Ganesha Purana · Chapter 2.131.135

adhyāya १३१ vā :-
ka uvāca /
tataścintāṃ cakārāsau tatra netuṃ tu bālakam /
tajjñātvā prāha taṃ nandī svāminyuṣmatprasādataḥ

śoṣayiṣye samudrāṃstu cūrṇayiṣye girīnapi /
ājñāpaya tato mahyaṃ bhavānkāryaṃ hṛdi sthitam

ka uvāca /
bhaṇitaṃ tasya tacchrutvā tuṣṭaḥ prāha haraḥ sa tam /
hara uvāca /
sādhu sādhu tvayā proktamāśayaṃ me vivṛṇvatā

pauruṣaṃ te mayā jñātaṃ śataśo nandikeśvara /
idānīmatha yatkāryaṃ vadāmi tatkuruṣva bhoḥ

māhiṣmatyāṃ mahāpuryāmāste rājā mahābalaḥ /
vareṇya iti vikhyāto nānādharmaparāyaṇaḥ

yasya patnī mahābhāgā puṣpikā nāma nāmataḥ /
tasyāṃ sadyaḥ prasūtāyāṃ suptāyāṃ kāpi rākṣasī

ninye bālaṃ tatpurato neyo bālastvayā laghu /
nītvā sthāpyastatpurato yāvannidrāti sā śubhā

ka uvāca /
evamājñāṃ samākarṇya śaṃkareṇa samīritāma/
śīghraṃ bālaṃ samādāya nabhomārgeṇa satvaraḥ

prākṣipatpurato bālaṃ sā na suptā bubodha tam /
śīghramuḍḍīya sa prāyānnandikeśo maheśvaram

uvāca nijavṛttāntaṃ mārge svayamanuṣṭhitam /
akasmādgaganādeva rākṣasī ghoradarśanā

bhakṣayantī bālamāṃsaṃ māmāśritya sthitā vibho /
tava prasādātpucchena veṣṭitā rākṣasī mayā

bhrāmayitvā vinikṣiptā mahāparvatamastake /
śatadhā khaṇḍitā sā tu tvannāmoccāraṇātprabho

tato'paśyaṃ mahāvrātaṃ gandharvāṇāṃ durātmanām /
kathaṃ mayā tairyoddhavyaṃ rakṣitavyaḥ kathaṃ śiśuḥ

iti cintākulatayā smṛtastvaṃ hradi śaṃkara /
tataḥ pucchena śṛṅgābhyāṃ krodhocchvāsaiśca lattayā

huṃkāreṇa ca tānsarvānnivārya balavattarān /
mṛtaḥ kecibhdutāḥ kecitkecidbhagnaśiroṅghrayaḥ

patitāḥ śatadhā bhūmau puṣpavṛṣṭistato'patat /
tatohamagamaddeva kṛtvā kāryaṃ tvayeritam

tavecchāviṣayaṃ ko nu hanyāttrailokyamaṇḍale/
astvannāmato deva jayaṃ prāptaḥ sa bālakaḥ

tataḥ śivo harṣayuto liliṅga nandikeśvaram /
uvāca prasannātmā jñātaṃ te pauruṣaṃ dṛḍham

nāsti tribhuvane ko'pi tvatsamo nandikeśvara /
ka uvāca /
tataḥ praṇamya viśveśaṃ pārvatīmagamacca saḥ

praṇamya tāṃ yojyahastau proce madhurayā girā/
mātaḥ śivājñayā bālo nīto māhiṣmatīṃ purīma

vareṇyapatnyāḥ purataḥ puṣpikāyā nyadhāyi saḥ /
yatastena punarādatto varastasya babhūva ha

ahaṃ putratvameṣyāmi brahmajñānaprakāśakaḥ /
niśamya vacanaṃ tasya sarvajñā pārvatī tadā

jaharṣa jananī tasya śiśorvīryamanantakam /
uvāca parayā bhaktyā jñātaṃ te pauruṣaṃ suta

hatā tvayā mahāghorā rākṣasī ghoranisvanā /
gandharvāśca hatā duṣṭā rakṣitaścaiva bālakaḥ

ajñātasthāpitastatra mahākāryamidaṃ kṛtama /
ityuktvā visasarjāmuṃ viśrāntiṃ cākarottadā २५ (६०१४)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe gandharvajayo nāmaikatriṃśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ

adhyāya १३२vā
ka uvāca /
tataḥ kadāciddaityendraḥ sindūro madagarvitaḥ /
sabhāsanagataḥ prāha vṛthā me pauruṣaṃ kṛtaṃ

indrā'dayo na me yuddhaṃ dadurbrahmādayo hariḥ /
rājñāṃ tu gaṇanā naiva mṛtyulokanivāsinām

kulīnāyā yathā nāryāṃ yauvanaṃ hi patiṃ vinā /
tathā me pauruṣaṃ vyarthaṃ yoddhṛbhirhivinā'bhavat

tato'ntarikṣe vāṇīṃ sa śuśrāva paramādbhutām /
vāṇyuvāca /
kimarthaṃ valgase mūḍha jāto'sti tava yuddhadaḥ

pārvatyā udarādgarbho vareṇyagṛhago'dhunā/
varddhate'nantalīlo'sau yathenduḥ śuklapakṣagaḥ

ka uvāca /
śrutvetthaṃ sahasā vāṇīṃ mumūrcha sindurastadā /
viharṣaścintayāmāsa kimidaṃ kena bhāṣitam

yadi dṛśyo bhavenmahyaṃ khādeyaṃ taṃ samastakam /
kālasya me kathaṃ mṛtyuḥ paścātsūryodayo yathā

evamuktvodatiṣṭhatsa garjayanvidiśo diśaḥ /
uḍḍīya sahasā prāyātkailāsaṃ girijālayam

cūrṇayatparvatānvṛkṣānpātayansvāṅgamārutāt /
celatuḥ kūrmaśeṣau ca cakampe ca vasundharā

na dadarśa śivaṃ tatra punaḥ sarvaṃ sahāṃ yayau /
babhrāma vasudhāṃ sarvāṃ śivaṃ vegādgaveṣayan

paryalyākhyaṃ mahāraṇyamājagāma ruṣānvitaḥ /
dadarśa dūrato gaurīsahitaṃ śaṃkaraṃ tadā

maṇḍapaṃ ca gaṇāṃścaiva sarāṃsi cotpalāni ca /
tato jagāma sahasāriṣṭaṃ gauryai prakalpitam

adṛṣṭvā tatra bālaṃ sa cukopāgniriva jvalan /
tataḥ sa tarkayāmāsa na vāṇī nabhaso mṛṣā

asyāḥ suto māṃ hi hanyānna jātaścedbhaviṣyati /
tasmādenāṃ nihanmyadya mūlacchedastato bhavet

ka uvāca /
evaṃ niścitya manasā tataḥ śastramupādade /
yāvadumāṃ hanti duṣṭastāvaddṛṣṭaḥ śiśuḥ puraḥ

caturbhujotiruciro mukuṭāṅgadabhūṣitaḥ /
paraśuṃ kamalaṃ mālāṃ dadhantaṃ ca tadadbhutam

kaṭau śeṣaṃ gale hāraṃ nūpurau cāṅghriyugmayoḥ /
nivṛttastadvadhātsadyastāṃ ca suptāmamanyata

dadhāra bālakaṃ haste'kāṅkṣatkṣemu mahodadhau /
evaṃ niścitasaṃkalpastato'sau calitaḥ purā

tataḥ sa bālo vavṛdhe himācala ivāparaḥ /
sindūro'pi cakampe'sau madābhārāturaḥ kṣaṇāt

śvāsākulaḥ puro gantuṃ na śaśāka svaśaktitaḥ /
tatastatyāja taṃ bālaṃ daityo vihvalatāṃ gataḥ

bāle tu patite bhūmau mahārāvavirāviṇaḥ /
celuśca parvatā nādaiścakampe ca vasundharā

babhramurvihagā vyomni nānārāvavirāviṇaḥ /
arṇavāḥ kṣobhitāḥ sapta brahmāṇḍamapi pusphuṭe

sa bālaḥ patito revājalānte munisannidhau/
tatra tīrthamabhūcchrepṭhaṃ gaṇeśakuṇḍamityuta

asyā ājanmataḥ pāpaṃ nāśameti smṛteḥ kṣaṇāt /
darśanāddaśajanmīyaṃ snānācca śatajanmajam

sevanaṃ mokṣadaṃ yasyā anuṣṭhānavatāṃ nṛṇām /
taddeharudhirāttatra prastarā raktatāṃ mahāḥ

ta eva nārmadāḥ khyātā gaṇeśāḥ pāpanāśanāḥ /
darśanātpūjanātsarvakāmadā bhaktikāriṇām

narmadāmahimā sarvo varṇituṃ naiva śakyate /
tataḥ sa jahraṣe daityo ripurme nāśatāṃ gataḥ

tāvatkuṇḍātsamudbhūto bhīṣaṇaḥ puruṣo mahān /
jaṭābhāreṇa saṃchanno vallīchatrodharo yathā

daṃṣṭrākarālavadano jihvāvyālī samāvṛtaḥ/
dīrghapāṇyaṅghriyugala: śvāsavyākulalocanaḥ

dṛṣṭvā tathāvidhaṃ taṃ tu krodhavyākulalocanaḥ /
uvāca daityaḥ sindūro na cāsya gaṇanā mama

evamuktvā khaḍgahasto yayau hantuṃ tu taṃ ruṣā /
khaḍgena hanti taṃ yāvattāvatsa dadṛśembare

uvāca daityaṃ re daitya vṛthā māṃ tyaktavānkṣito/
tavāntakastu re mūḍha vardhitaḥ kvacideva hi

haniṣyatyeva nūnaṃ tvā sādhurakṣaṇatatparaḥ /
antardadhe tato bhīma evamuktvā sa pūruṣaḥ

tato daityo mahāroṣāduvāca nijasevakān /
dhriyatāṃ dhriyatāmeṣa yenoktaṃ paruṣa vacaḥ

yadā taṃ kvā'pi nāpaśyattadā svasthānamāgamat /
drakṣyāmi taṃ yadā śatruṃ jayiṣye ityamanyata

etāvaccaritaṃ tasya pāvatyā'jñāyi naiva tat /
tasyaiva māyāmohena prāptayā mohamuttamama

tataḥ provāca giriśaṃ pārvatī vinayānvitā/
atra pīḍā daityakṛtā prārabdhā jagadīśvara

kailāsaṃ gantumicchāmi tavecchā cennayasva mām /
evamākarṇya tadvākyaṃ jahraṣe śakaro'pi ca

āruhya nandinaṃ sadyaḥ pārvatyā saha śaṃkaraḥ /
saptakoṭigaṇākīrṇaḥ kailāsaṃ prāpa tatkṣaṇāt

praviśya svālayaṃ gaurī paramaṃ harṣamāyayau २.१३२.४० (६०५४)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe kailāsābhigamanaṃ nāma dvātriṃśottaraśatatamo'dhyāyaḥ

adhyāya १३३ vā :-
vyāsa uvāca /
puṣpikānikaṭe tyakto vareṇyasya gṛhe sa kim /
cakāra tanmamācakṣva kāryaṃ vistarato'bjaja

ka uvāca /
samyakpṛṣṭaṃ tvayā vatsa hṛdayānandakārakam /
kathayiṣye vidhānena tatsarvaṃ pāpanāśanam

tasyāṃ niśāyāṃ vyuṣṭāyāṃ dadarśa puṣpikā sutam /
caturbāhuṃ raktavarṇaṃ gajavaktramalaṅkṛtam

kasturītilakaṃ muktāmālayā suvirājitam /
pītavastraparīdhānaṃ cārucandanacarcitam

dedīpyamānaṃ vapuṣā nānālaṃkārasaṃyutam /
tataḥ sā puṣpikā dṛṣṭvā bālakaṃ tu tathāvidham

vismitā duḥkhitā cāpi bhayabhītā'bhavattadā/
ghnatī vakṣo bahiryātā pāṇibhyāṃ śokakarśitā

tadākranditamākarṇya mīlitāḥ paricārikāḥ /
tābhiratyadbhutaṃ dṛṣṭvā bālakaṃ taṃ tathāvidham

nṛpo'pi jñātavṛttāntaḥ sagaṇo'bhiyayau gṛhe/
tataste'pi bhayodvignā dṛṣṭavā bālaṃ tathāvidham

adhīrāḥ papalustasya kecinmūrchāmupāyayuḥ/
kecicca nṛpatiṃ prāhurna jāto na bhaviṣyati

na dṛṣṭo na śrutaḥ kvāpi bāla etādṛśo nṛṇāma /
naivāyaṃ sthāpanīyaste vaṃśacchedakaro gṛhe

evamākarṇya sarveṣāṃ vākyaṃ mene sa bhūpatiḥ /
dūtānuvāca bālo'yaṃ tyajyatāṃ gahane vane

tato dūtā gatā madhye gṛhītvā bālakaṃ tu tat /
gahanaṃ kānanaṃ dṛṣṭavā vāyusparśavivarjitam

tīre tu sarasastatra kṣiptvā te parṇasaṃcayaiḥ /
ācchādya prayayuḥ śīghraṃ vareṇyaṃ nṛpatiṃ punaḥ

sabhāmadhye nṛpaṃ dṛṣṭvā namaskṛtvā'bruvaṃstadā /
ājñayā tava rājendra siṃhavyāghraniṣevite

tyaktvā bālaṃ samāyātā bhakṣitassyādvanecaraiḥ/
ka uvāca /
yāvacca bhakṣituṃ yātā jambukāstāvadeva tam

parāśaro munivaro dadarśa karuṇānidhiḥ /
caturbhujaṃ gajāsyaṃ taṃ koṭisūryanibhaṃ śiśum

nānālaṃkārasaṃyuktaṃ divyāmbaravibhūṣitam /
sarpaveṣṭitasannābhiṃ cintāmaṇivibhūṣitam

mumoha māyayā tasmai sarvajñānanidhirmuniḥ /
śuśoca kimidaṃ vighnaṃ mama nāśāya nirmitam

indreṇa me taponāśaṃ kāṃkṣatā svārthasādhanam /
akāri na mayā kiṃcidduṣkṛtaṃ pāpabhīruṇā

dīnanātha candracūḍa rakṣa māṃ mahato bhayāt /
evaṃ śocantamālokya gajāsyaḥ karuṇāyutaḥ

nirākaronmohajālaṃ taṃ tato'lakṣayatpuraḥ /
tameva paramātmānaṃ parabrahmasvarūpiṇam

bhaktānāṃ rakṣaṇaṃ kartumīdṛśaṃ veṣamāsthitam /
dhanyaṃ me'dya janurmātāpitarau ca tapo mahat

nirastau janmamṛtyū me prāptaṃ vāṃchitamuttamam /
kenāyaṃ hatabhāgyena bālastyakto vanāntare

ka uvāca /
evamuktvā muniḥ so'tha ninye bālaṃ svamāśramam /
vatsalā'sya tataḥ patnī dṛṣṭvā bālaṃ tathāvidham

ānītaṃ svāminā jñātvā nananda snehanirbharā /
hṛdaye viniveśyainaṃ prāha prāṇapatiṃ tadā

bahukālakṛtaṃ svāmiṃstapaste phalitaṃ guru /
yasya svarūpaṃ na brahmā na haro na śriyaḥ patiḥ

munayo na viduḥ sākṣāddarśanaṃ jātamadya nau /
yaḥ kartā rakṣitā hantā sarvasya jagataḥ prabhuḥ

avatīrṇo bhuvo bhāraṃ hartuṃ nānāvatārakṛt /
mahadbhāgyaṃ hi nau svāminnanāyāsena viśvabhṛt

akṣigocaratāṃ yāto manovācāmagocaraḥ /
ka uvāca /
tasya bālasya sparśena stanau pīnapayodharau

jātau papau tato bālaḥ sā cānandamavāpa ha/
tataḥ śuśrāva rājā'sau vareṇyo bālakaṃ tu tam

parāśareṇa muninā pālitaṃ divyacakṣuṣā /
vādyaghoṣeṇa mahatā śarkarāṃ ca gṛhe gṛhe

dāpayāmāsa harṣeṇa brāhmaṇānsuhṛdo'pi ca /
toṣayāmāsa vastrādyaiḥ kāṃcanai ratnasaṃcayaiḥ

gāvaḥ kāmadughā jātāḥ śuṣkavāpyo jalānvitāḥ /
āśrame tu munestasya śuṣkavṛkṣāḥ phalānvitāḥ

ya idaṃ śṛṇuyānmartyaḥ putravāndhanavānbhavet ३४ (६०८८ )
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe parāśaradarśanaṃ nāma trayastriṃśottaraśatatamo'dhyāyaḥ

adhyāya १३४ prāraṃbhaḥ –
ka uvāca /
bālaḥ sa vavṛdhe tatra divase divase śaśī /
ānandaṃ janayanmātuḥ pituśca caritaiḥ svakaiḥ

vyāsa uvāca /
vada brahmanguṇeśasya caritaṃ dvāparodbhavam /
śrutvā pūrvacaritrāṇi na tṛptirme'bhavatprabho

gajānaneti nāmāsya vāhanaṃ mūṣakaḥ katham /
etatsarvaṃ savistāraṃ vada me caturānana

ka uvāca /
atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
prahlādasya ca saṃvādaṃ bhārgavasya kaverapi

evameva purā pṛṣṭaḥ prahlādena mahāmuniḥ/
tasmai provāca bhagavānkavistacchṛṇu sāṃpratam

śṛṇu prahlāda yenāsya vāhanaṃ mūṣako'bhavat /
tadahaṃ saṃpravakṣyāmi śravaṇātsarvakāmadam

purā śakrasabhāmadhye krauñcau gandharvasattamaḥ /
vāmadevamuniṃ so'tha tvarāvānprapadā'hanat

sa śaśāpa ca gandharvaṃ mūṣakastvaṃ bhaviṣyasi /
kalpayiṣyati vāhatve tvāmākramya guṇeśvaraḥ

sa eva karuṇāyukto mokṣaṃ neṣyati viśvakṛt /
parāśarāśrame so'tha papāta mūṣakākṛtiḥ

giriśṛṃganibho ghoro mahāromā mahānasvaḥ /
mahāvīryo mahādaṃṣṭo mahāsvanavirājitaḥ

tasyāśrame mahāghoramupadravamathākarot /
bhakṣayāmāsa dhānyāni bhaṅaktvā mṛtpātra- saṃcayān

pustakāni ca vastrāṇi valkalāni mahāntyapi /
sa sārabhūtaṃ yatsarvaṃ bhakṣayāmāsa mūṣakaḥ

pucchāghātena vṛkṣānsa pātayāmāsa bhūtale /
cuñcukāreṇa śabdena garjayāmāsa viṣṭapam

jñātvā tathāvidhaṃ taṃ tu cintāmāpa munīśvaraḥ /
durjanasya balātkāraiḥ sthānaṃ tyājyaṃ na saṃśayaḥ

adhunā kvānugantavyaṃ kasminsthāne sukhaṃ bhavet /
prāṇatyāge mahaddoṣaṃ vadanti śāstraci- ntakāḥ

kathaṃ mukhāśrame duḥkhe prāptaṃ kamaprasaṃgataḥ /
kasya vā smaraṇaṃ kāryaṃ ko vā duḥkhātpramokṣyati

ka enaṃ nāśayedatra kaḥ samartho bhaved vadhe /
kamadya śaraṇaṃ yāyāṃ ko nastrātā bhaviṣyati

evaṃ pitṛvacaḥ śrutvā bālako'nantavikramaḥ /
uvāja madhuraṃ vākyaṃ cintāṃ mā kuru sarvathā

mayi tiṣṭhati duṣṭānāṃ saṃhāriṇi mahāprabhau /
putratāṃ te prayāto'smi vidhāsye te priyaṃ tu yat

yasya me kranditeneyaṃ pṛthivī śīrṇatāmiyāt /
parvatāścūrṇaṃtāmāpuḥ pādāghātena me mune

paśya me kautukaṃ tāta nayāmyenaṃ tu vāhatām /
evamuktvā'sṛjatpāśaṃ koṭisūryanibhaṃ śiśuḥ

megheṣviva taḍitpuñjaḥ śuśubhe so'ntarikṣagaḥ /
tatyajurbhayato devā svāni dhiṣṇyāni tatkṣaṇāt

sa yayau vahnivadano daśadigbhramaṇe rataḥ /
pātāle mūṣakaṃ kaṇṭhe baddhvā bahirakāśayat

mūrchāmavāpa mahatīmākhuḥ pāśabalārditaḥ /
śuśoca paramakruddho niruddhaśvāsamārutaḥ

kathaṃ kālasya maraṇamāgataṃ daivanirmitam. /
bhavitavyaṃ bhavatyeva puruṣārtho nirarthakaḥ

yena daṃṣṭrāgramātreṇa dāritāḥ parvatā bahu /
na mayā gaṇitā devā nāsurā rākṣasā narāḥ

tasya me kena pāśena kaṇṭho'krāmi gatāyuṣaḥ
ka uvāca /
mūṣake prabruvatyevaṃ yāvattāvadgajānanaḥ

cakarṣa manasā taṃ sa so'gānmūṣakasaṃyutaḥ /
yathā gārūḍaśāstrajñaḥ sarpaṃ karṣati tatkṣaṇāt

sa taṃ dṛṣṭavā pāśakaṇṭho mūṣako labdhadhīḥ kṣaṇāt /
namaskṛtya vibhuṃ devaṃ gajānanamanāmayam

tuṣṭāva parayā bhaktyā cidānandaghanaṃ prabhum /
tvameva jagatāṃ nāthaḥ kartā hartā prapālakaḥ

guṇatrayavihīnaśca guṇatrayasahāyakṛt /
māyātīto'pi māyāvī māyināmapi mohakṛta

brahmādīnāmagamyastvaṃ munihṛtpadmasaṃsthitaḥ/
karaṇa karaṇaṃ kartā kāraṇānāṃ ca kāraṇam

so'dya dṛṣṭaḥ svacakṣurbhyāṃmato dhanyaṃ janurmama /
dhanyā me pitarau netre tapo vidyā vrataṃ japaḥ

ka uvāca /
evamākarṇya tadvākyaṃ prīto'sau dviradānanaḥ /
prāha bhaktiṃ dṛḍhāṃ jñātvā bhaktaṃ taṃ mūṣakaṃ vibhuḥ

tavaiva puruṣārthena devadvijadruho'nagha /
nirguṇo'haṃ guṇī jāto duṣṭanāśanahetave

sādhūnāṃ rakṣaṇārthāya yatastvaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
ataste dattamabhayaṃ varaṃ śṛṇu yamicchasi

mūṣaka uvāca /
nāhaṃ vṛṇe gajāsya tvāṃ tvameva vṛṇu vāṃchitam /
ka uvāca /
ityukto mūṣakenāsau garvitena gajānanaḥ

vāhatāṃ mama yāhi tvaṃ yadi satyaṃ vacastava /
tathetyukte sa pigākṣo rurohākramya tatkṣaṇāt

bhāreṇa cūrṇayaṃstvaṃ tu punardeva sa yācata /
ahaṃ te vāhanaṃ jāto laghubhūto bhava prabho

yācatastasya vacasā laghubhāro'bhavadvibhuḥ /
etaddṛṣṭavā mahāścaryaṃ praṇamya munirabravīt

nā bāle pauruṣaṃ kvāpi mayā dṛṣṭaṃ jagattraye/
yacchabdātparvatāḥ śīrṇā lokapālāścyutasthalāḥ

sa tvayā kṣaṇamātreṇa nīto vāhanatāṃ balāt /
tata āgatya mātā'sya vatsalā gṛhya taṃ śiśum

prasnutau pāyayāmāsa stanau mātā mudā yutā /
uvāca na ca jāne te svarūpaṃ ca parākramam

janmajanmāntarīyeṇa puṇyena nau gṛhaṃ gataḥ /
tataḥ sa mūṣakaṃ baddhvā cikrīḍe prākṛto yathā

evaṃ te kathitā cāsya yathā mūṣakavāhatā ४५ ( ६१३३)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe catustriṃśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ // १

adhyāya १३५ prāraṃbhaḥ-
vyāsa uvāca /
kimanena kṛtaṃ pūrvaṃ puṇyaṃ pāpaṃ ca padmaja /
yenāyaṃ mauṣakaṃ janma pāpa devasya vāhatām

ka uvāca /
samyakpṛṣṭaṃ tvayā vatsa mamāpi manasaḥ priyam /
bravīmi sakalaṃ tacca tadihaikamanāḥ śṛṇu

sumeruśikhare ramyaḥ saubharerāśramo mahāna /
abhūdvakṣasamākīrṇo nānāpakṣigaṇānvitaḥ

vasiṣṭhādyā munigaṇā devā indrapurogamāḥ /
āyanti saubharastasya darśanārthaṃ dine dine

mahattapovṛddhidīpteratyagniravitejasaḥ /
khyātasya sarvalokeṣu dhyānaniṣṭhasya ceśvare

tasya patnī mahābhāgā manomayīti viśrutā /
pativratāsu sarvāsu vikhyātā bhartṛvallabhā

ramyatā tu ratestasyā jitā ramyatayā'khilā/
śacīprabhṛtayaḥ sarvā na prāpuḥ samatālavam

kadācitsaubharirhomaśālāyāṃ prātarutthitaḥ /
kṛtvā homaṃ vanaṃ yātaḥ samidarthaṃ gṛhe sthitā

manomayī suśīlā sā gṛhakāryaratā'bhavat /
tadā duṣṭastu gandharvaḥ krauṃcanāmā samāgataḥ

viśrāntirabhavattasya dṛṣṭvāśramamanuttamam /
nānāśālāsamākīrṇaṃ bahucchāyaṃ suśītalam

etādṛśo ramyatara āśramo yasya sa prabhuḥ /
dhanyaṃ japastapastasya kṣaṇenāyaṃ sukhapradaḥ

cirasthānānmuktidaḥ syādityuktvā tadgṛhaṃ yayau /
dadarśa mukhacandraṃ sa manomayyā manoramam

yasyā darśanamātreṇa haro'pi smarasādbhavet /
tasyāḥ kaṭākṣapātena madanānilavihvala:

sa babhūva tadāsakto dadhāra sahasā kare/
tatkarasparśamātreṇa cakampe sā mumūrcha ca

manomayī na śaśāpa bhartṛsmaraṇatatparā /
mlānā ca śuṣkakaṇṭhā ca sasvedākṣisravajjalā

babhūva paramodvignā mumoha ca śuśoca ca /
kamadya śaraṇaṃ yāmi ko'smādduṣṭātpramokṣyate

na kṛtaṃ duṣkṛtaṃ kiṃcidihajanmani saṃsmare /
janmāntarīyapāpena sukhaduḥkhamupasthitam

duṣṭabhāvaṃ tu taṃ jñātvā sāntvayantyabravīdidam/
ahaṃ duhitṛtulyā te janakena samo'si me

jñānavānasi pāpe tvaṃ mā vartasva gatatrapa/
pāpino yānti narakaṃ varṣakoṭigaṇānbahūn

tasmānmuṃca mahābhāga kṛpaṇāṃ putrikopamā/
no cedahaṃ kariṣyāmi prāṇatyāgaṃ na saṃśayaḥ

strīhatyādoṣasaṃbhūtaṃ pāpaṃ te syānmahattaram /
mama bhartā mahābhāgo vanādāyāsyate'dhunā

tasya krodhānalastvāṃ hi bhasmatvaṃ neṣyate kṣaṇāt /
vijñānāṃ tasya no kiṃcitkāryaṃ kārya mayā laghu

no cettvāṃ bhasmasātkuryā sṛṣṭiṃ ca brahmaṇo'pi ca /
evaṃ vadantyāṃ tasyāṃ tu saubhariḥ samupāgataḥ

taṃ dṛṣṭvā svāṃgaṇagata madhyāhnaravisannibham /
mumoca tejasā tatra dharṣito'sau karaṃ tadā

adho'paśyaccakampe ca mamlāya ca vibhāya ca /
muniḥ provāca sahasā pralayāgniriva jvalan

utsasarja tadā śāpaṃ gandharvaṃ prati duḥsaham /
muniruvāca /
asamakṣaṃ yato me tvaṃ patnīṃ dharṣitavānasi

asamakṣacaro mūḍha mūṣakastvaṃ bhaviṣyasi /
cauravatpṛthivī dāryaṃ svodaraṃ pūrayiṣyasi

krauṃca uvāca /
na mayā buddhipūrvaṃ te dharṣiteyaṃ manomayī /
prasaṃgādabhavatsaṃgo dṛṣṭvemāṃ cārarūpiṇam

karamātradhṛtā ceyaṃ tāvattvamapi dṛṣṭavān/
tejasā te prabhītena mayā muktā'naghā mune

ato'parādhaṃ me kṣantumarhasi tvaṃ kṛpānidhe /
kuruṣvānugrahaṃ mahayaṃ śaraṇāgatavatsala

ahaṃ tvāṃ śaraṇaṃ yāmi kṛpāṃ kuru mamopari /
trailokye nedṛśī dṛṣṭā pativratyaguṇānvitā

muniruvāca /
plavate sāgare merurudiyātpaścime raviḥ/
na me vaco'nyathā bhūyādvahniḥ śītatvamāpnuyāt

athāpi prabravīmyadya duṣṭa tacchṛṇu sādaram /
parāśaragṛhe devī dvāpare'vatariṣyati

gajānana iti khyātastasya vāhatvameṣyasi /
tadā brahmādayo devā mānayiṣyanti sādaram

tasya hastagataḥ svargaṃ punareṣyasi satvaram /
evamākarṇya tadvākyaṃ duḥkhaharṣasamanvitaḥ

ka uvāca /
papāta pṛthivīpṛṣṭhe mahāmūṣakarūpadhṛk /
parāśarasyāśrame tu dvāpare samupasthite

mahābalo mahāvīryo mahāparvatasannibhaḥ /
munerāśīrbalenāsau gajānanasamīpagaḥ

abhavadvāharūpeṇa mūṣako'sau mahābalaḥ /
etatte kathitaṃ sarvaṃ yanme pṛṣṭaṃ tvayā'nagha

gajānanasya vāhatvaṃ mūṣakasya yathā'bhavat /
muniruvāca /
sindūrasya vadhaṃ brahmankathaṃ sa kṛtavānvibhuḥ

gaṇeśastanmamācakṣva vistārāccaturānana /
śrutvā vāco na me tṛptirjāyate'mṛtapānavat

bhaktyā śṛṇomi deveśa sarvajñastvaṃ vadasva me ४१ (६१७४)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe krauñcaśāpavarṇanaṃ nāma paṃcatriśottaraśatatamo'dhyāyaḥ