Language

ENहिગુ
Scripture Library

Garuda Purana · Chapter 1.166

1.166.1

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe kriminidānaṃ nāma pañcaṣaṣṭhyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 166
dhanvantariruvāca /
vātavyādhinidānaṃ te vakṣye suśruta tacchṛṇu /
sarvathānarthakathane vighna eva ca kāraṇam

1.166.2

adṛṣṭaduṣṭapavanaśarīramaviśeṣataḥ /
sa viśvakarmā viśvātmā viśvarūpaḥ prajāpatiḥ

1.166.3

sraṣṭā dhātā vibhurviṣṇuḥ saṃhartā mṛtyurantakaḥ /
tadvaduktaṃ ca yatnena yatitavyamataḥ sadā

1.166.4

tasyokte doṣavijñāne karma prākṛtavaikṛtam /
samāsavyāsato doṣabhedānāmavadhārya ca

1.166.5

pratyekaṃ pañcadhā vīro vyāpāraśceha vaikṛtaḥ /
tasyocyate vibhāgena sanidānaṃ salakṣaṇam

1.166.6

dhātukṣayakarairvāyuḥ kruddho nātiniṣevyate /
catuḥ snoto 'vakāśeṣu bhūyastānyeva pūrayet

1.166.7

tebhyastu doṣapūrṇebhyaḥ pracchādya vivaraṃ tataḥ /
tava vāyuḥ sakṛtkruddhaḥ śūlānāhāntrakūjanam

1.166.8

malarodhaṃ svarabhraṃśaṃ dṛṣṭipṛṣṭhakaṭigraham /
karotyeva punaḥ kāye kṛcchrānanyānupadravān

1.166.9

āmāśayotthavamathuśvāsakāsaviṣūcikāḥ /
kaṇḍūparodhagharmādivyādhīnūrdhvañca nābhitaḥ

1.166.10

śrotrādīndriyabādhāṃ ca tvaci sphoṭanarūkṣatām /
cakretīvrarujāśvāsagarāmayavivarṇatāḥ

1.166.11

antrasyāntañca viṣṭambhamaruciṃ kṛśatāṃ bhramam /
māṃsamedogatagranthiṃ carmādāvupakarkaśam

1.166.12

gurvaṅgantudyate 'tyarthaṃ daṇḍamuṣṭihataṃ yathā /
asthisthaḥ sakthisandhyasthiśūlaṃ tīvrañca lakṣayet

1.166.13

majjastho 'sthiṣu cāsthairyamasvapnaṃ yattadā rujām /
śukrasya śīghramutsaṅgasargānvikṛtimeva vā

1.166.14

tattadgarbhasthaśukrasthaḥ śirasyādhmānariktātā /
tatra sthānasthitaḥ kuryāt kruddhaḥ śvayathukṛcchratām

1.166.15

jalapūrṇadṛtisparśaṃ śoṣaṃ sandhigato 'nilaḥ /
sarvāṅgasaṃśrayastodabhedasphuraṇabhañjanam

1.166.16

stambhanākṣepaṇaṃ svapnaḥ sandhibhañjanakampanam /
yadā tu dhamanīḥ sarvāḥ kruddho 'bhyeti muhurmuhuḥ /
tadāṅgamākṣipatyeṣa vyādhirākṣepaṇaḥ smṛtaḥ

1.166.17

adhaḥ pratihato vāyurvrajedūrdhvaṃ yadā punaḥ /
tadāvaṣṭabhya hṛdayaṃ śiraḥ śaṅkhau ca pīḍayet

1.166.18

sakṣipetparito gātraṃ hanuṃ vā cāsya nāmayat /
kṛcchrāducchvasitaṃ cāpi nimīlannayanadvayam

1.166.19

kapota iva kūjecca niḥ saṃgaḥ sopatantrakaḥ /
sa eva vāmanāsāyāṃ yuktastu marutā hṛdi

1.166.20

prāpnoti ca muhuḥ svāsthyaṃ muhurasvāsthyavānbhavet /
abhighātasamutthaśca duścikitsyatamo mataḥ

1.166.21

svedastambhaṃ tadā tasya vāyuśchinnatanuryadā /
vyāpnoti sakalaṃ dehaṃ yatra cāyāmyate punaḥ

1.166.22

antardhāntugataścaiva vegastambhaṃ ca netrayoḥ /
karoti jṛmbhāṃ sadanaṃ daśanānāṃ hatodyamam

1.166.23

pārśvayorvedanāṃ bāhyāṃ hanupṛṣṭhasirograham /
dehasya bahirāyāmaṃ pṛṣṭhato hṛdaye śiraḥ

1.166.24

uraścotkṣipyate tatra skandho vā nāmyate tadā /
danteṣvāsye ca vaivarṇyaṃ hyasvedastatra gātrataḥ

1.166.25

bāhyāyāmaṃ hanustambhaṃ bravate vātarogiṇam /
viṇmūtramasṛjaṃ prāpya sasamīrasamīraṇāḥ?

1.166.26

āyacchanti tanordeṣāḥ sarvamāpādamastakam /
tiṣṭhataḥ pāṇḍumātrasya vraṇāyāmaḥ suvardhitaḥ

1.166.27

gātravege bhavetsvāsthyaṃ sarveṣvākṣepaṇena tat /
jihvāvilekhanāduṣṇabhakṣaṇādatimānataḥ

1.166.28

kupito hanumūlasthaḥ stambhayitvānilo hanum /
karoti vivṛtāsyatvamathavā saṃvṛtāsyatām

1.166.29

hanastambhaḥ sa tena syātkṛcchrāccarvaṇabhāṣaṇam /
vāgvādinī śirāstambho jihvāṃ stambhayate 'nilaḥ

1.166.30

jihvāstambhaḥ sa tenānnapānavākyeṣvanīśatā /
śirasā bhāraharaṇādatihāsyaprabhāṣaṇāt

1.166.31

viṣamādupadhānācca kaṭhinānāṃ ca carvaṇāt /
vāyurvivardhate taiśca vātūlairūrdhvamāsthitaḥ

1.166.32

vakrīkaroti vaktraṃ ca hyuccairhasitamīkṣitam /
tato 'sya kurute mṛdvīṃ vākśaktiṃ stabdhanetratām

1.166.33

dantacālaṃ svarabhraṃśaḥ śrutihānīkṣitagrahau /
gandhājñānaṃ smṛtidhvaṃsastrāsaḥ śvāsaśca jāyate

1.166.34

niṣṭhīvaḥ pārśvatodaśca hyekasyākṣṇo nimīlanam /
jatrorūrdhvaṃ rujastīvrāḥ śarīrārdhadharo 'pi vā

1.166.35

tamāhurarditaṃ kecidekāṅgamatha cāpare /
raktamāśritya ca śirāḥ kuryānmūrdhadharāḥ śirāḥ?

1.166.36

rūkṣaḥ savedanaḥ kṛṣṇaḥ so 'sādhyaḥ syācchirograhaḥ /
tanuṃ gṛhītvā vāyuśca snāyustathaiva ca

1.166.37

pakṣamanyataraṃ hanti pakṣāghātaḥ sa ucyate /
kṛtsnasya kāyasyārdhaṃ syādakarmaṇyamacetanam

1.166.38

ekāṅgarogatāṃ kecidanye kakṣarujāṃ viduḥ /
sarvāṅgarodhaḥ stambhaśca sarvakāyāśrite 'nile

1.166.39

śuddhavātakṛtaḥ pakṣaḥ kṛcchrasādhyatamo mataḥ /
kṛcchraścānyena saṃsṛṣṭo vivṛddhaḥ kṣayahetukaḥ

1.166.40

āmabaddhāyanaḥ kuryātsaṃstabhyāṅgaṃ kaphānvitaḥ /
asādhya eva sarvo hi bhaveddaṇḍāpatānakaḥ

1.166.41

aṃsamūlotthito vāyuḥ śirāḥ saṃkucya tatragaḥ /
bahiḥ prasyanditaharaṃ janayatyeva bāhukam

1.166.42

talaṃ pratyaṅgulīnāṃ yaḥ kaṇḍarā bāhupṛṣṭhataḥ /
bāhvoḥ karmakṣayakarī vipūcī veti socyate

1.166.43

vāyuḥ kaṭyāśritaḥ sakthnaḥ kaṇḍarāmākṣaipedyadā /
tadā khañjo bhavejjantuḥ paṅguḥ sakthnordvayorvadhāt

1.166.44

kampate gamanārambhe khañjanniva ca gacchati /
kalāyakhañjaṃ taṃ vidyānmuktasandhiprabandhanam

1.166.45

śītoṣṇadravasaṃsuṣkagurusnigdhaiśca sevitaiḥ /
jīrṇājīrṇe tathāyāsakṣobhasnigdhaprajāgaraiḥ

1.166.46

śleṣmabhedaḥ samaye paramatyarthasaṃcitam /
abhibhūyetaraṃ doṣaṃ śarīraṃ pratipadyate

1.166.47

sakthyasthīni prapūryāntaḥ śleṣmaṇā stambhitena tat /
tadāsthi snāti tenorostathā śītānilena tu

1.166.48

śyāmāṅgamaṅgastaimityatandrāmūrchārucijvaraiḥ /
tamūrustambhamityāha bāhyavātamathāpare

1.166.49

vātaśoṇitasaṃśotho jānumadhye mahārujaḥ /
jñeyaḥ kroṣṭukaśīrṣastu sthūlakroṣṭukaśīrṣavat

1.166.50

rukpādaviṣamanyaste śramādvā jāyate yadā /
vātena gulphamākṣitya tamāhurvātakaṇṭakam

1.166.51

pārṣṇipratyaṅgulīnābhau kaṇṭhe vā mārutārdite /
satikṣepaṃ nigṛhṇāti gṛdhrasīṃ tāṃ pracakṣate

1.166.52

hṛṣyete caraṇau yasya bhavetāṃ cāpi suptakau /
pādaharṣaḥ sa vijñeyaḥ kaphamārutakopajaḥ

1.166.53

pādayoḥ kurute dāhaṃ pittāsṛksahito 'nilaḥ /
viśeṣataścaṅkramataḥ pādadāhaṃ tamādiśet

Original text: Garuḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc