Garuda Purana · Chapter 2.48

iti śrīgāruḍe mahāpu- uttarakhaṇḍe dvitīdṛ dharmakādṛpretadṛśrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde karmavipākādinirūpaṇaṃ nāma saptacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 48
tārkṣya uvāca /
ye martyaloke nivasanti mānavāste sarvajātau nidhanaṃ prayānti /
kāle svakīye nijapuṇyasaṃkhyayā vadanti lāka kathasva tanme

gacchanti mārgeṇa sudustareṇa vidhātṛniṣpāditavartmani sthitāḥ /
kenaiva puṇyena mudaṃ prayānti tiṣṭhanti kenaiva kulaṃ balaṃ vayaḥ

sūta uvāca /
śrutvātha devo garuḍaṃ tvavocat smṛtvā vapuḥ karmabhayañca rūpam /
sṛṣṭā dharā yena carācaraṃ jagatsa yena śastā vihito yamo vibhuḥ

śrībhagavānuvāca /
dharmārthakāmaṃ ciramokṣasañcayamanyaṃ dvitīyaṃ yamamārgagāminām /
praviśyacāṅguṣṭhasame sa tatra vai taṃ prāpya dehaṃ svamandiram?

gṛhītapāśo rudate punaḥ punardeśe supuṇye dvija dehasaṃsthitaḥ /
devendrapūjā pitṛdevatṛptidaṃ mohānna ceṣṭaṃ na ca puttrasantatiḥ

na me 'sti bandhuryamamārgagāmino mayā na kṛtyaṃ dvijadehalipsayā /
samprāpya vipratvamatīva durlabhaṃ nādhītavānvedapurāṇasaṃhitāḥ /
prāptaṃ suratnaṃ karasaṃsthitaṃ gataṃ dehankvacinnistara yattvayā kṛtam

yaḥ kṣattriyo bāhubalena saṃyuge lalāṭadeśādrudhiraṃ mukhe papau /
tatsomapānaṃ hi kṛtaṃ mahāmakhe jīvanmṛtaḥ so 'pi hi yāti muktik

sthānānyanekāni kṛtāni tāni pītānyanekānyapi garhitāni /
śastraṃ gṛhītvā samare ripūṇāṃ yaḥ saṃmukhaṃ yāti sa muktapāpaḥ

kṣattrānvayo vāpi viśonvayo vā śūdrānvayo vāpi hi nīcavarṇaḥ /
saṃgrāmadevadvijabālaghātī strīvṛddhahā dīnatapasvihantā

upadruteṣveṣu parāṅmukho yaḥ syustasya devāḥ sakalāḥ parāṅmukhāḥ /
tilodakaṃ naiva pibanti pūrve hutaṃ na gṛhṇāti hutāśanopi tat

dveṣādbhayādvā samare samāgate śastraṃ gṛhītvā parasainyasaṃmukhaḥ /
na yāti pakṣīndra mṛśca paścātkṣāttraṃ balaṃ tasya gataṃ tathaiva /
dvijāya dattvā kanakaṃ mahīmimāṃ bhūyaḥ sa paścādbhavatīha loke

dānaṃ pradattaṃ grahaṇe dvijendre snānaṃ kṛtaṃ tena sadā sutīrthe /
gatvā gayāyāṃ pitṛpiṇḍadānaṃ kṛtaṃ sadā yo mriyate tu yuddhe

yaḥ kṣāttradehantu vihāya śocate raṇāṅgaṇe svāmivadhe ca gograhe /
strībālaghāte pathi sārthahetave mayā svakośaṃ na hataṃ na pātitam

vaiśyaḥ svakarmāṇi viśocate tadā gṛhītapāśo na mayāpi sañcitam /
satyaṃ na coktaṃ kraya vikrayeṇa mohādvimūḍhena kuṭumbahetave

śūdraṃ vapuḥ prāpya yaśaskaraṃ sadā dānaṃ dvijebhyo na kṛtaṃ dvijārcanam /
cdṛdadyatdadvaḍḍha ḍhaddhadṛthr dadṛdhḍḍhathrḍaḍḍhaddha
jalāśayo naiva kṛto dharātale asaṃskṛto vipravaro na saṃskṛtaḥ

tyaktvā svakarmāṇi madena susthitaṃ mayā sutīrthe svavapurna cojjhitam /
dharmorjito naiva na devapūjanaṃ kṛtaṃ mayā caiva vimuktihetave

dehaṃ samāsādya tathaiva piṇḍajaṃ varṇāṃstathaivāntyajamlecchasaṃjñitān /
marunmayaṃ dehamime viśanti naivehamānāḥ pathi dharmasaṃkule

parasparaṃ dharmakṛntaṃ svakīyaṃ sampādya lakṣyaṃ pathi sañcarantsvam /
pakṣīndra vākyāni śṛṇuṣva tāni manoramāṇi pravadanti yāni

sārā hi lokeṣu bhavettrilokī dvīpeṣu sarveṣu ca jambukākhyam /
deśeṣu sarveṣvapi devadeśaḥ jīveṣu sarveṣu manuṣya eva

varṇāśca catvāra iha praśastāḥ varṇeṣu dharmiṣṭhanarāḥ praśastāḥ /
dharmeṇa saukhyaṃ samupaiti sarvaṃ jñānaṃ samāpnoti mahāpathe sthitaḥ

dehaṃ parityajya yadā gatāyuḥ pakṣin sthito 'haṃ kṛmikīṭasaṃsthitaḥ /
sarīsṛpo 'haṃ maśako vinirmitaścatuṣpado 'haṃ vanasūkaro 'ham

sarvaṃ vijānāti hi garbhasaṃsthito jātaśca sadyastadidañca vismaret /
yaccintitaṃ garbhasamāgatena vai bālo yuvā vṛddhavayā babhūva

mohādvināṣṭaṃ yadi garbhacintitaṃ smṛtaṃ punarmṛtyugate cadehe /
tasminpranaṣṭe hṛdi cintitaṃ gataṃ smṛtaṃ punargarbhagate ca dehe

tasminpranaṣṭe hṛdi cintitaṃ punarmayā svakośe paravañcanaṃ kṛtam /
dyūtaiśchalenāpi ca cauryavṛttyā dharmaṃ vyatikramya śarīrarakṣaṇe

kṛcchreṇa lakṣmīḥ samupārjitā svayaṃ mayā na bhuktaṃ manasepsitaṃ dhanam /
tāmbūlamannaṃ madhuraṃ sagorasaṃ dattvāgnidevātithibandhuvarge

somagrahe sūryasamāgamepi vā na sevitaṃ tīrthavariṣṭhamuttamam /
kośaṃ svakīyaṃ malamūtrapūritaṃ dehinkvacinnistara yattvayā kṛtam

mayā na dṛṣṭā na natā na pūjitā traivikramī mūrtiriha sthitā bhuvi /
prabhāsanātho na ca bhaktisaṃstuto dehinkvacinnistara yattvayā kṛtam

gatvā variṣṭhe bhuvi tīrthasannidhau dhanaṃ na dattaṃ viduṣāṃ kare mayā /
āplutya dehaṃ vidhinā dvije gurau dihinkvacinnistara yattvayā kṛtam

na mātṛpūjā na ca viṣṇuśaṅkarau gaṇeśacaṇaḍyau na ca bhāskaro 'pi vā /
yañcopacārairbaliyuktacandanairdehinkvacinnistara yattvayā kṛtam

labdhā mayā mānavadevatopamā mohādgatā sarvamidañca pārthiva /
gatiṃ na vīkṣeta sa vai vimūḍhadhīrdehinkvacinnistara yattvayā kṛtam

etāni pakṣinmanasā vicintya vākyāni dharmārthayaśaskarāṇi /
muktiṃ samāyānti manuṣyaloke vasanti ye dharmaratāḥ sudeśe

iti bruvāṇairyamadhūtavargairvihanyate kālamayaiśca mudgaraiḥ /
hā daiva hā daiva iti smaran vai dhanaṃ na dattaṃ svayamarjitaṃ yat

na bhūmidānaṃ na ca gopradānaṃ na vāridānaṃ na ca vastradānam /
phalaṃ satāmbūlavilepanaṃ vā tvayā na dattaṃ bhuvi śocase katham

pitā mṛtaste ca pitāmahaḥ sā yayā dhṛto vāpyudare svakīye /
mṛto 'pyasau bandhujanaḥ samasto dṛṣṭaṃ tvayā sarvamidaṃ gatāyaḥ

kośaṃ tvadīyaṃ jvalitañca vahninā puttrairgṛhīto dhanadhānya sañcayaḥ /
subhāṣitaṃ dharmacayaṃ kṛtañca yattadeva gacchettava pṛṣṭhasaṃstham

na dṛśyate ko 'pi mṛtaḥ samāgato rājā yatirvā dvijapuṅgavo 'pi vā /
yo vai mṛtaḥ sāhasikaḥ sa martyako nāśaṃ yo 'pi dharātale sthitaḥ

evaṃ gaṇāste bruvate sakinnarā dhairyaṃ samālambya vipādapūritaḥ /
śrutvā gaṇānāṃ vacanaṃ mahādbhutaṃ bravīti pakṣīndra manuṣyatāṃ gataḥ

dānaprabhāveṇa vimānasaṃsthito dharmaḥ pitā mātṛdayānurūpiṇī /
vāṇī kalatraṃ madhurārthabhāṣiṇī snānaṃ sutīrthe ca subandhavargaḥ

karārpitaṃ yatsukṛtaṃ samastaṃ svargastadā syāttava kiṅkaropamaḥ /
yo dharmavān prāpsyati so 'tisaukhyaṃ pāpī samastaṃ vividhañca duḥkham

yo dharmaśīlo jitamānaroṣo vidyāvinīto na paropatāpī /
svadāratuṣṭaḥ paradāradūraḥsa vai naro no bhuvi vandanīyaḥ

miṣṭānnadātā caritāgnihotro vedāntaviccandrasahasrajīvī /
māsopavāsī ca pativratā caṣaḍ jīvaloke mama vandanīyāḥ

evaṃ samācārayuto naro 'pi vāpīṃ sakūpāṃ sajalaṃ taḍāgam /
prapāśubhaṃ hṛdgṛhadevamandiraṃ kṛtaṃ nareṇaiva sa dharmauttamaḥ

varṣāśanaṃ vedavide ca dattaṃ kanyāvivāhastvṛṇamocanaṃ dvije /
bhūmiḥ sukṛṣṭāpi tṛṣārtihetostadevametaṃ sukṛtat samastam

adhyāyamenaṃ sukṛtasya sāraṃ śṛṇoti gāyatyapi bhāvaśuddhyā /
sa vai kulīnaḥ sa ca dharmayukto viśvālayaṃ yāti paraṃ sa nūnam