Garuda Purana · Chapter 2.2
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśākhye dharmakāṇḍe (pretakhaṇḍe) śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde praśraprapañco nāma prathamo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 2
śrīkṛṣṇa uvāca /
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhadra mānuṣāṇāṃ hitāya vai /
śṛṇuṣvāvahito bhūtvā sarvamevaurdhvadaihikam
samyagvibhedarahitaṃ śrutismṛtisamuddhṛtam /
yanna dṛṣṭaṃ suraiḥ sendrairyogibhiryogacintakaiḥ
guhyadguhyataraṃ tacca nākhyātaṃ kasyacitkvacit /
bhaktastvaṃ hi mahābhāga vainateyaṃ bravīmi te
aputrasya gatirnāstu svargo naiva ca naiva ca /
yena kenāpyupāyena kāryaṃ janma sutasya hi
tārayennarakātputtro yadi mokṣo na vidyate /
skandhaḥ putreṇa kartavyo hyagnidātā ca pautrakaḥ
tiladarbhaiśca bhūmyāṃ vai kuṭī ṛtumatī bhavet /
pañca ratnāni vaktre tu yena jīvaḥ prarohati
yadā puṣpaṃ pranaṣṭaṃ hi kva tadā garbhadhāraṇam /
ādarācca tato bhūmau yena garbhaṃ pradhāryate
lepyā tu gomayairbhūmistilāndarbhānviniḥ kṣipet /
tasyāmevāturo muktaḥ sarvaṃ dahati kilbiṣam
darbhatūlī nayetsvargamāturasya na saṃśayaḥ /
darbhāṃstatra kṣipedvātha tūlīgendukamadhyataḥ
sarvatra vasudhāpūtā yatra lepo na vidyate /
yatra lepaḥ sthitastatra punarlepena śudhyati
yātudhānāḥ piśācāśca rākṣasāḥ krūrakarmiṇaḥ /
alepaṃ hyāturaṃ muktaṃ viśantyete viyonayaḥ
nityahomastathā śrāddhaṃ pādaśaucaṃ dvije tathā /
maṇḍalena vinā bhūmyāmāturo mucyate na hi
brahmā viṣṇuśca rudraśca śrīrhutāśastathaiva ca /
maṇḍale copatiṣṭhanti tasmātkurvīta maṇḍalam
anyathā mriyate vālo vṛddhastārkṣyayuvāthavā /
yonyantaraṃ na gacchetsa krīḍate vāyunā saha
miśritaṃ lohitāmiśraṃ tadevaṃ janma jīyate /
tasyaiva vāyubhūtasya na śrāddhaṃ nodakakriyā
mama svedasamudbhūtāstilāstārkṣya pavitrakāḥ /
asurā dānavā daityā vidravanti tilaistathā
tilāḥ śvetāstilā kṛṣṇāstilā gomūtrasaṃnnibhāḥ /
dahantu te me pāpāni śarīreṇa kṛtāni vai
eka eva tilo datto hemadroṇatilaiḥ samaḥ /
tarpaṇe dānahomeṣu datto bhavati cākṣayaḥ
darbhā romasamudbhūtāstilāḥ svedeṣu nānyathā /
devatā dānavāstṛptāḥ śrāddhena pitarastathā
prayogavidhinā brahmā viśvaṃ cāpyupajīvanām /
apasavyādito brahmā pitaro devadevatāḥ
tena te pitarastṛptā apasavye kṛte sati /
darbhamūle sthito brahmā madhye devo janārdanaḥ
darbhāgre śaṅkaraṃ vidyāttrayo devāḥ kuśe smṛtāḥ /
viprā mantrāḥ kaśā vahnistulasī ca khageśvara
naite nirmālyatāṃ yānti kriyamāṇāḥ punaḥ punaḥ /
tulasī brāhmaṇā gāvo viṣṇurekādaśī khaga
pañca pravahaṇānye bhavābdhau majjatāṃ nṛṇām /
viṣṇurekādaśī gītā tulasī vipradhenavaḥ
asāre durgasaṃsāre ṣaṭpadī muktidāyinī /
tilāḥ pavitramatulaṃ darbhāścāpi tulasyatha
nivārayanti caitāni durgatiṃ yāntamāturam /
hastābhyāmuddhareddarbhāṃstoyena prokṣayedbhuvi
mṛtyukāle kṣipeddarbhānkarayorāturasya ca /
darbhaistu kṣipyate yo 'sau darbhaistu pariveṣṭitaḥ
viṣṇuloke sa vai yāti mantrahīno 'pi mānavaḥ /
tūlīṃ kṛtvā kṛtau pādau saṃsthitau kṣitipṛṣṭhataḥ
prāyāścittaṃ viśuddhāgnau saṃsāre 'sārasāgare /
gomayenopalimpettu darbhāstaraṇasaṃsthite
yane dattena dānena sarvaṃ pāpaṃ vyapohati /
lavaṇaṃ tadrasaṃ divyaṃ sarvakāmapradaṃ nṛṇām
yasmādannarasāḥ sarve notkaṭā lavaṇaṃ vinā /
pitṝṇāṃ ca priyaṃ bhavyaṃ tasmātsvargapradaṃ bhavet
viṣṇudehasamudbhūto yato 'yaṃ lavaṇo rasaḥ /
etatsalavaṇaṃ dānaṃ tena śaṃsanti yoginaḥ
brāhmaṇakṣattriyaviśāṃ strīṇāṃ śūdrajanasya ca /
āturasya yadā prāṇā na yānti vasudhātale
lavaṇaṃ tu tadā deyaṃ dvārasyodvāṭanaṃ divaḥ /
anyacca śṛṇu pakṣīndra mṛtyo rūpaṃ prapañcataḥ
yasya kālena no yāyādviyogaḥ prāṇadehayoḥ /
prāṇinaśca svasamaye mṛtyuratyantavismṛtiḥ
yathā vāyurjaladharānvikarṣati yatastataḥ /
tadvajjaladavattārkṣya kālasyaiva vaśānugāḥ
sāttvikā rājasāścaiva tāmasā ye ca kecana /
bhāvāḥ kālātmakāḥ sarve pravartante hi jantuṣu
ādityaścandramāḥ śambhurāpo vāyuḥ śatakratuḥ /
agniḥ khaṃ pṛthivī mitra oṣadhyo vasavastathā
saritaḥ sāgarāścaiva bhāvābhāvau ca sarpahan /
sarve kālena sṛjyante saṃkṣipyante yathā punaḥ
kālena saṃhriyante ca nṛnaṃ mṛtyāvupasthite /
daivayogāttdā vyādhiḥ kaścidutpadyate khaga
vaikalyamindriyāṇāṃ ca balau joraṃhasāṃ bhavet /
yugapadvaścikakoṭiśūkadaṃśo bhavedyadi
tadānumīyate tena pīḍā mṛtyubhavā khaga /
tataḥ kṣaṇena caitanye vikale jaḍatāṃ gate
pricālyante tataḥ prāṇā yāmyairnikaṭavartibhiḥ /
bībhatsaṃ tu tadā rūpaṃ prāṇaiḥ kaṇṭhagatairbhavet
phemudgirate so 'tha mukhaṃ lālākulaṃ bhavet /
aṅguṣṭhamātrapuruṣo hāhā kurvaṃstatastanoḥ
tadaiva nīyate dvatairyāmyairvokṣansvakaṃ gṛham /
bhūya eva hite tāta mṛtyukāladaśāmimām
aṣmā prakupitaḥ kāye tīvravāyusamīritaḥ /
bhinatti marmasthānāni dīpyamāno nirindhanaḥ
udāno nāma pavanastataścordhvaṃ pravartate /
bhaktānāmabubhukṣāṇāmadhogatinirodhakṛt
yairnānṛtāni coktāni prītibhedaḥ kṛto na ca /
āstikaḥ śraddadhānaśca sa sukhaṃ mṛtyumṛcchati
yo na kāmānna saṃraṃbhānna dveṣāddharmamutsṛjet /
yathoktakārī saumyaśca sa sukhaṃ mṛtyumṛcchati
mohajñānapradātāraḥ prāpnuvanti mahattamaḥ /
kūṭasākṣī mṛṣāvādī ye ca viśvāsaghātakāḥ
te mohaṃ mṛtyumṛcchanti tathā ye vedanindakāḥ /
vibhīṣakāḥ pūtigandhā yaṣṭimudgarapāṇayaḥ
āgacchanti durātmāno yamasya puruṣāstadā /
prāpte tvīdṛkpathe ghore jāyate tasya vepathuḥ
krandatyavirataṃ so 'pi pitṛmātṛsutānapi /
sāsya vāgasphuṭā yatnenaikavarṇā vibhāsate
dṛṣṭirvai bhrāmyate trāsācchvāsācchuṣyati cānanam /
sa tato vedanāviṣṭastaccharīraṃ vimuñcati
aspṛśyaṃ kutsanīyaṃ ca tatkṣaṇādeva jāyate /
uktaṃ mṛtyoḥ svarūpaṃ tu prasaṅgādanyadapyatha
vaicitryasyottaraṃ praśre dvitīyasya vadāmi te /
karmaṇāṃ prāktanānāṃ tu tadasattvenaṃ bhadetaḥ
bhavedbhogasya vaicitryaṃ bhrāmyatāṃ prāṇināmiha /
devatvamasuratvaṃ ca yakṣatvādisukhapradam
mānuṣatvaṃ paśutvaṃ ca pakṣitvādyatiduḥ khadam /
karmaṇāṃ tāratamyena bhavatīha khageśvara
atra te kīrtayiṣyāmi vipākaṃ karmaṇāmaham /
vaicitryasya spuṭatvāyayairjovaḥ saṃsaratyayam
mahāpātakajānghorānnarakānprāpya dāruṇān /
karmakṣayātprajāyante mahāpātakinaḥ kṣitau
jāyante lakṣaṇairyaistutāni me śṛṇu sattama /
mṛgāśvasūkaroṣṭrāṇāṃ brahmahā yonimṛcchati
kṛmikīṭapataṅgatvaṃ svarṇahārī samāpnuyāt /
tṛṇagulmatātvaṃ ca kramaśo gurutalpagaḥ
brahmahā kṣayarogī syātsurāpaḥ śyāvadantakaḥ /
hemahārī tu kunakhī duścarmā gurutalpagaḥ
yo yena saṃvasatyeṣāṃ sa talliṅgo 'bhijāyate /
saṃvatsareṇa patati patitena sahācaran
saṃlāpasparśaniḥ śvāsasahayānāśanāsanāt /
yājanādhyāpanādyaunātpāpaṃ saṃkramate nṛṇām
gatvā dārānpareṣāñca brahmasvamapahṛtya ca /
araṇye nirjane deśe jāyate brahmarākṣasaḥ
hīnajātau prajāyeta ratnānāmapahārakaḥ /
patraṃ ca śākhino hṛtvā gandhāṃśchucchundarī pumān
mūṣako dhānyahārī syādyānamuṣṭraḥ phalaṃ kapiḥ /
nirmantrabhojanātkāko gṛdhro hṛtvā hyupaskaram
madhudaṃśaḥ phalaṃ gṛdhro gāṃ godhāgniṃ bakastathā /
syācchvetakuṣṭhī strīvastra hyarucī rasahārakaḥ
kāṃsyahārī tu haṃsaḥ syātparasvasya ca hārakaḥ /
apasmārī gurorhantā krūrakṛdvāmano bhavet
dharmapatnīṃ tyajañchabdavedhī prāṇī bhavetkṣitau /
devaviprasvāpahārī pāṇḍuraḥ paramāṃsabhuk
bhakṣyābhakṣyo gaṇḍamālī mahārogī prajāyate /
nyāsāpahārī kāṇaḥ syāstrījīvaḥ khañjako bhavet
kaumāradāratyāgī ca durbhago 'thai kamiṣṭabhuk /
vātagulmī viprayoṣidgāmī vā jambuko bhavet
śayyāhartā kṣapaṇakaḥ pataṅgo vastrahārakaḥ /
mātsaryādapi jātyandho kapālī dīpahārakaḥ
kauśiko mitrahantā ca kṣayī pitrādinindakaḥ /
skhaladvāganṛtavādī kūṭasākṣī jalodarī
maśakaḥ so 'tha cachinnoṣṭho vivāhe vighnakṛdbhavet /
syādvātha vṛṣalaḥ so 'yaṃ catvare vai viṇmūtrakṛt
mūtrakṛcchrī dūṣakastu kanyāyāḥ klībatāmiyāt /
dvīpī syādvedavikretā varāho 'yājyayājakaḥ
yatastato 'śranmārjāro khadyoto vahadāhakaḥ /
kṛmiḥ paryuṣitādaḥ syānmatsarī bhramaro bhavet
agnyutsādī tu kuṣṭhī syādadattā'dānato vṛṣaḥ /
sarpo gohārako 'nnasya hārakaḥ syādajīrṇavān
jalahārī tu matsyaḥ syātkṣīrahārī balākikā /
annaṃ paryuṣitaṃ vipre pradadatkubjatāṃ vrajet
phalāni harate yastu santatirmriyate khaga /
adattvā bhakṣyamaśrāti hyanapatyo bhavennaraḥ
pravajyāgamanādrājan bhavenmarupiśācakaḥ /
cātako jalahartā syājjanmāndhaḥ puṃstakaṃ haran
pratiśrutya dvijebhyor'thamadadajjambuko bhavet /
parivādādijātīnāṃ labhate kācchapīṃ tanum
durbhagaḥ phalavikretā vṛkaśca vṛṣalīpatiḥ /
mārjāro 'gniṃ padā spṛṣṭvā rogavānparamāṃsabhuk
jalaprastravaṇaṃ yastu bhindyānmatsyo bhavennaraḥ /
hareḥ kathāṃ na śṛṇvanti ye na sādhujanastavam
tānnarānkarṇamūlo 'yaṃ vyāpnuyānnetarāñjanān /
parasyānanasaṃsthaṃ yo grāsaṃ hari mandadhīḥ
devopakaraṇānyenaṃ gaṇḍamālinamīhate /
dambhenācarate dharmaṃ gajacarmā bhavettu saḥ
śiro 'rtipramukhā rogā yānti viśvāsaghātakam /
liṅgapīḍī śivasvaṃ ca śivanirmālyameva ca
striyo 'pyanena mārgeṇa hṛtvā doṣamavāpnuyuḥ /
eteṣāmeva jantūnāṃ bhāryātvamupajāyate
bhogānte narakasyaitatsarvamityavadhāraya /
khagha pradarśyametattu mayoktaṃ te samāsataḥ /
dravyaprakārā hi yathā tathaiva prāṇijātayaḥ
evaṃ vicitrairnijakarmabhirnṛṇāṃ sukhasya duḥ khasya ca janmanāmapi /
vaicitryamuktaṃ śubhakarmataḥ śubhaṃ tathāśubhāccāśubhamīrayanti
etatte sarvaṃmākhyātaṃ yatpṛṣṭo 'hamiha tvayā
Original text: Garuḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0