Garga Samhita · Chapter 10.16

campāvatīpuravijayam -
garga uvāca -
atha muktastu turago deśānsarvānvilokayan //
uśīnare ca viṣaye prāptaścaṃpāvatīṃ purīm

rājñā hemāṃgadenāpi pālitāṃ durgamaṃḍitām //
cāturvarṇyajanākīrṇāṃ prāsādaiḥ pariveṣṭitām

yatra hemāṃgado rājā putreṇa haṃsaketunā //
rājyaṃ karoti sukṛtirmahāśūrajanairvṛtaḥ

gṛhītastena turago'niruddhasya mahātmanaḥ //
svapuryāṃ līlayā rājan yādavānagaṇayya ca

baddhvā hemāṃgado rājā svarṇadāmnā ca vājinam //
dvāreṣu ca kapāṭādīndattvā krodhena pūritaḥ

yādavānāṃ vināśāya durgabhittiṣu mānada //
śataghnyaśca dvilakṣāṇi dhṛtvā yuddhāya vai manaḥ

tataḥ prāpto'niruddhastu sasainyo'śvaṃ vilokayan //
caṃpāvatyā hyupavane śibiro'bhūcca tasya vai

atha pradyumnatanayastatrādṛṣṭvā turaṃgamam //
uddhavaṃ kṛṣṇacandrasya sakhāyamidamabravīt

aniruddha uvāca -
kasyeyaṃ nagarī mantrīnkena nīto hayo mama //
tvaṃ jānāsi mahābuddhe kathayasva vicārya ca

itthaṃ niśamya tadvākyamuddhavo buddhisattamaḥ //
jñātvā vārtāṃ ca śatrūṇāmidaṃ vacanamabravīt

uddhava uvāca -
iyaṃ caṃpāvatī nāmnā nagarī dvārakeśvara //
haṃsadhvajena putreṇa yatra hemāṃgado nṛpaḥ

karoti rājyaṃ tenāpi gṛhītasturagastava //
eṣa rājā mahāśūro yajñasyāśvaṃ na dāsyati

puryāṃ sthitvā bhuśuṇḍībhirbahu yuddhaṃ kariṣyati //
na nirgamiṣyati bahiryuddhāya sa nṛpaḥ purāt

tasmāttavecchā nṛpate yathā bhūyāttathā kuru //
iti tadvacanaṃ śrutvā sa uvāca ruṣānvitaḥ

aniruddha uvāca -
ahaṃ sarvānhaniṣyāmi durgayuktānbahūndviṣaḥ //
lauhaśaktisamairbāṇaiḥ prahārārddhena sattama

itthaṃ tadvākyamākarṇya yādavaḥ krodhapūritaḥ //
purīṃ haṃtuṃ yayau śīghraṃ mumoceṣūṃśca koṭiśaḥ

aṃdhakānāṃ ca bāṇaughaiḥ puryāṃ kolāhalo'pyabhūt //
śatravaḥ śaṃkitāḥ sarve vīrā haṃsadhvajādayaḥ

tato nṛpasya vacanādvīrāste sāhasena vai //
durgabhittiṣvathāruhya yādavāndadṛśurbahiḥ

dṛṣṭvā te ca bhayaṃ prāpuḥ sannaddhān yadupuṃgavān //
śastravarṣaṃ prakurvantaḥ sarvataḥ parimaṃḍitān

tebhyaḥ śataghnīrvyasṛjaṃścaturdikṣu ca vahninā //
sarvāneva haniṣyāmo na dāsyāmo hayaṃ vayam

athāniruddhasenāyāṃ hāhākāro mahānabhūt //
vihvalā vṛṣṇayaḥ sarve śataghnībhiḥ pratāḍitāḥ

saṃchinnabhinnasarvāṃgāḥ kecidyuddhātpalāyitāḥ //
kecinmūrchāṃ gatā rājankecidvai nidhanaṃ gatāḥ

kecitprajvalitā yuddhe bhasmībhūtāstathāpare //
kecidvai pādahīnāśca karahīnā vibāhavaḥ

niḥśastrāḥ patitāścaiva kecijjvalitakaṃcukā: //
hāheti vādinaḥ kecid‌rāmakṛṣṇeti vādinaḥ

śataghnībhirviśīrṇāṅgā gajāḥ kecinmṛdhāṅgaṇe //
dudruvantaśca patitā mūrchitā nidhanaṃ gatāḥ

utpatanto dudruvaṃtaśchinnadehāsturaṅgamāḥ //
mṛdhe mṛtyuṃ gatāḥ kecidviśīrṇāḥ patitā rathāḥ

agninā pūritaṃ sarvaṃ yadusainyaṃ bhayānakam //
dṛṣṭvāniruddhaḥ saṅgrāme śuśoca saṃsmaranharim

tataḥ kṛṣṇasya kṛpayā buddhiṃ prāpta uṣāpatiḥ //
pratiśārṅgaṃ gṛhītvā vai niṣaṅgāccharameva ca

nītvā nidhāya kodaṇḍe parjanyāstraṃ samādadhe

bāṇe pramukte sati vai balāhakaḥ
samāgato vai yadusainyamaṇḍale //
jalaṃ vavarṣātha yadūnprapālaya-
nkṛpīṭayoniṃ kila śāṃtayannṛpa

tataste'gnibhayānmuktā śītalāṅgāśca vṛṣṇayaḥ //
ślāghāṃ kṛtvāniruddhasya yuddhaṃ kartuṃ samutthitāḥ

tānpratyāhāniruddhastu hyahaṃ yāsye purīṃ prati //
arveṇa pakṣayuktenaiko vijetuṃ dviṣāṃ patim

garga uvāca -
iti śrutvā vacastasya sāṃbādyāḥ kṛṣṇanandanāḥ //
procuḥ sarve ca taṃ rājannaṣṭādaśa mahārathāḥ

hariputrā ucuḥ
gaṃtuṃ nārhasi tvaṃ rājañśatrūṇāṃ nagarīṃ prati //
prayāsyāmo vayaṃ sarve vijetuṃ cātatāyinam

ityuktvā kupitāḥ sarve sahasā''ruhya ghoṭakān //
sapakṣāndhanvino vīrā daṃśitā yuddhakovidāḥ

ullaṃghayitvā prākāraṃ puryāṃ prāptā hareḥ sutāḥ //
gatvā jaghnurdviṣaḥ sarvānbāṇairuragasannibhaiḥ

te śatravastu sahasā nṛpasya vacanānnṛpa //
yuddhārthe dhanvinaḥ kruddhā āgatā ekakoṭayaḥ

tānāgatānbahūnvīrānkupitānudyatāyudhān //
sāṃbo madhurbṛhadbāhuścitrabhānurvṛko'ruṇaḥ

saṅgrāmajitsumitraśca dīptimānbhānureva ca //
vedabāhuḥ puṣakaraśca śrutadevaḥ sunaṃdanaḥ

virūpaścitrabāhuśca nyagrodhaśca kavistathā //
ete kṛṣṇasutāḥ sarve jaghnurbāṇairnirīkṣya ca

tataḥ puryāṃ ca vīrāṇāṃ rudhireṇa bhayaṃkarā //
nadī babhūva rājeṃdra puradvārādviniḥsṛtā

tāmāgatāṃ nadīṃ ghorāmaniruddhastu śaṃkitaḥ //
pratyuvāca ruṣā rājanmukhena pariśuṣyatā

matpitṛbhrātaraḥ sarve raṇe kiṃ nihatā aho //
tasmādasmānplāvayituṃ nadī ghorā samāgatā

etāmagnimayairbāṇaiḥ śoṣayiṣye na saṃśayaḥ //
pātayiṣyāmi nagarīmahaṃ girisamairgajaiḥ

tato'niruddhavacanāddhastipairlakṣahastinaḥ //
mahoccāśca madonmattāḥ kajjalādrisamaprabhāḥ

karairgulmānsamutpāṭya kṣepayaṃtaśca tatpure //
kaṃpayaṃto bhuvaṃ pādaiḥ puropari samāgatāḥ

gatvā te kuṃjarāḥ sarve hemāṅgadapurīṃ ruṣā //
sarvataḥ pātayāmāsuḥ śīghraṃ kumbhasthalairnṛpa

kapāṭāḥ patitāḥ sarve dvārāṇāṃ dṛḍhaśṛṅkhalāḥ //
durgasya pātitāḥ puryā gajaiḥ pāṣāṇabhittayaḥ

pātayitvā kapāṭādīndurgaṃ caiva harergajāḥ //
puryāṃ prāptā nṛpaśreṣṭha ripugehānnyapātayan

hāhākāro mahānāsīccaṃpāvatyāṃ tadaiva hi //
bhayabhītā janāḥ sarve nṛpādyā vismayaṃ gatāḥ

tadā tu dharṣito rājā srajā baddhvā karadvayam //
sammukhe hariputrāṇāmāyayau pāhi māṃ bruvan

tamāgataṃ nṛpaṃ vīkṣya raṇe sāṃbastu dharmavit //
bhrātṝnnivārayāmāsa dīnahantṝṃśca hastipān

nivārayitvā sarvānsa rājānamidamabravīt //
sāṃba uvāca -
āgaccha rājanbhadraṃ te nītvā mama turaṅgamam

gacchāniruddhanikaṭe tataḥ śreyo bhaviṣyati //
iti śrutvā sa tadvākyaṃ nītvā yajñaturaṅgamam //
hariputrairyuto rājā niścakrāma purādbahiḥ

gatvāniruddhanikaṭe sākaṃ putreṇa bhūpatiḥ //
hayaṃ nivedayāmāsa svarṇakoṭiṃ ca mānadaḥ

aniruddhastu rajendra nītividdīnavatsalaḥ //
tatkarau mālayā baddhau mocayitvedamabravīt

mayā saha nṛpaśreṣṭha pālayainaṃ turaṅgamam //
rājanyebhyaśca śatrubhyaḥ kṛṣṇasya prītihetave

śrutvāniruddhasya vaco mahātmā
hemāṅgado buddhimatāṃ variṣṭhaḥ //
datvā ca rājyaṃ svasutāya prītyā
gaṃtuṃ manastatra cakāra tena

iti śrīgargasaṃhitāyāṃ hayamedhakhaṇḍe
caṃpāvatīvijayavarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ