Garuda Purana · Chapter 1.162

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇme pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe ekaṣaṣṭyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 162
dhanvantariruvāca /
pāṇḍuśothanidānañca śṛṇu suśrata vacmi te /
pittapradhānāḥ kupitā yathoktaiḥ kopanairmalāḥ

natrānilena balinā kṣiptākṣiptaṃ yadi sthitam /
dhamanīrdaśamīḥ prāpya vyāpnuvansakalāṃ tanum

tvagasṛkchleṣmamāṃsāni pradūṣyanrasamāśritam /
tvaṅmāṃsayostu kurute tvaci varṇān pṛthagvidhān

svayaṃ haridrā hāridraṃ pāṇḍutvaṃ teṣu cādhikam /
yāto 'yaṃ prahatedugraḥ sa rogastena gauravam

dhātūnāṃ sparśaśaithilyamāmajaśca guṇakṣayaḥ /
tato 'lparaktamedo 'sthiniḥ sāraḥ syācchlathendriyaḥ

śīryamāṇairivāṅgaistu dravatā hṛdayena ca /
śūlokṣikūṭavadane staimityaṃ tatra lālayā

hīnatṛṭ śiśiradveṣī śīrṇalobho hatānalaḥ /
mandaśaktirjvarī śvāsī karṇaśūlī tathā bhramī

sa pañcadhā pṛthagdoṣaiḥ samastairmṛttikādanāt /
prāgrūpamasya hṛdayaspandanaṃ rūkṣatā tvaci

aruciḥ pītamūtratvaṃ svedābhāvo 'lpamṛtratā /
medaḥ samānilāttatra gāḍharukkledagātratā

kṛṣṇekṣaṇaṃ kṛṣṇaśirānakhaviṇmūtranetratā /
śotho nāsāsyavairasyaṃ viṭśoṣaḥ pārśvamūrchanā

pitte haritapittābhaḥ śirādiṣu jvarastamaḥ /
tṛṭśoṣamūrchādaurgandhyaṃ śītecchā kaṭuvakratā

viḍbhedaścāmlako dāhaḥ kaphācca hṛdayārdratā /
tandrā lavaṇavakratvaṃ romaharṣaḥ svarakṣayaḥ

kāśaśchardiśca nicayānnaṣṭaliṅgo 'tiduḥ sahaḥ /
utkṛṣṭenilapittābhyā kaṭurvā madhuraḥ kaphaḥ

dūṣayitvā vasādīṃśca raukṣyādraktavimokṣaṇam /
srotasāṃ saṃkṣayaṃ kuryādanurudhya ca pūrvavat

pāṇḍurogekṣayejāte nābhipādāsyamehanam /
purīṣaṃ kṛmivanmuñcedbhinnaṃ sāstraṃ kaphānvitam

yaḥ pittarogī seveta pittalaṃ tasya kāmalam /
koṣṭhaśā khodgataṃ pittaṃ dagdhvāsṛṅmāṃsamāharet

hāridramūtranetratvaṃ mukhaṃ raktaṃ śakṛttathā /
dāhī vipākatṛṣṇāvān bhekābho durbalendriyaḥ

bhavetpittānugaḥ śothaḥ pāṇḍurogāvṛtasya ca /
upekṣayā ca śothādyāḥ sakṛcchrāḥ kumbhakāmalāḥ

haritaśyāmapittatve pāṇḍurogo yadā bhavet /
vātapitte bhramastṛṣṇā strīṣu harṣo mṛdujvaraḥ

tandrā vā cānalabhraṃśastaṃ vadanti halīmakam /
ālasyañcātibhavati teṣāṃ pūrvamupadravaḥ

śothaḥ pradhānaḥ kathitaḥ sa evāto nigadyate /
pittaraktakaphānvāyurduṣṭo duṣṭānbahiḥ śirāḥ

nītvā ruddhagatistairhi kuryāttvaṅmāṃsasaṃśrayam /
utsedhaṃ saṃhataṃ śothaṃ tamāhurnicayādataḥ

sarvahetuviśaṣaistu rūpabhedānnavātmakam /
doṣaiḥ pṛthagvidhaiḥ sarvairabhighātādviṣādapi

tadeva nīyamānantu sarvāṅge kāmajambhavet /
pṛthūnnatāgragrathitairviśeṣaiśca tridhā viduḥ

sāmānyahetuḥ śothānāṃ doṣajāto viśeṣataḥ /
vyādhiḥ karmopavāsādikṣīṇasya bhavati drutam

atimātraṃ yadāsevedgurumatyantaśītalam /
lavaṇakṣāratīkṣṇāmlaśākāmbusvapnajāgaram

rodho vegasya vallūramajīrṇaśramamaithunam /
pacyate mārgagamanaṃ yānena kṣobhiṇāpi vā

śvāsakāsātisārārśojaṭharapradarajvarāḥ /
viṣṭambhālasyakacchardihikkāpāṇḍuvisarpakam

ūrdhvaśothamadho bastau madhye kurvanti madhyagāḥ /
sarvāṅgagaḥ sarvagataḥ pratyapratyageti tadāśrayaḥ

tatpūrvarūpaṃ kṣavathuḥ śirāyāmaṅgagauravam /
vātācchothaścalo rūkṣaḥ khararomāruṇo 'sitaḥ

śaṅkhabastyantraśophartimedobhedāḥ prasuptitā /
vātottānaḥ klamaḥ śīghramunnametpīḍitāṃ tanum

sigdhastu mardanaiḥ śāmyedrātrāvalpo divā mahān /
tvaksarṣapavilipte ca tasmiṃścimicimāyate

pītaraktāsiṃtābhāsaḥ pittajātaśca śoṣakṛt /
śīghraṃ nāsau vā praśamenmadhye prāgdahate tanum

satṛṭdāhajvarasvedo bhramaklodamadabhramāḥ /
sābhilāṣī śakṛdbhedo gandhaḥ sparśasaho mṛduḥ

kaṇḍūmānpāṇḍuromā tvakkaṭhinaḥ śītalo guruḥ /
snigdhaḥślakṣṇaḥ sthiraḥ śūlo nidrācchardyagnimāndyakṛt

āghātena ca śastrādicchedabhedakṣatādibhiḥ /
himānilairdadhyanilairbhallātakapikacchajaiḥ

rasaiḥ śuṣkaiśca saṃsparśācchvayathuḥ syādvisarpavān /
bhṛśoṣmā lohitābhāsaḥ prāyaśaḥ pittalakṣaṇaḥ

viṣajaḥ saviṣaprāṇiparisarpaṇamūtraṇāt /
daṃṣṭrādantanakhāghātādaviṣaprāṇināmapi

viṇmūtraśukropahatamalavadvastusaṃṅkarāt /
viṣavṛkṣānilasparśādgarayogāvacūrṇanāt

mṛduścalo 'valambī ca śīghro dāharujākaraḥ /
navo 'nupadravaḥ śothaḥ sādhyo 'sādhyaḥ pureritaḥ