Garga Samhita · Chapter 10.13

aśvamedhakhaṇḍaḥ - trayodaśo'dhyāyaḥ
digvijayārthaṃ yadusainyasya abhiyānam -
śrīgarga uvāca -
atha natvā gurūnso'pi prāyātpraṣṭuṃ ca devakīm //
rohiṇīṃ rukmiṇīṃ bhāmāmanyāḥ sarvā haripriyāḥ

natvā ratiṃ rukmivatīmahaṃ gacchāmyuvāca ha //
rājñā''diṣṭaḥ pālanārthaṃ hayasya saha yādavaiḥ

tāśca gad‌gadabhāṣiṇyastaṃ pariṣvajya karṣṇijam //
āśiṣaṃ pradadū rājaṃstasmai ca praṇatāya vai

natvā tāśca yayau so'pi bhāryāṇāṃ bhavanāni ca //
tamāgataṃ svabhartāraṃ tistraḥ pat‍nyo vilokya ca

ādaraṃ tasya tāścakrurvirahātkhinnamānasāḥ //
āśvāsayitvā tāḥ so'pi cājagāma sabhāṃ kila

āthādhvarārthe rājeṃdra munibhiḥ kṛtamaṃgalaḥ //
sarvānnṛṣīngurūṃśa‍caiva nṛpendraṃ śūrameva ca

vasudevaṃ ca halinaṃ kṛṣṇaṃ svapitaraṃ tathā //
anyāṃśca yādavānpūjyānaniruddhaḥ praṇamya ca

pūjito nāgaraiḥ sarvairdhanuṣyāṇiḥ śarī nṛpa //
baddhagodhāṃgulitrāṇaḥ kavacī kuṇḍalāvṛtaḥ

upānad‍gūḍhapādaśca paṃcāsyasamavikramaḥ //
karavāladharaścarmī kirīṭī śaktihastakaḥ

mahāvīraḥ suvarṇasya hyalaṃkārairalaṃkṛtaḥ //
puraṃdararathenāpi niryayau svapurādbahi:

gītavāditraghoṣeṇa brahmaghoṣeṇa kārṣṇijam //
yāsyaṃtaṃ cāmarairyuktaṃ dadṛśuḥ puravāsinaḥ

tataḥ śrīkṛṣṇacaṃdreṇa preṣitā uddhavādayaḥ //
bhojavṛṣṇyaṃdhakamadhuśūrasenadaśārhakāḥ

atha rājā yadūnprāhāniruddhasya ca yādavāḥ //
sahāyārthaṃ tu pradhane vadatātkaḥ prayāsyati

ugrasenavacaḥ śrutvā sāṃbo jāṃbavatīsutaḥ //
sarveṣāṃ paśyatāṃ natvā nṛpaṃ vacanamabravīt

sāṃba uvāca -
aniruddhasya rājendra sahāyamahameva ca //
mahāraṇe ca śatrubhyaḥ kariṣye sarvadā kila

yadyahaṃ tasya rakṣāṃ vai na kariṣye raṇāṃgaṇe //
pratijñāṃ mama rājeṃndra śṛṇuṣva satyavādinaḥ

tyājyāṃ tu daśamīviddhāṃ yaḥ kṛtvaikādaśīṃ naraḥ //
prayāti yāṃ gatiṃ rājaṃstāmahaṃ prāpnuyāṃ dhruvam

gohantṝṇāṃ gatiryā tu yā gatirbrahmaghātinām //
sā gatirmama bhūyādvai na kuryāṃ karma cedidim

garga uvāca -
ityuktvā vacanaṃ so'pi yayau cāṃtaḥpuraṃ tataḥ //
natvā ca mātaraṃ sarvamabhiprāyaṃ nyavadeyat

śrutvā sā taṃ pariṣvajya virahādāśiṣaṃ dadau //
tato mātṝstu tāḥ sarvā natvā pat‍nīgṛhaṃ gataḥ

sā tamāyāṃtamālokya lakṣmaṇā varalakṣaṇā //
dattvāsanaṃ bāṣpakaṃṭhī na tu kiṃciduvāca ha

āśvāsayitvā tāṃ sāṃbo hyabhiprāyamavarṇayat //
iti śrṛtvā patiṃ prāha virahātkhinnamānasā

lakṣmaṇovāca -
aniruddhasya turago rakṣaṇīyastvayā pate //
yuddhaṃ hi saṃmukhaṃ kāryaṃ vimukhaṃ na kadācana

tvad‍bhrātṝṇāṃ striyaḥ saṃti mānavatyaḥ sahasraśaḥ //
saṃgrāme yadi te nātha niśamya ca parājayam

smitānanā bhaviṣyaṃti dṛṣṭvā māṃ ca tava priyām //
tadā duḥkhatamenātha maraṇaṃ tu bhaviṣyati

śrutvaitadvacanaṃ sāṃbo pratyuvāca priyāṃ hasan //
sāṃba uvāca -
pradhane mama saṃprāptaṃ trailokyaṃ saṃmukhaṃ kila

śroṣyase tvaṃ mayā bhadre sarvaṃ ca vidalīkṛtam //
yadi sāṃbo raṇācchūro vimukho jāyate śubhe

tadā so'stu svapāpena brahmavipraviniṃdakaḥ //
punastvahaṃ na paśyāmi candrākāraṃ tavānanam

garga uvāca -
ityāśvāsya priyāṃ sāṃbo dvitīyāṃ ca prayat‍nataḥ //
abhimanyuṃ subhadrāṃ ca militvā niryayau gṛhāt

cāpī naistriṃśakaḥ sajjo syaṃdanī yādavairvṛtaḥ //
prāptaścopavane sāṃbo'niruddho yatra vartate

tataḥ svabhrātaraḥ sarve śrīkṛṣṇena gadādayaḥ //
preṣitā ātmajāścaiva bhānudīptimadādayaḥ

sarve hi dhanvinaḥ śūrā daṃśitā yuddhakovidāḥ //
caturaṃgabalopetā nirjagmuḥ koṭiśaḥ purāt

tālahaṃsamīnabarhimṛgarājadhvajai rathaiḥ //
divyaiśca kanakāṃgaiśca caturvājisamanvitaiḥ

mahoccairdevadhiṣṇyābhaiśchatracāmarasaṃyutaiḥ //
sūryābhaiśca suvarṇasya kumbhairjālakatoraṇaiḥ

rejuḥ sarve kṛṣṇasutāḥ kuśasthalyā vinirgatāḥ //
tataśca niryayū rājanhemanīḍāśca hastinaḥ

gomūtracayasiṃdūrakastūrīpatrabhṛnmukhāḥ //
aṃjanābhā kajjalābhā ghanaśyāmā madacyutāḥ

rājīvamūlasadṛśāḥ śukladaṃtā mṛgadvipāḥ //
mahoccāḥ parvatākārā raṇad‍ghaṃṭā mahod‌bhaṭāḥ

airāvatakulebhāśca tisraḥ śuṇḍāśca pāṇḍurāḥ //
caturdaṃtāstu kṛṣṇena bhaumānnītāśca niryayuḥ

dhvajayuktā lakṣagajā lakṣaduṃdubhisaṃyutāḥ //
lakṣāḥ śūnyā mahāmātyaiḥ svarṇakaṃbalamaṃḍitāḥ

tataḥ śūraiśca saṃyuktā gajeṃdrā ekakoṭayaḥ //
itastato virejuste bale'bdhau makarā yathā

utpāṭya gulmāñchuṃḍaiśca kṣepayaṃto nabhastale //
mahīṃ pādaiḥ kapayaṃta ārdrīkṛtya madairapi

prāsādadurgaśailāṃgānpātayaṃtaḥ śiraḥsthalaiḥ //
ripūṇāṃ ca balaṃ sarvaṃ khaṇḍayaṃto mahabalāḥ

śyāmapītakṛṣṇaśuklaraktavarṇaiśca kaṃbalaiḥ //
suvarṇaśṛṅkhalairyuktā rejuretādṛśā gajāḥ

tatasturaṃgamā ye vai nāradena vilokitāḥ //
te sarve nirgatā rājansvarṇahāraiśca saṃyutāḥ

kecidvai caṃcalāṃgāśca dhūmravarṇā manoharāḥ //
śyāmavarṇāḥ padmavarṇāḥ kṛṣṇavarṇāḥ sukaṃdharāḥ

dugdhābhā ghoṭakāḥ kecittathā kīlālasannibhāḥ //
haridrābhāḥ kuṃkumābhāḥ pālāśakusumaprabhāḥ

keciccitravicitrāṃgāḥ sphaṭikāṃgā manojavāḥ //
haridvarṇāstāmravarṇāḥ kausuṃbhābhāḥ śukaprabhāḥ

indragopanibhā gaurā divyāḥ pūrṇeṃdusannibhāḥ //
sindūrāṃgāścāgnivarṇā ravibālasamaprabhāḥ

ete turaṃgamā rājansarvadeśātsamāgatāḥ //
puryāṃ kṛṣṇapratāpena te tu sarve vinirgatāḥ

kṛṣṇasya vājiśālāsu ye vartaṃte ca te hayāḥ //
vaikuṇṭhavāsinaścaiva śvetadvīpanivāsinaḥ

kecinmayūravarṇāśca nīlakaṇṭhanibhāstathā //
vidyudvarṇāstārkṣyavarṇāḥ sarve pakṣairalaṃkṛtāḥ

śikhāmaṇidharāḥ śuklacāmaraiḥ samalaṃkṛtāḥ //
sragbhirmuktāphalānāṃ ca raktavastrairvibhūṣitāḥ

svarṇena maṃḍitāḥ pucchamukhapaṭṭasphuratprabhāḥ //
sarvāṃgasundarā divyā nirgatāste sahasraśaḥ

na spṛśantaḥ padairbhūmiṃ hyete kṛṣṇahayā nṛpa //
caṃcalā vāyuvegāśca manovegā manoharāḥ

bud‍budeṣvatigāścaiva pakvasūtreṣu bhūpate //
lūtājāleṣu kecidvai calaṃtaḥ pāradaṃ hyanu

sphārā vāriṣu dṛśyaṃte nirādhārā nṛpeśvara //
anye'pi nirgatā rājanmlecchadeśabhavā hayāḥ

śatayojanagāścaiva koṭiśaḥ koṭiśo nṛpa //
gartadurganadīsaudhaśailādīṃśca harerhayāḥ //
ullaṃghayaṃto nṛpate savīrāste turaṃgamāḥ

tataśca niryayuḥ sarve dvārakāyāḥ padātinaḥ //
dhanvino daṃśitāḥ śūrā mahābalaparākramāḥ

khaḍgacarmadharā uccā lauhakaṃcukamaṃḍitāḥ //
saṃgrāme bahuśatrūṇāṃ jetāro gajasannibhāḥ

itthaṃ vinirgataṃ sainyaṃ yādavānāṃ nirīkṣya ca //
devadaityanarāḥ sarve vismayaṃ paramaṃ gatāḥ

iti śrīgargasaṃhitāyāṃ hayamedhakhaṇḍe
yadusainyanirgamanaṃ nāma trayodaśo'dhyāyaḥ

hariḥ ॐ tatsat śrīkṛṣṇārpaṇamastu //
vargaḥgarga saṃhitā