Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ganesha Purana · Chapter 2.146.150

2.146.150.1

adhyāya १४६ prāraṃbha :-
vareṇya uvāca /
ananyabhāvastvāṃ samyaṅmatimantamupāsate /
yo'kṣaraṃ paramaṃ vyaktaṃ tayoḥ kaste mato'dhikaḥ

2.146.150.2

asi tvaṃ sarvavitsākṣī bhūtabhāvana īśvaraḥ /
atastvāṃ paripṛcchāmi vada me kṛpayā vibho

2.146.150.3

śrīgajānana uvāca /
yo māṃ mūrtidharaṃ bhaktyā madbhaktaḥ parisevate /
sa me mānyo'nanyabhaktirniyujya hṛdayaṃ mayi

2.146.150.4

khagaṇaṃ svavaśaṃ kṛtvā'khilabhūtahitārthakṛt /
madhyeyamakṣarāvyaktaṃ sarvagaṃ kūṭagaṃ sthiram

2.146.150.5

so'pi māmetya nirdeśyaṃ matparo ya upāsate /
saṃsārasāgarādasmāduddharāmi tamapyaham

2.146.150.6

avyaktopāsanāduḥkhamadhikaṃ tena labhyate /
vyaktasyopāsanāsādhyaṃ tadevāvyaktabhaktitaḥ

2.146.150.8

bhaktiścaivādaraścātra kāraṇaṃ paramaṃ matam /
sarveṣāṃ viduṣāṃ śreṣṭho hyakiṃcijjño'pi bhaktimān/
bhajanbhaktyā vihīno yaḥ sa cāṇḍālo'bhidhīyate/
cāṇḍālo'pi bhajanbhaktyā brāhmaṇebhyo'dhiko mama

2.146.150.9

śukādyāḥ sanakādyāśca purā muktā hi bhaktitaḥ /
bhaktyaiva māmanuprāptā nāradādyāścirāyuṣaḥ

2.146.150.2.146.10

ato bhaktyā mayi mano nidhehi buddhimeva ca /
bhaktyā yajasva māṃ rājaṃstato māmeva yāsyasi

2.146.150.11

asamartho'rpituṃ svāntaṃ dhruvaṃ mayi narādhipa /
abhyāsena ca yogena tato gantuṃ yajasva mām

2.146.150.12

tatrāpi tvamaśaktaścetkuru karma madarpaṇam /
mamānugrahataścaiva parāṃ nirvṛtimeṣyasi

2.146.150.13

athaitadapyanuṣṭhātuṃ na śaknoṣi tadā kuru /
prayatnataḥ phalatyāgaṃ trividhānāṃ hi karmaṇām

2.146.150.14

śreyasī buddhirāvṛttestato dhyānaṃ varaṃ matam /
tato'khilaparityāgastataḥ śāntirgarīyasī

2.146.150.15

nirahaṃmamatābuddhiradveṣaḥ karuṇaḥsamaḥ /
lābhālābhe sukheduḥkhe mānāmāne sa me priyaḥ

2.146.150.16

yaṃ vīkṣya na bhayaṃ yāti janastasmānna ca svayam /
udvegabhīḥ kopamadbhī rahito yaḥ sa me priyaḥ

2.146.150.17

ripau mitre'tha garyāsa yāṃ stutau śoke samaḥ samut /
maunī niścaladhībhaktirasaṃgaḥ sa ca me priyaḥ

2.146.150.18

saṃśīlayati yaścainamupadeśaṃ mayā kṛtam /
sa vandyaḥ sarvalokeṣu muktātmā me priyaḥ sadā

2.146.150.19

aniṣṭāptau ca na dveṣṭīṣṭaprāptau na ca tuṣyati /
kṣetratajjñau ca yo vetti sa me priyataro bhavet

2.146.150.2.146.20

vareṇya uvāca /
kiṃ kṣetraṃ kaśca tadvetti ki tajjñānaṃ gajānana /
etadācakṣva mahayaṃ tvaṃ pṛcchate karuṇāmbudhe

2.146.150.21

śrīgajānana uvāca/
paṃcabhūtāni tanmātrāḥ paṃcakarmendriyāṇi ca /
ahaṃkāro mano buddhiḥ paṃcajñānendriyāṇi ca

2.146.150.22

icchāvyaktaṃ dhṛtidveṣau sukhaduḥkhe tathaiva ca/
cetanāsahitaścāyaṃ samūhaḥ kṣetramucyate

2.146.150.23

tajjñaṃ tvaṃ viddhi māṃ bhūpa sarvāntaryāmiṇaṃ vibhum /
ayaṃ samūho'haṃ cāpi yajjñānaviṣayau nṛpa

2.146.150.24

ārjavaṃ guruśuśrūṣā viraktiścendriyārthataḥ /
śaucaṃ kṣāntiradambhaśca janmādidoṣavīkṣaṇam

2.146.150.25

samadṛṣṭiirdṛḍhā bhaktirekāntitvaṃ śamo damaḥ /
etairyacca yutaṃ jñānaṃ tajjñānaṃ viddhi bāhuja

2.146.150.26

tajjñānaviṣayaṃ rājanbravīmi tvaṃ śaṇuṣva me /
yajjñātvaiti ca nirvāṇaṃ muktvā saṃsṛtisāgaram

2.146.150.27

yadanādīndriyairhīnaṃ guṇabhugguṇavarjitam /
avyaktaṃ sadasadbhinnamindriyārthāvabhāsakam

2.146.150.28

viṣvabhṛccākhilavyāpi ekaṃ nāneva bhāsate /
bāhyābhyantarataḥ pūrṇamasaṃgaṃ tamasaḥ param

2.146.150.29

durjñeyaṃ cātisūkṣmatvāddīptīnāmapi bhāsakam /
jñeyametādṛśaṃ viddhi jñānagamyaṃ purātanam

2.146.150.2.146.30

etadeva paraṃ brahma jñeyamātmā paro'vyayaḥ/
guṇānprakṛtijānbhuṅkte puruṣaḥ prakṛteḥ paraḥ

2.146.150.31

guṇaistribhiriyaṃ dehe badhnāti puruṣaṃ dṛḍham /
yadā prakāśaḥ kṣāntiśca viddhiḥ sattvaṃ tadādhikam

2.146.150.32

lobho'śamaḥ spṛhārambhaḥ karmaṇāṃ rajasoguṇaḥ /
moho'pravṛttiścājñānaṃ pramādastamaso guṇāḥ

2.146.150.33

sattvādhikaḥ sukhaṃ jñānaṃ karmasaṃgo rajodhikaḥ /
tamodhikaśca labhate nidrālasyaṃ sukhetarat

2.146.150.34

eṣu triṣu pravṛddheṣu muktisaṃsṛtidurgatiḥ /
prayānti mānavā rājaṃstasmātsattvayuto bhava

2.146.150.35

tataśca sarvabhāvena bhaja tvaṃ māṃ nareśvara /
bhaktyā cāvyabhicāriṇyā sarvatraiva ca saṃsthitam

2.146.150.36

agnau sūrye tathā some yacca tārāsu saṃsthitam /
viduṣī brāhmaṇe teje viddhi tanmāmakaṃ nṛpa

2.146.150.37

ahamevākhilaṃ viśvaṃ sṛjāmi visṛjāmi ca /
oṣadhīstejasā sarvā viśvaṃ cāpyāyayāmyaham

2.146.150.38

sarvendriyāṇyadhiṣṭhāya jāṭharaṃ ca dhanañjayam /
bhunajmi cākhilānbhogānpuṇyapāpāvivarjitaḥ

2.146.150.39

ahaṃ viṣṇuśca rudraśca brahmā gaurī guṇeśvaraḥ /
indrādyā lokapālāśca mamaivāṃśasamudbhavāḥ

2.146.150.2.146.40

yena yena hi rūpeṇa jano māṃ paryupāsate /
tathā tathā darśayāmi tasmai rūpaṃ subhaktitaḥ

2.146.150.146

iti kṣetraṃ tathā jñātā jñānaṃ jñeyaṃ mayeritam /
akhilaṃ bhūpate samyagupapannāya pṛcchate ४१ (६६१४)
ॐtatsaditi śrīmadgaṇeśagītāsūpaniṣadarthagarbhāsu yogāmṛtartha śāstre śrīmadādi śrīmanmahāgāṇeśvare uttarakhaṇḍe bālacarite śrīgajānanavareṇyasaṃvāde 'kṣetrakṣetrajñavivekayogo' navamodhyāyaḥ / //९

2.146.150.1

adhyāya १४७ prāraṃbha :-
śrīgajānana uvāca /
daivyāsurī rākṣasī ca prakṛtistrividhā nṛṇām /
tāsāṃ phalāni cihnāni saṃkṣepātte'dhunā bruve

2.146.150.2

ādyā saṃsādhayenmuktiṃ dve pare bandhanaṃ nṛpa /
cihnaṃ bravīmi cādyāyāstanme nigadataḥ śṛṇu

2.146.150.3

apaiśunyaṃ dayā krodhaścāpalaṃ dhṛtirārjavam /
tejo'bhayahiṃsā ca kṣamā śaucamamānitā

2.146.150.4

ityādicihnamādyāyā āsuryāḥ śṛṇu sāṃpratam /
ativādo'bhimānaśca darpo'jñānaṃ sakopatā

2.146.150.5

āsuryā evamādyāni cihnāni prakṛternṛpa /
niṣṭhuratvaṃ mado moho'haṃkāro garva eva ca

2.146.150.6

dveṣo hiṃsā dayā krodha auddhatyaṃ durvinītatā /
ābhicārikakartṛtvaṃ krūrakarmaratistathā

2.146.150.7

aviśvāsaḥ satāṃ vākye'śucitve karmahīnatā/
nindakatvaṃ ca vedānāṃ bhaktānāmasuradviṣām

2.146.150.8

muniśrotriyaviprāṇāṃ tathā smṛtipurāṇayoḥ /
pākhaṇḍavākye viśvāsaḥ saṃgatirmalinātmanām

2.146.150.9

sadambhe karmakartṛtvaṃ spṛhā ca paravastuṣu /
anekakāmanāvattvaṃ sarvadā'nṛtabhāṣaṇam

2.146.150.2.147.10

parotkarṣāsahiṣṇutvaṃ parakṛtyaparāhatiḥ /
ityādyā bahavaścānye rākṣasyāḥ prakṛterguṇāḥ

2.146.150.11

pṛthivyā svargaloke ca parivṛtya vasanti te/
madbhaktirahitā lokā rākṣasīṃ prakṛtiṃ śritāḥ

2.146.150.12

tāmasīṃ ye śritā rājanyānti te rauravaṃ dhruvam /
anirvācyaṃ ca te duḥkhaṃ bhuñjate tatra saṃsthitā:

2.146.150.13

daivānniḥsṛtya narakājjāyante bhuvi kubjakāḥ /
jātyandhāḥ paṃgavo dīnāhīnajātiṣu te nṛpa

2.146.150.14

punaḥ pāpasamācārā mayyabhaktāḥ patanti te /
utpatanti hi madbhaktā yāṃ kāṃcidyonimāśritāḥ

2.146.150.15

labhante svargatiṃ yajñairanyairdharmaiśca bhūmipa /
sulabhā sā sakāmānāṃ mayi bhaktiḥ sudurlabhā

2.146.150.16

vimūḍhā mohajālena baddhāḥ svena ca karmaṇā/
ahaṃ hartā ahaṃ kartā ahaṃ bhokteti vādinaḥ

2.146.150.17

ahameveśvaraḥ śāstā ahaṃ vettā ahaṃ sukhī /
etādṛśī matirnṛṇāmadhaḥpātayatīha tān

2.146.150.18

tasmādetatsamutsṛjya daivīṃ prakṛtimāśraya /
bhaktiṃ kuru madīyāṃ tvamaniśaṃ dṛḍhacetasā

2.146.150.19

sāpi bhaktistridhā rājansātvikī rājasītarā /
yaddevānbhajate bhaktyā sāttvikī sā matā śubhā

2.146.150.2.147.20

rājasī sā tu vijñeyā bhaktirjanmamṛtipradā /
yadyakṣāṃccaiva rakṣāṃsi yajante sarvabhāvataḥ

2.146.150.21

vedenāvihitaṃ krūraṃ sāhaṃkāraṃ sadambhakam /
bhajante pretabhūtādīnkarma kurvanti kāmikam

2.146.150.22

śoṣayanto nijaṃ dehamantasthaṃ māṃ dṛḍhā grahāḥ /
tāmasyetādṛśī bhaktirnṛṇāṃ sā nirayapradā

2.146.150.147

kāmo lobhastathā krodho dambhaścatvāra ityami /
mahādvārāṇi vīcīnāṃ tasmādetāṃstu varjayet २३ (६६३७)
ॐtatsaditi śrīmadgaṇeśagītāsūpaniṣadarthagarbhāsu yogāmṛtārtha śāstre śrīmadādi śrīnmahāgāṇeśvare mahāpurāṇe uttarakhaṃḍe bālacarite śrīgajānanavareṇyasaṃvāde ' upadeśayogo' nāma daśamo'dhyāyaḥ //१०

2.146.150.1

adhyāya १४८ prāraṃbhaḥ –
śrīgajānana uvāca /
tapo'pi trividhaṃ rājankāyikādiprabhedataḥ/
ṛjutārjavaśaucāśca brahmacaryamahiṃsanam

2.146.150.2

guruvijñadvijātīnāṃ pūjanaṃ cāsuradviṣām /
svadharmapālanaṃ nityaṃ kāyikaṃ tapaīdṛśam

2.146.150.3

marmāṃspṛkca priyaṃ vākyamanudvegaṃ hitaṃ ṛtam /
adhītirvedaśāstrāṇāṃ vācikaṃ tapa īdaśam

2.146.150.4

antaḥprasādaḥ śāntatvaṃ maunamindriyanigrahaḥ /
nirmalāśayatā nityaṃ mānasaṃ tapa īdṛśam

2.146.150.5

akāmataḥ śraddhayā ca yattapaḥ sāttvikaṃ tu tat /
satkārapūjārthaṃ sadambhaṃ rājasaṃ tapaḥ

2.146.150.6

tadasthiraṃ janmamṛtī prayacchati na saṃśayaḥ /
parātmapīḍakaṃ yacca tapastāmasamucyate

2.146.150.7

vidhivākyapramāṇārthaṃ satpātre deśakālataḥ /
śraddhayā dīyamānaṃ yaddānaṃ tatsātvikaṃ matam

2.146.150.8

upakāraṃ phalaṃ vāpi kāṃkṣadbhirdīyate naraiḥ /
kleśato'dīyamānaṃ vā bhaktyā rājasamucyate

2.146.150.9

akāladeśato'pātrevajñayā dīyate tu yat /
asatkārācca yaddattaṃ taddānaṃ tāmasaṃ smṛtam

2.146.150.2.148.10

jñānaṃ ca trividhaṃ rājanśṛṇuṣva sthiracetasā /
tridhā karma ca kartāraṃ bravīmi te prasaṃgataḥ

2.146.150.11

nānāvidheṣu bhūteṣu māmekaṃ vīkṣyate tu yaḥ /
nāśavatsu ca nityaṃ māṃ tajjñānaṃ sāttvikaṃ nṛpa

2.146.150.12

teṣu vetti pṛthagbhūtaṃ vividhaṃ bhāvamāśritaḥ /
māmavyayaṃ ca tajjñānaṃ rājasaṃ parikīrtitam

2.146.150.13

hetuhīnamasatyaṃ ca dehātmaviṣayaṃ ca yat /
asadalpārthaviṣayaṃ tāmasaṃ jñānamucyate

2.146.150.14

bhedatastrividhaṃ karma viddhi rājanmayeritam /
kāmanādveṣadambhairyadrahitaṃ nityakarma yata

2.146.150.15

kṛtaṃ vinā phalecchāṃ yatkarma sāttvikamucyate /
yadbahukleśataḥ karma kṛtaṃ yacca phalecchayā

2.146.150.16

kriyamāṇaṃ nṛbhirdambhātkarma rājasamucyate /
anapekṣya svaśaktiṃ yadarthakṣayakaraṃ ca yat

2.146.150.17

ajñānātkriyamāṇaṃ yatkarma tāmasamīritam /
karttāraṃ trividhaṃ viddhi kathyamānaṃ mayā nṛpa

2.146.150.18

dhairyotsāhī samo'siddhau siddhau cāvikriyastu yaḥ /
ahaṃkāravimukto yaḥ sa kartā sāttviko nṛpa

2.146.150.19

kurvanharṣaṃ ca śokaṃ ca hiṃsā phalaspṛśam ca yaḥ /
aśucirlubdhako yastu rājaso'sau nigadyate

2.146.150.2.148.20

pramādājñānasahitaḥ parīcchedaparaḥ śaṭhaḥ /
alasastarkavānyastu kartā'sau tāmaso mataḥ

2.146.150.21

sukhaṃ ca trividhaṃ rājanduḥkhaṃ ca kramataḥ śṛṇu /
sāttvikaṃ rājasaṃ caiva tāmasaṃ ca mayocyate

2.146.150.22

viṣavadbhāsate pūrvaṃ duḥkhasyāntakaraṃ ca yata /
icchyamānaṃ tathā vṛtyā vadante mṛtavadbhavet

2.146.150.23

prasādātsvasya buddheryatsāttvikaṃ sukhamīritam /
viṣayāṇāṃ tu yo bhogo bhāsate'mṛtavatpurā

2.146.150.24

hālāhālamivānte yadrājasaṃ sukhamīritam /
tandripramādasaṃbhūtamālasyaprabhavaṃ ca yat

2.146.150.25

sarvadā mohakaṃ svasya sukhaṃ tāmasamīdṛśam /
na tadasti yadetairyamuktaṃ syāttrividhairguṇaiḥ

2.146.150.26

rājanbrahmāpi trividhamoṃtatsaditi bhedataḥ /
trilokeṣu tridhābhūtamakhilaṃ bhūpa vartate

2.146.150.27

brahmakṣatriyaviṭśūdrāḥ svabhāvādbhinnakarmiṇaḥ /
tāni teṣāṃ tu karmāṇi saṃkṣepātte'dhunā vade

2.146.150.28

antarbāhyendriyāṇāṃ ca vaśatvamārjavaṃ kṣamā/
nānātapāṃsi śaucaṃ ca dvividhaṃ jñānamātmanaḥ

2.146.150.29

vedaśāstrapurāṇānāṃ smṛtināṃ jñānameva ca /
anuṣṭhānaṃ tadarthānāṃ karma brāhmamudāhṛtam

2.146.150.2.148.30

dāryaṃr śauryaṃ ca dākṣyaṃ ca yuddhe pṛṣṭhapradarśanam /
śaraṇyapālanaṃ dānaṃ dhṛtistejaḥ svabhāvajam

2.146.150.31

prabhutā manaaunnatyaṃ sunītirlokapālanam /
paṃcakarmādhikāritvaṃ kṣātrakarma samīritam

2.146.150.32

nānāvastukrayo bhūmeḥ karṣaṇaṃ rakṣaṇaṃ gavām /
tridhākarmādhikāritvaṃ vaiśyānāṃ karma īdṛśam

2.146.150.33

dānaṃ dvijānāṃ śuśrūṣā sarvadā śivasevanam /
etādṛśaṃ naravyāghra karma śaudramudīritam

2.146.150.34

svasvakarmaratā ete mayyārpyākhilakāriṇaḥ /
matprasādātsthiraṃ sthānaṃ yānti te paramaṃ nṛpa

2.146.150.35

iti te kathito rājanprasādādyoga uttamaḥ /
sāgopāṃga savistāro'nādisiddhau mayā priya

2.146.150.36

yuṅkṣva yogaṃ mayākhyātaṃ nākhyātaṃ kasyacinnṛpa/
gopayainaṃ tataḥ siddhiṃ parāṃ yāsyasyanuttamām

2.146.150.37

ka uvāca /
iti tasya vacaḥ śrutvā prasannasya mahātmanaḥ /
gaṇeśasya vareṇyaḥ sa cakāra ca yathoditam

2.146.150.38

tyaktvā rājyaṃ kuṭuṃbaṃ ca kāntāraṃ prayayau syāt /
upadiṣṭaṃ yathāyogamāsthāya muktimāpnuyāt

2.146.150.39

imaṃ yopyuttamaṃ yogaṃ śṛṇoti śraddhayā tu yaḥ /
so'pi kaivalyamāpnoti yathā yogī tathaiva saḥ

2.146.150.2.148.40

ya imaṃ śrāvayedyogaṃ kṛtvā'syārthaṃ subuddhimān /
yathā yogī tathā so'pi paraṃ nirvāṇamṛcchati

2.146.150.41

yo gītāṃ samyagabhyasya jñātvācārthaṃ gurormukhāta/
kṛtvā pūjāṃ gaṇeśasya pratyahaṃ paṭhate tu yaḥ

2.146.150.42

ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ vāpi yaḥ paṭhet /
brahmībhūtasya tasyāpi darśanānmucyatetaraḥ

2.146.150.43

na yajñairna vratairdānairnāgnihotrairmahādhanaiḥ/
na vedaiḥ samyagabhyastaiḥ samyagjñātaiḥ sahāṃgakaiḥ

2.146.150.44

purāṇaśravaṇairnaiva na śāstraiḥ sādhu cintanaiḥ/
prāpyate brahma paramamanayā prāpyate naraiḥ

2.146.150.45

brahmaghno madyapaḥ steno gurutalpagamo'pi yaḥ/
caturṇāṃ yastu saṃsargī mahāpātakakāriṇām

2.146.150.46

strīhiṃsā govadhādīnāṃ kartāro ye ca pāpinaḥ /
te sarve pratimucyante gītāmetāṃ paṭhanti cet

2.146.150.47

yaḥ paṭhetprayato nityaṃ sa gaṇeśo na saṃśayaḥ /
caturthyāṃ ya: paṭhedbhaktyā so'pi mokṣāya kalpate

2.146.150.48

tataḥtkṣetraṃ samāsādya snātvā'bhyarcya gajānanam /
sakṛdgītāṃ paṭhedbhaktyā brahmabhūyāya jāyate

2.146.150.49

bhādramāse site pakṣe caturthyāṃ bhaktimānnaraḥ /
kṛtvā mahīmayīṃ mūrtiṃ gaṇeśasya caturbhujām

2.146.150.2.148.50

savāhanāṃ sāyudhāṃ ca samabhyarcya yathāvidhi /
yaḥ paṭhetsaptakṛtvastu gītāmetāṃ prayatnataḥ

2.146.150.51

dadāti tasya tuṣṭosau gaṇeśo bhogamuttamam /
putrānpautrāndhanaṃ dhānyaṃ paśuratnādisaṃpadaḥ

2.146.150.148

vidyārthino labhedvidyā sukhārthī sukhamāpnuyāt /
kāmānanyām̐llabhetkāmī muktimante prayānti te ५२ (६६८९)
ॐtatsaditi śrīmadgaṇeśagītāsūpaniṣadarthagarbhāsu yogāmṛtārtha śāstre śrīmadādi śrīmanmahāgāṇeśvare mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe bālacarite śrīgajānanavareṇyasaṃvāde 'guṇatrayakṛtiyogo' nāmaikādaśodhyāyaḥ //११//

2.146.150.1

adhyāya १४९ prāraṃbha :-
ka uvāca /
evaṃ pūjāṃ saṃpragṛhaya tatraiva nyavasadvibhuḥ /
bhaktānāṃ pūrayankāmānsadane rājapūjite

2.146.150.2

muniruvāca /
vināyakasya māhātmye kathā bhinnā nirūpitāḥ /
avatīrya vareṇyasya gṛhe vighnāsuro hataḥ

2.146.150.3

gajāsuramukhaprāptirvarṇitā caturānana /
atraiva pārvatī garbhādāvirbhāvo nirūpitaḥ

2.146.150.4

gajānanatayā deva saṃśayo'to mamābhavat /
tvadanyaḥ saṃśayecchettā nāstyeva bhuvanatraye

2.146.150.5

ka uvāca /
na kāryaḥ saṃśayo vyāsa nānāśaktiyute vibhau/
nijecchāvaśato'nekarūpakaḥ kalpabhedataḥ

2.146.150.6

śambhuvaktrācca krodhācca prādurbhūto gajānanaḥ /
gauryāśca tejaso jāta udarācca kvacinmune

2.146.150.7

kvacidgaurīmalāccāpi dvimukho dvikaraḥ kvacit /
kvacitpaṃcamukhaḥ kvāpi ṣaṇmukho daśabāhukaḥ

2.146.150.8

kvacidvākhaḥdaśahastaśca sahasrabhujamaṇḍitaḥ /
āgameṣu samasteṣu nānādhyānāni santi hi

2.146.150.9

na cātra saṃśayaḥ kāryo vismayo vā mune prabhau /
śivādbrahmā ca viṣṇuśca laiṃge jātau nirūpitau

2.146.150.2.149.10

skānde vidhāturnetrācca śivotpattirnirūpitā /
viṣṇuḥ śivaṃ dhyāyati ca śivo'pi viṣṇumeva ca

2.146.150.11

paṃcākṣaraṃ samantraṃ ca tārakaṃ vadati prabhuḥ /
śatakoṭimitaṃ rāmacaritaṃ ca tridhākṛtam

2.146.150.12

martyaloke tārakaṃ sa sthāpayāmāsa śaṃkaraḥ /
kvacicchivātsṛṣṭiruktā brahmaṇaśca kvaciddhareḥ

2.146.150.13

bhagavatyāḥ kvacitproktā kvacitsūryādgajānanāt /
kvacicca brahmaṇaḥ proktā sarvaṃ tacchāstrasaṃmatam

2.146.150.14

saṃśayaṃ kurute yastu sa yāti narakaṃ dhruvam /
ka uvāca //
evaṃ tretāyugakathā proktā sarvā mune tava

2.146.150.15

idānīmabhidhāsyāni kathāṃ kaliyugāśritām /
kaliprānte mune lokā bhraṣṭācārāstathānṛtāḥ

2.146.150.16

brāhmaṇā vedarahitāḥ snānasandhyāvivarjitāḥ /
yajanaṃ yājanaṃ dānaṃ na kariṣyanti karhicit

2.146.150.17

pratigrahaṃ ca duṇṭānāṃ kariṣyanti sudurlabham /
parāpavādaṃ tannindāṃ parasrīdharṣaṇaṃ tathā

2.146.150.18

kariṣyanti janāḥ sarve vidhilopaṃ ca sarvaśaḥ/
viśvāsaghātaṃ sarvatra kurvanti ca janā dhruvam

2.146.150.19

vidhilope ca śapathaṃ kariṣyanti dharātale/
na kariṣyanti meghāśca vṛṣṭiṃ kvāpi munīśvara

2.146.150.2.149.20

mahānadītīradeśe kariṣyanti kṛṣiṃ janāḥ /
yo bali sopyabalino hariṣyanti dhanaṃ balāt

2.146.150.21

hariṣyatastato dvau ca trayastābhyāṃ balātpunaḥ /
śūdrā vedaṃ paṭhiṣyanti brāhmaṇāḥ śūdrakarmiṇaḥ

2.146.150.22

kṣatriyā vaiśyakarmāṇo vaiśyāśca śūdrakarmiṇaḥ/
pratigrahaṃ kariṣyanti cāṇḍālasya dvijātayaḥ

2.146.150.23

daridrāśca bhaviṣyanti hāhābhūtā vicetasaḥ /
vadiṣyanti ca na mayā gṛhītaṃ dhanamaṇvapi

2.146.150.24

gṛhītvāpi ca kṛtyāya yācitāro dhanaṃ parāt /
utkocaṃ ca gṛhītvaiva vṛthā sākṣyaṃ bruvanti ca

2.146.150.25

satāṃ nindā kariṣyanti maitrīṃ cāsadbhireva ca /
vṛthā māṃsasya bhakṣyaṃ ca kariṣyanti dvijātayaḥ

2.146.150.26

ucchedaḥ sajjanānāṃ syāditareṣāṃ ca vaibhavam /
hitvā devānbhaviṣyanti janāḥ sarve tathaindrikān

2.146.150.27

bhūtapretapiśācānāṃ bhajane sakta mānasāḥ /
veṣānnānāvidhānkṛtvā bhakṣayiṣyanti vāḍavāḥ

2.146.150.28

kecicca kṣatriyā bhikṣāṃ cariṣyantyakulocitām /
vratāni nirmamāṃścāpi nācariṣyanti karhicit

2.146.150.29

varṇasaṃkarakārīṇi kartā karmāṇi bhūjanaḥ /
pativratā bhraṣṭavratā bhaviṣyanti kalau yuge

2.146.150.2.149.30

mlecchaprāyāḥ sarvalokāḥ paradravyāpahāriṇaḥ /
nirdayāḥ kupathāsaktāḥ sarvadā satyavarjitāḥ

2.146.150.31

dharitrī sasyahīnā ca rasahīnā mahīruhāḥ/
paṃcame vātha ṣaṣṭhe vā varṣe kanyāṃ prasūyate

2.146.150.32

ṣoḍaśābdaparaṃ cāyurbhavipyati tadā yuge/
tīrthāni guptarūpāṇi devatāyatanāni ca

2.146.150.33

evaṃ pāpe pravṛddhe tu dharme viśvārthamātrakaḥ /
bhaviṣyanti tadā devā upavāsaparāyaṇāḥ

2.146.150.34

svadhāsvāhāvaṣaṭkārairvajitābhayavihvalāḥ /
yāsyanti śaraṇaṃ devaṃ gajānanamanāmayam

2.146.150.35

stutiṃ nānāvidhāṃ tasya kariṣyanti natiṃ bahu /
prārthayiṣyanti deveśaṃ sarvavighnavināśanam

2.146.150.36

evaṃ sarvaṃ vicāryāsau āvirbhāvaṃ kariṣyati /
gajānanaḥ śūrpakarṇo dhūmravarṇo'pi nāmataḥ

2.146.150.37

nīlamaśvaṃ samāruhya khaḍgahasto ruṣā jvalan /
kalpayiṣyati senāṃ sa nānārūpāṃ nijecchayā

2.146.150.38

śastrāṇi ca mahāstrāṇi kalpayiṣyatyayatnataḥ /
vadhiṣyati mahāmlechānsenayā svena tejasā

2.146.150.39

mlecchabhūtāṃstathā lokānvadhiṣyati tadā'khilān /
līlānkandaradeśeṣu brāhmaṇānvanyabhakṣiṇa:

2.146.150.2.149.40

samānāyya prapūjyaitānbhūmiṃ dāsyati devarāṭ /
satkarmakāriṇaḥ sarvānvicālyati ca sajjanān

2.146.150.41

tadā dharmamayaṃ viśvaṃ bhaviṣyati kṛte yuge/
evaṃ kṛtvā dhūmravarṇastatontardhānameṣyati

2.146.150.42

evaṃ caturyuge vyāsa vighneśasya mahātmanaḥ /
kathitāni ca nāmāni rūpāṇi ca tavānagha

2.146.150.43

karmāṇyadbhutarūpāṇi tasya coktāni sarvaśaḥ /
yeṣāṃ śravaṇamātreṇa mucyante sarvajantavaḥ

2.146.150.44

ananyasyāṇi rūpāṇi na vaktuṃ śaktirasti me /
yatra vedāśca catvāro vikuṇṭhāstatra kā kathā

2.146.150.45

mama vā madvidhasyāpi mahimnastasya varṇane /
anuṣṭhānāya gaccha tvaṃ vyavasāyaṃ karomyaham

2.146.150.46

bhṛguruvāca /
evaṃ śrutvā somakānta vyāso brahmamukhātkathām /
atiprītamanāḥ prāha sarvapāpapraṇāśinīm

2.146.150.47

muniruvāca /
na tṛptimadhigacchāmi / śrutvākhyānaṃ mahādbhutam /
dhanyo'smyanugṛhīto'smi yattvayā sarvasaṃśayāḥ

2.146.150.48

dūrīkṛtāḥ kathāsaṃgādgaṇeśacaritā śrayāt /
amṛtasyeva me tṛptiḥ śrutvā śrutvā na jāyate

2.146.150.49

asya śravaṇamātreṇa janmajanmāntarārjitam /
vṛjinaṃ nāśamāyāti sarve kāmā bhavanti ca

2.146.150.2.149.50

pūrvapuṇyabalādasya śravaṇaṃ jāyate nṛṇām /
na śrāvyaṃ durjanāyedaṃ purāṇaṃ sarvasiddhidam

2.146.150.51

evamuktvā namaskṛtya parikramya svayaṃ bhuvam /
gṛhītvājñāṃ yayau vyāsastapase vanamuttamam

2.146.150.52

yatra kandaphalānyāsannuttamāni jalāni ca /
na vāyuḥ prabalo yatra nātapo nāgnireva ca

2.146.150.149

tatropaviṣṭaikaniṣṭho japannekākṣaraṃ manum /
vyatīyurddhādaśābdāni munestasya tapasyataḥ //
tataḥ prādurabhūttasya puratastu gajānanaḥ ५३ (६७४२)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe munivisarjanaṃ nāmaikonapaṃcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ

2.146.150.1

adhyāya १५० prāraṃbha :-
somakānta uvāca /
kathaṃ prādurabhūddevaḥ purastasya mahātmanaḥ /
bhṛgo tatsarvamākhyāhi śrutvā pāpakṣayo yataḥ

2.146.150.2

bhṛguruvāca /
yathā tatpurataḥ prādurāsīddevo gajānanaḥ /
tatsarvaṃ kathayiṣye'haṃ sādaraṃ śṛṇu bhūmipa

2.146.150.3

raktamālyāmbaradharo raktagandhānulepanaḥ /
gajānano'bjanayanaḥ sindūrāruṇamastakaḥ

2.146.150.4

anekasūryasaṃkāśo divyakuṇḍalamaṇḍitaḥ /
aṃgade mukuṭaṃ bibhratkaṃkaṇe śeṣameva ca

2.146.150.5

muniritthaṃ nirīkṣyainaṃ nimīlya nayane punaḥ /
cakampe bhayasaṃtrastaḥ smṛtvā mantraṃ mumūrcha ca

2.146.150.6

tato'bravīnnāgamukho mā bhaistvaṃ munisattama /
yaṃ dhyāyasi divārātrau so'haṃ tvāṃ samupāgataḥ

2.146.150.7

brahmādīnāmagamyo yo varaṃ dātuṃ mune tava /
bhṛguruvāca /
śrutvetthaṃ madhurāṃ vāṇīṃ jaharṣa munipuṃgavaḥ

2.146.150.8

mūrdhānaṃ nyasya tatpāde dhanyo'haṃ pitarau tapaḥ /
dhanyo'haṃ dharaṇī vṛkṣāḥ punaḥ punaravīvadat

2.146.150.9

yato dṛṣṭaḥ sarvarūpo guṇātīto'khilāśrayaḥ/
cidānandaghano'nanto'khilakāraṇakāraṇam

2.146.150.2.150.10

evaṃ stutvā prārthayansa varadaṃ taṃ gajānanam /
muniruvāca /
nirasya bhrāntiṃ sarvā me yaccha bhaktiṃ dṛḍhāṃ tvayi

2.146.150.11

aṣṭādaśapurāṇānāṃ yathā syāṃ karaṇe kṣamaḥ /
tavāpi stavane śaktiḥ syādyathā tatkuruṣva bhoḥ

2.146.150.12

hṛdaye vasa deveśa prasannaścenmamānagha /
gajānana uvāca /
tvayā yatprārthitaṃ vatsa sarvamadya bhaviṣyati

2.146.150.13

sarvamānyo vyāsa nāmā sarvapāvanapāvanaḥ /
aparokṣajñānavāṃśca bhaviṣyasi gurorguruḥ

2.146.150.14

nārāyaṇaparaḥ khyātyā guṇaiḥ kīrtyā śriyāpi ca /
aṣṭādaśapurāṇānāṃ kartā tvaṃ hi bhaviṣyasi

2.146.150.15

tathaivopapurāṇānāṃ tāvatāṃ ca munīśvara /
tvayā pūrvaṃ dambhavaśānna kṛtaṃ mama pūjanam

2.146.150.16

smaraṇaṃ vā tataḥ stambho jāto vāṇyā mahādbhutaḥ /
dhāturmukhācchruto yasmānmahimā tena me'nagha

2.146.150.17

vilīnaṃ sarvamadhunā praviśāmi tavodaram /
bhṛguruvāca /
evamuktvā prāviśatsa tanmunerudaraṃ vibhuḥ

2.146.150.18

prakāśamatulaṃ lebhe sūryakoṭisamaṃ muniḥ /
dīpayāmāsa kakubhastato mūrtiṃ vidhāya saḥ

2.146.150.19

gajānanasya mahatīṃ prāsāde'sthāpayacca saḥ /
pūjayāmāsa vividhairupacāraiḥ pṛthakpṛthak

2.146.150.2.150.20

siddhikṣetramidaṃ sarvalokānāṃ pāvanaṃ dṛśoḥ/
anuṣṭhānavatāṃ mantranānāsiddhipradaṃ śubham

2.146.150.21

evamuktvāpyanujñāpya vyāso nārāyaṇastadā /
purāṇaṃ tadgaṇeśasya yacchrutaṃ brahmaṇomukhāt

2.146.150.22

prāha vaiśampāyanāya tatastadbhuvi paprathe /
tadetadakhilaṃ te'dya mayāpi kathitaṃ nṛpa

2.146.150.23

nānena sadṛśaṃ kiṃcitpāvanaṃ triṣu vidyate /
lokeṣu paramānandadāyakaṃ nṛpasattama

2.146.150.24

somakānta na cākhyemamidaṃ duṣṭajane tvayā/
vinīteṣu ca bhakteṣu tvayākhyeyaṃ prayatnataḥ

2.146.150.25

mayā nirantaramidaṃ japyate smaryate'pi ca /
tavāpi karuṇāyogātkathitaṃ rājasattama

2.146.150.150

gajānanadhyānaparo nityaṃ japaparobhava २६ (६७६८)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe vyāsānugrahasiddhikṣetravarṇanaṃ nāma paṃcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ

Original text: gaṇeśapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc