Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ganesha Purana · Chapter 2.101.105

2.101.105.1

{{header
|
adhyāya १०१ prāraṃbha :-
ka uvāca /
tatastu daśame varṣe sukhāsīnaṃ maheśvaram /
girijāsahitaṃ vāme saptakoṭigaṇānvitam

2.101.105.2

nṛtyattaṃ taṃ mayūreśaṃ paśyantaṃ svāṃgaṇe śiśum /
āyayurmunayaḥ sarve gautamādyāḥ praṇamya tam

2.101.105.3

ūcuḥ prabuddhamatayo mahādevaṃ mahaujasam /
yāvatkālaṃ śivātra tvaṃ mayūreśasamanvitaḥ

2.101.105.4

sthito'si tāvaddaityānāmanantānāṃ samāgamaḥ /
vayaṃ tena prapīḍyāmo'nyatra yāhi śivādhunā

2.101.105.5

vayaṃ vānyatra gacchāmo yadyājñā te bhaveddhara /
śiva uvāca /
bhavatsaṃgena ca mayā navavarṣāṇi saukhyataḥ

2.101.105.6

atikrāntāti vighnāni mayūreśena tāni ca /
bhavatāṃ gamane'smākaṃ sthitvā kinnu prayojanam

2.101.105.7

ahameva prayāsyāmi sthalamanyannirākulam /
ka uvāca /
iti śambhuvacaḥ śrutvā munayastaṃ praṇamya te

2.101.105.8

jaya deva mayūreśetyuktvā svasthānamāyayuḥ /
śivo'pi gaṇasaṃyukto vṛṣārūḍho'mbikāyutaḥ

2.101.105.9

barhyārūḍhaṃ mayūreśaṃ puraskṛtvā mudānvitaḥ /
nānāvāditranirghoṣairnādayanviṣṭapaṃ tataḥ

2.101.105.2.101.10

anvayurmunayaḥ sarve mayūreśaṃ śivānvitam /
patnyo'pi bālakai sārddhaṃ snehagadgadabhāṣibhiḥ

2.101.105.11

rajasā vyomani tate na prājñāyata kiṃcana/
parāvṛtya śivaḥ sarvāndakṣiṇābhimukho yayau

2.101.105.13

dadṛśurmārgamadhye taṃ dvādaśākṣauhiṇīyutam /
kamalāsuramāyāntaṃ dhūlidhūsaritāmbaram
१२ gajāśca purato yānti rathāśvapādacāriṇaḥ /
na jñāyate ravestejaḥ śastradīptyātha kiṃcana

2.101.105.14

kolāhalo mahānāsīdgajāśvarathapattinaḥ /
nānāvidhānāṃ śastrāṇāṃ saṃghaṭṭasvanamiśritaḥ

2.101.105.15

dadṛśustaṃ mahādaityaṃ śivacārāḥ puro gatāḥ /
śaṃkāsurasya taṃ bandhuṃ nānābhūṣāvirājitam

2.101.105.16

nānāyudhadharaṃ procurāgatya tu śivaṃ gaṇāḥ /
pādāghātena tasyāśu kampate kamaṭhādayaḥ

2.101.105.17

munayo'grecarāḥ peturbhayabhītāstamabruvan /
mayūreśa mahābhāga kathaṃ rakṣasi no'khilān

2.101.105.18

ka uvāca /
iti tadvacanaṃ śrutvā prāvadatsa guṇeśvaraḥ /
vidyamāne śive cintā na kāryā munipuṃgavā

2.101.105.19

mayūreśo haraṃ prāha namaskṛtya tataḥ punaḥ /
deva uvāca /
mahāsenāyuto daityo nāmnā'sau kamalāsuraḥ

2.101.105.2.101.20

yadi te'nugraho me syādyuddhāyāśu vrajāmyaham /
śiva uvāca /
samyaguktaṃ tvayā putra hṛdayānandanaṃ vacaḥ

2.101.105.21

dvādaśākṣauhiṇīsenāyuto'sau daityapuṃgava /
ekākī kathamāyāsi saptakoṭigaṇairyutaḥ

2.101.105.22

vajryāpnuhi jayaṃ śīghraṃ jahi śatruṃ mahābalam /
deva uvāca /
tava prasādāttrailokyaṃ daheyamiti me matiḥ

2.101.105.23

kiyanto na hatā daityā na jñātāste tvayā nu kim /
asya kā gaṇanā svāminnāyāsye jayavānaham

2.101.105.24

ka uvāca /
evamākarṇya tadvākyaṃ śambhūrāliṃgya taṃ dadau /
triśūlaṃ putrahaste tanmūrninā nyasya karaṃ śubham

2.101.105.25

ājñāṃ dadau svaputrāya gaṇayuktāya śaṃkaraḥ /
kṣveḍitairjayaśabdaiśca nādayansa diśo daśa

2.101.105.26

prayayau pramathairyukto vighnahā yuddhalālasaḥ /
vṛṣārūḍhaḥ śivāyukto haro'pi draṣṭumanvagāt

2.101.105.27

dṛṣṭvā'pārāṃ daityasenāṃ mayūreśaḥ śarīrataḥ /
nirmame bahulāṃ senāṃ tato yuddhamavartata

2.101.105.28

kālānurūpāste vīrā brahmāṇḍāśanatatparāḥ /
meroradhikamānāste śabdataḥ śṛṃgapātinaḥ

2.101.105.29

parasparaṃ nijaghnuste tumule saṃyuge tataḥ /
andhakāro mahānāsīdrajasācchāditā diśaḥ

2.101.105.2.101.30

vismayaṃ cakrire daityā idānīmayamekalaḥ /
anekatāṃ kathaṃ yātastasmādeṣa paraḥ pumān

2.101.105.31

bhūbhāraṃ hartukāmo'yamavatīrṇaḥ śivālaye /
so'pi dīrghataraṃ rūpaṃ dadhāra sahasā vibhuḥ

2.101.105.32

dṛṣṭvā dīrghaṃ daityarūpaṃ yogamāyāsamāvṛtaḥ /
daśāyudhadharo devo daśahasto mahābalaḥ

2.101.105.33

mayūreśaśca daityaśca yudhyamānau virejatuḥ/
nānāśastrapraharaṇairnā nāyuddhaviśāradaiḥ

2.101.105.34

vyastāvyastamayudhyanta gaṇā: senācarāśca te/
muṣṭiprahārairdantaiśca śastrāstrairitaretaram

2.101.105.35

keṣāṃcinmastakā bhagnā apareṣāṃ mukhāni ca /
jānujaṃghāvirahitā nipeturapare raṇe

2.101.105.36

garjayanto daśadiśaḥ śastrāstraghātanisvanai /
svāmisvanāmato jaghnurandhakāre rajaskṛte

2.101.105.37

kabandhāmārayaṃstatra parānsvānapi saṃmukham /
daityasenācarā bhagnā daityamevānvayustadā

2.101.105.38

asaṃkhyātānmṛtānprāhurnadyustu raktasaṃbhavāḥ /
daitya uvāca /
indrādayo lokapālā brahmādyā devatāgaṇāḥ

2.101.105.39

nirjitā yena teneha ko yuddhaṃ kurtumutsahet /
bhūgolaṃ nyubjatāṃ netuṃ ko'nyaḥ śakto bhaviṣyati

2.101.105.2.101.40

ka uvāca /
ityuktvāndolayāmāsa śastrāndolanato jagat /
krodhasaṃraktanayano mārayāmāsa daityarāṭ

2.101.105.41

mayūreśagaṇānsarvānnānāvāhanahetikān/
śiraḥpādānkṛtī hastānbhittvā'pātayadāhave

2.101.105.42

utkarṣaṃ tasya taṃ dṛṣṭvā mayūreṣo yayu puraḥ /
svargaṃ ca garjayanvyoma daśaśastrairdviṣo'hanat

2.101.105.101

asaṃkhyātā hatā daityā muktiṃ prāpuḥ sudurlabhām ४३ (४६१२)
iti śrī gaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe daityasenāvadho nāmaikaśatatamo'dhyāyaḥ

2.101.105.1

adhyāya १०२ prāraṃbha :-
ka uvāca /
vinaṣṭe bahudhā sainye rurohāśvaṃ sa daityarāṭ /
khaḍgapāṇiryayau yoddhuṃ mayūreśaṃ ruṣānvitaḥ

2.101.105.2

taṃ dṛṣṭvā tu mayūreśo ruroha svaṃ śikhaṇḍinam /
taṃ dṛṣṭvā śīghramāyāntaṃ pannagāstraṃ sa daityarāṭ

2.101.105.3

japtvā mantraṃ ca śatadhā bhārgavādiṣṭamādarāt /
sasarja pannagāstraṃ tattejasā jajvalurdiśaḥ

2.101.105.4

sarpasainyairaveṣṭyanta devasenācarā narāḥ /
mṛtāḥ kecidgatāḥ kecitpātitāścāpare'vanau

2.101.105.5

nananda devastaṃ daityamativīrya parākramam /
sādhu yudhyasi daityendra nedṛśaḥ ko'pi vīkṣitaḥ

2.101.105.6

evamuktvā ripuṃ devo garuḍāstramavāsṛjat /
tataḥ palāyitāḥ sarpāḥ prottiṣṭhaṃśca camūcarāḥ

2.101.105.7

cakrāstramasṛjaddevo daityasenānibarhaṇam /
tena kecinmṛtā daityāḥ kecicchinnāṅghrimastakāḥ

2.101.105.8

vibhinnajānujaṅghāśca chinnagulphāḥ pare'patan /
garjanti dhāva dhāveti pitarmātaḥ suteti ca

2.101.105.9

muktiṃ yātā mayūreśaṃ dṛṣṭvā prāṇāṃ jahaśca ye /
evaṃ senā nirastā'sya tato daityo ruṣā'dravat

2.101.105.2.102.10

khaḍgapāṇī ruṣā garjanvegenāyādgajānanam /
tathāvidhaṃ ripuṃ dṛṣṭvā paraśuṃ jagṛhe vibhuḥ

2.101.105.11

yayau daityaṃ mahāvegamasṛjatparaśuṃ ca tam /
sa dahaṃstejasā vyoma diśaḥ pakṣigaṇānapi

2.101.105.12

acchinaddaityahastaṃ ca khaḍgaṃ ca śatadhā javāt /
sa cāpaṃ sahasā gṛhya sajyaṃ kṛtvā śarānbahūn

2.101.105.13

asaṃkhyātānbalādvidhyaṃśchādayāmāsa sainikān /
gaganaṃ ca diśaḥ sarvā jagarja ghananisvanaḥ

2.101.105.14

śarāghātena balavānnivārya śarapaṃjaram /
andhakāre bāṇamaye nājñāsītkopi kaṃcana

2.101.105.15

mayūreśo'tha śīghraṃ tadāśvaṃ bhūmāvapātayat /
tato'ntarikṣe tiṣṭhantsa proce ca gaṇanāyakam

2.101.105.16

aśvo nipātitastasya paśya me kautukaṃ mahat /
śikhaṇḍinaṃ haniṣyāmi paśyataste guṇeśvara

2.101.105.17

ubhayatra niṣaṃgasthāñśarānbhūmau vyacikṣipat /
cāpamākṛṣya karṇāntaṃ cikṣepa śarasaṃcayān

2.101.105.18

mayūreśasya senāyāṃ mārayansarvasainikān /
vavarṣa śarajālāni varṣākāle ghanā yathā

2.101.105.19

kiyanto bhinnasarvāgāṃ kecitprāṇāṃ jahuḥ surāḥ /
evaṃ naśyatsu vīreṣu mayūreṣo ruṣānvitaḥ

2.101.105.2.102.20

kamalāsurabāṇaistu viddhaṃ tyaktvā śikhaṇḍinam /
pāśaṃ kareṇa jagrāha tolayitvā sa sādaram

2.101.105.21

jagarja nādayanvyoma tatyāja mahasā yutam /
sa pātayandaityagaṇāndadāha ripusainikān

2.101.105.22

kaṇṭhe ca nyapatattasya daityasenādhipasya ha /
rurodha śvāsamasyāsau daityo rūpāntaraṃ śritaḥ

2.101.105.23

mūrdhnā saṃchādayāmāsa tatkṣaṇādravimaṇḍalam /
andhakāre ghoratame na prajñāyata kiṃcana

2.101.105.24

uvāca samukho bhūtvā mayūreśaṃ ruṣānvitaḥ/
mayā ki yudhyase bāla gaccha mātaḥ stanaṃ piba

2.101.105.25

ramasva bālakairno cenmariṣyasi mamāgrataḥ /
mama cākrandanenaiva kampate bhuvanatrayam

2.101.105.26

pāde bhūmau sthāpyamāne śeṣo'pi calate hyadhaḥ /
mama muṣṭiprahāreṇa cūrṇībhūtā mahācalāḥ

2.101.105.27

nakhāgreṇa śiraste'haṃ gamayiṣye rasātalama/
ka uvāca /
evamākarṇya dubuddhervākyaṃ proce gajānanaḥ /
piśācavanmadyapavatkiṃ valgasi mamāgrataḥ

2.101.105.28

na jayaṃ prāpnute kvāpi devadvijavinindakaḥ /
mama cedbhavitā krodho jvālayedbhuvanatrayam

2.101.105.29

yaśaste khyāpituṃ loke yuddhyāpi harṣanirbharaḥ /
no cedhuṃkaramātreṇa nītaḥ syādyamasādanam

2.101.105.2.102.30

ka uvāca /
evamākarṇya tadvākyaṃ daityaḥ krodhānalākulaḥ /
śveḍitaṃ pratiśabdena nādayanvidiśo diśaḥ

2.101.105.31

tadā garbhā nipatitāstasya śabdena tatkṣaṇāt /
pramathādyā gaṇāḥ kecinmūrchitā dharaṇīṃ gatāḥ

2.101.105.102

ākarṇaṃ dhanurākṛṣya mumoca kamalāsuraḥ /
śaravṛṣṭiṃ punā raudrāṃ mayūreṣe bale'pi ca ३२ (४६४४)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe kamalāsurasaṃgrāmo nāma dvyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ

2.101.105.1

adhyāya १०३ prāraṃbha :-
ka uvāca /
utkarṣaṃ tasya daityasya dṛṣṭvā devastvarānvitaḥ /
āyayau purato daityaṃ jaghāna śaravṛṣṭibhiḥ

2.101.105.2

nyavārayata daityo'pi svaśarairativegitaiḥ /
tatastutoṣa bhagavānmayūreśo guṇāgraṇī

2.101.105.3

darśayāmāsa tasmai sa viśvarūpamanantakam /
daśadikṣu mayūreśaṃ dadarśa kamalāsuraḥ

2.101.105.5

vismitaśchādya nayane hṛdi taṃ paridṛṣṭavān /
tataḥ palāyanaparo yāvadgacchati daityarāṭ ४ .
śikhāmākramya devo'pi dhṛtvā provāca taṃ punaḥ /
tiṣṭha yudhyasva daityendra smara vākyāni tāni ca

2.101.105.6

punardadarśa daityastamekameva puraḥ sthitam /
adhāvatsahasā yoddhuṃ jagarja ca mahābalī

2.101.105.7

daśāyudhadharo devo bodhayāmāsa taṃ tadā /
bibhedāsya śarīraṃ sa vighnarāṭ śastraghātataḥ

2.101.105.8

yatrāsya nyapatadraktabindustatrāsuro'bhavat /
tadrūpastadbalaścaivamasaṃkhyātāstadā'surāḥ

2.101.105.9

nānāśastrairathāstraiste taṃ jaghnuḥ śaravṛṣṭibhiḥ /
tataḥ parāvṛto devo mayūreśo ruṣā jvalan

2.101.105.2.103.10

sārddhakoṭitrayamitaiḥ siddhibuddhī tadā balaiḥ /
īyatuḥ paramakruddhe tato yuddhamavartatata

2.101.105.11

ūcaturgaṇarājaṃ te dehi bhakṣyaṃ kṣudhāpaham /
ta ūce bhakṣataṃ devo daityāsṛgjanitānbahūn

2.101.105.12

ityukte te tadā tena mayūreśena satvaram /
babhakṣaturbhūtagaṇaistāndaityānakhilānapi

2.101.105.13

devo jaghāna khaḍgena taṃ daityaṃ kamalāsuram /
punaśca śataśo jātā daityāstadraktasaṃbhavāḥ

2.101.105.14

babhakṣustānapi tato pibanraktaṃ samantataḥ /
tataḥ khinno mayūreśaḥ śūlamudyamya vegavān

2.101.105.15

tatyāja sahasā daitye yayau sa pradahandiśaḥ/
cūrṇayanparvatānvyoma nādayanbhāni pātayan

2.101.105.16

vegena patito daityadehaṃ bhittvā dvidhā'karot /
mastakastasya patito bhīmāya dakṣiṇe taṭe

2.101.105.17

kṛṣṇāyā uttare tīre tasthau tatra guṇeśvaraḥ /
sarve santuṣṭamanaso jayaśabdaistamabruvan

2.101.105.18

jaya deva mayūreśa kuru duṣṭavināśanam /
tatastatrāyayau gaurīpatirgaṇaparīvṛtaḥ

2.101.105.19

gautamādyaiśca munibhiḥ pārvatyā ca samāyutaḥ /
vādyatsu sarvavādyeṣu puṣpavṛṣṭiḥ papāta khāt

2.101.105.2.103.20

āliṃgya pārvatī prādātstanapānaṃ mudā tadā /
munayastuṣṭuvuścainaṃ mayūreśaṃ sureśvaram

2.101.105.21

kamalākāntahṛdayahṛddayānandavardhana /
kamalākāntanamita kamalāsuranāśana

2.101.105.22

kamalāsevitapada jaya tvaṃ kamalāprada/
kamalāsanavandyeśa kamalākaraśītala

2.101.105.23

kamalāṃkasupādābja kamalāṃkitasatkara /
kamalābandhutilaka bhaktānāṃ kamalāprada

2.101.105.24

kamalāsūnuripuja kamalāsūnusundara /
kamalāpitṛratnānāṃ mālayā jaya śobhita

2.101.105.25

kamalāsurabāṇānāṃ kamalena nivāraka /
kamalākrāntakamalakośajitkarapaṃkaja

2.101.105.26

kamalāpatihastasthapadmakośanibhekṣaṇa/
sarvahṛtkamalānanda jaya sarvāghanāśana

2.101.105.27

kamalāṅakuśahastābja jayavighnaharāvyaya /
tvayā vinihataḥ pāpaḥ śakrādibhayado ripuḥ

2.101.105.28

vajracakrādyabhedyo yo munīnāmapi bhītidaḥ /
evaṃ stutvā pupūjaste gautamādyā maharṣayaḥ

2.101.105.29

daśabhirdorbhirāliṃgya pupūja giriśo'pi tam /
tataste munayaḥ procurmayūreśaṃ ca śaṃkaram

2.101.105.2.103.30

atratvaṃ sarvadā tiṣṭha sarvadevagaṇairyutaḥ/
pūrayanbhaktakāryāṇi vārayanvighnasaṃcayāna

2.101.105.31

ka uvāca /
evaṃ taiḥ prārthitau devau sarvadevagaṇaiyutau /
pūrayantau bhaktakāmānharantau vighnasaṃcayāna

2.101.105.32

sthitau tatra mayūreśaśaṃkarau lokaśaṃkarau/
viśvakarmā vyadhāttatra mandiraṃ sundaraṃ tataḥ

2.101.105.33

asaṃkhyaśikharadvāramasaṃkhyāścaryasaṃyutam /
tatrābhūnnagaraṃ cāru sarvalokasamanvitam

2.101.105.34

mayūreśapuraṃ tasya nāma cakrurmaharṣayaḥ /
tapastepurmunigaṇā nānābharaṇasaṃśritāḥ

2.101.105.35

haro'pi ca tapastepe girijāgaṇasaṃyutaḥ /
tasya dhyānaṃ pūjanaṃ ca smaraṇaṃ te vyadhurdvijāḥ

2.101.105.103

mayūreśaḥ punarbālaiḥ krīḍati sma yathā purā ३६ (४६८०)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe kamalāsuravadhonāma tryuttaraśatatamo'dhyāyaḥ

2.101.105.1

adhyāya १०४ prāraṃbhaḥ-
ka uvāca /
ahaṃ prayātastaṃ draṣṭuṃ guptarūpo dvijottama /
adarśa tatra taṃ devamumayā sahitaṃ prabhum

2.101.105.2

snātvāsīnaṃ japantaṃ ca paraṃbrahmasanātanam /
ahaṃ tamastuvaṃ devaṃ mayūreśvarasaṃjñakam

2.101.105.3

purāṇapuruṣaṃ devaṃ nānākrīḍākaraṃ mudā /
māyāvinaṃ durvibhāvyaṃ mayūreśaṃ namāmyaham

2.101.105.4

parātparaṃ cidānandaṃ nirvikāraṃ hṛdisthitam /
guṇātītaṃ guṇamayaṃ mayūreśaṃ०

2.101.105.6

sṛjantaṃ pālayantaṃ ca saṃharantaṃ nijecchayā/
sarvavighnaharaṃ devaṃ mayūreśaṃ०५ indrādidevatāvṛndairabhiṣṭutamaharniśam /
sadasadavyaktamavyaktaṃ mayūreśaṃ०

2.101.105.07

nānādaityanihantāraṃ nānārūpāṇi bibhratam /
nānāyudhadharaṃ bhaktyā ma

2.101.105.8

sarvaśaktimayaṃ devaṃ sarvarupadharaṃ vibhum /
sarvavidyāpravaktāraṃ mayūre०

2.101.105.9

pārvatīnandanaṃ śambhorānandaparivardhanam /
bhaktānandakaraṃ nityaṃ ma०

2.101.105.2.104.10

munidhyeyaṃ munīnutaṃ munikāmaprapūrakam /
samaṣṭivyaṣṭirūpaṃ tvāṃ ma०

2.101.105.011

sarvājñānanihantāraṃ sarvajñānakaraṃ śucim/
satyajñānamayaṃ satyaṃ ma

2.101.105.12

anekakoṭibrahmāṇḍanāyakaṃ jagadīśvaram /
anantavibhavaṃ viṣṇuṃ ०

2.101.105.13

tvaddarśanena pūto'haṃ paramānandanirbharaḥ /
āścaryaṃ paramaṃ prāptastasya daityasya māraṇāt

2.101.105.14

yena śakro'ntako devā lokapālā jitā balāt /
sahasraśatayodhī yo'saṃkhyadeho raṇe hataḥ

2.101.105.15

tridhābhūtastristhaleṣu patita: kamalāsuraḥ /
taṃ samāpūjayamahaṃ sarvatīrthajalaiḥ śubhaiḥ

2.101.105.16

kamaṇḍalugatairenonāśakairabhiṣecayam /
divyavastre divyagandhaṃ divyapuppamayīṃ śubhām

2.101.105.17

vanamālāmasya kaṇṭhe dattvā nāma vyadhāmaham /
vanamālīti lokeṣu vikhyātaṃ sarvamaṃgalam

2.101.105.18

pūjāvidhiṃ samāpyainaṃ pradakṣiṇāmatho vyadhām /
pādāghātena me tatra nyubjatāṃ gamitaḥ kṣaṇāt

2.101.105.19

nānātīrthajalairyuktaḥ sthāpito me kamaṇḍaluḥ /
yate'haṃ tajjalaṃ bhartuṃ tato māmabravīdvibhuḥ

2.101.105.2.104.20

mayūreśa uvāca /
idaṃ brahmakṛtaṃ stotraṃ sarvapāpapraṇāśanam /
sarvakāmapradaṃ nṛṇāṃ sarvopadravanāśanam

2.101.105.21

kārāgṛhagatānāṃ ca mocanaṃ dinasaptakāt /
ādhivyādhiharaṃ caiva bhuktimuktipradaṃ vidhe

2.101.105.22

sthiro bhava viriṃce tvaṃ nadīyaṃ sarvapāvanī /
kamaṇḍalubhavā nāmnā khyātā loke bhaviṣyati

2.101.105.23

darśanādvācikaṃ pāpaṃ sparśanācca manomayam /
snānācca kāyikaṃ sarvaṃ nāśayiṣyāti nimnagā

2.101.105.24

nirantaraṃ sevanācca mokṣameṣā pradāsyati /
ka uvāca /
evaṃ datte vare tena sasnustatra munīśvarāḥ

2.101.105.25

sadārāḥ saparīvārāḥ saptakoṭigaṇā aham /
tapastepustadā tatra munayaste mayā saha

2.101.105.26

tato'haṃ māyayā tasya mohitaḥ prābruvaṃ bahūn /
jagatkartā jagadvandyaḥ śakrādisurapūjitaḥ

2.101.105.27

bālamekādaśābdaṃ tatkathaṃ praṇatavānaham /
arbhakaiḥ krīḍamānaṃ tamācārarahitaṃ śiśum

2.101.105.28

dhiṅme jñānaṃ mahatvaṃ ca paitāmahapadaṃ ca dhik /
imāṃ sṛṣṭiṃ vidhāyāhaṃ sthāsyāmi guptarūpadhṛk

2.101.105.29

ayaṃ cetparamātmā syādaparāṃ nirmametpunaḥ /
evaṃ niścitya manasā sṛṣṭimātmānameva ca /
antardhāya sthito yāvattāvaddevo gajānanaḥ

2.101.105.2.104.30

na dadarśa sakhīnbālāṃstatasteṣāṃ gṛhānagāt /
śūnyāndṛṣṭvā gṛhānsarvānkhinno vṛkṣānalokayat

2.101.105.31

na dadarśa drumāṃjantūnpaśupakṣigaṇānyadā /
tadā svargaṃ gato devo nāpaśyattatra tānsurān

2.101.105.32

gandharvānkinnarānyakṣānpitṛñśaśiravī na ca/
andhakāre gāḍhatame na prājñāyata kiṃcana

2.101.105.33

tato'sau praṇidhānena jñātvā brahmakṛtaṃ ca yat /
sāmarthyaṃ nijamāyāṃ ca āviścakre'khilātmakaḥ

2.101.105.34

brahmāṇḍaṃ nirmame devo mayūreśaḥ svalīlayā/
viśvaṃ carājaraṃ tatra mayūreśapurīmapi

2.101.105.35

yathāpūrvaṃ paśyati sma sarvaṃ tribhuvanaṃ vibhuḥ /
svaṃ ca bālaiḥ parivṛtaṃ brahmāṇḍaṃ ca tathāvidham

2.101.105.36

śaṃkaraṃ ca bhavānīṃ tāmanuṣṭhānagatānmunīn /
tapanaṃ śaśinaṃ bhāni svargāndevagaṇānapi

2.101.105.37

pṛthivīṃ sarvavṛkṣāṃśca samudrānsarito'pi ca /
pātālāni mayūreśo dadarśa pūrvavadvibhuḥ

2.101.105.38

ka uvāca /
tato'haṃ smṛtimāpanno'paśyandevaṃ cidātmakam /
kalākāṣṭhāmuhūrtādidinapakṣasvarūpiṇam

2.101.105.39

dṛṣṭvetthaṃ tamahaṃ natvā kṣamāpayamudāradhīḥ /
māsartuvarṣakalpādicarācarasvarūpiṇam

2.101.105.2.104.40

asaṃkhyabrahmāṇḍayutaromāṃcairupaśobhitam /
devarṣiyakṣagandharvasaritsāgararūpiṇam

2.101.105.41

manuṣyakinnaralatāvṛkṣapannagarūpiṇam /
dṛṣṭvetthaṃ tamahaṃ natvā kṣamāpamudāradhīḥ

2.101.105.42

punaḥ punarapaśyaṃ taṃ mayūreśaṃ kirīṭinam /
kuṇḍalābhyāṃ nūpurābhyāmaṃgadābhyāṃ virājitam

2.101.105.43

śeṣanābhiṃ sarpakaṇṭhaṃ divyamālāmbarāvṛtam /
divyasiṃhāsanagataṃ sarvadevairabhiṣṭutam

2.101.105.44

siddhibuddhisamāyuktaṃ vibhūtibhirupāsitam /
carācaramayaṃ sarvanamasyaṃ tatsvarūpiṇam

2.101.105.45

pratyekaṃ tatra cātmānaṃ tadrūpaṃ svaṃ vyalokayam /
tatastaṃ stutavānnatvā prārthayaṃ ca punaḥ punaḥ

2.101.105.46

kṣamāparādhaṃ me deva tvanmāyāgarvitasya me /
prabhāvaṃ draṣṭukāmasya dīnasya śaraṇārthinaḥ

2.101.105.47

kṣaṇenānantabrahmāṇḍakāriṇe te namo namaḥ /
evaṃ vadantaṃ māṃ nāsāpavanātsvodare'nayat

2.101.105.48

tatrāpaśyaṃ sarvalokaṃ yathā bahiḥ pradṛṣṭavān /
devaṃ tathāvidhaṃ cāpi koṭibrahmāṇḍaromakam

2.101.105.49

sarvaṃ carācaraṃ viśvaṃ yathā bhūmau yathā divi /
ekasmādaṇḍataścānyadbrahmāṇḍāntaramāśiśam

2.101.105.2.104.50

tathaiva dṛṣṭavānsarvānevaṃ nānāṇḍamadhyagaḥ /
apaśyaṃ viśvamakhilaṃ svātmānaṃ devameva ca

2.101.105.51

tatakhinno'bruvaṃ devaṃ nāntaṃ paśyāmi te kvacit /
kṛpāṃ kuru mama vibho māyāmetāṃ nivāraya

2.101.105.52

tataḥ sa karuṇāviṣṭaḥ sarvamantardadhe kṣaṇāt /
punareva mayūreśamapaśyaṃ bālakairvṛtam

2.101.105.53

krīḍantaṃ pūrvavannatvā'bruvaṃ māyāṃ na te'vidam /
aparādhasahasraṃ me mātṛvattvaṃ kṣamasva ca

2.101.105.54

mayūreśo'bravīnmāṃ hi mūrdhni hastaṃ niveśya ha /
deva uvāca /
na me krodho na bhinnā dhīḥ svīyaḥ para iti bhramaḥ

2.101.105.55

kasmādapi bhayaṃ me na na matto bhayamaṇvapi /
śrutveyaṃ vacanaṃ tasya mayūreśapuraṃ śivam

2.101.105.56

bhavānīmapi tatsūnumadrākṣaṃ munibālakaiḥ /
gṛhītvājñāṃ svakaṃ sthānamagamaṃ harṣanirbharaḥ

2.101.105.104

bhavānī bālakaināyānmandiraṃ sva ca bālakāḥ ५७ (४७३७)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe viśvarūpadarśanaṃ nāma caturadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

2.101.105.1

adhyāya १०५ prāraṃbha –
ka uvāca /
tato bhādracaturthyāṃ tu te sarve munibālakāḥ /
mṛdamāhartumāyātā vimalāṃ tāmathānayan

2.101.105.2

svasvabuddhyā vidhāyāśu mūrtīrnānāvidhāḥ śubhāḥ /
siṃhārūḍhā mayūrasthāḥ kāścinmūṣakasaṃsthitāḥ

2.101.105.3

nānāyudhadharā nānādivyālaṃkārasaṃyutāḥ /
caturbhujā gaṇeśasya divyagandhāmbarāḥ śubhāḥ

2.101.105.4

bhaktyā paramayā'pūjannupacāraiḥ pṛthakpṛthak/
maṇḍape tāḥ pratiṣṭhāpya puṣpādarśaprabhāyuji

2.101.105.5

padmapuṣpayutā mālā dadustāḥ sumanoharāḥ /
vādyatsu tūryaghoṣeṣu nagarī harṣamāpa sā

2.101.105.6

gaurī tasyāṃ janmatithau dvādaśābdikamarbhakam /
snāpayāmāsa ca dadau vāyanāni suvāsinīḥ

2.101.105.7

saṃpūjya vidhivadbhaktyā haridrākuṃkumādibhiḥ /
etasminnantare daityo viśvadeva iti śrutaḥ

2.101.105.8

bhagavadrūpamāsthāya śrīmudrāṃkitamāyayau /
śaṃkhacakra gadāpadmavanamālālasattanuḥ

2.101.105.9

tulasīdāmaruciro divyavastrānulepanaḥ /
kamaṇḍalu vāripūrṇaṃ veṇudaṇḍaṃ dadhatkare

2.101.105.2.105.10

gaurī tamatithiṃ dvāri tiṣṭhantaṃ prāha bhaktitaḥ /
kuta āgamyate brahmaṃstuṣṭā'haṃ tava tejasā

2.101.105.11

ityuktaḥ prāha tāṃ vipraḥ śrutavānasmi yatpurā /
taddṛṣṭvā nayanābhyāṃ te parituṣṭaṃ mano mama

2.101.105.12

kṣudhayā pīḍitaścāhaṃ bhavatīgṛhamāgataḥ /
pārvatyuvāca /
āsyatāṃ bhujyatāṃ svasthaṃ sa ca tatrāsane sthitaḥ

2.101.105.13

āsīnasya mayūreśo viṣṭare'kṣālayattadā /
caraṇau tattīrthajalaiḥ siṣeca sarvato'malaiḥ

2.101.105.14

saṃpūjya bhojayāmāsa pakvānnaiḥ pāyasairapi/
apośānakarastūṣṇīmāsīccintāturo dvijaḥ

2.101.105.15

umovāca dvijaṃ paścādbhujyatāṃ bhujyatāmiti /
yadi nānnaṃ manoyogyaṃ tadā dāsye'tivāñchitam /
vada tacchīghramānyeṣye śaṃkarasya prabhauvataḥ

2.101.105.16

dvija uvāca /
kṣīrārṇavasthitaṃ devaṃ dṛṣṭvā nityaṃ bhunajmyaham/
jalaṃ pibāmi taccādya vismṛtaṃ mohato mayā

2.101.105.17

umovāca /
pūrvameva kathaṃ nokto niyamaste dvijottama /
pātrādutthāya gantāsi kathaṃ sattvavilumpaka

2.101.105.18

śaṃkaraḥ kṣobhamāpanno na jāne kiṃ kariṣyati

2.101.105.19

mayūreśo'bravīttatra yadi bhāvo dṛḍho hṛdi /
tadātraiva bhavetpadmanābherdarśanamāśu te

2.101.105.2.105.20

prāyo'bhāgya mahaddṛṣṭaṃ yatpakvānnaṃ ca pāyasam /
tyaktvā vrajasi kutra tvaṃ mūḍhabhāvena vā dvija

2.101.105.21

bahujanmatapobhiryatkaṭākṣo bhuvi labhyate /
tayā te pariviṣṭānna kathaṃ tyajasi suvrata

2.101.105.22

brahmādīnāṃ na gamyā yā dṛṣṭā sākṣāttvayā śivā /
sarvalokasya jananī sarvayoṣidvarā hi sā

2.101.105.23

sarveṣāmeva devānāṃ śaktiḥ sā paramādbhutā /
taddarśanena devasya viṣṇorjātaṃ hi darśanam

2.101.105.24

cakorasyevāgnibhujo miṣṭānnaṃ naiva rocate /
tathā kiṃ te na roceta devānnamamṛtopamam /
mama vā sarvarūpasya darśane'sya dṛśirbhavet

2.101.105.25

dvija uvāca /
ramāpaterahaṃ dāso na namasyāmi kiṃcana /
yadi tvaṃ sarvarūpo'si yadi sāmarthyamasti te

2.101.105.26

tadā darśaya viśveśaṃ nārāyaṇamanāmayam /
evaṃ buddhvā dṛḍhaṃ tasya niścayaṃ sa mayūrarāṭ

2.101.105.27

antardhāya prādurāsīnnārāyaṇasvarūpavān /
pītāmbaraḥ śaṃkhacakragadāpadmadharo vibhuḥ

2.101.105.28

nānālaṃkāraruciraḥ sarvālaṃkārasundaraḥ /
kaustubhena lasadvakṣā vanamālāvibhūṣitaḥ

2.101.105.29

śeṣaśāyī mahālakṣmyā saṃvāhitapadāmbujaḥ /
viśvadevaśca taṃ dṛṣṭvā nanāma paripūjya ca

2.101.105.2.105.30

yātastanmayatāṃ bhaktyā vismṛtya ca śarīratām /
uvāca ca cidānandaparipūrṇo dvijottamaḥ

2.101.105.31

adya dhanyaṃ janurme'dya jīvitaṃ ca sujīvitam /
adyeyaṃ nagarī dhanyā dhanyau tau pitarau mama

2.101.105.32

mayūreśopadeśena bhavānyā darśanena ca /
parātparasya viṣṇoste carācarasvarūpiṇaḥ

2.101.105.33

labdhaṃ darśanamatraiva sarvāntaryāmiṇo vibhoḥ /
nārāyaṇo'pi taṃ bhaktaṃ bāhubhiḥ pariṣasvaje

2.101.105.34

uvāca ca prasannātmā bāṣpagadgadayā girā/
madarthaṃ tyaktavānbhuktiṃ kṣīrābdherahamāgataḥ

2.101.105.35

dṛṣṭvā te niścayaṃ bhaktiṃ dṛḍhāmavyabhicāriṇīm /
bhaktamārgaṃ prasiṃcāmi mārutoddhatakaṇṭakam

2.101.105.36

bhaktatṛṣānivṛttyarthaṃ jāto'haṃ jalarūpadhṛk /
nānārūpadharo jāto bhaktānāmārtināśanaḥ

2.101.105.37

yathā bhaktaḥ priyo nityamiti te darśayāmyaham /
abhūdbhādracaturthyāṃ hi mayūreśamahotsavaḥ

2.101.105.38

mūrtiṃ mahīmayīṃ kṛtvā baryā /khusiṃhagāṃ pṛthak /
nānālaṃkāraśobhāḍhyāṃ nānāraṃgaiḥ suśobhitām

2.101.105.39

anekaiḥ pūjya tāṃ samyagbālakairmunisaṃcayaiḥ /
kecidagre pragāyanti kecinnṛtyanti bhaktitaḥ

2.101.105.2.105.40

vācayanti purāṇāni pradakṣiṇaparāḥ pare /
etasminnantare pautro vasiṣṭhasya mahātmanaḥ

2.101.105.41

parāśara itikhyāta āyayau svecchayā muniḥ /
sa caturvārṣiko mūrtiṃ vidadhe bhaktitatparaḥ

2.101.105.42

śuṣkaparṇakṛtāṃ mālāṃ kṛtvā tasmai nyavedayat /
gandhabuddhyā kardamena tāṃ vyalepayadādarāt

2.101.105.43

miṣṭānnāni ca laḍḍūkāndakṣiṇāṃ ca phalāni ca /
nyavedayattadā patrairanekaiḥ kardamairapi

2.101.105.44

ṣaṃkalpaṃ līlayā cakraṃ jaṅghāvādyaṃ śanaiḥ śanaiḥ /
muhūrtaṃ nartanaṃ kṛtvā ruroda bhakṣayeti ca

2.101.105.45

saṃprārthya mūrtiṃ bahudhā tataḥ sā cetanāṃ yayau /
yadyattena yaduddeśātsthāpitaṃ purato'bhavat

2.101.105.46

tattathaiva ca saṃjātaṃ tataḥ sā'bhakṣayattadā /
laḍḍukānmodakānnānāpakvānnaṃ pāyasānvitam

2.101.105.47

viśvadevaśca taṃ dṛṣṭvā mithyābhūtaṃ yathārthavat /
mṛttikānnāni satyāni sarvaṃ puṣpaphalādikam

2.101.105.48

sacetanāṃ ca tāṃ mūrtiṃ ṣaḍbhujāṃ ca punaḥ punaḥ /
vyalokayadviṣṇurūpāṃ caturbāhuvirājitām

2.101.105.49

uvāca satataṃ devaṃ kimidaṃ mṛttikāśanam /
mūrtiruvāca /
bhaktyā yadarpitaṃ mahyaṃ sudhārasasamaṃ bhavet

2.101.105.2.105.50

abhaktārpitamamṛtaṃ viṣameva bhavenmama /
ka uvāca /
evaṃ tadvacanaṃ śrutvā viśvadevo'bravītpunaḥ

2.101.105.51

kaste bhakto mama ca taṃ darśayasva sureśvara /
tatastasya karaṃ dhṛtvā bahirāyānmayūrarāṭ

2.101.105.52

gṛhe gṛhe pūjyamānaṃ devaṃ tasmai vyadarśayat /
śikhinaṃ susamārūḍhaṃ mayūreśamalokayat

2.101.105.53

tatrāpi paryapaśyatsa viśvadevayutaṃ ca tam /
nāyaṃ mama bhavatsvāmītyevaṃ buddhiṃ visṛjya tām

2.101.105.54

gṛhe gṛhe viśvadevo nārāyaṇamalokayat /
sarvatra sa dadarśātha pūjyamānaṃ guṇeśvaram

2.101.105.55

kvāpi kvāpi mayūreśaṃ dadarśa viṣṇurūpiṇam /
punarālokayaṃsta ttanmayūreśamalokayat

2.101.105.56

bhujaṃ svaṃ parigṛhyeva bahiryātaṃ svalīlayā/
ākṣipya hastaṃ sa prāyānnāyaṃ svāmī mameti ca

2.101.105.57

aṭadgṛhe gṛhe so'tha pūjyamānaṃ dadarśa ha /
mayūreśaṃ vādyaghoṣairnṛtyagītairanekadhā

2.101.105.58

kvāpi dṛṣṭvā viṣṇurūpaṃ namaskartuṃ yathāvadha/
punarmayūreśarūpaṃ dadarśa sa śikhisthitam

2.101.105.59

garuḍārūḍhamanyatra śeṣārūḍhaṃ tathā kvacita /
namaskartuṃ yadā yāti viśvadevo mudā yataḥ

2.101.105.2.105.60

tāvadbarhisamārūḍhaṃ paśyati sma punaḥ punaḥ/
bhuṃjantaṃ ca ramantaṃ ca svapantaṃ ca dadarśa saḥ

2.101.105.61

tataḥ khinno viśvadevo vasiṣṭhadvāramāgamat/
tato'bravīnmayūreśaḥ paśya me bhaktamuttamam

2.101.105.62

tataḥ parāśaraṃ so'tha dadarśa purataḥ sthitam /
mṛnmayairupacāraistaṃ pūjayantaṃ guṇeśvaram

2.101.105.63

bhakṣayantaṃ ca laḍḍūkānmṛnmayāndevameva ca /
paśyati sma punarvyomni jale bhūmau tameva saḥ

2.101.105.64

kṣaṇaṃ nārāyaṇaṃ devaṃ mayūreśaṃ kṣaṇādapi /
tataḥ svabhedabuddhiṃ svāṃ tatyāja bhrāntimeva ca

2.101.105.105

sarvabhāvena taṃ natvā stutvā'bhedadhiyā punaḥ /
anujñāto mudā prāyādviśvadevaḥ svamāśramam ६५ (४८०२)
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe viśvadevabhedabuddhinirāso nāmapaṃcādhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Original text: gaṇeśapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc