Ganesha Purana · Chapter 2.6.10

adhyāya ६ prāraṃbha :-
bhṛguruvāca /
atha sā medinī duṣṭadaityabhāra prapīḍitā /
veṣāntaraṃ samāsthāya jagāma kamalāsanam

dīnā hastāṃjalīṃ baddhvā jagāda padmasaṃbhavam /
bhūmiruvāca :-
jātā'haṃ malinā dīnā hīnā yajñavratādibhiḥ

sthānabhraṣṭāstathā devāḥ sendrāḥ sarṣigaṇā vidhe/
atibhārā'tisaṃtaptā kaṃ tvā'haṃ śaraṇaṃ gatā

yenopāyena duṣṭānāṃ nāśaḥ syāttadvidhīyatām /
no cedrasātalam yāsyaṃ saparvata janākulā

bhṛguruvāca /
iti vākyaṃ dharitryāḥ sa śrutvā kastāmathābravīt /
ahaṃ sarve lokapālā indrādyā devatāgaṇāḥ

ṛṣayo'pi svadhāsvāhārahitā duḥkhitā bhraśam /
bhraṣṭasthānā bhraṣṭamantrā bhraṣṭācārā yathālaye

sarve vayaṃ prārthayāmo devadevaṃ vināyakam /
brahmarūpaṃ nirākāraṃ jagataḥ kāraṇakāraṇama.

yadā sākāratāṃ yāyā lokānāṃ daivayogataḥ /
tadā śaṃ sarvalokānāṃ syāttavāpi vasundhare

bhṛguruvāca /
ityuktvā tuṣṭuvurdevaṃ brahmādyarṣigaṇā mudā /
nirākāraṃ ca sākāraṃ baddhāṃjalipuṭāstadā

namo namaste'khila lokanāthaṃ /
namo namaste'khila lokadhāman /
namo namaste'khilalokakārin /
namo namaste'khilalokahārin

namo namaste suraśatrunāśa /
namo namaste hratabhaktapāśa /
namo namaste nijabhaktapoṣa/
namo namaste laghubhaktitoṣa

nirākṛte nityanirastamāya /
parātpara brahmamaya svarūpa /
kṣarākṣarātīta guṇairvihīna /
dīnānukampin bhagavannamaste

nirāmayāyākhila kāmapūra /
niraṃjanāyākhila daityadārin /
nityāya satyāya paropakārin/
samāya sarvatra namo namaste

evaṃ stutvā punaḥ procurdevadevaṃ vināyakam /
te sarve munayo devā vihvalā bhṛśaduḥkhitāḥ

hāhābhūtaṃ jagatsarvaṃ svadhāsvāhāvivarjitam /
vayaṃ meruguhāṃ yātā āraṇyāḥ paśavo yathā

ato'muṃ tvaṃ mahādaityaṃ jahi viśvambharādhunā /
evaṃ stuvatsu tu sarveṣu prāha vāṇī nabhogatā

kaśyapasya gṛhe devo'vatiriṣyati sāṃpratama /
kariṣyatyadbhutaṃ karma padāni vaḥ pradāsyati

duṣṭānāṃ nidhanaṃ caiva sādhūnāṃ pālanaṃ tathā /
bhṛguruvāca /
evamākarṇya tāṃ vācaṃ brahmā provāca medinīm

ka uvāca /
svasthā bhava dhare devi nabhovāṇī viniścayāt /
devāḥ sarve mṛtyuloke'vatariṣyanti tvatkṛte /
hariṣyati mahābhāramavatīrṇo vināyakaḥ

bhṛguruvāca /
ityuktvā sā tadā tena brahmaṇā hraṣṭamānasā /
svasthānamagamatsātha svasthacittā dharā tadā

tato bahutithe kāle'ditiḥ sā garbhamādadhe /
tejo'tivavṛdhe tasyā dine dine yathā śaśī

saṃpūrṇe navame māse suṣuve putramuttamam /
brahmavākyādabhūtkhyāto nāmnā kaśyapanandanaḥ

daśabhujo bahubala: karṇakuṃḍalamaṇḍitaḥ /
kastūrī vilasadbhālo mukuṭabhrājimastakaḥ

siddhibuddhiyutaḥ kaṃṭhe ratnamālāvibhūṣitaḥ /
cintāmaṇilasad vakṣā japāpuṣpāruṇādharaḥ

unnaso bhrukuṭīcārūlalāṭo dantadīptimān /
dehakāntyā hatatamā divyāmbara yutaḥ śubhaḥ

etādṛśaṃ nirīkṣyainaṃ bālaṃ tatpitarau tadā /
tattejasā hatadṛśau kiṃciddṛṣṭuṃ na śekatuḥ

balādunmīlya nayane dṛṣṭvā tadrūpamuttamam /
nanandaturubhau paścād bālastāvidamabravīt

bāla uvāca /
mātastvayā yataḥ pūrvaṃ sahasraparivatsaram /
yena rūpeṇa sandhyātastanayatvena yācitaḥ

tadā nānāvarāndatvā putratvaṃ te gato'dhunā /
so'haṃ bhūbhāraharaṇaṃ vidhāsye sevanaṃ dvayoḥ

brahmādīnāṃ padaprāptirduṣṭadaityavināśanam /
bhaguruvāca /
itthamākarṇya tadvākyaṃ sānandāśrū babhūvatuḥ

cakravākau yathā vīkṣya nabhasīva divākaram /
ūcatustaṃ tadā puṇyamadbhutaṃ nau samudyatam

yena nau putratāṃ yātaḥ paramātmā vināyakaḥ /
dhanyaṃ kulaṃ nau pitarau januṣī jñānameva ca

yataścarācaraguru sarvasākṣī nirākṛtiḥ /
nityānandamayaḥ satyaḥ putratvamagamacchubham

yasmiṃścarācaraṃ protaṃ sūtre maṇigaṇāiva /
yaḥ sarvagaḥ sarvavettā sa eva tvaṃ na saṃśayaḥ

idaṃ rūpaṃ paraṃ divyamupasaṃhara sāmpratam /
prākṛtaṃ rūpamāsthāya krīḍasva kuhako yathā

yadā yadrūpakṛtyaṃ te tadā tattvaṃ vidhāsyasi /
itthamākarṇya tadvākyaṃ pidadhe rūpamātmanaḥ

dvibhujaḥ prākṛto bālo ruroda dharaṇītale/
rasātalaṃ ca gaganaṃ nādayanvidiśodiśaḥ

tacchabdaśravaṇād vandhyā jātā garbhavatī drumāḥ/
nīrasā sarasāḥ śakro jahraṣe devatāgaṇaiḥ

bhayaṃ babhūva daityānāṃ vavṛdhe dharaṇī tadā /
cakāra jātakarmāsya kaśyapo brāhmaṇaiḥ saha

prāśayitvā madhughṛtaṃ pasparśa mantrataśca tam /
apāyayat stanau bālaṃ mantrapāṭhapuraḥssaram

chitvā nālaṃ tu saṃkṣālya bālaṃ prāsvāpayacca sā /
dadau dānānyanekāni brāhmaṇebhyo munistadā

adāpayat pratigṛhaṃ saptame divase'ditiḥ /
ikṣusāraṃ paṃcame tu vāyanāni mahāmudā

mahotkaṭeti nāmāsya cakra ekādaśe pitā /
bālo'pi vavṛdhe śīghraṃ śuklapakṣe yathā śaśī

sarvebhya utkaṭo yasmān mahotkaṭa iti smṛtaḥ

(२२५ )
iti madādi śrīmanmahāgāṇeśvare mahāpurāṇe krīḍākhaṃḍe ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

adhyāya ७ prāraṃbha :-
brahmovāca /
vasiṣṭha vāmadevādyā munaya stanayaṃ tadā /
jātaṃ mahotkaṃṭa śrutvā darśanāya pratasthire

yātā gṛhaṃ kaśyapasya tenātha paripūjitāḥ /
viṣṭaraṃ pādyamarghyaṃ ca dattvā gāṃ cāpi dakṣiṇām

baddhāṃjalipuṭo'vocad dhanyo'haṃ pitarau tapaḥ /
yadindra haripūjyaṃ vaḥ pādapadmaṃ mayekṣitam

kaṃcidāgamane hetuṃ jñātumīhe tapodhanāḥ /
teṣāṃ madhye śreṣṭhatamo vasiṣṭhaḥ prāha taṃ munim

vasiṣṭha uvāca /
śrutaste tanayo brahman nāradāt sumahotkaṭaḥ /
taṃ dṛṣṭuṃ tvāṃ ca saṃprāptā nānyatkiṃcit prayojanam

ka uvāca /
tatkālaṃ sāditirbālaṃ dṛṣṭuṃ teṣāmathānayat /
utkaṭānyeṣa karmāṇi kariṣyati mahotkaṭa:

dvātriṃśallakṣaṇayuto vasiṣṭhaḥ prāha taṃ munim /
avatīrṇo mahātejāḥ paramātmā vināyakaḥ

anekānyasya vighnāti bhaviṣyanti mahāmune /
tāni sarvāṇi naśyanti rakṣaṇīyaḥ kṣaṇakṣaṇe

yato'sya raktau caraṇau dhvajāṃkuśa virājitau /
tataḥ saṃpūjayāmāsa muniḥ kaśyapanandanam

prārthayāmāsa sarvaistaṃ bhūbhāraharaṇaṃ kurū /
sādhūnāṃ pālanaṃ deva duṣṭadānavaghātanam

te sarve munayo jagmustaṃ praṇamya yathāgatam /
tataḥ sa khyātimagamannāmnā kaśyapanandanaḥ

ekasmindivase prātaḥ snātuṃ yāte munau bahiḥ /
asvāpayat svatanayamaditirgṛhamāyayau

cakāra yajñasaṃbhārāṃstāvadekā niśācarī/
virajetyabhivikhyātā vikarālekṣaṇānanā

haladantī darīnāsā pādacūrṇitabhūdharā /
dīrghastanī lalajjihvā gopurasparddhi sadbhagā

jagrāha bālakaṃ sā tu sarvabhakṣyā niśācarī/
kṣudhitā'bhakṣayacchīghraṃ pakvaṃ raṃbhāphalaṃ yathā

śanairjagāma gaganaṃ jalaṃ pātuṃ bhuvaṃ yayau/
papau jalaṃ bahutaraṃ papāta pṛthulodarā

mūrchāmavāpa mahatīṃ sarpadṛṣṭo naro yathā/
lulola dharaṇīpṛṣṭhe mahāśūlavatī yathā

muṃca muṃceti jalpantī padaṃ gaṃtumathākṣamā /
hāhākāraṃ prakurvaṃtī ghnaṃti vakṣaḥ śiro mukham

tāvaddehāntare tasyā vavṛdhe muninandanaḥ /
vidārya jaṭharaṃ tasyā vakṣasyeva sthito'bhavata

yathā jālaṃ vidāryeva bahiryāti mahājhaṣaḥ /
sā tadaiva mahārāvaṃ kṛtvā prāṇānjahau khalā

cūrṇayāmāsa dehena paṃcayojanagāndrumān /
virajā virajāstena prāpitā nijadhāma sā

dṛṣṭe spṛṣṭe kṛpāsiṃdhau jagadīśe kathaṃ bhavet /
jñānade mokṣade nṛṇāmāvṛttirbhavasāgare

aditirgṛhakāryāṇi saṃpādya bahirāgatā /
na dadarśa tadā bālaṃ ruroda bhṛśaduḥkhitā

gṛhe gṛhe nirīkṣyaiva nālabhat kvāpi bālakam /
tato'pataddharāpṛṣṭhe hāhākāraṃ prakurvatī

anyāśca rurudustasyāḥ śrutvā rodanamuccakaiḥ /
āścaryaṃ paramaṃ cakruḥ sarvalokā bhayāturāḥ

sā śuṣkavadanā dīnā vilalāpa muhurmuhuḥ /
mukhaṃ ca sāṃjane netre mṛjantyaśru jalākule

kalpadruma iva prāptaḥ kena nīto mamārbhakaḥ /
varadānaṃ kathaṃ tasya vṛthā syājjagadīśituḥ

dattaṃ nidhānaṃ devena kena nītaṃ durātmanā /
kathaṃ mūḍhatarā jātā labdhavijñānasāgarā

kathaṃ daridrā jātā'haṃ labdhvā kāṃcanaparvatam /
evaṃ vilapatī vakṣo ghnanti sā'pyānanaṃ śiraḥ

āśramād bahirāgacchat krośamātraṃ niśācarīm/
dadarśa patitāṃ tasya vakṣyasyeva ca tāṃ śiśum

krīḍantaṃ hāsyavadanaṃ prabuddhamiva kāminam /
dhāvamānā tamādāyā lilaṃga ca cucumba ca

uvācānandapūrṇā sā mahadbhāgyaṃ mamādhunā /
yadrākṣasī śayānmukto bālako daivayogataḥ

yayau sa bālā snātvā sā nijamāśramamaṃḍalam /
vṛttāntaṃ sarvamācaṣṭe śrutvā so'pyāha kaśyapaḥ

bhūtabhāvi viśeṣajñairuktaṃ yanmunibhiḥ priye /
tadetat satyamabhavat tadāśīrvacanādayam

jīvito'khila bhakṣyāyā bālakaḥ puṇyayogataḥ /
tato rakṣāṃ cakārāsau dadau dānānyanekaśaḥ

śāntikaṃ kārayāmāsa svastivācanapūrvakam /
kṣaṇamātraṃ na hātavyo'ditimeva samādiśat

( २६१ )
iti śrīmadādi śrīmanmahāgāṇeśapurāṇe krīḍākhaṃḍe virajārākṣasīmokṣaṇaṃ nāma saptamo'dhyāyaḥ

adhyāya ८ prāraṃbha :-
ka uvāca /
virajāṃ nihatāṃ śrutvā rākṣasīṃ balavattarām /
uddhato dhundhuraścāpi rākṣasau balavattarau

āgatāvāśramapadaṃ kaśyapasya mahātmanaḥ /
śukarūpadharau bālo dṛṣṭvā proce'ditiṃ tadā

tyaktvā stanaṃ dīyatāṃ me ubhau rantuṃ śukāvimau /
soce taṃ khagamau śakyau bhūgayā na striyā kvacit

athāpi dhartuṃ yātā ceduḍḍīyaitau gamiṣyataḥ /
kaṭeruttīrya jagrāha bālastau śyenavattadā

pakṣāghātena caṃcvā ca jaghnatustau bhṛśaṃ ca tam /
tāvadāsphālayata so'pi tau balerna dharātale

jahatustau tadā prāṇān nijarūpadharāvubhau /
taddehabhārabhītyā bhūrbhṛśaṃ vihvalitā'bhavata

bhagnavṛkṣau saninadau dehau nipatitau tayoḥ /
gavyūtimātraṃ tau dṛṣṭavā'ditistaṃ punaragrahīt

śarīre dadṛśe tena muninā vistṛte tayoḥ /
chitvā dadāha tau lokaḥ kāṣṭhasaṃcayayogataḥ

cakārādbhutaśāntiṃ ca bālakābhyudayecchayā /
āścaryaṃ paramaṃ cakre śiśordṛṣṭvā parākramam

uvāca paramaprīto'ditiṃ putrayutāṃ tadā/
yau na devena śakreṇa na hatau rākṣaseśvarau

śukarūpadharāvetau līlayā śiśunā hatau/
aditiṃ ca cukopāsau kimarthaṃ mocitastvayā

rakṣito jagadīśena kvāyuṣyaṃ nāsya vidmahe /
avismaro rakṣaṇīyo bālo'yaṃ yatnataḥsati

kathaṃ ca nihatāvetau girisārau niśācarau /
niśācara sthalamidaṃ kathaṃ jīvecchiśurmama

ka uvāca /
uktvā parasparaṃ tau tu snāpya bālaṃ tathāvidham /
snātvā suṣupatustatra dampattī vismayānvitau

tataścaturthe varṣe sa svāśramāt parato yayau /
kāsāraṃ jalajairyuktaṃ nakramatsyagaṇairyutam

tamālavṛkṣa sarala jambvāmra panasānvitam /
nānā vṛkṣalatākīrṇaṃ phalapuṣpa suśobhitam

nānāpakṣigaṇākīrṇaṃ nānāmunigaṇānvitam /
ati svacchajalaṃ ramyaṃ sujanasyeva mānasam

vyatīpāte somavatyāṃ snātuṃ tatrāgamadditiḥ /
upaveśya svakaṃ bālamākaṃṭhaṃ jalagā'bhavat

bāla uḍḍīya tāṃ gantuṃ jalamadhye papāta ha /
cikrīḍa sa jale yāvat tāvannakro dadhāra tam

dhāvadhāveti jananī cukrośa jalamadhyagā/
āgatya jananī bālaṃ gṛhītuṃ naiva cāśakat

ākṛṣyate jale tena jananyā bahireva saḥ /
sa nakro bālasahitāṃ dūre dūre cakarṣa ha

bālovadat tatastāṃ sa na mocyo'haṃ sutastvayā /
saha tvayā sahaivāhaṃ mariṣye na balaṃ mama

dṛṣṭvā sa bālāmākaṃṭha magnāṃ tāṃ vihvalāṃ bhṛśam /
niṣkāsituṃ balācchiṣyā uḍḍīya patitā vane

tasmād balavato nakrātte'pi śaktā na cābhavan /
tato'tyantaṃ balaṃ tasya darśayāmāsa bālakaḥ

līlayaiva tadā nakraṃ pṛthivyāṃ jalato'kṣipat /
vāyuryathā phalaṃ pakvaṃ grāvāṇaṃ bālako yathā

śarīraṃ dṛśyate tasya viśīrṇaṃ patitaṃ bhuvi /
gataceṣṭaṃ gataprāṇaṃ yojanāyatamadbhutam

sabālā sahaśiṣyaiḥ sā mudaṃ prāptā'ditistadā /
tato divyavapuścitragandharvastamuvāca ha

ahamāsaṃ purā rājā gandharvāṇāṃ gajānana /
vivāhe sarva gandharvā mama gehamupāgatāḥ

pūjitāḥ parayā bhaktyā na bhṛguḥ pūjito mayā /
vaivāhikāni kāryāṇi kurvatā kupito muniḥ

śaśāpa māṃ nakravaro bhaviṣyasi sarogataḥ /
samākarṇya muneḥ śāpamutśāpaṃ tamarthayam

tato bhṛguruvācetthaṃ yadā kaśyapanandanaḥ /
gajānanaḥ spṛśet tvāṃ tu tadā svaṃ vapurāpsyasi

idānīmasi vijñoto bālarūpī gajānanaḥ /
tvameva jagatāṃ nāthaḥ kartā pātā'pahārakaḥ

nirguṇo nirahaṃkāraḥ sadasatkāraṇaṃ param /
nānāvatārairbhaktānāṃ pālako duṣṭanāśanaḥ

sarvavyāpī pūrṇakāmo'nekabrahmāṃḍanāyakaḥ /
munīnāmapyagamyastvaṃ manovāganirūpitaḥ

iti stutvā ca natvā ca saṃpūjya bālarūpiṇam /
gajānanaṃ prayāto'sau kṛtvā pradakṣiṇāṃ muhuḥ

aditirbālakaṃ gṛhaya lālayitvā stanaṃ dadau /
āścaryaṃ mānasā yātā prasannā nijamandiram

praṇamya kaśyapaṃ sarvaṃ vṛttāntaṃ samabhāṣata /
sa vismito'bravīccenā mayaṃ tu parameśvaraḥ

līlāvigrahavānmanye mānuṣaṃ dehamāśritaḥ /
atyadbhutāni cānyāni karmāṇyeṣa kariṣyati

devāsurairaśakyāni draṣṭavyāni prasādataḥ /
asmin bhaktirdṛḍhā kāryā janairātmahitepsubhiḥ

(३००) /
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṃḍe nakramokṣaṇaṃ nāma aṣṭamo'dhyāyaḥ

adhyāya ९ prāraṃbha –
ka uvāca /
anyatte kathayiṣyāmi caritaṃ bālarūpiṇaḥ /
gajānanasyāghaharaṃ śṛṇuṣvaikamanā mune

ekasminsamaye hāhā hūhūstumburureva ca /
vīṇāgānaratā vīṇāstā hariparāyaṇāḥ

śaṃkhacakragadāpadma tulasī dāmabhūṣaṇāḥ /
gopīcandana liptāṃgāḥ pītāmbaradharāḥ śubhāḥ

kailāsaṃ gantukāmāste kaśyapasyāśramaṃ yayuḥ /
ati saṃmānitāstena pūjitāśca yathāvidhi

uvāca praṇatastānso'nāyāsena satāṃ dṛśiḥ /
kena puṇyena saṃjātā dharmārthakāmamokṣadā

dhanyaṃ tapo janirmātā pitarau jñānamāśramaḥ /
prayojanaṃ na jāne'haṃ calane tadvadantu me

iti tadvacanaṃ śrutvā saṃpṛṣṭāste tamabruvan /
kailāsaṃ gantukāmānāṃ jātaṃ tvadarśanaṃ hi naḥ

duritaṃ vilayaṃ yātaṃ jātaṃ ca saphalaṃ januḥ /
adūre paramā siddhirviśrāntiḥ paramā ca naḥ

anujānīhi gacchāmo girīśaṃ draṣṭumutsukāḥ /
śrutvā vākyāni teṣāṃ tu punarūce taponidhiḥ

bhuktvā vrajantu viśrāmyāpyabhuktveto na ko gataḥ /
majjanāya jalaṃ tebhyo dattvā pākamakārayat

devārcanaratāḥ snātvā babhūvurmunisattamāḥ /
te'pi saṃpūjya śarvāṇīṃ śarvaṃ viṣṇuṃ vināyakam

raviṃ viṣṇumayaṃ dhyānaniṣṭhā āsan muhūrtataḥ /
tadā vināyako bālo ramitvā bālakairbahiḥ

āgato'ntargṛhaṃ tāvat paṃcamūrtiṃ dadarśa saḥ /
gṛhītvā bahirevāśu cikṣepāgnigṛhaṃ yayau

bhasmāṃgarāṃga sarvatra kṛtvā līno'bhavacca saḥ /
visṛjya dhyānaṃ nāpaśyan mūrtīste purataḥ sthitāḥ

tataste vismitāḥ sarve parasparamathābruvan /
kena daityena nītā no mūrtayaḥ karmahetavaḥ

gandharvā rākṣasā yakṣā netuṃ mūrtīḥ kimāgatāḥ /
kiṃ vā satvaparīkṣārtha aṃtardhānaṃ gatā imāḥ

tataḥ krodhena mahatā kaśyapaṃ praṣṭumāgatāḥ /
bhavadgṛhe kathaṃ dhyānaniṣṭhānāṃ mūrtayo gatāḥ

krīḍanti jātivairāsta āśrame itaretaram /
devā bibhyati tat kasmādāśrame dasyavaḥ sthitāḥ

iti śrutvā vacasteṣāṃ kaśyapo'tiruṣānvitaḥ /
abhojino viniścitya mūrtiprāptiṃ vinā ca tān

tataḥ śiṣyān samākārya kaśyapo munisattamaḥ /
tānuvāca na me janmāvadhyatra taskaro'bhavat

daivādidānīṃ ko jāto dasyustatra vadantu me /
krodhavākyaṃ niśamyetthamūcuḥ śiṣyā guruṃ prati

na vayaṃ taskarāḥ svāminputraste viditastava /
doṣānuvarṇane doṣā asmākaṃ tanna cakṣmahe

teṣāṃ brāhmīṃ samākarṇya yaṣṭihasto munistadā /
putramanveṣayanyāto vahnyāgāre dadarśa tam

teṣāṃ puraḥ samānīto dṛṣṭastaiḥ śivasannibhaḥ/
uvāca tatsamakṣaṃ taṃ kaśyapaḥ krodhasannibhaḥ

mūrtīrānaya śīghraṃ tvaṃ no cetputra mariṣyasi /
mayā na nītāstāstāta pratyuvāca sa nirbhayaḥ

bravīṣi śapathaṃ yaṃ yaṃ taṃ tameva karomyaham /
evaṃ vadanpiturbhītyā ruroda bhṛśamarbhakaḥ

prasārya vadanaṃ bhūmau patito bhṛśavihvalaḥ /
jananī ca tadā yātā tāmuvāca tato'rbhakaḥ

yadi me bhakṣitā devā starhyāsye dṛśyatāṃ mama /
prasārite tadāsye sā dadarśa viśvamantarā

vismitā mūrchitā bhūmau patitā bhayavihvalā /
tataste dadṛśustatra gaṃdharvāḥ kaśyapo'pi ca

kailāsaṃ śaṃkaraṃ sāṃgaṃ vaikuṃṭhaṃ viṣṇumeva ca /
brahmāṇaṃ satyalokaṃ ca śakraṃ caivāmarāvatīm

saparvata vanākīrṇāṃ dharaṇīṃ lokasaṃyutām /
saritaḥ sāgarānyakṣān rakṣāṃsi pannagānapi

vṛkṣānpakṣigaṇāṃścaiva bhuvanāni caturdaśa /
indrādi sarvalokāṃśca pātālāni diśo daśa

tato mātā prabuddhā sā stanapānaṃ dadau mudā /
nanāma kaśyapastaṃ tu dṛṣṭvetthaṃ viśvarūpiṇam

tarkayāmāsa manasi sākṣādīśvara eva yaḥ/
avatīrṇo mama gṛhe tamahaṃ tāḍituṃ gataḥ

tataḥ sa kaśyapaḥ prāha bhujyatāmiti tānprati /
nāyaṃ bālastāḍayituṃ mayā śakyo mahābalaḥ

bhīṣayantūgrarūpeṇa samaṣṭivyaṣṭirūpavān /
bhavatāṃ yadi śaktiścettāḍyatāṃ mūrtihetave

ta ūcurna vayaṃ kiṃcid bhakṣayāmastavālaye /
annaṃ vā kandamūlādi paṃcāyatanamantarā

ityuktavanto dadṛśurbālakaṃ paṃcadhā'pi te /
śivāśiveraviśebhānanarūpaṃ tameva hi

praṇemuḥ sthiracittāste pupūjustuṣṭuvurjaguḥ /
kṣaṇaṃ dadṛśurbālaṃ kṣaṇaṃ paṃcasvarūpiṇam

kṣaṇaṃ mahābhītikaraṃ kṣaṇaṃ taṃ viśvarūpiṇam /
tatastasmai nivedyānnaṃ ṣaḍrasaṃ bubhujuśca te

tataste nunuvurbhaktyā bālaṃ taṃ viśvarūpiṇam /

traya ūcuḥ /
ajñānena vimohitaṃ jagadidaṃ saṃsāracakre bhraman /
nānābhedadhiyā svarūpavimukhaṃ nānāvidhi bhrāmitam /
nānāpāśaniyaṃtritaṃ nijakṛtaiḥ karmāṃkurairbhraṃśitaṃ /
nānārūpamarūpamekasaguṇaṃ hitvā bhavantaṃ vibho

anye te caraṇāravindaniratā hitvā phalaṃ yājakā/
ātmānaṃ svapareṣu varṣmasu sadā saṃcintayanto'malāḥ /
te jñānena vidhūya sarvakaluṣaṃ dagdhvāṃ'kurānkarmajāṃ /
stvāmevāśu viśanti sarva sarito vārddhiṃ yathā meghajāḥ

ye kecidbhajanānuraktamanasaḥ siddhiṃ gatā bhūyasīṃ /
te tatraivaṃ nimagnamānasatayā vismṛtya pādāmbujam /
te kṛcchrāduparuhya cottamapadaṃ tasmātpatanto nijād /
akṣānānnavidurviṣaṃ hi pibato hitvā'mṛtaṃ durlabham

tasmānno jananaṃ bhavedyadi śubhaṃ yadvā'śubhaṃ tvansmṛti /
rāstāṃ tatra nirantaraṃ śubhakarī bhaktiśca duḥkhanāśinī/
evaṃ cedbhramatāṃ kadāpi hi bhavet saṃsārapāthonidho /
rnastāro bhavataḥ kṛpekṣaṇavaśātsarvātmane te namaḥ

tavāvatārānna hi ko'pi śakto vettuṃ kathaṃ vā katicitkadeti /
yogīśa māyeśa guṇeśa bhūmannamo namaste bhagavannamaste

ka uvāca /
evaṃ stutvā gatāste tu kailāsaṃ giriśālayam /
paṃcāyatanamarcanto vismitā bālaceṣṭitam

( ३४७ )
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṃḍe bālacarite hāhāhūhūdi stutirnāma navamo'dhyāyaḥ

adhyāya १० prāraṃbha –
ka uvāca /
tatastu paṃcame varṣe sacaulaṃ vratabaṃdhanam /
cakāra kaśyapo dhīmān sūtroktavidhinā śubham // १ / /
śubhe mūhūrte lagne ca brāhmaṇairvedapāragaiḥ /
ākāritāḥ śiṣyagaṇairdeva dānava rākṣasāḥ //२/ /
munayo yakṣanāgāśca tathā rājarṣayo'pi ca /
vaiśyāḥ śūdrāstathā yātā nānopāyanapāṇayaḥ

vavadurbahu vādyāni nṛdevairāhatāni ca /
gaṇeśapūjanaṃ cakre svastivācanameva ca / / ४//
maṃḍapasthāpanaṃ cakre mātṛkāpūjana tathā /
cakārābhyudayaśrāddhaṃ brāhmaṇānāṃ tathārcanam

suhṛdāṃ vastradānaṃ ca cakāra sa yathārhataḥ /
anyeṣāṃ ca tathā te'pi vastrāṇi nidadhuḥ punaḥ

homānte punarānarca brāhmaṇā- nkaśyapastataḥ /
antaḥpaṭaṃ vedikāyāṃ dhārayitvā sa satvaram

kṛtvā'gnisthāpanaṃ pūrvamupaninyuśca bālakam /
suvāsinyo brāhmaṇāstamakṣatābhiravākiran

tanmadhye rākṣasāḥ paṃca suduṣṭā brahmaliṃginaḥ /
astraistamākiranduṣṭā statprāṇaharaṇecchayā

vighātaścaiva piṃgākṣo viśālaḥ piṃgalastathā /
capalaśca mahāpuṃḍrā akṣamālāvibhūṣitāḥ // २.१०.१ ०//
jalapātrabhṛto'narghya vastrāmbaradharāḥ śubhāḥ /
viśīrṇo'jāyatā dehaḥ kumārasya tadasrataḥ // १ १//
jñātvā kumārastānduṣṭānmaṃtrayāmāsa taṃḍulān /
mahotkaṭaḥ pracikṣepa taṃḍulānpaṃca paṃcasu // १ २//
tadaiva nirgataḥ prāṇā nijarūpaṃ samāśritāḥ /
karālāḥ patitā bhūmau viśīrṇā daśayojanam // १ ३//
vajrāghātādyathā peturgirayastu biḍaujasaḥ /
kolāhalo mahānāsīdrajasācchāditā diśaḥ

kathaṃ vyāpāditāḥ paṃca rākṣasāḥ kūṭarūpiṇaḥ /
kṣaṇenānena bālena na jānīmo'khilā amum

avatīrṇo bhuvo bhāraṃ hartuṃ kiṃ parameśvaraḥ /
evaṃ tato gariṣṭe te brahmādyā devatāgaṇāḥ

vavarṣuḥ puṣpavarṣāṇi vimānavaramāśritāḥ /
nīteṣu teṣu preteṣu brāhmaṇāḥ kaśyapo'pi ca

upanīte tatra śiśau vāsaśca mekhalāmapi /
upavītājine daṃḍaṃ dadustasmai svamantrataḥ

tatoṃ'jaliṃ pūrayitvā prodvīkṣya maṃḍalaṃ raveḥ /
homaṃ sarvaṃ samāpyainaṃ sāvitrīṃ kaśyapo'bravīt

pādamardhaṃ tataḥ sarvāṃ bhikṣāṃ mātā purā dadau /
asaṃkhyātāstato bhikṣā duduste sarva āgatāḥ // २.१०.२ ०//
upadiśya tataścainaṃ śaucācārānanekaśaḥ /
punaśca brāhmaṇānpūjya vāsāṃsi kāṃcanaṃ ca gāḥ //२ १//
mahatyariṣṭe'tīte'smiṃstebhyo bhaktyā dadau muniḥ /
vasiṣṭaṃstaṃ sabhāmadhye nināya brahmaṇo'ntikam

so'pi kamaṃḍalujalairasya tīrthaṃ gṛhītavān /
sarvadā vikasatpadmaṃ dadāvasmai karasthitam

brahmaṇaspatirityevaṃ nāma cakre tadā'sya saḥ /
saṃpūjya nāma cakre'sya bhārabhūtirbṛhaspatiḥ

ratnamālāṃ dadau cāsmai kubero'pi galasthitām /
surānandeti nāmāsya saṃpūjya ca cakāra ha

sarvapriyeti nāmāsya dattvā pāśamapāṃ patiḥ /
śṛṇvatsu surasaṃgheṣu cakāra śaṃkaro'pi ca

triśūlaṃ ḍamaruṃ dattvā virūpākṣeti cābhyadhāt /
dattvā candrakalāṃ nāma bhālacandreti cākarot

rāmasya jananī cāsmai sakhī bālāya cārpayat /
paraśuṃ paraśuhasteti nāma cakre sphuṭaṃ mudā

punaḥ saṃpūjya siṃhaṃ sā dadau vāhanamuttamam /
siṃhavāhana ityevaṃ cakre nāmātisundaram

upādiśadduṣṭanāśaṃ kuru śīghraṃ vināyaka /
sāgaro dvijarūpeṇa muktamālāṃ dadāvatha // २.१०.३ ०//
mālādhareti nāmāsya kṛtavānparipūjya ca /
āsanārthaṃ tatastasmai śeṣaḥ svātmānamarpayat //३ १ //
phaṇirājāsanetyevaṃ nāma cakre svayaṃ mudā /
dāhaśaktiṃ dadau vahnirdhanaṃjayeti nāma ca

prabhaṃjaneti nāmāsmai vāyuśca balamuccakaiḥ /
evaṃ sarve yathāśaktyā dattvā nāmāni cakrire

teṣāṃ nirvacane śaktirna kasyāpi bhavenmune /
apupūjanna cainaṃ sa śakro madavimohitaḥ

na vā kiṃciddadau cainamupāyanavaraṃ śubham

ahaṃ trilokīnamitaḥ sureśo, vṛddho'mṛtāśī laghumarbhakaṃ tam /
gajendragāmī hariśūlapāṇi, prapūjitaḥ kaśyapajaṃ namasye

siṃho yathā nāttitṛṇaṃ samudraḥ palvalodakam /
na yācati tathā'nyaṃ vā kalpavṛkṣo'khilaṃ dadat

evaṃ tasyāśayaṃ buddhvā kaśyapaḥ praṇidhānavān /
uvāca dharmasaṃyuktaṃ vacastaddhitakāmyayā

yatrādbhutāni karmāṇi yatra syuśca guṇākarāḥ /
sa namasyaśca pūjyaśca brāhmaṇo'pi ca nirguṇaḥ

( ३८६)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṃḍe nānānāmanirūpaṇaṃ nāma daśamo'dhyāyaḥ // १ ०//