Garuda Purana · Chapter 1.170

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe anupānādividhikathanaṃ nāmaikonasaptatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 170
dhanvantariruvāca /
jvaro 'ṣṭadhā pṛthagdvandvasaṃghātāgantujaḥ smṛtaḥ /
mustaparpaṭakośīracandanodīcyanāgaraiḥ /
śṛtaśītaṃ jalaṃ dadyātpipāsājvaraśāntaye

nāgaraṃ devakāṣṭhañca dhānyākaṃ bṛhatīdvayam /
dadyātpācanakaṃ pūrvaṃ jvaritāya jvarāpaham

āragvadhābhayāmustātiktāgranthikanirmitaḥ /
kaṣāyaḥ pācanaḥ sāme saśūle ca jvarehitaḥ

madhūkasārasindhūtthavacoṣaṇakaṇāḥ samāḥ /
ślakṣṇaṃ piṣṭvāmbhasā nasyaṃ kuryātsaṃjñāprabodhanam

trivṛdviśālātriphalākaṭukāragvadhaiḥ kṛtaḥ /
sakṣāro bhedanaḥ kvāthaḥ peyaḥ sarvajvarāpahaḥ

mahauṣadhāmṛtāmustacandanośīradhānyakaiḥ /
kvāthastṛtīyakaṃ hanti śarkarāmadhuyojitaḥ

apāmagajaṭākaṭyāṃ lohitaiḥ saptatantubhiḥ /
baddhvā vāre ravernūnaṃ jvaraṃ hanti tṛtīyakam

gaṅgāyā uttare kūle aputrastāpaso mṛtaḥ /
tasmai tilodakaṃ dadyānmuñcatyaikāhiko jvaraḥ

guḍūcyāḥ kvāthakalkābhyāṃ viphalāvāsakasya ca /
mṛdvīkāyā balāyāśca siddhāḥ snehā jvaracchidaḥ

dhātrīśivākaṇāvahnikvāthaḥ sarvajvarāntakaḥ /
jvarātisāraharaṇamauṣadhaṃ pravadāmyatha

pṛśriparṇobalāvilvanāgarotpaladhānyakaiḥ /
pāṭhendrayavabhūnimbamustaparpaṭakaiḥ śṛtāḥ /
jyantyāmamatīsāraṃ sajvaraṃ samahauṣadhāḥ

nāgarātiviṣāmustabhūnimbāmṛtavatsakaiḥ /
sarvajvaraharaḥ kvathaḥ sarvātīsāranāśanaḥ

mustaparpaṭakadivyaśṛṅgaveraśṛtaṃ payaḥ /
śālaparṇo pṛśriparṇo bṛhatī kaṇṭakārikā

balāśvadaṃṣṭrābilvādi pāṭhānāgaradhānyakam /
etadāhārasaṃyoge hitaṃ sarvātisāriṇām

bilvacūtāsthikvāthaśca khaṇḍaṃ madhvatisāranut /
atisāre hitā tadvatkuṭajatvakkaṇāyutā

vatsakātiviṣāviśvakaṇākandakaṣāyakaḥ /
prayuktaścāmaśūlāḍhye hyatīsāre saśoṇita

cikitsātha grahaṇyāstugrahaṇī cāgrināśinī /
citrakākvāthaklakābhyāṃ grahaṇīghnaṃ kṣṛtaṃ haviḥ /
gulmaśothodaraplīhaśūlārśoghnaṃ pradīpanam

sauvarcalaṃ saindhavañca viḍaṅgaudbhidameva ca /
sāmudreṇa samaṃ pañcalavaṇānyatra yojayet

bheṣajaṃ śastrakṣārāgnyastridhā vai cārśasāṃ haram /
viddhi taccārśasoghnantu yaddhi takraṃ navoddhṛtam

guḍūṭīṃ pippalīyuktāmabhayāṃ ghṛtabharjitām /
trivṛdarśovināśārthaṃ bhakṣayedamlaloṇikām

tilekṣurasasaṃyogaścārśaḥ kuṣṭha vināśanaḥ /
pañcakolaṃ samaricaṃ satryūṣaṇamathāgnikṛt

harītakī bhakṣyamāṇā nāgeraṇa guḍena vā /
saindhavopahitā vāpi sātatyenāgnidīpanī

phalatrikāmṛtāsātiktābhūnimbanimbajaḥ /
kvāthaḥ kṣaudrayuto hanyātpāṇḍurogaṃ sakāmalam

trivṛcca triphalā śyāmā pippalī śarkaga madhu /
modakaḥ sannipātānto raktapittajvarāpahaḥ

vāsāyāṃ vidyamānāyāmāśāyāṃ jīvitasya ca /
raktapittī kṣayī kāsī kimarthamavasīdati

āṭarūpakamṛdvīkāpathyākvāthaḥ saśarkaraḥ /
kṣaudrāḍhyaḥ kāsaniḥ śvāsaraktapittanibarhaṇaḥ

vāsārasaḥ khaṇḍamadhuyutaḥ pīto 'tharaktajit /
sallakībadarījambupriyālāmrārjunaṃ dhavaḥ /
pītaṃ kṣīrañca madhvāḍhyaṃ pṛthakchoṇitavāraṇam

samūlaphalapatrāyā nirguṇḍyāḥ svarasairghṛtam /
siddhaṃ pītvā kṣayakṣīṇī nirvyādirbhāti devavat

harītakī kaṇā śuṇṭhī maricaṃ guḍasaṃyutam /
kāsaghno modakaḥ proktastṛṣṇārocakanāśanaḥ

kaṇṭakāriguḍūcībhyāṃ pṛthaktriṃśatpale rase /
prasthaṃ siddhaṃ ghṛtaṃ syācca kāsanudvahnidāpanam

kṛṣṇā dhātrī śitā śuṇṭhī hakkāghnī madhusaṃyutā /
hikkāśvāsī pivedbhārṅgo saviśvāmuṣṇavāriṇā

tailāktaṃ svarabhede vā khādiraṃ dhārayenmukhe /
pathyāṃ pippalikāyuktāṃ saṃyuktāṃ nāgareṇa vā

viḍaṅgatrilācūrṇaṃ chardihṛnmadhunā saha /
āmrajambūkaṣāyaṃ vā pibonmākṣikasaṃyutam

chardi sarvāṃ praṇudati tṛṣṇāñcaivāpakarṣati /
triphalā bhramamūrchāhṛtpītā sā madhunāpi vā

pañcagavyaṃ hitaṃ pānādapasmāragrahādinut /
kūṣmāṇḍakaraso vājyaṃ sayaṣṭikaṃ tadarthakṛt

brāhmīrasavacākuṣṭhaśaṅkhapuṣpībhireva ca /
purāṇaṃ sevyamunmādagrahāpasmāradghṛnutam

aśvagandhākaṣāye ca kalke kṣīre caturguṇe /
ghṛtapakvantu vātaghnaṃ vṛṣyaṃ māṃ sāya putrakṛt

nīlīmuṇḍīrikācūrṇaṃ madhusarpiḥ samanvitam /
chinnākvāthaṃ pibanhanti vātaraktaṃ sudustaram

saguḍāḥ pañca pathyāśca kuṣṭārśovātasādanāḥ /
gaḍacīsvarasaṃ kalkaṃ cūrṇaṃ vā kvāthameva vā

vātaraktāntakaṃ kālāguḍūcīkvāthakalkataḥ /
kuṣṭhavraṇādiśamanaṃ śṛtamājyaṃ sadugdhakam

triphalāguggulurvātaraktamūrchāpahārakaḥ /
ūrustambhavināśāya gomūtreṇa ca gugguluḥ

śuṇṭhīgokṣurakakvāthaḥ sāmavātārtiśūlanut /
daśamūlāmṛtairaṇḍarāsnānāgaradārubhiḥ

kvātho hanti māhaśothaṃ marīcaguḍasaṃyutaḥ /
kāsaghno modakaḥ proktastṛṣṇārocakanāśanaḥ

kaṇṭakāriguḍūcībhyāṃ pṛthak triṃśatpale rase /
prasthasiddhaṃ ghṛtañcaiva kāsanuddhṛdi dīpanaḥ

kṛṣṇādhātrīsitāśuṇṭhīmarīcasaindhavānvitaḥ /
kvātha eraṇḍatailena sāmaṃ hantyanilaṃ gurum

balā punarnavairaṇḍabṛhatīdvayagokṣuraiḥ /
sahiṅgulavarṇa pītaṃ vātaśūlavimardanam

triphalānimbayaṣṭīkakaṭukāragvadhaiḥ śṛtam /
pāyayenmadhunā miśraṃ dāhaśūlopaśāntaye

triphalāpaḥ sayaṣṭīkāḥ pariṇāmārtināśanāḥ /
gomūtraśuddhamaṇḍūraṃ triphalācūrṇasaṃyutam /
vilihanmadhusarpirbhyāṃ śūlaṃ hanti tridoṣajam

trivṛtkṛṣṇāharītakyo dvicatuṣpañcabhāgikāḥ /
guṭikā guḍatulyāstā viḍvibandhagadāpahāḥ

harītakīyavakṣārapippalītrivṛtastathā /
ghṛtaiścūrṇamidaṃ peyamudāvartāvināśanam

trivṛddharītakīśyāmāḥ snuhīkṣīreṇa bhāvitāḥ /
vaṭikā mūtrapītāstāḥ śreṣṭāścānāhabhedikāḥ

tryūṣaṇatriphalādhanyaviḍaṅgacavyacitrakaiḥ /
kalkīkṛtairghṛtaṃ siddhaṃ saṃskāraṃ vātagulmanut

mūlaṃ nāgaramānītaṃ sakṣīraṃ hṛdayārtinut /
sauvacalaṃ tadardhantu śivānāñca ghṛtaṃ pibet

kaṇāpāṣāṇabhedairvā śilājatukacūrṇakam /
taṇḍulībhirguḍenāpi mūtrakṛcchrīti jīvati

amṛtānāgarīdhātrīvājigandhātrikaṇṭakām /
prapibedvātaregārtaḥ saśūlo mūtrakṛcchravān

sitātulyo yavakṣāraḥ sarvakṛcchranivāraṇaḥ /
nidigdhikāraso vāpi sakṣaudraḥ kṛcchranāśanaḥ

lavaṇaṃ triphalākalkairmūtrāghātaharaṃ smṛtam /
mūtre viruddhe karpūracūrṇaṃ liṅge praveśayet

kvāthaśca śigrumūlotthaḥ kaṭūṣṇośmānipātanaḥ /
sarvamehaharodhātryā rasaḥkṣaudraniśāyutaḥ /
triphalādārudārvyaṣṭakvāthaḥ kṣaudreṇa mehahā

asvapnaṃ ca vyavāyaṃ ca vyāyāmāścintanāni ca /
sthaulyamicchanpaparityaktaṃ krameṇābhipravardhayet

yavaśyāmākabhojī syāsthaulyakṛnmadhuvāriṇā /
uṣṇamannaṃ samaṇḍaṃ vā pibankṛśatanurbhavet

sacavyajīrakaṃ vyoṣā hiṅgusauvarcalāmalāḥ /
madhunā raktavaḥ pītā medhoghnā sarvadīpanāḥ

caturguṇe jale mūtre dviguṇe citrakāṇi ca /
kalkaiḥ siddha ghṛta prasthaṃ sakṣīraṃ jaṭharī pibet

kramavṛddhyā daśāhāni daśa paippālikaṃ dinam /
vardhayetpayasā sārdhaṃ tathaivāpānayetpunaḥ

kṣīraṣaṣṭikabhojīsyādevaṃ kṛṣṇasahasrakam /
bṛṃhaṇaṃ mudgamāyuṣyaṃ plīhodaravināśanam

punarnavākvāthakalkaiḥ siddhaṃ śothaharaṃ ghṛtam /
gāvā matreṇa saṃsevyaṃ pippalī vā payo 'nvitāḥ /
guḍana vābhayāṃ tulyāṃ viśvaṃ vā śotharogiṇā

tailameraṇḍajaṃ pītvā balāsiddhaṃ payo 'nvitam /
ādhmānaśūlopacitāmantravṛddhiñjayennaraḥ

bhraṣṭorucakatailena kalkaḥ pathyāsamudbhavaḥ /
kṛṣṇasaindhavasaṃyukto vaddhirogaharaḥ paraḥ

nirguṇḍīmūlanasyena gaṇḍamālā vinaśyati /
smuhīgaṇḍīrikāsvedo nāśayedarbudāni ca

hastikarṇapalāśasya galagaṇḍaṃ tu lepataḥ /
dhattūrairaṇḍanirguṇḍīvarṣābhūśigrusarṣapaiḥ

pralepaḥślīpadaṃ hanti cirotthamatidāruṇam /
śobhāñjanakasindhṛtthahiṅguṃ vidradhināśanam

śarapuṅkhā madhuyutā yātsarsvavraṇagepaṇī /
nimbapatrasya vālepaḥ śvayathuvraṇagepaṇaḥ

triphalā khadiro dārvo nyagrodho vraṇaśodhanaḥ /
sadyaḥ kṣataṃ vraṇaṃ vaidyaḥ saśūlaṃ pariṣecayet

yaṣṭīmadhukayuktena kiñciduṣṇena sarpiṣā /
buddhvāgantuvraṇānvaidyo ghṛtakṣaudrasamanvitām

śītāṃ kriyāṃ prayuñjīta pittaraktoṣmanāśinīm /
kvātho vaṃśatvageraṇḍaśvadaṃṣṭravanidākṛtaḥ

sahiṅgusaindhavaḥ pītaḥ koṣṭhasthaṃ strāvayedasṛk /
yavakolakulatthānāṃ niḥsnehena rasena vā

bhuñjītānnaṃ yavāgvā vā pivetsaindhavasaṃyutam /
karañjāriṣṭanirguṇḍīraso hanyādvraṇakrimīn

triphalācūrṇasaṃyukto guggulurvaṭakīkṛtaḥ /
niryantraṇo vibandhaghno vradhanagepaṇaḥ

dūrvāsvarasasiddhaṃ vā talaṃ kampillakena vā /
dārvotvacaśca kalkena pradhānaṃ vraṇaropaṇam