṛtam

tasmādrājandayāsindho prārthayāmi tavāgrataḥ /
rājovāca /
vartate matkule preta iti jñeyaṃ kathaṃ naraiḥ

tanmamācakṣva hi preta pretatvānmucyate katham /
preta uvāca /
liṅgena pīḍayā preto 'numātavyo naraiḥ sadā

vakṣyāmi pīḍāstā rājanyā vai pretakṛtā bhuvi /
ṛtuḥ syādaphalaḥ strīṇāṃ yadā vaṃśo na vardhate

miyante cālpavayasaḥ sā pīḍā petasambhavā /
akasmādvṛttiharaṇamapratiṣṭhā janeṣu vai

akasmādgahadāhaḥ syātsā pīḍā pretasambhavā /
svagehe kalaho nityaṃ syācca mithyābhiśaṃsanapa

gajayakṣmādisambhūtiḥ sā pīḍā pretasambhavā /
api svayaṃ dhanaṃ muktaṃ prayatnādanave pathi

naiva labhyeta naśyetaḥ sā pīḍā pretasaṃmavā /
suvṛṣṭau kṛṣināśaḥ syādvāṇijyādvṛttināśanam

kalatraṃ patikūlaṃ syātsā pīḍā pretasambhavā /
evantu pīḍayā rājanpretajñānaṃ bhavennṛṇām

vṛṣotsargo yadi bhavetpretatvānmucyate tadā /
tasmānnapa tvamapyevaṃ vṛṣotsargaṃ kuru prabho

māmuddiśya nṛpe 'pyatrādhikāro 'tyanukampayā /
rājaputro hataḥ kaścinmayaivāptastato mayā

kuruṣva tvaṃ gṛhītvā me taddhanena vṛṣotsavam /
kārtikyāṃ paurṇamāsyāṃ vā'śvayuṅmadhye 'thavā nṛpa

revatīyuktadivase kṛṣīṣṭhā me vṛṣotsavam /
puṇyānviprānsamāhūya vahniṃ sthāpya vidhānataḥ

mantrairhemastathā kāryaḥ ṣaḍbhirnṛpa vidhānataḥ /
bahūnviprān bhojayethāstadratnāptadhanena vai /
evaṃ kṛte mahīpāla mama muktirbhaviṣyati

śrīkṛṣṇa uvāca /
tatheti pratijagrāha maṇiṃ rājā tataḥ khaga

kriyādhikārastasyaiva yo dhanagrāhako bhavet /
kurvatostu tayorvārtāmevaṃ pretamahīkṣitoḥ

jhaṇatkārastu ghaṇṭānāṃ bherīṇāṃ bhāṅkṛtistathā /
jātastadā rājasenā caturaṅgā samāpatat

tasyāmāgatamātrāyāṃ pretaścādṛśyatāṃ gataḥ /
tasmādvanādviniḥ sṛtya rājāpi puramāgamat

sa kārtikyāṃ pūrṇimāyāṃ pretamuddiśya saṃvyadhāt /
vṛṣotsargaṃ vidhānena tanmaṇyāptadhanena ca

preto 'pyayaṃ sapadilabdhasuvarṇadehaḥ karmānta āgata iti praṇanāma bhūpam /
deva tvadīyamahimāyamiti stuvan sa yāto divaṃ garuḍa bhūpatinā kṛtajñaḥ

etatte sarvamākhyātaṃ yathā bhūpatināpi saḥ /
uddhṛtaḥ pretabhāvādvai kimanyacchrotumicchasi