Garuda Purana · Chapter 2.14
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde vṛṣotsargadānadharmaputrādipraśaṃsanaṃ nāma trayodaśo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 14
garuḍa uvāca /
ārtena mriyamāṇena yaddattaṃ tatphalaṃ vada /
svasthāvasthena dattena vidhihīnena vā vibho
śrīkṛṣṇa uvāca /
ekā gauḥ svasthacittasya hyāturasya ca gośatam /
sahasraṃ mriyamāṇasya dattaṃ vittavivarjitam
mṛtasyaiva punarlakṣaṃ vidhipūtaṃ ca tatsamam /
tīrthapātrasamāyogādekā gaurlakṣapuṇyadā
pātre datte khagaśreṣṭha ahanyahani vardhate /
dāturdānamapāpāya jñānināṃ ca pratigrahaḥ
viṣaśītāpaho mantravahniḥ kiṃ doṣabhājanam /
dātavyaṃ pratyahaṃ pātre nimitteṣu viśeṣataḥ
nāpātre viduṣā kiñcidātmanaḥ śreya icchatā /
apātre jātu gaurdattā dātāraṃ narakaṃ nayet
kulaikaviṃśatiyutaṃ grahītāraṃ ca pātayet /
dehāntaraṃ pariprāpya svahastena kṛtaṃ ca yat
dhanaṃ bhūmigataṃ yadvatsvahastena niveśitam /
tadvatphalamavāpnoti hyahaṃ vacmi khageśvara
aputro 'pi viśeṣeṇa kriyāṃ caivāndhvadauhikīm /
prakuryānmokṣakāmaśca nirdhanaśca viśeṣataḥ
svalpenāpi hi vittena svayaṃ hastena yatkṛtam /
akṣayaṃ yāti tatsarvaṃ yathājyaṃ ca hutāśane
ekā caikasya dātavyā śayyā kanyā payasvinī /
sā vikrītā vā dahatyāsaptamaṃ kulam
tasmātsarvaṃ prakurvīta cañcale jīvite sati /
gṛhītadānapātheyaḥ sukhaṃ yāti mahādhvani
anyathā kliśyate jantuḥ pātheyarahitaḥ pathi /
evaṃ jñātvā khagaśreṣṭha vṛṣayajñaṃ samācaret
akṛtvā mriyate yastu aputro naiva muktibhāk /
aputro 'pi hi yaḥ kuryātsukhaṃ yāti mahāpathe
agnihotrādhibhiryajñairdānaiśca vividhairapi /
na tāṃ gatimavāpnoti vṛṣotsargeṇa yā gatiḥ
yajñānāṃ caiva sarveṣāṃ vṛṣayajñastathottamaḥ /
tasmātsarvaprayatnena vṛṣayajñaṃ samācaret
garuḍa uvāca /
kathayasva prasādena kṣayāhaṃ caurdhvadaihikam /
kasminkāle tithau kasyāṃ vidhinā kena tadbhavet
kṛtvā kiṃ phalamāpnoti etanme vada sāmpratam /
tvatprasādena govinda mukte bhavati mānavaḥ
śrīkṛṣṇa uvāca /
kārtikādiṣu māseṣu yāmyāyatagate ravau /
śuklapakṣe tathā pakṣindvādaśyāditithau śubhe
śubhe lagne muhūrte vā śucau deśe samāhitaḥ /
brāhmaṇaṃ tu samāhūya vidhijñaṃ śubhalakṣaṇam
japahomaistathā dānaiḥ kuryāddahesya śodhanam /
puṇye 'bhijitsunakṣatre grahāndevānsamarcayet
homaṃ kuryādyathāśakti mantraiśca vividhairapi /
grahāṇāṃ sthāpanaṃ kuryātpūrvaṃ caiva khageśvara
mātṝṇāṃ pūjanaṃ kāryaṃ vasordhārāṃ ca pātayet /
vahniṃ saṃsthāpya tatraiva pūrṇaṃ homaṃ tu kārayet
śālagrāmaṃ ca saṃsthāpya vaiṣṇavaṃ śrāddhamācaret /
vṛṣaṃ sampūjya tatraiva vastrālaṅkārabhūṣaṇaiḥ
catasro vatsataryaśca pūrvaṃ samadhivāsayet /
pradakṣiṇaṃ tataḥ kuryāddhomānte ca visarjanam
imaṃ mantraṃ samuccārya uttarābhimukhaḥ sthitaḥ /
dharma tvaṃ vṛṣarūpeṇa brahmaṇā nirmitaḥ purā
tavotsargaprabhāvānmāmuddharasvabhavārṇāvāt /
abiṣicya śubhairmantraiḥ pāvanairvidhipūrvakam
tanakrīḍantimantreṇa vṛṣotsargaṃ tu kārayet /
abhiṣiñcettato nīlaṃ rudrakumbho dakena tu
nābhimūle samāsthāya tadambu mūrdhani nyaset /
anna (ātma) śrāddhaṃ tataḥ kuryāddadyāddānaṃ dvijottame
udakecaiva gantavyaṃ jalaṃ tatra pradāpayet /
yadiṣṭaṃ jīvatastvāsīttacca dadyātsvaśaktitaḥ
nyūnaṃ saṃpūrṇatāṃ yāti vṛṣotsarge kṛte sati /
sutṛpto dustare mārge mṛto yāti na saṃśayaḥ
yamalokaṃ na paśyanti sadā dānaratā narāḥ /
yāvanna dīyate jantoḥ śrāddhaṃ caikādaśāhikam
svadattaṃ paradattaṃ vā nehāmutropatiṣṭhati /
trayodaśā tathā sapta pañca trīṇī krameṇa tu
padadānāni kurvīta śraddhābhaktisamanvitaḥ /
tilapātrāṇi kurvīta sapta pañca yathākramam
brāhmaṇān bhojayetpaścādekāṃ gāṃ ca pradāpayet /
vṛṣaṃ hi śannodevīti vedoktavidhinā tataḥ
catasṛbhirvatsatarībhiḥ pariṇayanamācaret /
vāme cakraṃ pradātavyaṃ triśūlaṃ dakṣiṇe tathā
mūlyaṃ dadyād vṛṣasyāpi taṃ vṛṣaṃ ca visarjayet /
ekoddiṣṭavidhānena svāhākāreṇa vuddhimān
kuryādekādaśāhaṃ ca dvādaśāhaṃ ca yatnataḥ /
sapiṇḍīkaraṇādarvākkuryācchrāddhāni ṣoḍaśa
brāhmaṇān bhojayitvā tu padadānāni dāpayet /
kāposopari saṃsthāpya tāmrapātre tathācyutam
vastreṇācchādya tatrasthamarghaṃ dadyācchubhaiḥ phalaiḥ /
nāvamikṣumayīṃ kṛtvā paṭṭasūtreṇa veṣṭayet
kāṃsyapātre ghṛtaṃ sthāpya vaitaraṇyā nimittataḥ /
nāvārohaṇaṃ kuryātpūjayedgaruḍadhvajam
ātmavittānusāreṇa tacca dānamanantakam /
bhavasāgaramagnānāṃ śokatāpārtiduḥ khinām
dharmaplavavihīnānāṃ tārako hi janārdanaḥ /
tilā lohaṃ hiraṇyaṃ ca kārpāsaṃ lavaṇaṃ tathā
saptadhānyaṃ kṣitirgāvo hyekaikaṃ pāvanaṃ smṛtam /
tilapātrāṇi kurvīta śayyādānaṃ ca dāpayet
dīnānāthaviśiṣṭebhyo dadyācchaktyā ca dakṣiṇām /
evaṃ yaḥ kurute tārkṣya putravānapyaputravān
sa siddhiṃ samavāpnoti yathā te brahmacāriṇaḥ /
nityaṃ naimittikaṃ kuryādyāvajjīvati mānavaḥ
yaḥ kaścitkriyate dharmastatphalaṃ cākṣayaṃ bhavet /
tīrthayātrāvratādīnāṃ śrāddhaṃ saṃvatsarasya hi
devatānāṃ gurūṇāṃ ca mātāpitrostathaiva ca /
puṇyaṃ deyaṃ prayatnena pratyahaṃ vardhate khaga
asminyajñeḥ hiyaḥ kaścidbhūridānaṃ prayacchati /
tattasya cākṣayaṃ sarvaṃ vedikāyāṃ yathā kila
yathā pūjyatamā loke yatayo brahmacāriṇaḥ /
tathaiva pratipūjyante loke sarve ca nityaśaḥ
varado 'haṃ sadā tasya caturvaktrastathā haraḥ /
te yānti paramāṃllokāniti satyaṃ vaco mama
utsṛṣṭo vṛṣabho yatra pibatyapo jalāśaye /
śṛṅgeṇālikhate vāpi bhūmiṃ nityaṃ praharṣitaḥ
pitṝṇāmannapānaṃ ca prabhūtamupatiṣṭhati /
paurṇamāsyāmamāyāṃ vā tilapātrāṇi dāpayet
saṃkrāntīnāṃ sahasrāṇi sūryaparvaśatāni ca /
dattvā yatphalamāpnoti tadvai nīlavisarjane
vatsataryaḥ pradātavyā brāhmaṇebhyaḥ padāni ca /
tilapātrāṇi deyāni śivabhaktadvijeṣu ca
umāmaheśvaraṃ caikaṃ paridhāpya pridāpayet /
atasīpuṣpasaṅkāśaṃ pītavāsasamacyutam
ye namasyanti govindaṃ na teṣāṃ vidyate bhayam /
pretatvānmokṣamicchanto ye kariṣyanti satkriyām
yāsyanti te parāṃllokāniti satyaṃ vaco mama /
etatte sarvamākhyātaṃ mayā caivordhvadaihikam
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ /
śrutvā mahātmyamatulaṃ garuḍo harṣamāgataḥ /
mānuṣāṇāṃ hitārthāya punaḥ prapacchakeśavam
Original text: Garuḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0