Garga Samhita · Chapter 7.30

mānavadeśavijayam
śrīnārada uvāca -
evaṃ hiraṇmayaṃ khaṃḍaṃ jitvā kārṣṇirmahābalaḥ //
jagāma ramyakaṃ khaṃḍaṃ devalokamiva sphuran

tasya sīmāgiriḥ sākṣānnīlo nāma nagādhirāṭ //
tatrottare kāladeśe nagarī bhīmanādinī

kālanemisutastatra kalaṃko nāma rākṣasaḥ //
tretāyuge rāmacandrād‌bhīto yuddhātpalāyitaḥ

laṃkāpuryyā ihāgatya vāsakṛd‌rākṣasaiḥ saha //
rakṣasāmayutenāsau yuddhāya kṛtaniścayaḥ

kharārūḍhaḥ kṛṣṇavarṇo yadūnāṃ balamāyayau //
yadūnāṃ rākṣasānāṃ ca ghoraṃ yuddhaṃ babhūva ha

praghoṣo gātravān siṃho balaḥ prabala ūrdhvagaḥ //
saha ojo mahāśaktiraparājita eva ca

lakṣmaṇānaṃdanā hyete śrīkṛṣṇasya sutāḥ śubhāḥ //
sarveṣāmagrataḥ prāptā bāṇaistīkṣṇaiḥ sphuratprabhaiḥ

rākṣasānāṃ balaṃ jaghnurvāyuvegairyathā ghanam //
bāṇaughaiśchinnabhinnāṃgā rākṣasā raṇadurmadāḥ

triśūlānāṃ mud‌garāṇāṃ varṣaṃ cakrurmadotkaṭāḥ //
kalaṃkastu tadā prāptaścarvayanvāraṇān rathān

hayānnarānsaśastrāstrānmukhe cikṣepa satvaram //
gajānpādeṣu connīya sanīḍān rat‍nakaṃbalān

ghaṃṭānādasamāyuktānprākṣipaccāṃbare balāt //
praghoṣaḥ śrīhareḥ putraḥ kapīṃdrāstraṃ samādadhe

tad‌bāṇanirgataḥ sākṣādvāyuputro mahābalaḥ //
vātastūlamivākāśe cikṣepa śatayojanam

hanumaṃtaṃ tadā jñātvā kalaṃko rākṣaseśvaraḥ //
lakṣabhāramayīṃ gurvīṃ gadāṃ cikṣepa nādayan

utpapāta kapirvegād‌gadā bhūmau papāta ha //
ūtpatan vānarādhīśo bhrūbhaṃgaṃ kārayanmuhuḥ

muṣṭinā ghātayitvā taṃ kirīṭaṃ tasya cādade //
kalaṃko'pi tadā tasmai triśūlaṃ svaṃ samādade

utpatansa kapirvegāt pṛṣṭhideśaṃ papāta ha //
hanumāṃstaṃ tadā dorbhyāṃ pātayitvā mahītale

vaidūryaparvataṃ nītvā tasyopari samākṣipat //
giripātena cūrṇāṃgo marditaḥ paṃcatāṃ yayau

tadā jayajayārāvaḥ śaṃkhadhvaniyuto'bhavat //
hanumān bhagavān sākṣāttatraivāṃtaradhīyata

pradyumnasyopari surāḥ puṣpavarṣaṃ pracakrire //
atha kārṣṇirmahābāhuḥ svasainyaparivāritaḥ

manoharāṃ svarṇamayīṃ mānavīṃ nagarīṃ yayau //
naiḥśreyasavanaṃ tatra kalpavṛkṣalatāvṛtam

haricaṃdanamaṃdārapārijātopaśobhitam //
saṃtānamodasaṃmiśravāyubhiḥ surabhīkṛtam

ketakīcaṃpakalatākuṭajaiḥ parisevitam //
mādhavīnāṃ latājālaiḥ puṣpitaiḥ saphalairvṛtam

nadadvihaṃgālikulairvaikuṃṭhamiva suṃdaram //
yojanānāṃ paṃcaśataṃ laṃbitaṃ cārudhiṃ girim

adho'dhaḥ śobhitaṃ rājañchatayojanavistṛtam //
puṃskokilaiḥ kokilaiśca mayūraiḥ sārasaiḥ śukaiḥ

cakravākaiścakoraiśca haṃsairdātyūhakūjitam //
sarvartupuṣpaśobhāḍhyamākṣipannaṃdanaṃ vanam

mṛgaśāvā ramaṃte vai śārdūlaiḥ saha maithila //
nakulāḥ phaṇibhiḥ sārddhaṃ yatra vairavivarjitāḥ

ayutaṃ sarasāṃ yatra bhramaradhvanisaṃyutam //
sahasrapatraiḥ kamalaiḥ śatapatraiḥ sphuratprabhaiḥ

itastato vartamānamānaṃdamiva mūrtimat //
tadvanaṃ suṃdaraṃ dṛṣṭvā nirgatānnagarījanān //
papraccha vāṃchitaṃ sākṣātpradyumnaḥ sarvavitkaviḥ

śrīpradyumna uvāca -
kasyeyaṃ nagarī ramyā kasyedaṃ vanamad‌bhutam //
vadatāśu savistāraṃ he lokāḥ puṇyaśāsanāḥ

janā ūcuḥ -
vaivasvato manurnāma yo hyevaṃ vartate nṛpa //
mānave ca girau ramye matsyaṃ nārāyaṇaṃ harim

vartamānaṃ sadā natvā karoti vipulaṃ tapaḥ //
tasyeyaṃ nagarī ramyā tasya naiḥśreyasaṃ vanam

vaikuṇṭhācca samānītā bhūmiścāyaṃ giristathā //
yūyaṃ sarve'pi rājānastasya vaṃśabhavāḥ kṣitau //
sūryavaṃśāṃtare rājaṃścandravaṃśāṃtare hi bhoḥ

śrīnārada uvāca -
kṣatriyāṇāṃ ca sarveṣāṃ vṛddhaṃ taṃ prapitāmaham //
śrāddhadevaṃ manuṃ jñātvā vismito'bhūddhareḥ sutaḥ

śrutvā vacastadā sadyo bhrātṛbhiryadubhirvṛtaḥ //
mānavādriṃ samāruhya śrāddhadevaṃ dadarśa ha

śatasūryaprabhaṃ kāṃtyā dyotayaṃtaṃ diśo daśa //
mahāyogamayaṃ sākṣād‌rājeṃdraṃ śāṃtarūpiṇam

vedavyāsaśukādyaiśca vasiṣṭhadhiṣaṇādibhiḥ //
parasparaṃ mahārāja śṛṇvantaṃ śrīhareryaśaḥ

nanāma karṣṇiryadubhiḥ sahaiva taṃ
kṛtāṃjalistatra samāsthito'bhavat //
manuḥ samutthāya hareḥ prabhāvavi-
ddattvā''sanaṃ gad‌gadayā girābravīt

manuruvāca -
namaste vāsudevāya namaḥ saṃkarṣaṇāya ca //
pradyumnāyāniruddhāya sātvatāṃ pataye namaḥ

anādirātmā puruṣastvameva
tvaṃ nirguṇo'si prakṛteḥ parastvam //
sadā vaśīkṛtya balātpradhānaṃ
guṇaiḥ sṛjasyatsi ca pāsi viśvam

tato vivekaṃ sa vihāya sarvato
matvākhilaṃ cātra manomayaṃ jagat //
māyāparaṃ nirguṇamādipūruṣaṃ
sarvajñamādyaṃ puruṣaṃ sanātanam

jāgarti yo'smiñchayanaṃ gate sati
nāyaṃ jano veda sataḥ paraṃ tam //
paśyaṃtamādyaṃ puruṣaṃ hi yajjano
na paśyati svacchamalaṃ ca taṃ bhaje

yathā nabho'gniḥ pavano na sajjate
ghaṭe na kāṣṭhe na rajobhirāvṛtaiḥ //
tathā bhavānsarvaguṇaiśca nirmalo
varṇairyathā syātsphaṭiko mahojjvalaḥ

vyaṃgena vā lakṣaṇayā ca vākpathai-
rarthaṃ padaṃ sphoṭaparāyaṇaiḥ param //
na jñāyate yaddhaninottamena sa-
dvācyena tad‍brahma kutastu laukikaiḥ

vadanti kecid‍bhuvi karmakatṛ ya-
tkālaṃ ca kecitparayogameva tat //
kecidvicāraṃ pravadanti yacca ta-
d‍brahmeti vedāṃtavido vadanti

yaṃ na spṛśaṃtīha guṇā na kālajā
jñānendriyaṃ cittamano na buddhayaḥ //
mahanna vedo vadatīti tatparaṃ
viśaṃti sarve'nalavisphuliṃgavat

hiraṇyagarbhaṃ paramātmatatvaṃ
yadvāsudevaṃ pravadanti saṃtaḥ //
evaṃvidhaṃ tvāṃ puruṣottamottamaṃ
matvā sadāhaṃ vicarāmyasaṅgaḥ

śrīnārada uvāca -
manorvākyaṃ tadā śrutvā pradyumno bhagavānhariḥ //
mandasmito manuṃ prāha gīrbhiḥ saṃmohayanniva

pradyumna uvāca -
tvaṃ no guruḥ kṣatriyāṇāmādirājaḥ pitāmahaḥ //
matpūjanīyo vṛddho'si ślāghyo dharmadhuraṃdharaḥ

vaḥ prajāśca vayaṃ rājan rakṣyāḥ pālyāśca sarvataḥ //
bhavatā tapyate divyaṃ tapastena jagatsukham

mṛgyastvatsadṛśaḥ sādhuḥ paramātmā hariḥ svayam //
nṛṇāmaṃtastamohārī sādhureva na bhāskaraḥ

śrīnārada uvāca -
ityuktvā bhagavān kārṣṇiranujñāpya praṇamya tam //
parikramya manuṃ rājan svayaṃ bhūmau jagāma ha /५१//
iti śrīgargasaṃhitāyāṃ śrīviśvajitkhaṇḍe śrīnāradabahulāśvasaṃvāde
mānavadeśavijayo nāma triṃśo'dhyāyaḥ