Garuda Purana · Chapter 2.15
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde godānavṛṣotsargadaśadānabhūridānādinirūpaṇaṃ nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 15
garuḍa uvāca /
bagavanbrūhi me sarvaṃ yamalokasya nirṇayam /
jantoḥ prayāṇamārabhya māhātmyaṃ vartmavistaram
śrībhagavānuvāca /
śṛṇu tārkṣya pravakṣyāmi yamamārgasya nirṇayam /
prayāṇakāni sarvāṇi nagarāṇi ca ṣoḍaśa
ṣāḍaśītisahasrāṇi yojanānāṃ pramāṇataḥ /
yamalokasya cordhvaṃ vai antarā mānuṣasya ca
kukṛtaṃ duṣkṛtaṃ vāpi bhuktvā loke yathārjitam /
karmayogādyadā kaścidvyādhirutpadyate khaga
nimittamātraṃ sarveṣāṃ kṛtakarmānusārataḥ /
yasya yo vihito mṛtyuḥ sa taṃ dhruvamavāpnuyāt
karmayogādyadā dehī muñcatyatra nijaṃ vapuḥ /
tadā bhūmigataṃ kuryādgomayenopalipya ca
tilāndarbhānvikīryātha mukhe svarṇaṃ viniḥ kṣipet /
tulasīṃsannidhau kṛtvā śālagrāmaśilāṃ tathā
setu (evaṃ) sāmādisūktaistu maraṇaṃ muktidāyakam /
śalākāsvarṇavikṣapaiḥ prataprāṇigṛheṣuca
ekā vaktre tu dātavyā ghrāṇayugme tathā punaḥ /
akṣṇośca karṇayoścaiva dvedve deye yathākramam
atha liṅge tathā caikā tvekāṃ brahmāṇḍakekṣipet /
karayugme ca kaṇṭhe ca tulasīṃ ca pradāpayet
vastrayugmaṃ ca dātavyaṃ kaṅkumaiścākṣatairyajet /
puṣpamālāyutaṃ kuryādanyadvāreṇa sannayet
putrastu bāndhavaiḥ sārdhaṃ viprastu puravāsibhiḥ /
pituḥ pretaṃ svayaṃ putraḥ skandhamāropya bāndhavaiḥ
gatvā śmaśānadeśe tu prāḍmukhaścottarāmukham /
adagdhapūrvā yā bhūmiścitāṃ tatraiva kārayet
śrīkhaṇḍatulasīkāṣṭhasamitpālāśasaṃbhṛtām /
vikalendriyasaṅghāte caitanye jaḍatāṃ gate
pracalanti tataḥ prāṇā yāmyairnikaṭavartibhiḥ /
ekībhūtaṃ jagatpaśyeddaivī dṛṣṭiḥ prajāyate
bībhatsaṃ dāruṇaṃ rūpaṃ praṇaiḥ kaṇṭhaṃ samāśritaiḥ /
phenamudgirate kopi mukhaṃ lālākulaṃ bhavet
durātmānaśca tāḍyante kiṅkaraiḥ pāśabandhanaiḥ /
sukhena kṛtinastatra nīyante nākanāyakaiḥ
duḥ khena pāpino yānti yamamārge ca durgame /
yamaścaturbhujo bhūtvā śaṅkhacakragadādibhṛt
puṇyakarmaratānsamyak śubhānmitravadācaret /
āhūya pāpinaḥ sarvānyamo daṇḍena rajjayet
pralayāmbudanirghoṣastvañjanādrisamaprabhaḥ /
mahiṣastho durārādhyo vidyuttejaḥ samadyutiḥ
yojanatrayavistāradeho raudro 'tibhīṣaṇaḥ /
lohadaṇḍadharo bhīmaḥ pāśapāṇirdurākṛtiḥ
vakranetro 'tibhayado darśanaṃ yāti pāpinām /
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo hāhā kurvan kalevarāt
tadaiva nīyate dūtairyāmyairvokṣansvakaṃ gṛham /
nirviceṣṭaṃ śarīraṃ tu prāṇairmuktaṃ jugupsitam
aspṛśyaṃ jāyate tūrṇaṃ durgandhaṃ sarvaninditam /
tridhāvasthā hi dehasya kṛmiviḍmasmasaṃjñitā
ko garvaḥ kriyate tārkṣya kṣaṇavidhvaṃsibhirnaraiḥ /
dānaṃ vittādṛtā vācaḥ kīrtidharmau tathāyuṣaḥ
paropakaraṇaṃ kāyādasataḥ sāramuddhṛtam /
tasyaivaṃ nīyamānasya dūtāḥ santarjayanti hi
darśayanto bhayaṃ tīvraṃ narakāya punaḥ punaḥ /
śīghraṃ pracala duṣṭātman gato 'sitvaṃ yamālaye
kuṃbhīpākādinarakāṃstvāṃ neṣyāmaśca mā ciram /
evaṃ vācastadā śṛṇvanbandhūnāṃ ruditaṃ tathā
uccairhāheti vilapannīyate yamakiṅkaraiḥ /
sthāne śrāddhaṃ prakurvīta tathā cekādaśe 'hani
mṛsyotkrāntisamayātṣaṭ piṇḍānkramaśo dadet /
mṛtasthāne tathā dvāre catvare tārkṣya kāraṇāt
viśrāme kāṣṭhacayane tathā sañcayane ca ṣaṭ /
śṛṇu tatkāraṇaṃ tārkṣya ṣaṭ piṇḍaparikalpane
mṛtasthāne śavo nāma tena nāmnā pradīyate /
tena dattena tṛpyanti gṛhavāstvadhidevatāḥ
tena bhūmirbhavettuṣṭātadadhiṣṭhātṛdevatā /
dvāre tu piṇḍaṃ deyaṃ ca pānthamityabhidhāya tu
dattena tena prīṇanti dvārasthā gṛhadevatāḥ /
catvare khecaro nāma tamuddiśya pradāpayet
na copaghātaṃ kurvanti bhūtādyā devayonayaḥ /
viśrāme bhūtasaṃjño 'yaṃ tena tatra pradāpayet
piśācā rākṣasā yakṣā ye cānye diśi vāsinaḥ /
tasya hotavyadehasyanaivāyogyatvakārakāḥ
citāpiṇḍhaprabhṛtitaḥ pretatvamupajāyate /
citāyāṃ sādhakaṃ nāma vadantyeke khageśvara
kecittaṃ pretamevāhuryathā kalpavido budhāḥ /
tadādi tatratatrāpi pretanāmnā pradīyate
ityevaṃ pañcabhiḥ piṇḍaiḥ śavasyāhutiyogyatā /
anyathā copaghātāya pūrvoktāste bhavanti hi
utkrāme prathamaṃ piṇḍaṃ tathā cārdhapayepi ca /
citāyāṃ tu tṛtīyaṃ syāttrayaḥ piṇḍāśca kalpitāḥ
vidhātā prathame piṇḍe dvitīye garuḍadhvajaḥ /
tṛtīye yamadūtāśca prayogaḥ parikīrtitaḥ
datte tṛtīye piṇḍe 'smindehadoṣaiḥ pramucyate /
ādhārabhūtajīvaścajvalanairjvālayeccitām
saṃmṛjya copalipyātha ullikhyoddhṛtya vedikām /
abhyukṣyopasamādhāya vahniṃ tatraḥ vidhānataḥ
puṣpākṣataiśca sampūjya devaṃ kravyādasaṃjñakam /
tvaṃ bhūtakṛjjagadyone tvaṃ lokaparipālakaḥ
upasaṃhārakastasmādenaṃ svargaṃ mṛtaṃ naya /
iti kravyādamabhyarcya śarīrāhutimācaret
ardhadagdhe tathā dehe dadyādājyāhutiṃ tataḥ /
lomabhyaḥ svotivākyena kuryāddhomaṃ yathāvidhi
citāmāropya taṃ pretaṃ hunedājyāhutiṃ tataḥ /
yamāya cāntakāyeti mṛtyave brahmaṇe tathā
jātavedomuke deyā ekā pretamukhe tathā /
ūrdhvaṃ tu jvālayedvahniṃ pūrvabhāge citāṃ punaḥ
asmāttvamadhijātosi tvadayaṃ jāyatāṃ punaḥ /
asau svargāya lokāya svāhā jvalati pāvakaḥ
evamājyāhutiṃ dattvā tilamiśrāṃ samantrakām /
tato dāhaḥ prakartavyaḥ putreṇa kila niścitam
roditavyaṃ tato gāḍhamevaṃ tasya sukhaṃ bhavet /
dāhasyānantaraṃ tatra kṛtvā sañcayanakriyām
pretapiṇḍaṃ pradadyācca dāhārtiśamanaṃ khaga /
tāvadbhūtāḥ pratīkṣante taṃ pretaṃ bāndhavārthinam
dāhasyānantaraṃ kāryaṃ putraiḥ snānaṃ sacailakam /
tilodakaṃ tato dadyānnāmagotreṇa tiṣṭhatu
tato janapadaiḥ sarvairdātavyā karatālikā /
viṣṇurviṣṇuriti brūyādguṇaiḥ pretamudīrayet
janāḥ sarve samāstasya gṛhamāgatya sarvaśaḥ /
dvārasya dakṣiṇe bhāge gomayaṃ gaurasarṣapān
nidhāya varuṇaṃ devamantardhāya svaveśmani /
bhakṣayennimbapatrāṇi ghṛtaṃ prāśya gṛhaṃ vrajet
keciddugdhena siñcanti citāsthānaṃ khageśvara /
aśrupātaṃ na kurvīta dadyādasmai jalāñjalīn
śleṣmāśru bāndhavairmuktaṃ preto bhuṅkte yato 'vaśaḥ /
ato na roditavyaṃ hi kriyāḥ kāryāḥ svaśaktitaḥ
dugdhaṃ ca mṛnmaye pātre toyaṃ dadyāddinatrayam /
sūrye cāstaṃ gate tārkṣya valabhyāṃ catvare 'pi vā
baddhaḥ saṃmūḍhahṛdayo dehamicchankṛtānugaḥ /
śmaśānaṃ catvaraṃ gehaṃ vīkṣanyāmyaiḥ sa nīyate
garte piṇḍā daśāhaṃ ca dātavyāśca dinedine /
jalāñjalīḥ pradātavyāḥ pretamuddiśya nityaśaḥ
tāvadvṛddhiśca kartavyā yāvatpiṇḍaṃ daśāhikam /
puttreṇa hi kriyā kāryā bhāryayā tadabhāvataḥ
tadabhāve ca śiṣyeṇa tadabhāve sahodaraḥ /
śmaśāne cānyatīrthe vā jalaṃ piṇḍaṃ ca dāpayet
odanāni ca saktūṃśca śākamūlaphalādinā /
prathame 'hani yaddadyāttaddadyāduttare 'hani
dināni daśa piṇḍāṃśca kurvantyatra sutādayaḥ /
pratyahaṃ te vibhajyante caturbhāgāḥ khageśvara
bhāgadvayaṃ tu dehārthaṃ prītidaṃ bhūtapañcake /
tṛtīyaṃ yamadūtānāṃ caturthaṃ copajīvyati
ahorātraistu navabhiḥ preto niṣpattimāpnuyāt /
jantorniṣpannadehasya daśame valavatkṣudhā
na vidhirnaiva mantraśca na svadhāvāhanāśiṣaḥ /
nāma gotraṃ samuccārya yaddattaṃ taddaśāhikam
dagdhe dehe punardehamevamutpadyate khaga /
prathame 'hani yaḥ piṇḍastena mūrdhā prajāyate
grīvā skandhau dvitīye ca tṛtīye hṛdayaṃ bhavet /
caturthena bhavetpṛṣṭhaṃ pañcame nābhireva ca
ṣaṭ saptame kaṭī guhyamṛrū cāpyaṣṭame tathā /
tālū pādau ca navame daśame 'hni kṣudhā bhavet
dehaṃ prāptaḥ kṣudhāviṣṭo gṛhe dvāre ca tiṣṭhati /
daśame 'hani yaḥ piṇḍastaṃ dadyādāmiṣeṇa tu
yato dehe samutpanne preto 'tīva kṣudhānvitaḥ /
atastvāmiṣabāhyena kṣudhā tasya na naśyati
ekādaśe dvādaśāhe preto bhuṅkte dinadvayam /
yoṣitaḥ puruṣāsyāpi pretaśabdaṃ samuccaret
dīpamannaṃ jalaṃ vastraṃ yatkiñcidvastu dīyate /
pretaśabdena taddeyaṃ mṛsyānandadāyakam
trayodaśe 'hni sa preto nīyate ca mahāpathe /
piṇḍajaṃ dehamāśritya divā naktaṃ bubhukṣitaḥ
śītoṣṇaśaṅkukravyādavahnimārgastu pāpinām /
kṣudhā tṛṣṇātmikā caiva savva saumyaṃ kṛtātmanām
mārge caitāni duḥ khāni asipatravanānvite /
kṣutpipāsārdito nityaṃ yamadṛtaiḥ prapīḍitaḥ
ahanyahani vai preto yojanānāṃ śatadvayam /
catvāriṃśattathā sapta ahorātreṇa gacchati
gṛhīto yamapāśaiśca hāheti rudite tu saḥ /
svagṛhaṃ tu parityajya yāmyaṃ puramanuvrajet
krameṇa yāti sa pretaḥ puraṃ yāmyaṃ śubhāśubham /
atītya tānitānyeva mārge puravarāṇi ca
yāmyaṃ sauripuraṃ nagendrabhavanaṃ gandharvaśailāgamau /
kroñcaṃ krūrapuraṃ vicitrabhavanaṃ bahvāpadaṃ duḥ khadam
nānākrandapuraṃ sutaprabhavanaṃ raudraṃ payovarṣaṇaṃ śītāḍhyaṃ bahudharmabhītabhavanaṃ yāmyaṃ puraṃ cāgrataḥ
trayodaśe 'hni sa preto gṛhīto yamakiṅkaraiḥ /
tasminmārge brajatyeko gṛhīta iva markaṭaḥ
tathava sa vrajanmārge putraputreti ca bruvan /
hāheti krandate nityaṃ kīdṛśaṃ tu mayā kṛtam
mānuṣyaṃ labhyate kasmāditi brūte prasarpati /
mahatā puṇyayogena mānuṣyaṃ janma labhyate
na tatprāpya pradattaṃ hi yācakebhyaḥ svakaṃ dhanam /
parādhīnaṃ tadabhavaditi brūte (rauti) sagadgadaḥ
kiṅkaraiḥ pīḍyate 'tyarthaṃ smarate pūrvadaihikam
sukhasya duḥ khasya na kopi dātā paro dadātīti kubuddhireṣā /
purā kṛtaṃ karma sadaiva bhujyate dehinkvacinnistara yattvayā kṛtam
mayā na dattaṃ na hutaṃ hutāśane tapo na taptaṃ himaśailagahvare /
na sevitaṃ gāṅgamaho mahājalaṃ dehinkvacinnistara yattvayā kṛtam
na nityadānaṃ na gāvāhnikaṃ kṛtaṃ na vedadānaṃ na ca śāstrapustakam /
purā nadṛṣṭaṃ na ca sevito 'dhvā dehinkvacinnistara yattvayā kṛtam
jalāśayo naiva kṛto hi nirjale manuṣyahetoḥ paśupakṣihetave /
gotṛptihetorna kṛtaṃ hi gocaraṃ dehinkvacinnastara yattvayā kṛtam
mayā na bhuktaṃ patisaṅgasaukhyaṃ vahnipraveśo na kṛto mṛte sati /
tasminmṛte tadvratapālanaṃ vā dehinkvacinnistara yattvayā kṛtam
māsopavāsairna viśoṣitaṃ vapuścāndrāyaṇairvā niyamaiśca saṃhataiḥ /
nārīśarīraṃ bahuduḥ khabhājanaṃ labdhaṃ mayā pūrvakṛtairvikarmabhiḥ
uktāni vācyāni mayā narāṇāmataḥ śṛṇuṣvāvahito 'pi pakṣin /
strīṇāṃ śarīraṃ pratilabhya dehī bravīti karmāṇi kṛtāni pūrvam
Original text: Garuḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0