Garuda Purana · Chapter 1.150

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe kāsanidānā nāmaikonapañcāśaduttaraśatatamodhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 150
dhanvantariruvāca /
athātaḥ śvāsarogasya nidānaṃ pravadāmyaham /
kāsavṛddhyā bhavecchvāsaḥ pūrvairvā doṣakopanaiḥ

āmātisāravamathuviṣapāṇḍujvarairapi /
rajodhūmānilairmarmaghātādapi himāmbunā

kṣudrakastamakaśchinno mahānūrdhvaśca pañcamaḥ /
kaphoparuddhagamanapavano viṣvagāsthitaḥ

prāṇodakānnavāhīni duṣṭasrotāṃsi dūṣayan /
uraḥ sthaḥ kurute śvāsamāmāśayasamudbhavam

prāgrūpaṃ tasya hṛtpārśvaśūlaṃ prāṇavilomatā /
ānāhaḥ śaṅkhabhedaśca tatrāyāso 'tibhojanaiḥ

preritaḥ prerayankṣudraṃ svayaṃ sa samalaṃ marut /
pratilomaṃ śirā gacchedudīrya pavanaḥ kapham

parigṛhyaśirogrīvamuraḥ pārśve ca pīḍayan /
kāsaṃ ghurghurakaṃ mohamarucimpīnasaṃ bhṛśam

karoti tīvravegañca śvāsaṃ prāṇopatāpinam /
pratāmyettasya vegenaṣṭhīvanānte kṣaṇaṃ sukhī

kṛcchrācchayānaḥ śvasiti niṣaṇṇaḥ svāsthyamarhati /
ucchritākṣo lalāṭena svidyatā bhṛśamārtimān

viśuṣkāsyo muhuḥ śvāsaḥ kāṅkṣatyuṣṇaṃ savepathuḥ /
meghāmbuśītaprāgvātaiḥ śleṣmalaiśca vivardhate

sa yāpyastamakaḥ sādhyo narasya balino bhavet /
jvaramūrchāvataḥ sītairna śāmyetprathamastu saḥ

kāsaśvasitavacchīrṇamarmacchedarujārditaḥ /
sasvedamūrchaḥ sānāho bastidāhavibodhavān

adhodṛṣṭiḥ śutākṣastu snihyadraktaikalocanaḥ /
śuṣkāsyaḥ pralapandīno naṣṭacchāyo vicetanaḥ

mahātāmahatā dīno nādena śvasiti krathan /
uddhūyamānaḥ saṃrabdho mattarṣabha ivāniśam

pranaṣṭajñānavijñāno vibhrāntanayanānanaḥ /
netre samākṣipanbaddhamūtravarcā viśīrṇavāk

śuṣkakaṇṭho muhuścaiva karṇaśaṅkhāśiro 'tiruk /
yo dīrghamucchvasityūrdhvaṃ na ca pratyāharatyadhaḥ

śleṣmāvṛtamukhaśrotraḥ kruddhagandhavahārditaḥ /
ūrdhvaṃ samīkṣate bhrāntamakṣiṇī paritaḥ kṣipan

marmasu cchidyamāneṣu paridevī niruddhavāk /
ete sidhyeyuravyaktāḥ vyaktāḥ prāṇaharā dhruvam