Ganesha Purana · Chapter 2.151.155
adhyāya १५१ prāraṃbha :-
sūta uvāca /
evaṃ śrutvā kathāṃ nityaṃ somakānto munīśvarāt /
śuṣkāstramūle tatpuṇyaṃ nyakṣipajjalato nṛpaḥ
gate saṃvatsare cūtaḥ pallavaiḥ kusumaiḥ phalaiḥ /
śuśubhe'tīvaruciraḥ purāṇaśrutipuṇyataḥ
somakānto divyakāntistyaktvā kuṣṭhabhavāṃ rujam /
akṣataścābhavatpūtigandhaṃ tyaktvā sugandhavān
niḥkhedaḥ surabhergandhāddaśadikṣu prasāriṇaḥ /
divyadehaṃ sūryakāntiṃ koṭicandranibhaṃ nṛpam
dṛṣṭvā visismire lokāḥ kathamīdṛk ca tādṛśaḥ /
gaṇeśākhyapurāṇasya mahimnā doṣahāriṇā
bhṛguruvāca/
siddhiste nṛpaśārdūla purāṇaśravaṇādabhūt /
vrajedānīṃ nijaṃ putra sāmātyaṃ janameva ca
cirotkaṇṭhaṃ varṣamadhye dṛṣṭvā harṣamavāpsyasi/
sūta uvāca /
evamākarṇya tadvākyaṃ pādayornyapatanmuneḥ
ānandārṇavamagnaḥ sa somakānto'vadadbhṛgum /
rājovāca /
adbhutastapasaste'dya mahimaikṣi mayā mune
purāṇaśravaṇasyāpi yenāhaṃ patito'pi ca /
galatkuṣṭho divyadeho jāto mātā pitā mama
asyadehasya nirmātā tvameva munisattama/
nīrasaścūtavṛkṣo'pi phalapuṣpayuto'bhavat
tyaktuṃ necchāmyato'haṃ tvāṃ kiṃ me putrajanairbhavet/
evaṃ niśamya tadvākyaṃ bhṛguḥ punarathābravīt
bhṛguruvāca /
janmāntarīyapuṇyena purāṇaśravaṇaṃ tava /
saṃjātaṃ manmukhāddhanyaṃ duritaṃ yena te'naśat
gaṇeśasya purāṇasya mahimā kena varṇyate /
na māvismara gaccha tvaṃ janeśa nagaraṃ nijam
evaṃ tayoḥ saṃvadatostejasojvaladadbhutam /
vimānaṃ dadṛśe tābhyāṃ sūryakoṭinibhaṃ mahat
bhṛguruvāca /
tvadarthaṃ yānamāyātamidaṃ nṛpa mahādbhutam /
idamāruhaya gaccha tvaṃ gaṇanāthasya sannidhim
na prāpnuvantyanuṣṭhānādvimānaṃ yanmunīśvarāḥ/
tatpurāṇaśravādrājaṃstvayā prāptaṃ gaṇeśvarāt
vimānaṃ vadatorevaṃ bhūmaṇḍalamagātkṣaṇāt /
vināyakagaṇairyuktaṃ caturbāhuvirājitaiḥ
mukuṭāṃgadahārādi bhūṣaṇairupaśobhitaiḥ /
divyacandanavastrādipadmaparaśuśobhibhiḥ
nṛtyatkinnarakanyābhirmṛdaṃganālapāṇibhiḥ /
kinnarairgāyanairyuktaṃ dṛṣṭvā rājā'bravītpunaḥ
rājovāca /
śrutāsīdbahudhā vārtā vimānānāṃ munīśvara /
taddṛṣṭaṃ purato brahmaṃstapovīryabalāttava
mahimā śrūyate karṇairbahudhā bahuvaktrataḥ /
anubhūto mayā so'pi purāṇaśravaṇāttava
evaṃ bruvati bhūpe tu dūtā uttīrya yānataḥ /
praṇipatyākhilāḥ procuḥ somakāntaṃ nṛpaṃ tadā
parātpareṇa devena tava puṇyātsmṛtiḥ kṛtā /
gajānanena śuddhātmanpurāṇaśravaṇādinā
vayaṃ dūtā ājñayā'sya vimānena samāgatāḥ /
netuṃ tvāṃ puṇyakīrtiṃ ca yāhi lokamanuttamam
taddarśanājjanmamṛtermuktastatsannidhiṃ gataḥ /
sukhamātyantikaṃ tatra prāpsyase tatprasādataḥ
niśamya dūtavākyaṃ taddehātīta ivābhavat /
romāṃcāṃcitasarvāṃga prāha gadgadayā girā
parātpareṇa devena carācarakṛtā'munā/
nirguṇena guṇakṣobhakāriṇā viśvayoninā
dīnanāthena bho dūtāḥ. smṛto'haṃ kṛpayā'naghāḥ /
brahmādyā na viduryaṃ hi dhyātvā ca sanakādayaḥ
anantagaṇapūrṇaḥ so'preṣayadyānamuttamam /
nānāvatāravānnānārūpī paramamāyikaḥ
tena me smaraṇaṃ kasmātkṛtamāścaryakārakama /
evamuktvā namaskṛtya bhṛguṃ taṃ prāha bhūmipaḥ
ājñayā te gamiṣyāmi dūtaiḥ saha vimānagaḥ /
prasādātte ca devasya na māṃ vismartumarhasi
sūta uvāca /
niśamya gaditaṃ tasya bhṛguḥ saṃbhramavihvalaḥ /
ānandāśruḥ saromāṃcaḥ kaṇṭhe dhṛtvā nṛpasya saḥ
prāhāhaṃ nṛpate vipro'bhāgyavāṃstvaṃ mahāphalaḥ/
gaṇeśapurago bhūtvā na māṃ vismara karhicit
evamukatvā bahiryātau dhṛtvā hastāvubhāvapi /
namaskṛtya vimānaṃ tannṛpo munivaraṃ ca tam
āruhatparamaprīto dūtavākyāttvarānvitaḥ /
dvāvamātyau sudharmā ca ruruhuryānamuttamam
tato dūtāśca vādyānāṃ ghoṣairvyāptaṃ digantaram /
vimānaśobhāṃ vīkṣyaiva somakānto nananda ha
janmāntarīyapuṇyena prāptametadamanyata/
tato'sminpaśyati bhṛgau vimānaṃ yānamambare
sarvottamapadaṃ prāptaṃ martyadehena vīkṣya ca /
vismayaṃ paramaṃ prāpa natvā dūtānyayau padaṃ ३८ (६८०६)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe somakāntavimānaprāptivarṇanaṃ nāmaikapaṃcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
adhyāya १५२ prāraṃbhaḥ-
sūta uvāca /
upariṣṭāddadarśātha nṛpo daivapuraṃ nijam /
jaharṣa gopurādālaśobhāṃ dṛṣṭvātha kāñcanīm
tataḥ sudharmā sasmāra sabhāṃ ramyāṃ samīkṣya ha /
nijaṃ putraṃ snehavaśātprāha gadgadabhāṣiṇī
hemakaṇṭho mama suto bhadrāsanagato bhavet/
pitrormārgaṃ pratīkṣansa jāte saṃvatsare'dhunā
svāminkṛpānidhe tasya darśanaṃ dātumarhasi/
striyo vākyaṃ niśamyaivaṃ śuśoca nṛpatistadā
nṛpa uvāca /
hemakaṇṭho mama suto jīvansyādvā mṛto bhavet /
uktamāsīnmayā cāsmai vatsarāddarśanaṃ bhavet
anṛtātkutra gaccheyaṃ noktamāsītkadācana /
na tatra gantuṃ no hātuṃ śakto'haṃ paramaṃ padam
viruddhaṃ kathametaddhi ghaṭetetyarudadbhṛśam /
dṛṣṭvā dūtāstayoḥ śokamabruvanrājasattamam
yuvayo rodanaṃ śrutvā kṛpā naḥ samupāgatā/
kṣaṇamuttārayāmo'tra dṛṣṭvā taṃ yāta satvaram
jāte bhavatsamādhāne saṃtoṣo naḥ paro bhavet /
tata uttārayāmāsurdūtā devapurādudak
vimānaṃ tadgaṇeśasya purāṇaśravaṇāgatam /
nagaraṃ prabhayā vyāptaṃ vādyaghoṣaiśca nāditam
subalo jñānagamyaśca namaskṛtya nṛpaṃ gaṇān /
īyaturhemakaṇṭhaṃ taṃ sarvavṛttāntamīrituma
kṣaṇādbhadrāsanagataṃ hemakaṇṭhamapaśyatām /
sannaddhairvīramukhyaiśca parivītaṃ mahābalaiḥ
amātyanāgarairyuktamīkṣantaṃ nṛtyamuttamam /
tadamātyo jñānagamyaṃ subalaṃ samapaśyatām
uttasthuḥ sarvavīrāśva sāmātyo hemakaṇṭhakaḥ /
āliṃganāya te sarve tayoḥ prāpuḥ sasaṃbhramama
teṣāmāliṃgane jāte tato nṛpasuto yayau /
harṣeṇa mahatā yuktaḥ saromāṃco'bravīcca tau
mama mātā pitā'mātyau kṣemayuktau na vā kvacit /
tyaktvā tau pitarau yāto yuvāmekākinau katham
evamuktvā svāsane tāvupaveśya prapūjya ca /
vastracandanabhūṣādiphalatāmbūlakāṃcanaiḥ
tayorvinā mama prāṇāḥ kaṇṭhamātrāvalambinaḥ /
aharniśaṃ tayordhyānaṃ nānyasya mama mānase
pitā me prāvadatpūrvamekadā darśanaṃ punaḥ /
dāsyāmīti kathaṃ taccānṛtaṃ vākyaṃ kariṣyati
tāvūcatuḥ /
mā kuruṣva vṛthā cintāṃ pitroste kuśalaṃ nṛpa /
tayoḥ puṇyaprabhāvaṃ ko jānāti bhuvanatraye
anujñāṃ bhavato gṛhaya nirgatā nagarādvayam /
catvāro'pi pituste'bhūtsaukumāryādikaṃ mahat
kṣudhayā pīḍito'tyantaṃ raktasrāvi padāmbujam /
kandamūlaiḥ phalaistṛptirna cāsīttasya bhūpateḥ
mātuste'pi tathāvasthā celaturna padaṃ tadā /
bhramadbhirbahudhā paścāddṛṣṭhaṃ cāru saro mahat
śītalaṃ vṛkṣavallībhistatra suṣvāpa bhūmipaḥ/
sudharmā pādasaṃvāhaṃ cakāra śramakarṣitā
āvāṃ tu kandamūlārthe yātastatrāyayau muniḥ/
cyavano muniśārdūlo jalārthe tau dadarśa ha
tayorhārdaṃ sa gṛhyaiva nijamāśramamāyayau /
tata āvāṃ samāyātau gṛhya mūlaphalaṃ bahu
sarve tadāśrame yātā muninā pūjitā bhṛśam /
bhojitāḥ ṣaḍrasaiścānnairviśrāntiṃ paramāṃ gatāḥ
tataḥkathāprasaṃgo'bhūnmuninā ca nṛpeṇa ca /
sarvaṃ cākathayadrājā vṛttāntaṃ munaye tadā
tato munirdhyānabalātpūrva janmāsya saṃjagau/
duritaṃ tacchamopāyamabravītkaruṇāyutaḥ
duritaśravaṇe cāsya saṃtrāso nau nṛpābhavat /
sa saṃdigdhamanā yāvattāvaddehādvinirgatāḥ
pakṣiṇaḥ śvetavarṇāstamārabdhā bhakṣituṃ nṛpam /
teṣāṃ caṃcuprahāreṇa vihvalaḥ patito nṛpaḥ
rakṣa rakṣeti kāruṇyātproktaḥ prārtanayā muniḥ /
tasya prekṣaṇamātreṇa pakṣiṇo'ntardadhuḥ kṣaṇāt
sa tu hastayugaṃ baddhvā tasthau munimukho nṛpaḥ /
mahajjñātvā nṛpainaḥ sa śrāvayāmāsa bhaktitaḥ
gaṇeśasya purāṇaṃ yadvarṣamātraṃ kṛpānidhiḥ /
aṣṭottaraśatenādau devanāmnā prasicya ca
tadaṃgātpuruṣaṃ ghoraṃ niṣkāśyatapaso balāt /
vyomakeśo lalajjihvo vyākulaḥ kṣudhayā bhṛśam
bhakṣyaṃ yayāce sa bhṛguṃ so'vadattaṃ purasthitam /
bhakṣayasvāmravṛkṣaṃ tvaṃ mahāntaṃ śuṣkameva ca
tena spṛṣṭo āmravṛkṣo bhasmasādabhavatkṣaṇāt /
tatastaṃ dhīvaraṃ prāha bhakṣayasvetyasau muniḥ
tato nṛpaṃ muniḥ prāha purāṇaśravaṇaṃ mahat /
śreyo nikṣipa nityaṃ tvamasminbhasmani bhūmipa
yāvaccūtasya vṛkṣo'tra bhavedanyo yathā purā /
tatastvamapi rājendra divyadeho bhaviṣyasi
tathaiva sa nṛpaścakre snātvā śrutvā kathāṃ bahu /
nyakṣipattyahaṃ śreyastasminmasmāni bhaktitaḥ
saṃvatsarānte vṛkṣo'sau bhavannṛpa yathā purā /
gaṇeśasya purāṇe tu samāpte phalapuṣpavān
nṛpo'pi divyakāntiḥ sa śaśisūryanibho'bhavat /
yāvannṛpo muniṃ stauti vimānaṃ tāvadāgatam
nṛtyagītasamāyuktaṃ vādyaghoṣanināditam /
gaṇeśadūtasaṃyuktamāśramāntikamāsthitam
yacchobhāṃ paśyatornātha dṛśo nau saphalābhavan /
atipuṇyātpituste te dūtā devājñayā nṛpam
nyakṣipanyānamadhye nau nṛpekṣaṇapraṇoditāḥ /
sudharmā ca munerājñāṃ gṛhya yātā vimānagā
dṛṣṭaṃ devapuraṃ yāvattāvatvatsmṛtirāgatā/
ata uttāritaṃ yānaṃ uttare nagarānnṛpa
didṛkṣayā pitṛbhyāṃ te tau yātau tvāṃ niveditum /
tayoḥ śīghraṃ darśanāya yāhi no cedgamiṣyati
tayorvākyaṃ niśamyetthaṃ hemakaṇṭhatvarānvitaḥ /
romāṃcāśrusamāyukto dhāvamānaḥ śrutākhilaḥ
yayau taddarśanotsukyātpuraskṛtya tadā tu tau/
viśīrṇabhūṣaṇagaṇo nāgaraiḥ sevakairvṛtaḥ
galadaśruḥ kṣaṇātprāpa vimānaṃ gaṇasaṃkulam २.१५२.५० (६८५६)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe hemakaṇṭhadarśanaṃ nāma dvipaṃcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ
adhyāya १५३ prāraṃbhaḥ-
sūta uvāca /
tadamātyāśca catvāraḥ somakāntaṃ puro yayuḥ /
praṇipatyākhilānprocurāgataste suto nṛpa
sarvavīrairnāgarikairindraḥ suragaṇairiva /
vṛto harṣeṇa śokena dṛṣṭvānyānameva ca
evaṃ nivedito'mātyaiḥ so'pi śīghraṃ samāgataḥ /
ābālavanitāvṛddhaiḥ sevakaiśca samanvitaḥ
dṛṣṭvā śobhāṃ vimānasya sarva ānandanirbharāḥ/
tanmadhye somakāntaṃ te dṛṣṭvā nemurdharātale
yuktaṃ dūtairgaṇeśasya kāntayāpyatikāntayā /
tata uttīrya yānātsa āliliṃga sutaṃ mudā
ānandāśrūṇi muṃcaṃtau saromāṃcāvubhāvapi /
videhāviva saṃjātau na kiṃcidūcatuḥ kṣaṇam
tata ūce pitā putraṃ snehena vatsarāgatam /
tvāmeva nityaṃ dhyāyāmi satputraṃ vaṃśabhūṣaṇam /
na tvayā sadṛśaṃ paśye putreṣurjanavartiṣu /
tataḥ sudharmā sasnehā dhāvamānā sutaṃ yayau /
āliliṃga mudā yuktā galadaśrū ubhāvapi /
tata ūce sutaṃ mātā ciradṛṣṭo'si bālaka /
na me sukhaṃ kiṃcidabhūttādutkaṇṭhitacetasaḥ /
idānīṃ te mukhaṃ dṛṣṭvā sānandaṃ me mano'bhavat /
viyogena ca te deho mama jātaḥ kṛśo bhṛśam /
tata āliṃganaṃ cakrurnāgarā nāmadhārakāḥ /
kecitpradakṣiṇāṃ cakruḥ kecitpādau tadā'spṛśan /
kecicca darśanādeva pratiyātāḥ puraṃ prati /
tata ūce nṛpaḥ sarvānbhṛguṇā'nugrahānmama /
gaṇeśasya purāṇaṃ yacchrāvitaṃ pāpanāśanam
abhavaṃ tena niṣpāpo divyadeho vimānagaḥ/
sarveṣāṃ darśanaṃ jātaṃ punaryāsyāmi yānagaḥ
kṛpāvatā gaṇeśena yānaṃ me preṣitaṃ bhuvi /
rājyaṃ ca paribhuktaṃ me svecchayā saṃpadaḥ suta
dhāma yāsyāmi paramaṃ prasādādbhṛgusaṃbhavāt /
evaṃ te śuśruvurvāṇī somakāntasamīritām
ruruduḥ susvaraṃ sarve patitā bhuvi kecana /
śreṇīmukhyāstataḥ procuḥ somakāntaṃ kṛpānidhim
no vinā jagatīpāla kathaṃ yāsyasi dhāma tat /
prāṇāṃstyaktvā vayaṃ sarve yāsyāmo'pyanu te nṛpa
hatyā tvanmastake rājansarveṣāṃ no bhaviṣyati /
nanaḥ puṇyaṃ tathā yena drakṣyāmastaṃ guṇeśvaram
tava prasādāddevasya yāsyāmo lokamuttamam /
na saṃsāre sukhaṃ kiṃcidāyunāśo vṛthā'tra hi
asmākaṃ na bhavetkiṃcitsādhanaṃ dhāmasādhanam /
tato'vadaddhemakaṇṭho janakaṃ vākyamādṛtaḥ
kathaṃ tyaktvā'rbhakaṃ tāta yāsi draṣṭuṃ gajānanam /
mama rājyena ko heturājñayā tava vatsaram
pālitaṃ rājyamakhilaṃ necchedānīṃ mamāpi ca /
śapathasta tathā rājannato netuṃ mamārhasi
somakānta uvāca /
sarveṣāmeva saṃdraṣṭumicchā devapadāmbujam /
ahaṃ ca paravānatra kathaṃ kāryaṃ mayā janāḥ
bhavatsnehena śocāmi putrasnehādviśeṣataḥ /
ataevordhvagaṃ yānamuttārya draṣṭumāgataḥ
sūta uvāca /
tataḥ śocatsu lokeṣu somakānte rudatyapi /
putre ca devadūtānāṃ dayā prādurabhūttadā
te ūcuḥ somakāntaṃ taṃ dhanyo rājanyato janāḥ /
tvayi saṃkalpitaprāṇā yathā tvaṃ jagadīśvare
ataḥ sarvāngṛhītvaiva yāmaḥ śīghraṃ gajānanam/
rājovāca /
yadi sarvā purī nītā tadā kīrtirdṛḍhā mama
bhaviṣyati rasāyāṃ me nānyathā tu bhaviṣyati /
sūta uvāca /
evamuktvā purāṇasya gaṇeśasya śravodbhavam
pūjyaṃ haste jale naiṣāṃ dadau rājā tadājñayā /
toye haste gate lokā niṣpāpāḥ puṇyamūrtayaḥ
ābālavanitāvṛddhā ruruhuryānamuttamam /
gaṇeśasya tu ye dūtāstato'gurūrdhvamārgataḥ
tataḥ kecinnarāḥ pāpā yairnāpi ca jalaṃ kare /
te punarnagare yātāḥ śaśaṃsuḥ śeṣitaṃ janam
tato dadṛśire sarve urdhvagaṃ nagaraṃ bahu /
ūcuḥ parasparaṃ śeṣā dravyalābhena toṣiṇaḥ
nānāvyavasāyaratā babhūvurhaṣṭamānasāḥ /
kāṃścitpalāyanaparāndūtā daṇḍaprahāriṇaḥ
balādgṛhītvā prākṣipanyānamadhyetikautukāt /
nānāmiṣeṇa jagmurye tāṃstathaiva nicikṣipuḥ
upaviṣṭā madhyadeśe rājapatnīsutādayaḥ /
amātyāḥ parito lokā nāgarā viviśuḥ sukham
mayūreśamayūreśa jaya tvamiti ghoṣiṇaḥ /
vādyatsu devavādyeṣu nṛtyatyapsarasāṃ gaṇe
pratinādena garjanti maṇḍalāni diśāmapi /
ativegena te prāptā gaṇeśasya padaṃ śubham
suṣamāṃ paripaśyanto vismayenābruvanniti /
aho mahatpuṇyamasya yena dṛṣṭo gajānanaḥ
samīpatāṃ yayuḥ sarve rājā sāyujyamāpa ca/
sūta uvāca /
evaṃ vaḥ kathitā viprā gaṇeśasya purāṇanā
kathā sarvajanasyāpi śravaṇātpāpanāśani /
śṛṇudhvaṃ devadūtebhyo vimāne pṛṣṭavānnṛpaḥ /
tatsarvaṃ bhavatāṃ viprāḥ kathayāmi kathānakam ३५ (६८९१)
iti śrī gaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe somakāntasya devapadaprāptivarṇanaṃ nāma tripaṃcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ
adhyāya १५४ prāraṃbha :-
ṛṣaya ūcuḥ /
kiṃ pṛṣṭaṃ somakāntena vimānavartinā'nagha /
tadvayaṃ śrotumicchāmo vada sarvamaśeṣataḥ
sūta uvāca /
gacchatā vyomamārgeṇa pṛṣṭā dūtā mahātmanā /
vārāṇasīsthitānāṃ tu gaṇeśānāṃ mahātmanām
nāmāni parivārāṇāṃ tāni naḥ śṛṇutānaghāḥ /
rājovāca /
dūtā vadantu kṛpayā viśveśaparivāragān
gaṇeśānmama kārtsnyena smaraṇātsarvasiddhidān /
dūtā ūcuḥ /
kathayāmaḥ samāsena viśveśāvaraṇe gatān
gaṇeśānkramaśo rājañśṛṇu sarvabhayāpahān /
durgā vināyako'thārka bhīmacaṇḍī vināyakaḥ
dehalīgaṇapaścātha tathoddaṇḍavināyakaḥ /
pāśapāṇiḥ sarvavighna haraṇo'tha vināyakaḥ
prathamāvaraṇe siddhasiddhirūpo vināyakaḥ /
lambodaraḥ kūṭadantaḥ śūlaṭaṃka vināyakaḥ
kūṣmāṇḍākhyaścaturthaśca paṃcamo muṇḍasaṃjñakaḥ/
vikaṭadvijasaṃjñastu rājaputravināyakaḥ
praṇavākhyo'thāparaśca dvitīyāvaraṇe sthitāḥ /
vakratuṇḍa ekadantatrimukhaśca vināyakaḥ
paṃcāsyaścāparaścātra herambaśca vināyakaḥ
modakapriya ityeva tṛtīyāvaraṇe sthitāḥ /
vināyako'bhayapradaḥ siṃhatuṇḍavināyakaḥ
kuṇitākṣaścāparaśca kṣipraprasādasaṃjñakaḥ /
cintāmaṇiriti khyāto dantahastavināyakaḥ
pracaṃḍaścāpyaparaścoddaṇḍamuṇḍavināyakau /
caturthāvaraṇe jñeyā aṣṭāvete vināyakāḥ
sthūladanto dvitīyastu kalipriyavināyakaḥ /
caturdanto dvituṇḍākhyo jyeṣṭho gajavināyakaḥ
kālākhyaśca tathā jñeyo mārgeśālayoparo'pi ca /
paṃcamāvaraṇe jñeyā aṣṭāvete vināyakāḥ
maṇikarṇivināyaka āśāsṛṣṭivināyakaḥ /
yakṣākhyo gajakarṇākhyaścitraghaṇṭavināyakaḥ
sumaṃgalaśca mitrākhya ete ṣaṣṭhe vināyakāḥ /
modaḥ pramodaḥ sumukho durmukhaśca vināyakaḥ
gaṇapākhyothāparaśca tathā jñāna vināyakaḥ /
saptamāvaraṇe jñeyā tasthā dvāravināyakāḥ
avimukto'ṣṭamo yatra mokṣado'tha vināyakaḥ /
anyo bhagīrathākhyo hi hariścandravināyakaḥ
kapardīti paro jñeyastathā binduvināyakaḥ /
eteṣāṃ smaraṇaṃ nityaṃ sarvakāmaphalapradam
prātarutthāya yaścaitānpaṭhate śuddhamānasaḥ /
na tasya vighnā vighnaṃ hi kurvanti sarvakarmasu
ekaikanāmnā rājendra dūrvābhistandulairapi /
tilaiḥ śamīdalaiścaitānpūjayedbhaktimānnaraḥ
asādhyaṃ sādhayetkāryaṃ sarvatra vijayī bhavet /
āyuṣyaṃ puṣṭimārogyaṃ prāpnuyāddhanamuttamam
idaṃ te kathitaṃ sarvaṃ yaddhi pṛṣṭaṃ tvayā nṛpa /
tūṣṇīṃ yayurdevadūtāstato dhāma nijaṃ mudā
sūta uvāca /
idaṃ tatkathitaṃ viprā viśveśāvaraṇaṃ mayā/
idānīṃ kathayiṣyāmi purāṇasya phalaśrutim २५ (६९१६)
iti śrī gaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe ṣaṭpaṃcāśadvināyakavarṇanaṃ nāma catuḥpaṃcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ
adhyāya १५५ prāraṃbhaḥ –
sūta uvāca /
janmamṛtiḥ na ca syātāṃ purāṇasyāsya saṃśrayāt /
ekaśobahuśaścetsyādyadyasya śravaṇaṃ dvijāḥ
na śaknutāmalaṃ vaktuṃ śeṣapadmāsanāvapi /
yo dadāti kurukṣetre somasūryagrahe naraḥ
hemabhārasahasrāṇi viprebhyo bhaktibhāvataḥ /
tadasya śravaṇātpuṇyaṃ prāpnuyādbhaktimānnaraḥ
yajñānāṃ sāṃgajātānāṃ sarveṣāṃ dakṣiṇāvatām/
phalaṃ kastulayāmāsa purāṇaśravaṇasya ca
purāṇaśraṇasyāsya puṇyaṃ tasmādviśeṣavat/
vratānāṃ jaladānānāṃ tatra kā gaṇanā matā
koṭikanyāpradānānāṃ godānānāṃ sahasraśaḥ /
tatpuṇyaṃ koṭiguṇitaṃ śravaṇādasya jāyate
caturṇāmapi vedānāṃ sāṃgānāṃ paṭhanātsadā /
śāstrāṇāṃ vyākṛtervāpi sadā satsevanādapi
tatpuṇyaṃ koṭiguṇitaṃ tadasya śravaṇādbhavet /
bhāratasya purāṇasya saṃpūrṇasya śravādapi /
yatpuṇyaṃ koṭiguṇitaṃ tadasya śravaṇādbhavet
yasya gehe gaṇeśasya purāṇaṃ likhitaṃ bhavet /
na tatra rākṣasā bhūtāḥ pretāśca pūtanādayaḥ
grahā bālagrahā naiva pīḍāṃ kurvanti karhicit /
tadgṛhaṃ hi gaṇeśena rakṣyate sarvadā svayam
idaṃ purāṇaṃ śṛṇuyātpūjayedvā samāhitaḥ /
tasya darśanataḥ pūtā bhavanti patitā narāḥ
brahmādīnāṃ munīnāṃ sa mānyo bhavati mānavaḥ/
kruddho dahetsa bhuvanaṃ tuṣṭaścendrapadaṃ dadet
aṣṭasiddhīḥ samāpnoti śravaṇātpratyahaṃ naraḥ /
na dāridryaṃ samāpnoti na saṃkaṣṭaṃ naraḥ kvacit
īpsitaṃ samavāpnotī padmādīṃśca nidhīnapi /
kalpadrumaḥ kāmadhenurnidhiścintāmaṇistathā
tasya vaśyatvamabhyeti so'pi vandyo bhavatyapi /
jāraṇaṃ māraṇaṃ stambhaṃ uccāṭanamathāpi ca
asya smaraṇamātreṇa nirastaṃ syātkṣaṇena ha/
gaṇeśanikaṭaṃ sthitvā purāṇaṃ śṛṇuyānnaraḥ
mahāpāpādvinirmuktaḥ strībālahatyayāpi ca /
sānnidhyamāpnuyādante gaṇeśasya na saṃśayaḥ
śūdro'pi madhye saṃsthāpya brāhmaṇānśṛṇuyādidam /
krameṇa labhate varṇānvaiśyakṣatradvijāhyām
nityanaimittikarmabhyaścyuto yaḥ śṛṇuyādidam /
karmasādguṇyamāpnoti gaṇeśasya prasādataḥ
bhādre śuklacaturthyāṃ yaḥ kṛtvā mūrtiṃ mahīmayīm /
maṇḍape toraṇe ramye saṃpūjya paramādarāt
purāṇaṃ śṛṇuyātsadyastasya tuṣṭo vināyakaḥ /
dadāti nikhilānkāmānante mokṣaṃ ca vighnapaḥ
stotrāṇyatra ca khyā yāvanti tāvanti pratyahaṃ naraḥ/
paṭhate yadi yo bhavatyā sa siddhaḥ syānna saṃśayaḥ
asādhyamapi yatkiṃcitteṣāṃ pāṭhāllabhennaraḥ /
anuṣṭhānavidhānena māsamātraṃ japettu yaḥ
brāhmaṇānbhojayedbhaktyā so'pi tanmayatāmiyāt /
ṛṣaya ūcuḥ /
kathamasya śravātpuṇyaṃ kena prāptaṃ purā'nadha
tannaḥ śaṃsa mahābhāga pṛcchatāṃ sūtanandana /
sūta uvāca /
śṛṇvantu munayaḥ pūrvaṃ kaścinmūko'bhavanmuniḥ
brahmalokaṃ gato'kasmāllomaśo'pi yadṛcchayā/
namaskṛtya ca lokeśamupaviṣṭastadājñayā
pūjitaḥ parayā bhaktyā lomaśo'thābravīdvidhima /
lomaśa uvāca /
vyāsāya kathitaṃ deva purāṇaṃ puṇyavarddhanam
gaṇeśasya mahābhāga tanme vaktumihārhasi /
brahmovāca /
śṛṇu lomaśa yatnena sarvapāpaharaṃ śubham
purāṇaṃ hi gaṇeśasya kāmamokṣapradaṃ nṛṇām/
sūta uvāca /
tataḥ sa kathayāmāsa brahmā svīyena yāmataḥ
lomaśāya gaṇeśasya purāṇaṃ kāmamokṣadam /
mūkena nādalubdhena śrutaṃ bhaktyā'khilaṃ tu tat
tataḥ sa vāgīśvaravatprovāca bhāratīṃ muniḥ /
adhītya pāṭhataḥ kṛtvā śrāvayāmāsa cetarām
bhuktvā bhogānyathā kāmānputrānpautrānavāpya ca/
ante jagāma paramaṃ dhāma gāṇeśvaraṃ śubham
punaḥ śṛṇvantu munaya itihāsaṃ purātanam /
ikṣvākukulasaṃbhūto rājā śuddhātmakaḥ śuciḥ
yajvā dānaprado nityaṃ svādhyāyaparamorihā /
ākhyātā sarvadharmāṇāṃ prajānāṃ pālane rataḥ /
ṣaṣṭhāṃśabhāgī lokānāṃ mānyaḥ priyataropi ca
vikhyātastriṣu lokeṣa goptā saṃvaraṇābhidhaḥ/
anapatyaḥ sa putrārthe putrīyāmiṣṭimāharat
sāṃgā sadakṣiṇāmannadānaiḥ suvihitāṃ tataḥ /
na lebhe saṃtatiṃ rājā harivaṃśamathāśṛṇot
pūjayitvā dvijānante vācakaṃ paritoṣya ca /
vastradhenuhiraṇyādyai ratnamūlaphalādibhiḥ
tato'pi nābhavatputro daivānmūkastu tadgṛham /
samāyātastu vikhyāto gaṇeśākhyapurāṇavita
sthāpitaṃ prārthayitvā ca rājñā saṃvaraṇena saḥ/
śrutvā purāṇaṃ tadvaktrādgaṇeśākhyaṃ mudā nṛpaḥ
tadante toṣayāmāsa mūkaṃ taṃ dvijapuṃgavam /
ratnamuktāphalairvastrairbhūṣaṇairhemanirmitaiḥ
lebhe tataḥ kumāraṃ sa gaṇeśe tatparo'bhavat /
bhuktvānekasukhānyāpa gāṇeśaṃ padamuttamam
bhaginī tasya vandhyāsīttriṃśadvarṣā rajasvalā /
yathākālaṃ bhavatyava śrutvā tasyātha saṃtatim
gaṇeśākhyapurāṇasya śravājjātāṃ ca taṃ munim /
ākāryaṃ pariśuśrāva purāṇaṃ tanmukhācchubham
lebhe putraṃ mahāśūraṃ gaṇeśabhajane ratā /
putrānpautrānsamāvāpya bhuktvā bhogānmanoharān
jagāma sā gaṇeśasya nijadhāmovasānataḥ /
sagarasya tu putrāṇāmekaḥ paṅagurabhūtsutaḥ
tenāpīdaṃ śrutaṃ puṇyaṃ purāṇaṃ lomaśātpurā/
bhaktyā dvādaśavarṣeṇa vinītenātha bhaktita:
saṃtoṣya lomaśaṃ dravyaistatoṅghri samavāpa sa: /
vijayaṃ puṣṭimāyuṣyaṃ prāṇānte dhāmatatparaḥ
aṣṭādaśapurāṇānāṃ śravaṇe yatphalaṃ labhet/
tadekasya purāṇasya gaṇeśasya śruterbhavet
kākavandhyā bahusutā śravaṇādasya jāyate/
sravadgarbhā bhavedviprā dṛḍhagarbhā bhavatyapi
mūko vāgīśatāṃ yāti śravaṇānmunipuṃgavāḥ /
vedādhyayanasaṃpanno mānyo'pi dvijapuṃgavaḥ
śūdro vaiśyatvamāpnoti vaiśyaḥ kṣatriyatāmiyāt /
kṣatriyo dvijatāṃ yāti smaraṇādapyamuṣya ha
kanyāṃ tu labhate cāsyāpyekādhyāyasya saṃśravāt /
guṇavantaṃ kulīnaṃ ca patiṃ sādhuṃ dhanānvitam
jātyandho labhate dṛṣṭiṃ purāṇasyāsya saṃśrayāt /
sarvatīrthaṣu yaḥ snāyāddadyāddānāni sarvaśaḥ
tatphalaṃ samavāpnoti bhaktyā yaḥ śṛṇuyādidam /
paṃcāgnisādhanaṃ grīṣme hemante jalavāsanam
varṣāsvākāśavāsaṃ yaḥ kurute bahuvatsaram /
tatphalaṃ prāpnuyānmartya saṃśrute'dhyāyapaṃcake
agnihotraṃ sadā yastu sevate bhaktimānnaraḥ /
tatphalaṃ hi purāṇasya śravaṇādasya jāyate
ekāṃgupṭhena yastiṣṭhedvarṣāṇāmayutaṃ naraḥ /
daśādhyāyaśruterasya purāṇasya tathā phalam
labhate mānavo bhaktyā niścitaṃ nātra saṃśayaḥ /
ājanmamaraṇānnityaṃ śṛṇuyānmānavo bhuvi
purāṇaṃ tu gaṇeśasya cakravartī bhavettu saḥ /
ājanmamaraṇādyastu kāśīvāsaṃ karoti yaḥ
tatpuṇyaṃ labhate martyo gaṇeśasya purāṇataḥ /
sahasraṃ māghamāsānyaḥ prayāge snāti mānavaḥ
tatphalaṃ labhate martyaḥ purāṇasyāsya saṃśravāt /
gomatīsaṃgame tadvatsnānaṃ bhaktyā karoti yaḥ
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ labhate cāsya saṃśravāt /
gaṇeśasya purāṇaṃ yaḥ śṛṇuyādbhaktimānnaraḥ
na bhayaṃ tasya śūlāttu vajrācca cakricakrataḥ /
idaṃ vaḥ kathitaṃ sarvaṃ purāṇaṃ ca savistaram
saṃpūrṇo mahimā vaktuṃ na śakyo varṣakoṭibhiḥ /
brāhmaṇā ṣaṇmukhenāpi śeṣeṇāpi munīśvarāḥ
yuṣmābhiḥ paripṛṣṭaṃ yatsarvapāpapraṇāśanam /
sarvaṃ kāmapradaṃ bhuktimuktidaṃ puṇyavardhanam
gaṇeśasya pareśasya nānālīlādharasya va /
vaktṛsrosroraghaharaṃ kimanyacchrotumicchatha ६६ (६९८६) (११०७९)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe phalaśrutinirūpaṇaṃ nāma paṃcapaṃcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: gaṇeśapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0