Garga Samhita · Chapter 10.55

aśvamedhakhaṇḍaḥ - paṃcapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ
yajñārthaṃ gomatījalānayanaṃ nāradadvārā gopīgaṇamadhye
kalahapravartanasya ceṣṭāḥ, bhagavataḥ svarūpadarśanam -
garga uvāca -
atha vai maṇḍape ramye dvārairaṣṭabhiranvite //
patatpatāke kuṇḍāḍhye yājñikairaṣṭakairyute

palāśajairbilvajaiśca tathā śleṣmātakairnṛpa //
vedikābhistathā yūpaiścaṣālairapi bhūṣite

srukcarmakuśamusalolūkhalādyairviśāṃpate //
anyaiḥ saṃbhṛtasaṃbhārairnānāvastubhiranvite

ugrasenastu rājarṣirṛṣirbhirvedapāragaiḥ //
yādavaiścāmarāvatyāṃ reje śakra ivāmaraiḥ

āhūtāḥ kṛṣṇacandreṇa gopā nandādayastataḥ //
vṛṣabhānuvarādyāṃśca śrīdāmādyāḥ samāyayuḥ

yaśomatī rādhikā ca hyanyāḥ sarvā vrajastriyaḥ //
dvārakāmāyayuḥ prītāḥ śibikābhī rathairapi

āhūto dhṛtarāṣṭrastu kauravaiśca sutairyutaḥ //
ājagāma kuśasthalyāṃ nṛpāścānye samāgatāḥ

yudhiṣṭhiro bhīmasenaścārjuno nakulastathā //
sahadevo vanādete hyājagmurbhāryayā saha

śrīkṛṣṇena samāhūtāḥ preṣayitvā ca nāradam //
śakrādayo'ṣṭau dikpālā vasavo ravayastathā

yajñe sanatkumārādyā rudrāścaikādaśāpi hi //
marud‌gaṇāśca vetālā gaṃdharvāḥ kinnarāstathā

viśvedevāśca sādhyāśca sarve vidyādharāstathā //
devāśca devapat‍nyaśca gandharvyo'psarasastathā

ājagmurdvārakāṃ rājankṛṣṇadarśanakāṃkṣayā //
kailāsaśca samāhūtaḥ sarvamaṃgalayā śivaḥ

sutalāddaityavṛndaiśca prahlādo balireva ca //
vibhīṣaṇo bhīṣaṇaśca mayo balvala eva ca

jāṃbavāndaṃṣṭribhiḥ sārddhaṃ hanūmānvānarairyutaḥ //
pakṣibhiḥ pakṣirāṭ tatra tathā sarpaiśca vāsukiḥ

dhenubhiḥ sahitā rājandhenurūpadharā dharā //
meruḥ śailairhimagirirvaṭaḥ sākṣād‌drumairvṛtaḥ

rat‍nākarā rat‍nayutā nadībhiḥ svardhunī tathā //
tīrthaiḥ sarvaiśca rājeṃdra tīrtharājaśca puṣkaraḥ

ete sarve samāhūtā ājagmurmuditāḥ kratau //
tataḥ kṛṣṇena cāhūtā vrajabhūmiḥ samāgatā

kṛṣṇayajñotsavaṃ drṣṭuṃ yamunā śamanasvasā //
sarvāndṛṣṭvā''gatānprīto vāsayāmāsa cāhukaḥ

śibireṣu maṃdireṣu vimāneṣu vaneṣu ca //
athācāryaḥ kṛto vyāso bakadālbhyo vidhirmayā

ṛtvijaśca kṛtā divyā ye vai pūrvaṃ nimaṃtritāḥ //
atha yajñe'niruddhastu śrīkṛṣṇasyecchayā nṛpa

vidhervidhośca svasyāpi kṛtvā rūpatrayaṃ babhau //
dṛṣṭvā līlāṃ kārṣṇijasya devāśca yadavo nṛpāḥ

vismitāḥ kathayāmāsuḥ karṇe karṇe parasparam //
vyāsaḥ pratyāha rājānaṃ śṛṇu yādavasattama

upaviṣṭā nṛpā viprā yathāsthāne vibhāgaśaḥ //
catuṣṣaṣṭirdampatīnāṃ yāṃtu vai gomatītaṭe

āhartuṃ salilaṃ tasyā mayā''diṣṭaṃ yathocitam //
adityāḥ kaśyapaścaiva vasiṣṭho'ruṃdhatīyutaḥ

droṇācāryastu kṛpyā ca hyatriścaivānasūyayā //
rukmiṇyā kṛṣṇacandrastu revatyā rāma eva ca

māyāvatyā ca pradyumna uṣayā kārṣṇijastathā //
subhadrayārjunaścaiva sāṃbo lakṣmaṇayā tathā

tathā hemāṃgadādyāśca yāṃtu vai svasvabhāryayā //
śrīgarga uvāca -
evaṃ te vyāsavacanātsapat‍nīkā dvijā nṛpāḥ

ānetuṃ gomatītoyaṃ prayayurbaddhapallavāḥ //
devakīṃ rohiṇīṃ kuntīṃ gāṃdhārīṃ ca yaśomatīm

puraskṛtya tu jagrāha kuṃbho bhaiṣmyā yuto hariḥ //
tathā rāmastu revatyā sastrīkā ye'pi bhūmipāḥ

suvarṇaraupyakalaśaiḥ sapuṣpaiśca sapallavaiḥ //
rukmiṇyā sahitaṃ yāṃtaṃ kṛṣṇaṃ dṛṣṭvā samāgame

nāradaḥ kalahaṃ kartuṃ satyabhāmāgṛhaṃ yayau //
dṛṣṭvā caikāṃ harerbhāryāṃ saṃpṛṣṭaḥ sa tayābravīt

nārada uvāca -
ādaraṃ sadane nāsti satrājitasute tava //
gataḥ kṛṣṇastu rukmiṇyā cāhartuṃ gomatījalam

bahubhiryācitā tvaṃ tu pārijātakahāriṇī //
kṛṣṇasaṃkalpakaraṇī maṇiyuktā ca māninī

īdṛśīṃ tvāṃ varārohāṃ garuḍopari gāminīm //
vihāya bhaiṣmyā śrīkṛṣṇaḥ śobhāṃ draṣṭuṃ jagāma ha

yasyāḥ putraśca pradyumno yasyāḥ pautro'niruddhakaḥ //
sā darśayati bho mātarvārtāṃ mānaṃ ca gauravam

garga uvāca -
iti śrutvā prāṇanāthaṃ rukmiṇyā sahitaṃ gatam

ruroda duḥkhitā rājansatyabhāmā ruṣānvitā //
tadaiva kṛṣṇo bhagavāñjñātvā nāradaceṣṭitam

satyabhāmāgṛhaṃ śīghraṃ rupeṇaikena cāgatam //
gatvā pratyāha vacanaṃ sarvajñātā rameśvaraḥ

na gato'haṃ samāje vai rukmiṇyā sahitaḥ priye //
āgato bhojanaṃ kartuṃ gato rāmaśca bhāryayā

iti tadvākyamākarṇya satyabhāmā mudaṃ gatā //
bhīto nārada utthāya gehaṃ cānyaṃ jagāma ha

gatvā jāṃbavatīgehaṃ tasyāgre sarvamabravīt //
śrutvā hasaṃtī sā prāha mṛṣā mā vada he mune

karoti śayanaṃ gehe śrīnātho bhojanāṃtare //
iti śrutvā śaṃkitastu tvaraṃ nirgatya nāradaḥ

mitraviṃdāgṛhe gatvā pratyuvāca vilokayan //
nārada uvāca -
na gatāsi nṛpasthānaṃ mātargehe sthitāsi kim

āhartuṃ gomatītoyaṃ prayāti yatra mādhavaḥ //
bhaiṣmīṃ satyāṃ jāṃbavatīṃ saha neṣyati tatra vai

mitraviṃdovāca -
keśavasya priyāḥ sarvā gaṃtāsau yāṃ vihāya ca //
sā na jīvati kṛṣṇastu pautraṃ lālayati gṛhe

tato muniḥ samutthāya sarvāṇi maṃdirāṇi ca //
babhrāma kṛṣṇabhāryāṇāṃ sakṛṣṇānītyamanyata

punarvicārya devarṣirgopīnāṃ maṃdirāṇi ca //
prayayau kathituṃ vārtāṃ rādhikāyai ca mānada

tatra dīvyaṃtamakṣaiśca rādhayā naṃdanandanam //
gopībhiḥ sahitaṃ vīkṣya ṛṣirgaṃtuṃ mano dadhe

tadaiva kṛṣṇa utthāya gṛhītvā pāṇinā munim //
tatraiva sthāpayāmāsa pūjayitvā yathāvidhi

śrīkṛṣṇa uvāca -
kiṃ kariṣyasi vipreṃdra vṛthā bhramasi mohitaḥ //
gehe gehe svapat‍nīnāṃ mayā tvaṃ tu vilokitaḥ

mayā dhṛtāni rūpāṇi tvad‌bhayādṛṣisattama //
nāhaṃ dāsye damaṃ tubhyaṃ vipratvātprārthayāmyaham

sarveṣāṃ caiva devo'haṃ mama devāśca brāhmaṇāḥ //
ye druhyanti dvijānmūḍhāḥ saṃti te mama śatravaḥ

ye pūjayaṃti viprāṃśca mama bhāvena bhūjanāḥ //
te bhuñjaṃti sukhaṃ cātra hyante yāsyaṃti tatpadam

māyayā mama puryāṃ tvaṃ mohitaścāpi mā khidaḥ //
sarve muhyaṃti devarṣe brahmarudrādayaḥ surāḥ

iti tadvākyamākarṇya saṃstutaḥ sa mahāmuniḥ //
āyayau maṇḍape tūṣṇīṃ bhūtvā ṛtvigjanairvṛte

atha te gomatītīraṃ jagmuḥ kṛṣṇādayo nṛpāḥ //
rukmiṇyādyāḥ striyaścaiva vāditrairvividhairapi

nārīṇāṃ caiva vṛndena gāyaṃtīnāṃ hareryaśaḥ //
valayānāṃ nūpurāṇāṃ śabdo'bhūnmadhuradhvaniḥ

pūjayitvā jalasurānvyāsaḥ sārddhaṃ mayā muniḥ //
kalaśaṃ toyasaṃyuktamanasūyākare dadau

tataśca jagṛhuḥ kumbhān revatyādyāśca yoṣitaḥ //
notthitāḥ kalaśāḥ sarve komalaiśca karairapi

dhārayaṃti kathaṃ kumbhaṃ puṣpabhāreṇa pīḍitāḥ //
tataśca jahasū rājño nṛpāṇāṃ ca parasparam

kathaṃ yāmo yajñavāṭamityūcuḥ kalaśairvinā //
rukmiṇyādyāḥ striyaḥ sarvāstā ūcurmanasā harim

he śrīkṛṣṇa jagannātha bhaktakaṣṭavināśana //
sabalastvaṃ cakradhārī hyasmānpālaya saṃkaṭe

evaṃ bruvaṃtyo jagṛhuḥ sakalānbhāravarjitān //
sve sve śirasi saṃdhāya saṃyuktairmaṇimauktikaiḥ

yajñavāṭaṃ samājagmurnāryyaḥ śīghraṃ sabhartṛkāḥ //
yatra bheryaśca śaṃkhādyā vādyaṃte paṇavādayaḥ

ānīya gomatītoyaṃ prāpitāstatra te nṛpa //
śyāmakarṇena sahitā yatra vai yādaveśvaraḥ

iti śrīgargasaṃhitāyāṃ hayamedhakhaṇḍe
gomatījalānayanaṃ nāma paṃcapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ

hariḥ ॐ tatsat śrīkṛṣṇārpaṇamastu //
vargaḥgarga saṃhitā