Garuda Purana · Chapter 2.32
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde dānapha lānyadehapraveśādinirūpaṇaṃ nāmai katriṃśo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 32
tārkṣya uvāca /
kathamutpadyate janturbhūtagrāme caturvidhe /
tvacā raktaṃ tathā māṃsaṃ medo majjāsthi jīvitam
pādau pāṇī tathā guhyaṃ jihvā-keśa-nakhāḥ śiraḥ /
sandhimārgāśca bahuśo rekhā naikavidhāstathā
kāmaḥ krodho bhayaṃ lajjā mano harṣaḥ sukhāsukham /
citritaṃ chidritañcāpi nānājālena veṣṭitam
indrajālamidaṃ manye saṃsāre 'sārasāgare /
kartā ko 'tra hṛṣīkeśa saṃsāre duḥ khasaṃkule
śrīviṣṇuruvāca /
kathayāmi paraṃ gopyaṃ kośasyāsya vinirṇayam /
yasya vijñānamātreṇa sarvajñatvaṃ prajyate
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā loke sadayaṃ jīvakāraṇam /
vainateya śṛṇuṣva tvamekāgrakṛtamānasaḥ
ṛtukāle ca nārīṇāṃ varjyaṃ dinacatuṣṭayam /
yatastasmin brahmahatyāṃ purā vṛtrasamutthitām
brahmā śakrāt samuttārya caturthāṃśena dattavān /
tāvannālokyate vaktraṃ pāpaṃ yāvadvapuḥ sthitam
prathame 'hani cāṇḍālī dvitīye brahmaghātinī /
tṛtīye rajakī jñeyā caturthe 'hani śudhyati
saptāhāt pitṛdevānāṃ bhavedyogyā kṛtārcane /
saptāhamadhye yo garbhastatsaṃmbhūtirmalimlucā
niṣakasamaye pitroryādṛk cittavikalpanā /
tādṛggarbhasamutpattirjāyate nātra saṃśayaḥ
yugmāsu puttrā jāyante striyo 'yugmāsu rātriṣu /
pūrvasaptamamutsṛjya tasmādyugmāsu saṃviśet
ṣoḍaśarturniśāḥ strīṇāṃ sāmānyāt samudāhṛtaḥ /
yā caturdaśamī rātrirgarbhastiṣṭhati tatra cet
guṇabhāgyanidhiḥ putrastatra jāyeta dhārmikaḥ /
sā niśā tatra sāmānyairna labhyeta khagādhipa
prāyaśaḥ sambhavatyatra garbhastvaṣṭāhamadhyataḥ /
pañcame 'hani nārīṇāṃ kāryaṃ mādhuryabhojanam
kaṭukṣārañca tīkṣṇañca tyājyamuṣṇañca dūrataḥ /
tatkṣetramoṣadhīpātraṃ bījañcāpyamṛtāyitam
tasminnuptvā naraḥ svāmī samyak phalamavāpnuyāt /
tasyāścaivātapo varjya śītalaṃ kevalaṃ caret
tāmbūlapuṣpaśrīkhaṇḍaiḥ saṃyuktaḥ śucivastrabhṛt /
dharmamādāya manasi sutalpaṃ saṃviśet pumān
niṣekasamaye yādṛṅnaracittavikalpanā /
tādṛksvabhāvasambhūtirjanturviśati kukṣigaḥ
śukrasoṇitasaṃyoge piṇḍotpattiḥ prajāyate /
vardhate jaṭhare jantustārāpatirivāmbare
caitanyaṃ bījarūpaṃ hi śukre nityaṃ vyavasthitam /
kāmaścittañca śukrañca yadā hyekatvamāpnuyuḥ
tadā drāvamavāpnoti yoṣāgarbhāśaye naraḥ /
raktādhikye bhavennārī śukrādhikye bhavet pumān
śukrasoṇitayo sāmye garbhāḥ ṣaṇḍatvamāpnuyuḥ /
ahorātreṇa kalilaṃ budvadaṃ pañcabhidinaiḥ
caturdaśe bhavenmāṃsaṃ miśradhātusamanvitam /
ghanaṃ māṃsañca viṃśāhe garbhastho vardhate kramāt
pañcaviṃśatime cāhni balaṃ puṣṭiśca jāyate /
tathā māse tu sampūrṇe pañcatattvaṃ nidhārayet
māsadvaye tu sañjāte tvacā medaśca jāyate /
majjāsthīni tribhirmāsaiḥ keśāṅgulyaścaturthake
karṇau ca nāsike vakṣo jāyeran māsi pañcame /
kaṇṭharandhrodaraṃ ṣaṣṭhe guhyādirmāsi saptame
aṅgapratyaṅgasampūrṇo garbho māsairathāṣṭabhiḥ /
aṣṭame calate jīvo dhātrīgarbhe punaḥ punaḥ /
navamemāsi samprāpte garbhasthaujau dṛḍhaṃ bhavet
cikitsā jāyate tasya garbhavāsaparikṣaye /
nārī vātha naro vātha napuṃstvaṃ vābhijāyate
śaktitrayaṃ viśālākṣaṃ ṣāṭkauśikasamāyutam /
pañcendriyasamopetaṃ daśanāḍīvibhūṣitam
daśaprāṇaguṇopetaṃ yo jānāti sa yogavit /
majjāsthiśukramāṃsāni roma raktaṃ balaṃ tathā
ṣāṭkauśikamidaṃ piṇḍaṃ syājjantoḥ pāñcabhautikam /
navame daśame māsi jāyate pāñcabhautikaḥ
sūtivātaiḥ samākṛṣṭaḥ pīḍayā vihvalīkṛtaḥ /
puṣṭo nāḍyāḥ suṣumṇāyā yoṣidgarbhasthitastvaran
kṣitirvāri havirbhoktā pavanākāśameva ca /
ebhirbhūtaiḥ pīḍitastu nibaddhaḥ snāyubandhanaiḥ
mūlabhūtā ime proktāḥ sapta nāḍyantare sthitāḥ /
tvacāsthināḍyo romāṇi māṃsañcaivātra pañcamam
ete pañca guṇāḥ proktā mayā bhūmeḥ khageśvara /
yathā pañca guṇāścāpastathā tacchṛṇu kāśyapa
lālā mūtraṃ tathā śukraṃ majjāra raktañca pañcamam /
āpaḥ pañcaguṇāḥ proktā jñātavyāste prayatnataḥ
kṣudhā tṛṣā tathā nidrā ālasyaṃ kāntireva ca /
tejaḥ pañcaguṇaṃ proktaṃ tārkṣya sarvatrayogibhiḥ
rāgadveṣau tathā lajjā bhayaṃ mohastathaiva ca /
ityetat kathitaṃ tārkṣya vāyujaṃ guṇapañcakam
ākuñcanaṃ dhāvanañca laṅghanañca prasāraṇam /
nirodhaḥ pañcamaḥ prokto vāyoḥ pañca guṇāḥ smṛtāḥ
ghoṣaścintā ca gāmbhīryaṃ śravaṇaṃ satyasaṃkramaḥ /
ākāśasya guṇāḥ pañca jñāta vyāstārkṣya yatnataḥ
śrotraṃ tvak cakṣuṣī jihvā nāsā buddhīndriyāṇi ca /
pāṇī pādau gudaṃ prāk ca guhyaṃ karmendriyāṇi ca
iḍāca piṅgalā caiva suṣumṇā ca tṛtīyakā /
gāndhārī gajajihvā ca pūṣā caiva yasā tathā
alamvuśā kuhūścaiva śaṅkhinī daśamī smṛtā /
piṇḍa madhye sthitā hyetāḥ pradhānā daśa nāḍayaḥ
prāṇāpānau samānaśca udāno vyāna eva ca /
nāgaḥ kūrmaśca kṛkaro devadatto dhanañjayaḥ
ityete vāyavaḥ proktā daśa deheṣu susthitāḥ /
kevalaṃ bhuktamannañca puṣṭidaṃ sarvadehinām
nayate prāṇado vāyuḥ śarīre sarvasandhiṣu /
āhāro bhuktamātrastu vāyunā kriyate dvidhā
sa praviśya guhe samyak pṛthagannaṃ pṛthagjalam /
ūrdhvamagnerjalaṃ kṛtvā tadannañca jalopari
agneścādhaḥ svayaṃ prāṇastamagniñca dhamecchanaiḥ /
vāyunā dhamyamāno 'gniḥ pṛthakkiṭṭaṃ pṛthagrasam
malairdvādaśabhiḥ kiṭṭaṃ bhinnaṃ dehāt pṛthagbhavet /
karṇākṣināsikā jihvā dantanābhivapurgudam
nakhā malāśrayā hyete viṇmūtrañcetyanantakam /
śukraśoṇitasaṃyogādetat ṣāṭkauśikaṃ smṛtam
romṇāṃ koṭyastathā tisro 'pyardhakoṭi samanvitāḥ /
dvātriṃśaddaśanāḥ proktāḥ sāmānyādvinatāsuta
sapta lakṣāṇi keśāḥ syurnakhāḥ proktāstu viṃśatiḥ /
māṃsaṃ palasahasraikaṃ sāmānyāddehasaṃsthitam
raktaṃ palaśataṃ tārkṣyaṃ buddhameva purātanaiḥ /
palāni daśa medaśca tvacā caiva tu tatsamā
paladvādaśakaṃ majjā mahāraktaṃ palatrayam /
śukraṃ dvikuḍavaṃ jñeyaṃ śoṇitaṃ kuḍavaṃ smṛtam
śleṣmāṇaśca ṣaḍūrdhvañca viṇmūtraṃ tatpramāṇataḥ /
asthnāṃ hi hyadhikaṃ proktaṃ ṣaṣṭyuttaraśatatrayāt
evaṃ piṇḍaḥ samākhyāto vaibhavaṃ sampracakṣmahe /
sukhaṃ duḥ khaṃ bhayaṃ kṣemaṃ karmaṇaiva hi prāpyate
adhomukhaṃ cordhvapādaṃ garbhādvāyuḥ prakarṣati /
tale tu karayornyasya vardhate jānupārśvayoḥ
aṅguṣṭhau copari nyastau jānvāretha karāṅgulī /
jānupṛṣṭhe tathā netre jānumadhye ca nāsikā
evaṃ vṛddhiṃ kramādyāti jantuḥ strīgarbhasaṃsthitaḥ /
kāṭhinyamasthīnyāyānti bhuktapītena jīvati
nāḍī vāpyāyanī nāma nābhyāṃ tatra nibadhyate /
strīṇāṃ tathāntrasuṣire sa nibaddhaḥ prajāyate
krāmanti bhuktapītāni strīṇāṃ garbhodare tathā /
tairāpyāyitadeho 'sau janturvṛddhimupaiti ca
smṛtyastatra prayāntyasya bahvyaḥ saṃsārabhūtayaḥ /
tato nirvedamāyāti pīḍyamāna itastataḥ
punarnaivaṃ kariṣyāmi bhuktamātra ihodarāt /
tathātathā yatiṣyāmi garbhaṃ nāpnomyahaṃ yathā
iti sañcintayañjīvo smṛtvā janmaśatāni vai /
yāni pūrvānubhūtāni devabhūtātmajāni vai
tataḥ kālakramājjantuḥ parivartyatvadhomukhaḥ /
navame daśame vāpi māsi saṃjāyate tataḥ
niṣkramyamāṇo vātena prājāpatyena pīḍyate /
niṣkramate ca vilapaṃstadā duḥkhanipīḍitaḥ
niṣkrāmaṃścodarānmūrchāmasahyāṃ pratipadyate /
prāpnoti cetanāṃ cāsau vāyusparśasukhānvitaḥ
tatastaṃ vaiṣṇavī māyā samāskandati mohinī /
tayā vimohitātmāsau jñānabhraṃśamavāpnute
bhraṣṭajñānaṃ bālabhāve tato jantuḥ prapadyate /
tataḥ kaumārakāvasthāṃ yauvanaṃ vṛddhatāmapi
punaśca tadvanmaraṇaṃ janma prāpnoti mānavaḥ /
tataḥ saṃsāracakre 'smin bhrāmyate ghaṭayantravat
kadācitsvargamāpnoti kadācinnirayaṃ naraḥ /
svargaṃ ca nirayaṃ caiva svakarmaphalamaśnute
kadācidbhuktakarmā ca bhuvaṃ svalpena gacchati /
svarloke narake caiva bhuktaprāye dvijottamāḥ
narakeṣu mahadduḥkhametadyatsvargavāsinaḥ /
dṛśyate nātra modante pātyamānāstu nārakaiḥ
svarge 'pi duḥ khamatulaṃ yadārohaṇakālataḥ /
prabhṛtyahaṃ patiṣyāmītyetanmanasi vartate
nāra kāṃścaiva samprekṣya mahadduḥ khamavāpyate /
evaṃ gatimahaṃ gantetyaharniśamanirvṛtaḥ
garbhavāse mahadduḥ khaṃ jāyamānasya yonijam /
jātasya bālabhāve 'pi vṛddhatve duḥkhameva ca
kāmerṣyākrodhasambandhādyauvane 'pi ca duḥ saham /
duḥsvapnaṃ yā vṛddhatā ca maraṇe duḥ khamutkaṭam
kṛṣyamāṇaśca yāmyaiḥ sa narake 'pi ca yātyadhaḥ /
punaśca garbhājjanma syānmaraṇaṃ duṣkaraṃ tathā
evaṃ saṃsāracakre 'smijjantavo ghaṭayantravat /
bhrāmyante prāktanairbadhairbaddhā vidhyanti cāsakṛt
nāsti pakṣinsukhaṃ kiñcitkṣetre duḥ khaśatākule /
vinatāsuta mokṣāya yatitavyaṃ tato naraiḥ
etatte sarvamākhyātaṃ yathā garbhasya saṃsthitiḥ /
kathayāmi kramapraśraṃ pṛṣṭaṃ vā vartate spṛhā
garuḍa uvāca /
madhye kṛtamahāpraśradvayasyāptaṃ mayottaram /
praśrasyāpi tṛtīyasya uttaraṃ ca vidhīyatām
śrīkṛṣṇa uvāca /
mriyamāṇasya kiṃ kṛtyamiti tvaṃ pṛṣṭavānasi /
śṛṇu tatrottaraṃ tūktaṃ kathayāmi samāsataḥ
āsannamaraṇaṃ jñātvā puruṣaṃ snāpayettataḥ /
gomūtragomayasumṛttīrthodakakuśodakaiḥ
vāsasī paridhāryātha dhaute tu śuci nī śubhe /
darbhāṇyādau samāstīrya dakṣiṇāgrānvikīrya ca
tilān gomayaliptāyāṃ bhūmau tatra niveśayet
prāgudakśirasaṃ vāpi mukhe svarṇaṃ viniḥ kṣepet /
śālagrāmaśilā tatra tulasī ca khageśvara
vidheyā sannidhau sarpirdīpaṃ prajvālayetpunaḥ /
namo bhagavate vāsudevāyeti japastathā
ādau tu praṇavaṃ kṛtvā pūjādāne tataḥ smṛte /
samabhyarcya hṛṣīkeśaṃ puṣpadhūpādibhistataḥ
praṇipātaiḥ stavaiḥ puṇyairdhyā nayogena pūjayet /
dattvā dānaṃ ca viprebhyo dīnānāthebhya eva ca
puttre mitre kalatre ca kṣetradhānyadhanādiṣu /
nivartayenmamatvaṃ ca viṣṇoḥ pādau hṛdi smaran
uccaiḥ puruṣasūktaṃ ca yadi śreṣṭhāpadastadā /
puttrādyāḥ prapaṭheyuste mriyamāṇe nije jane
etatte sarvamākhyātaṃ kṛtyaṃ mṛtyāvupasthite /
phalamapyasya kṛtsnasya samāsātte vadāmyaham
snānena śucitāprāptirapāvitryahṛtistataḥ /
tato viṣṇoḥ smṛtistasya jñānātsarvaphalapradā
darbhatūlī nayetsvargamāturaṃ tu na saṃśayaḥ /
tilairdarbhaiśca niḥ kṣiptaiḥ snānaṃ kratumayaṃ bhavet
brahmā viṣṇuśca rudraśca śrīrhutāśastathaiva ca /
maṇḍale copatiṣṭhanti tasmātkurvīta maṇḍalam
prāgudagvā kṛteneha śirasā lokamuttamam /
vrajate yadi pāpasyālpatvaṃ puṃso bhavetkhaga
pañcaratne mukhe mukte jive jñānaṃ prarohati /
tulasī brāhmaṇā gāvo viṣṇurekādaśī khaga
pañca pravahaṇānyeva bhavābdhau majjatāṃ nṛṇām /
viṣṇurekādaśī gītā tulasī vipradhenavaḥ
asāre durgasaṃsāre ṣaṭpadī bhaktidāyinī /
namo bhagavate vāsudevāyeti japannaraḥ
oṅkārapūrvaṃ sāyujyaṃ prāpnuyānnātra saṃśayaḥ /
pūjayāpi ca mallokaprāptirārāddivaṃ vrajet
bandhābhāve mamatvetu jñānaṃ puruṣasūktataḥ /
yasyayasyādhikatvaṃ tu sādhaneṣveṣu kāśyapa
tattatphalasyāpyādhikyaṃ bhavatītyavadhāraya /
dātavyāni yathāśaktyā prīto 'sau sarvadā bhavet
etatte sarvamākhyātaṃ snānādiṣu phalaṃ mayā /
brahmāṇḍe ye guṇāḥ santi śarīre te vyavasthitāḥ
pātālabhūdharā lokāstathānye dvīpasāgarāḥ /
ādityādigrahāḥ sarve piṇḍamadhye vyavasthitāḥ
pādādhastu talaṃ jñeyaṃ pādordhvaṃ vitalaṃ tathā /
jānubhyāṃ sutalaṃ viddhi sakthideśe mahātalam
tathā talātalañcorau guhyadeśe rasātalam /
pātālaṃ kaṭisaṃsthantu pādādau lakṣayedbudhaḥ
bhūrlokaṃ nābhimadhye tu bhuvarlokaṃ tadūrdhvataḥ /
svargalokaṃ hṛdaye vidyāt kaṇṭhadeśe mahastathā
janalokaṃ vaktradeśe tapolokaṃ lalāṭake /
satyalokaṃ mahārandhre bhuvanāni caturdaśa
trikoṇe saṃsthito meruradhaḥ koṇe ca mandaraḥ /
dakṣiṇe ceva kailāso vāmabhāge himācalaḥ
niṣadhaścordhvabhāge ca dakṣiṇe gandhamādanaḥ /
malayo (ramaṇo) vāmarekhāyāṃ saptaite kulaparvatāḥ
asthisthāne sthito jambūḥ śāko majjāsu saṃsthitaḥ /
kuśadvīpaḥ sthito māṃse krauñcadvīpaḥ śirāsthitaḥ
tvacāyāṃ śālmalidvāpo plakṣaḥ romṇāṃ ca sañcaye /
nakhasthaḥ puṣkaradvīpaḥ sāgarāstadanantaram
kṣārodaśca tathā mūtre kṣāre kṣīrodasāgaraḥ /
surodadhiśca śleṣmasthaḥ majjāyāṃ ghṛtasāgaraḥ
rasodadhiṃ rase vidyācchoṇite dadhisagaram /
svādulaṃ lambikāsthāne garbhodaṃ śukrasaṃsthitam
nādacakre sthitaḥ sūryo binducakre ca candramāḥ /
locanasthaḥ kujo jñeyo hṛdaye ca budhaḥ smṛtaḥ
viṣṇusthāne guruṃ vidyācchrukre śukro vyavasthitaḥ /
nābhisthāne sthito mando mukhe rāhuḥ sthitaḥ sadā
pāyu (da) sthāne sthitaḥ ketuḥ śarīre grahamaṇḍalam /
vibhaktañca samākhyātamāpādatalamastakam
utpannā ye hi saṃsāre mriyante te na saṃśayaḥ /
bubhukṣā ca tṛṣā raudrā dāhodbhūtā ca mūrchanā
yatra pīḍāstvimā raudrāstā vai vṛścikadaṃśajāḥ /
vināśaḥ pūrṇakāle ca jāyate sarvadehinām
agre agre hi dhāvanti yamalokagatasyavai /
taptavālukamadhyena prajvaladvahnimadhyataḥ
keśagrāhaiḥ samākrāntā nīyante yamakiṅkaraiḥ /
pāpiṣṭhāstvadhamāstārkṣya dayādharmavivirjitāḥ
yamaloke vasantyete kuṭyāṃ janma na vidyate /
evaṃ sañjāyate tārkṣya martye jantuḥ svakarmabhiḥ
utpannā ye hi saṃsāre mriyante te na saṃśayaḥ /
āyuḥ karma ca vittañca vidyā nidhanameva ca
pañcaitāni hi sṛjyante garbhasthasyaiva dehinaḥ /
karmaṇā jāyate jantuḥ karmaṇaiva pralīyate
sukhaṃ duḥ khaṃ bhayaṃ kṣemaṃ karmaṇaivābhipadyate /
adhomukhaṃ cordhvapādaṃ garbhādvāyuḥ prakarṣati
janmato vaiṣṇavī māyā saṃmohayati satvaram /
svakarmakṛtasambandho janturjanma prapadyate
sukṛtāduttamo bhogabhogyavān sukule bhavet /
yathāyathā duṣkṛtaṃ tat kule hīne prajāyate
daridro vyādhito mūrkhaḥ pāpakṛdduḥ khabhājanam /
ataḥ paraṃ kimarthaṃ te kathayāmi khageśvara
Original text: Garuḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0