Garga Samhita · Chapter 10.14

aśvamedhakhaṇḍaḥ - caturdaśo'dhyāyaḥ
aniruddhasya digvijayayātrā -
garga uvāca -
atha tanmilanārthaṃ vai ugrasenājñayā nṛpa //
vasudevaḥ kāmapālaḥ śrīkṛṣṇaḥ kārṣṇireva ca

anye'pi yādavā rājan‌ rathaiḥ sarve viniryayuḥ //
gatvāniruddhaṃ dadṛśuḥ senayā tu parīvṛtam

pradyumnāya rājasūye yā nītiḥ kathitā purā //
tāṃ sarvāmaniruddhāya kathayāmāsa mādhavaḥ

iti śrutvā ca kṛṣṇasya śāsanaṃ sarvayādavāḥ //
śirasā jagṛhū rājannaniruddhādayo mudā

atha gargaṃ munīṃścaiva vasudevaṃ halāyudham //
śrīkṛṣṇacandraṃ kārṣṇiṃ ca prādyumniḥ praṇanāma ha

vasudevarāmakṛṣṇapradyumnādyāḥ śubhāśiṣam //
aniruddhāya datvā ca praviṣṭāste purīṃ rathaiḥ

athāniruddhasya hayo deśe deśe gato nṛpa //
na ke'pi jagṛhustaṃ vai bhayātkṛṣṇasya bhūmipāḥ

yatra yatra gato vājī tatra tatra sasainikaḥ //
kārṣṇijaḥ pṛṣṭhatastasya jetuṃ śatrūngataḥ kila

itthaṃ vilokayan‌rājyānaniruddhaturaṃgamaḥ //
rājitāṃ narmadātīre yayau māhiṣmatīṃ purīm

cāturvarṇyasamākīrṇāmaśmadurgeṇa maṃḍitām //
sadanairgaganasparśairmaheśasyālayairvṛtām

indranīlena rājñāpi pālitāṃ pañcayojanam //
śālaistālaistamālaiśca vaṭairbilvaiśca pippalaiḥ

taḍāgaiścaiva vāpībhirghuṣṭāṃ pakṣigaṇaistathā //
īdṛśīṃ nagarīmaśvo dadarśopavane gataḥ

iṃdranīlasya tanayo nāmnā nīladhvajo balī //
puryāḥ sahasravīraiśca mṛgayārthī vinirgataḥ

tato dadarśa turagaṃ sapatraṃ nṛpanaṃdanaḥ //
praphullite copavane kadaṃbasya tale sthitam

caraṃtaṃ cāmarairyuktaṃ saurabheyīpayaḥprabham //
strīṇāṃ kuṃkumahastaiśca muktāhārairalaṃkṛtam

hayaṃ dṛṣṭvā rājasutā svavāhādavatīrya ca //
keśeṣu taṃ nijagrāha harṣeṇa nṛpa līlayā

tatpatraṃ vācayāmāsa yādaveṃdreṇa yatkṛtam //
dvārakādhipatī rājā sarvaśūraśiromaṇiḥ

nānyo'sti tatsamaḥko'pi cakravartībṛhacchravāḥ //
vimocitasturagarāṭ tenāsau patrasaṃyutaḥ

pālyamāno'niruddhena gṛhṇaṃtu sabalā nṛpāḥ //
tasyānyathā prapadayoḥ patitvā yāṃtu kṣatriyāḥ

ityabhiprāyamālokya kopenāha nṛpātmajaḥ //
aniruddho dhanurddhārī dhanvino na vayaṃ smṛtāḥ

matpitari sthite mahyāṃ kastu garvaṃ samācaret //
śrīgarga uvāca -
ityuktvā sa hayaṃ nītvā prayayau nṛpasannidhau

kathayāmāsa vṛttāṃtaṃ pituragre hayasya ca //
śrutvā putrasya vacanamiṃdranīlo mahīśvaraḥ

śivabhakto mahāmānī putraṃ prāha mahābalaḥ //
iṃdranīla uvāca -
samarthena purā dattaṃ rājasūye kratūttame

pradyumnāya baliṃ kiṃcitkumaṃtrivacanānmayā //
adyāniruddhastu hayaṃ pālayanpunarāgataḥ

aho daivabalaṃ yena kinna bhūyādviparyyayaḥ //
gatā vṛddhiṃ dvārakāyāmalpakālena vṛṣṇayaḥ

tasmātsarvānvijeṣyāmi kārṣṇijapramukhānyadūn //
śyāmakarṇaṃ na dāsyāmi tasmai mānavṛtāya ca

pālayiṣyati māṃ yuddhe bhaktyā saṃtoṣitaḥ śivaḥ //
ityuktvā senayā yukto vīro māhiṣmatīpatiḥ

svarṇadāmnā hayaṃ baddhvā yuddhaṃ kartuṃ mano dadhe //
tato'niruddhaḥ saṃprāpto turagaṃ ca vilokayan

akṣauhiṇīśatayuto narmadāyāstaṭe nṛpa //
sāṃbo madhubṛhadbāhuścitrabhānurvṛko'ruṇaḥ

saṃgrāmajitsumitraśca dīptimānbhānureva ca //
vedabāhuḥ puṣkaraśca śrutadevaḥ sunaṃdanaḥ

virūpaścitrabāhuśca nyagrodhaśca kavistathā //
ete samāyayū rājannaniruddhasahāyinaḥ

gadaśca sāraṇo'krūraḥ kṛtavarmā hi coddhavaḥ //
yuyudhāno sātyakiśca śūrā ete ca vṛṣṇayaḥ

sahāyamaniruddhasya kartuṃ sarve samāgatāḥ //
sthitvā te narmadatīre bhojavṛṣṇyaṃdhakādayaḥ

śyāmakarṇamapaśyaṃtastvabruvan vismayānvitāḥ //
kena nītāḥ sapatrāśca ugrasenasya bhūpateḥ

tasmānmitrāṇi so'pyatra śyāmakarṇo na dṛśyate //
rājasūye purā yasmai naradaityasurādayaḥ

navakhaṃḍādhipāścaiva nirjitaśca baliṃ daduḥ //
yasya vai śāsanaṃ caṃḍaṃ tiraskṛtya kudhīrnṛpaḥ

turagaṃ hatavānmānātsa steno daṃḍamarhati //
sarveṣāmiti vākyaṃ tu śrutvā dṛṣṭvā purīṃ puraḥ

uddhavaṃ maṃtriṇāṃ śreṣṭhaṃ prāha rukmavatīsutaḥ //
aniruddha uvāca -
nagarīyaṃ naditīre kasya bhūpasya rājate

turaṃgamo gato'styasyāmiti manye tvahaṃ kila //
iti tadvākyamākarṇya prāha kṛṣṇasakho mudā

uddhava uvāca -
iṃdranīlasya nagarī nāmnā māhiṣmatī śubhā //
maheśapūjanaratā varṇā yasyāṃ vasaṃti hi

nṛpeṇānena vṛṣṇīśa narmadāyāstaṭe purā //
dvādaśavarṣaparyaṃtaṃ pūjito narmadeśvaraḥ

tataḥ śivaḥ prasanno'bhūdupacāraiśca ṣoḍaśaiḥ //
tasmai svadarśanaṃ dattvā varārthaṃ tamanodayat

maheśasya vacaḥ śrutvā nṛpo māhiṣmatīpatiḥ //
bhūtvā kṛtāṃjalī rudraṃ prāha gad‌gadayā girā

īśāna tvāṃ namasye'haṃ narmadeśaṃ jagad‍gurum //
puruṣāṇāṃ sakāmānāṃ kāmarūpasuradrumam

tvattaḥ pradātuḥ kāṃkṣe'haṃ varametanmaheśvara //
devadaityanarebhyastvaṃ rakṣa māṃ sarvadā bhayāt

iti tadvākyamākarṇya kṛttivāsā mudānvitaḥ //
tathāstu coktvā rājeṃdra tataścāṃtaradhīyata

tasmādeṣa nṛpaḥ śūro hayaṃ tubhyaṃ na dāsyati //
vinā yuddhena rudrasya varātkaṃdarpanaṃdana

itthamaupagavervākyamaniruddho niśamya ca //
balī dhairyeṇa pratyāha yādavānāṃ ca śṛṇvatām

nṛpasyaitasya rudrastu sahāyaste hyudāhṛtaḥ //
tathā kṛṣṇastu bhagavāñchṛṇu maṃtrinmamopari

ityuktvā yādavaiḥ sārddhaṃ vīro rukmavatīsutaḥ //
hayasya mocanārthaṃ vai nṛpaṃ jetuṃ mano dadhe

tataḥ parighanistriṃśagadācāpaparaśvadhaiḥ //
babhūvuryādavāḥ sajjāḥ prādyumnau daṃśite sthite

iti śrīgargasaṃhitāyāṃ hayamedhakhaṇḍe
aniruddhaprayāṇaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ

hariḥ ॐ tatsat śrīkṛṣṇārpaṇamastu //
vargaḥgarga saṃhitā