ગણેશપુરાણમ્ · અધ્યાય 2.101.105

{{હેઅદેર્
।
અધ્યાય ૧૦૧ પ્રારંભ :-
ક ઉવાચ ।
તતસ્તુ દશમે વર્ષે સુખાસીનં મહેશ્વરમ્ ।
ગિરિજાસહિતં વામે સપ્તકોટિગણાન્વિતમ્

નૃત્યત્તં તં મયૂરેશં પશ્યન્તં સ્વાંગણે શિશુમ્ ।
આયયુર્મુનયઃ સર્વે ગૌતમાદ્યાઃ પ્રણમ્ય તમ્

ઊચુઃ પ્રબુદ્ધમતયો મહાદેવં મહૌજસમ્ ।
યાવત્કાલં શિવાત્ર ત્વં મયૂરેશસમન્વિતઃ

સ્થિતોઽસિ તાવદ્દૈત્યાનામનન્તાનાં સમાગમઃ ।
વયં તેન પ્રપીડ્યામોઽન્યત્ર યાહિ શિવાધુના

વયં વાન્યત્ર ગચ્છામો યદ્યાજ્ઞા તે ભવેદ્ધર ।
શિવ ઉવાચ ।
ભવત્સંગેન ચ મયા નવવર્ષાણિ સૌખ્યતઃ

અતિક્રાન્તાતિ વિઘ્નાનિ મયૂરેશેન તાનિ ચ ।
ભવતાં ગમનેઽસ્માકં સ્થિત્વા કિન્નુ પ્રયોજનમ્

અહમેવ પ્રયાસ્યામિ સ્થલમન્યન્નિરાકુલમ્ ।
ક ઉવાચ ।
ઇતિ શમ્ભુવચઃ શ્રુત્વા મુનયસ્તં પ્રણમ્ય તે

જય દેવ મયૂરેશેત્યુક્ત્વા સ્વસ્થાનમાયયુઃ ।
શિવોઽપિ ગણસંયુક્તો વૃષારૂઢોઽમ્બિકાયુતઃ

બર્હ્યારૂઢં મયૂરેશં પુરસ્કૃત્વા મુદાન્વિતઃ ।
નાનાવાદિત્રનિર્ઘોષૈર્નાદયન્વિષ્ટપં તતઃ

અન્વયુર્મુનયઃ સર્વે મયૂરેશં શિવાન્વિતમ્ ।
પત્ન્યોઽપિ બાલકૈ સાર્દ્ધં સ્નેહગદ્ગદભાષિભિઃ

રજસા વ્યોમનિ તતે ન પ્રાજ્ઞાયત કિંચન।
પરાવૃત્ય શિવઃ સર્વાન્દક્ષિણાભિમુખો યયૌ

દદૃશુર્માર્ગમધ્યે તં દ્વાદશાક્ષૌહિણીયુતમ્ ।
કમલાસુરમાયાન્તં ધૂલિધૂસરિતામ્બરમ્
૧૨ ગજાશ્ચ પુરતો યાન્તિ રથાશ્વપાદચારિણઃ ।
ન જ્ઞાયતે રવેસ્તેજઃ શસ્ત્રદીપ્ત્યાથ કિંચન

કોલાહલો મહાનાસીદ્ગજાશ્વરથપત્તિનઃ ।
નાનાવિધાનાં શસ્ત્રાણાં સંઘટ્ટસ્વનમિશ્રિતઃ

દદૃશુસ્તં મહાદૈત્યં શિવચારાઃ પુરો ગતાઃ ।
શંકાસુરસ્ય તં બન્ધું નાનાભૂષાવિરાજિતમ્

નાનાયુધધરં પ્રોચુરાગત્ય તુ શિવં ગણાઃ ।
પાદાઘાતેન તસ્યાશુ કમ્પતે કમઠાદયઃ

મુનયોઽગ્રેચરાઃ પેતુર્ભયભીતાસ્તમબ્રુવન્ ।
મયૂરેશ મહાભાગ કથં રક્ષસિ નોઽખિલાન્

ક ઉવાચ ।
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રાવદત્સ ગુણેશ્વરઃ ।
વિદ્યમાને શિવે ચિન્તા ન કાર્યા મુનિપુંગવા

મયૂરેશો હરં પ્રાહ નમસ્કૃત્ય તતઃ પુનઃ ।
દેવ ઉવાચ ।
મહાસેનાયુતો દૈત્યો નામ્નાઽસૌ કમલાસુરઃ

યદિ તેઽનુગ્રહો મે સ્યાદ્યુદ્ધાયાશુ વ્રજામ્યહમ્ ।
શિવ ઉવાચ ।
સમ્યગુક્તં ત્વયા પુત્ર હૃદયાનન્દનં વચઃ

દ્વાદશાક્ષૌહિણીસેનાયુતોઽસૌ દૈત્યપુંગવ ।
એકાકી કથમાયાસિ સપ્તકોટિગણૈર્યુતઃ

વજ્ર્યાપ્નુહિ જયં શીઘ્રં જહિ શત્રું મહાબલમ્ ।
દેવ ઉવાચ ।
તવ પ્રસાદાત્ત્રૈલોક્યં દહેયમિતિ મે મતિઃ

કિયન્તો ન હતા દૈત્યા ન જ્ઞાતાસ્તે ત્વયા નુ કિમ્ ।
અસ્ય કા ગણના સ્વામિન્નાયાસ્યે જયવાનહમ્

ક ઉવાચ ।
એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં શમ્ભૂરાલિંગ્ય તં દદૌ ।
ત્રિશૂલં પુત્રહસ્તે તન્મૂર્નિના ન્યસ્ય કરં શુભમ્

આજ્ઞાં દદૌ સ્વપુત્રાય ગણયુક્તાય શંકરઃ ।
ક્ષ્વેડિતૈર્જયશબ્દૈશ્ચ નાદયન્સ દિશો દશ

પ્રયયૌ પ્રમથૈર્યુક્તો વિઘ્નહા યુદ્ધલાલસઃ ।
વૃષારૂઢઃ શિવાયુક્તો હરોઽપિ દ્રષ્ટુમન્વગાત્

દૃષ્ટ્વાઽપારાં દૈત્યસેનાં મયૂરેશઃ શરીરતઃ ।
નિર્મમે બહુલાં સેનાં તતો યુદ્ધમવર્તત

કાલાનુરૂપાસ્તે વીરા બ્રહ્માણ્ડાશનતત્પરાઃ ।
મેરોરધિકમાનાસ્તે શબ્દતઃ શૃંગપાતિનઃ

પરસ્પરં નિજઘ્નુસ્તે તુમુલે સંયુગે તતઃ ।
અન્ધકારો મહાનાસીદ્રજસાચ્છાદિતા દિશઃ

વિસ્મયં ચક્રિરે દૈત્યા ઇદાનીમયમેકલઃ ।
અનેકતાં કથં યાતસ્તસ્માદેષ પરઃ પુમાન્

ભૂભારં હર્તુકામોઽયમવતીર્ણઃ શિવાલયે ।
સોઽપિ દીર્ઘતરં રૂપં દધાર સહસા વિભુઃ

દૃષ્ટ્વા દીર્ઘં દૈત્યરૂપં યોગમાયાસમાવૃતઃ ।
દશાયુધધરો દેવો દશહસ્તો મહાબલઃ

મયૂરેશશ્ચ દૈત્યશ્ચ યુધ્યમાનૌ વિરેજતુઃ।
નાનાશસ્ત્રપ્રહરણૈર્ના નાયુદ્ધવિશારદૈઃ

વ્યસ્તાવ્યસ્તમયુધ્યન્ત ગણા: સેનાચરાશ્ચ તે।
મુષ્ટિપ્રહારૈર્દન્તૈશ્ચ શસ્ત્રાસ્ત્રૈરિતરેતરમ્

કેષાંચિન્મસ્તકા ભગ્ના અપરેષાં મુખાનિ ચ ।
જાનુજંઘાવિરહિતા નિપેતુરપરે રણે

ગર્જયન્તો દશદિશઃ શસ્ત્રાસ્ત્રઘાતનિસ્વનૈ ।
સ્વામિસ્વનામતો જઘ્નુરન્ધકારે રજસ્કૃતે

કબન્ધામારયંસ્તત્ર પરાન્સ્વાનપિ સંમુખમ્ ।
દૈત્યસેનાચરા ભગ્ના દૈત્યમેવાન્વયુસ્તદા

અસંખ્યાતાન્મૃતાન્પ્રાહુર્નદ્યુસ્તુ રક્તસંભવાઃ ।
દૈત્ય ઉવાચ ।
ઇન્દ્રાદયો લોકપાલા બ્રહ્માદ્યા દેવતાગણાઃ

નિર્જિતા યેન તેનેહ કો યુદ્ધં કુર્તુમુત્સહેત્ ।
ભૂગોલં ન્યુબ્જતાં નેતું કોઽન્યઃ શક્તો ભવિષ્યતિ

ક ઉવાચ ।
ઇત્યુક્ત્વાન્દોલયામાસ શસ્ત્રાન્દોલનતો જગત્ ।
ક્રોધસંરક્તનયનો મારયામાસ દૈત્યરાટ્

મયૂરેશગણાન્સર્વાન્નાનાવાહનહેતિકાન્।
શિરઃપાદાન્કૃતી હસ્તાન્ભિત્ત્વાઽપાતયદાહવે

ઉત્કર્ષં તસ્ય તં દૃષ્ટ્વા મયૂરેષો યયુ પુરઃ ।
સ્વર્ગં ચ ગર્જયન્વ્યોમ દશશસ્ત્રૈર્દ્વિષોઽહનત્

અસંખ્યાતા હતા દૈત્યા મુક્તિં પ્રાપુઃ સુદુર્લભામ્ ૪૩ (૪૬૧૨)
ઇતિ શ્રી ગણેશપુરાણે ક્રીડાખણ્ડે દૈત્યસેનાવધો નામૈકશતતમોઽધ્યાયઃ

અધ્યાય ૧૦૨ પ્રારંભ :-
ક ઉવાચ ।
વિનષ્ટે બહુધા સૈન્યે રુરોહાશ્વં સ દૈત્યરાટ્ ।
ખડ્ગપાણિર્યયૌ યોદ્ધું મયૂરેશં રુષાન્વિતઃ

તં દૃષ્ટ્વા તુ મયૂરેશો રુરોહ સ્વં શિખણ્ડિનમ્ ।
તં દૃષ્ટ્વા શીઘ્રમાયાન્તં પન્નગાસ્ત્રં સ દૈત્યરાટ્

જપ્ત્વા મન્ત્રં ચ શતધા ભાર્ગવાદિષ્ટમાદરાત્ ।
સસર્જ પન્નગાસ્ત્રં તત્તેજસા જજ્વલુર્દિશઃ

સર્પસૈન્યૈરવેષ્ટ્યન્ત દેવસેનાચરા નરાઃ ।
મૃતાઃ કેચિદ્ગતાઃ કેચિત્પાતિતાશ્ચાપરેઽવનૌ

નનન્દ દેવસ્તં દૈત્યમતિવીર્ય પરાક્રમમ્ ।
સાધુ યુધ્યસિ દૈત્યેન્દ્ર નેદૃશઃ કોઽપિ વીક્ષિતઃ

એવમુક્ત્વા રિપું દેવો ગરુડાસ્ત્રમવાસૃજત્ ।
તતઃ પલાયિતાઃ સર્પાઃ પ્રોત્તિષ્ઠંશ્ચ ચમૂચરાઃ

ચક્રાસ્ત્રમસૃજદ્દેવો દૈત્યસેનાનિબર્હણમ્ ।
તેન કેચિન્મૃતા દૈત્યાઃ કેચિચ્છિન્નાઙ્ઘ્રિમસ્તકાઃ

વિભિન્નજાનુજઙ્ઘાશ્ચ છિન્નગુલ્ફાઃ પરેઽપતન્ ।
ગર્જન્તિ ધાવ ધાવેતિ પિતર્માતઃ સુતેતિ ચ

મુક્તિં યાતા મયૂરેશં દૃષ્ટ્વા પ્રાણાં જહશ્ચ યે ।
એવં સેના નિરસ્તાઽસ્ય તતો દૈત્યો રુષાઽદ્રવત્

ખડ્ગપાણી રુષા ગર્જન્વેગેનાયાદ્ગજાનનમ્ ।
તથાવિધં રિપું દૃષ્ટ્વા પરશું જગૃહે વિભુઃ

યયૌ દૈત્યં મહાવેગમસૃજત્પરશું ચ તમ્ ।
સ દહંસ્તેજસા વ્યોમ દિશઃ પક્ષિગણાનપિ

અચ્છિનદ્દૈત્યહસ્તં ચ ખડ્ગં ચ શતધા જવાત્ ।
સ ચાપં સહસા ગૃહ્ય સજ્યં કૃત્વા શરાન્બહૂન્

અસંખ્યાતાન્બલાદ્વિધ્યંશ્છાદયામાસ સૈનિકાન્ ।
ગગનં ચ દિશઃ સર્વા જગર્જ ઘનનિસ્વનઃ

શરાઘાતેન બલવાન્નિવાર્ય શરપંજરમ્ ।
અન્ધકારે બાણમયે નાજ્ઞાસીત્કોપિ કંચન

મયૂરેશોઽથ શીઘ્રં તદાશ્વં ભૂમાવપાતયત્ ।
તતોઽન્તરિક્ષે તિષ્ઠન્ત્સ પ્રોચે ચ ગણનાયકમ્

અશ્વો નિપાતિતસ્તસ્ય પશ્ય મે કૌતુકં મહત્ ।
શિખણ્ડિનં હનિષ્યામિ પશ્યતસ્તે ગુણેશ્વર

ઉભયત્ર નિષંગસ્થાઞ્શરાન્ભૂમૌ વ્યચિક્ષિપત્ ।
ચાપમાકૃષ્ય કર્ણાન્તં ચિક્ષેપ શરસંચયાન્

મયૂરેશસ્ય સેનાયાં મારયન્સર્વસૈનિકાન્ ।
વવર્ષ શરજાલાનિ વર્ષાકાલે ઘના યથા

કિયન્તો ભિન્નસર્વાગાં કેચિત્પ્રાણાં જહુઃ સુરાઃ ।
એવં નશ્યત્સુ વીરેષુ મયૂરેષો રુષાન્વિતઃ

કમલાસુરબાણૈસ્તુ વિદ્ધં ત્યક્ત્વા શિખણ્ડિનમ્ ।
પાશં કરેણ જગ્રાહ તોલયિત્વા સ સાદરમ્

જગર્જ નાદયન્વ્યોમ તત્યાજ મહસા યુતમ્ ।
સ પાતયન્દૈત્યગણાન્દદાહ રિપુસૈનિકાન્

કણ્ઠે ચ ન્યપતત્તસ્ય દૈત્યસેનાધિપસ્ય હ ।
રુરોધ શ્વાસમસ્યાસૌ દૈત્યો રૂપાન્તરં શ્રિતઃ

મૂર્ધ્ના સંછાદયામાસ તત્ક્ષણાદ્રવિમણ્ડલમ્ ।
અન્ધકારે ઘોરતમે ન પ્રજ્ઞાયત કિંચન

ઉવાચ સમુખો ભૂત્વા મયૂરેશં રુષાન્વિતઃ।
મયા કિ યુધ્યસે બાલ ગચ્છ માતઃ સ્તનં પિબ

રમસ્વ બાલકૈર્નો ચેન્મરિષ્યસિ મમાગ્રતઃ ।
મમ ચાક્રન્દનેનૈવ કમ્પતે ભુવનત્રયમ્

પાદે ભૂમૌ સ્થાપ્યમાને શેષોઽપિ ચલતે હ્યધઃ ।
મમ મુષ્ટિપ્રહારેણ ચૂર્ણીભૂતા મહાચલાઃ

નખાગ્રેણ શિરસ્તેઽહં ગમયિષ્યે રસાતલમ।
ક ઉવાચ ।
એવમાકર્ણ્ય દુબુદ્ધેર્વાક્યં પ્રોચે ગજાનનઃ ।
પિશાચવન્મદ્યપવત્કિં વલ્ગસિ મમાગ્રતઃ

ન જયં પ્રાપ્નુતે ક્વાપિ દેવદ્વિજવિનિન્દકઃ ।
મમ ચેદ્ભવિતા ક્રોધો જ્વાલયેદ્ભુવનત્રયમ્

યશસ્તે ખ્યાપિતું લોકે યુદ્ધ્યાપિ હર્ષનિર્ભરઃ ।
નો ચેધુંકરમાત્રેણ નીતઃ સ્યાદ્યમસાદનમ્

ક ઉવાચ ।
એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં દૈત્યઃ ક્રોધાનલાકુલઃ ।
શ્વેડિતં પ્રતિશબ્દેન નાદયન્વિદિશો દિશઃ

તદા ગર્ભા નિપતિતાસ્તસ્ય શબ્દેન તત્ક્ષણાત્ ।
પ્રમથાદ્યા ગણાઃ કેચિન્મૂર્છિતા ધરણીં ગતાઃ

આકર્ણં ધનુરાકૃષ્ય મુમોચ કમલાસુરઃ ।
શરવૃષ્ટિં પુના રૌદ્રાં મયૂરેષે બલેઽપિ ચ ૩૨ (૪૬૪૪)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ક્રીડાખણ્ડે કમલાસુરસંગ્રામો નામ દ્વ્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

અધ્યાય ૧૦૩ પ્રારંભ :-
ક ઉવાચ ।
ઉત્કર્ષં તસ્ય દૈત્યસ્ય દૃષ્ટ્વા દેવસ્ત્વરાન્વિતઃ ।
આયયૌ પુરતો દૈત્યં જઘાન શરવૃષ્ટિભિઃ

ન્યવારયત દૈત્યોઽપિ સ્વશરૈરતિવેગિતૈઃ ।
તતસ્તુતોષ ભગવાન્મયૂરેશો ગુણાગ્રણી

દર્શયામાસ તસ્મૈ સ વિશ્વરૂપમનન્તકમ્ ।
દશદિક્ષુ મયૂરેશં દદર્શ કમલાસુરઃ

વિસ્મિતશ્છાદ્ય નયને હૃદિ તં પરિદૃષ્ટવાન્ ।
તતઃ પલાયનપરો યાવદ્ગચ્છતિ દૈત્યરાટ્ ૪ .
શિખામાક્રમ્ય દેવોઽપિ ધૃત્વા પ્રોવાચ તં પુનઃ ।
તિષ્ઠ યુધ્યસ્વ દૈત્યેન્દ્ર સ્મર વાક્યાનિ તાનિ ચ

પુનર્દદર્શ દૈત્યસ્તમેકમેવ પુરઃ સ્થિતમ્ ।
અધાવત્સહસા યોદ્ધું જગર્જ ચ મહાબલી

દશાયુધધરો દેવો બોધયામાસ તં તદા ।
બિભેદાસ્ય શરીરં સ વિઘ્નરાટ્ શસ્ત્રઘાતતઃ

યત્રાસ્ય ન્યપતદ્રક્તબિન્દુસ્તત્રાસુરોઽભવત્ ।
તદ્રૂપસ્તદ્બલશ્ચૈવમસંખ્યાતાસ્તદાઽસુરાઃ

નાનાશસ્ત્રૈરથાસ્ત્રૈસ્તે તં જઘ્નુઃ શરવૃષ્ટિભિઃ ।
તતઃ પરાવૃતો દેવો મયૂરેશો રુષા જ્વલન્

સાર્દ્ધકોટિત્રયમિતૈઃ સિદ્ધિબુદ્ધી તદા બલૈઃ ।
ઈયતુઃ પરમક્રુદ્ધે તતો યુદ્ધમવર્તતત

ઊચતુર્ગણરાજં તે દેહિ ભક્ષ્યં ક્ષુધાપહમ્ ।
ત ઊચે ભક્ષતં દેવો દૈત્યાસૃગ્જનિતાન્બહૂન્

ઇત્યુક્તે તે તદા તેન મયૂરેશેન સત્વરમ્ ।
બભક્ષતુર્ભૂતગણૈસ્તાન્દૈત્યાનખિલાનપિ

દેવો જઘાન ખડ્ગેન તં દૈત્યં કમલાસુરમ્ ।
પુનશ્ચ શતશો જાતા દૈત્યાસ્તદ્રક્તસંભવાઃ

બભક્ષુસ્તાનપિ તતો પિબન્રક્તં સમન્તતઃ ।
તતઃ ખિન્નો મયૂરેશઃ શૂલમુદ્યમ્ય વેગવાન્

તત્યાજ સહસા દૈત્યે યયૌ સ પ્રદહન્દિશઃ।
ચૂર્ણયન્પર્વતાન્વ્યોમ નાદયન્ભાનિ પાતયન્

વેગેન પતિતો દૈત્યદેહં ભિત્ત્વા દ્વિધાઽકરોત્ ।
મસ્તકસ્તસ્ય પતિતો ભીમાય દક્ષિણે તટે

કૃષ્ણાયા ઉત્તરે તીરે તસ્થૌ તત્ર ગુણેશ્વરઃ ।
સર્વે સન્તુષ્ટમનસો જયશબ્દૈસ્તમબ્રુવન્

જય દેવ મયૂરેશ કુરુ દુષ્ટવિનાશનમ્ ।
તતસ્તત્રાયયૌ ગૌરીપતિર્ગણપરીવૃતઃ

ગૌતમાદ્યૈશ્ચ મુનિભિઃ પાર્વત્યા ચ સમાયુતઃ ।
વાદ્યત્સુ સર્વવાદ્યેષુ પુષ્પવૃષ્ટિઃ પપાત ખાત્

આલિંગ્ય પાર્વતી પ્રાદાત્સ્તનપાનં મુદા તદા ।
મુનયસ્તુષ્ટુવુશ્ચૈનં મયૂરેશં સુરેશ્વરમ્

કમલાકાન્તહૃદયહૃદ્દયાનન્દવર્ધન ।
કમલાકાન્તનમિત કમલાસુરનાશન

કમલાસેવિતપદ જય ત્વં કમલાપ્રદ।
કમલાસનવન્દ્યેશ કમલાકરશીતલ

કમલાંકસુપાદાબ્જ કમલાંકિતસત્કર ।
કમલાબન્ધુતિલક ભક્તાનાં કમલાપ્રદ

કમલાસૂનુરિપુજ કમલાસૂનુસુન્દર ।
કમલાપિતૃરત્નાનાં માલયા જય શોભિત

કમલાસુરબાણાનાં કમલેન નિવારક ।
કમલાક્રાન્તકમલકોશજિત્કરપંકજ

કમલાપતિહસ્તસ્થપદ્મકોશનિભેક્ષણ।
સર્વહૃત્કમલાનન્દ જય સર્વાઘનાશન

કમલાઙકુશહસ્તાબ્જ જયવિઘ્નહરાવ્યય ।
ત્વયા વિનિહતઃ પાપઃ શક્રાદિભયદો રિપુઃ

વજ્રચક્રાદ્યભેદ્યો યો મુનીનામપિ ભીતિદઃ ।
એવં સ્તુત્વા પુપૂજસ્તે ગૌતમાદ્યા મહર્ષયઃ

દશભિર્દોર્ભિરાલિંગ્ય પુપૂજ ગિરિશોઽપિ તમ્ ।
તતસ્તે મુનયઃ પ્રોચુર્મયૂરેશં ચ શંકરમ્

અત્રત્વં સર્વદા તિષ્ઠ સર્વદેવગણૈર્યુતઃ।
પૂરયન્ભક્તકાર્યાણિ વારયન્વિઘ્નસંચયાન

ક ઉવાચ ।
એવં તૈઃ પ્રાર્થિતૌ દેવૌ સર્વદેવગણૈયુતૌ ।
પૂરયન્તૌ ભક્તકામાન્હરન્તૌ વિઘ્નસંચયાન

સ્થિતૌ તત્ર મયૂરેશશંકરૌ લોકશંકરૌ।
વિશ્વકર્મા વ્યધાત્તત્ર મન્દિરં સુન્દરં તતઃ

અસંખ્યશિખરદ્વારમસંખ્યાશ્ચર્યસંયુતમ્ ।
તત્રાભૂન્નગરં ચારુ સર્વલોકસમન્વિતમ્

મયૂરેશપુરં તસ્ય નામ ચક્રુર્મહર્ષયઃ ।
તપસ્તેપુર્મુનિગણા નાનાભરણસંશ્રિતાઃ

હરોઽપિ ચ તપસ્તેપે ગિરિજાગણસંયુતઃ ।
તસ્ય ધ્યાનં પૂજનં ચ સ્મરણં તે વ્યધુર્દ્વિજાઃ

મયૂરેશઃ પુનર્બાલૈઃ ક્રીડતિ સ્મ યથા પુરા ૩૬ (૪૬૮૦)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ક્રીડાખણ્ડે કમલાસુરવધોનામ ત્ર્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

અધ્યાય ૧૦૪ પ્રારંભઃ-
ક ઉવાચ ।
અહં પ્રયાતસ્તં દ્રષ્ટું ગુપ્તરૂપો દ્વિજોત્તમ ।
અદર્શ તત્ર તં દેવમુમયા સહિતં પ્રભુમ્

સ્નાત્વાસીનં જપન્તં ચ પરંબ્રહ્મસનાતનમ્ ।
અહં તમસ્તુવં દેવં મયૂરેશ્વરસંજ્ઞકમ્

પુરાણપુરુષં દેવં નાનાક્રીડાકરં મુદા ।
માયાવિનં દુર્વિભાવ્યં મયૂરેશં નમામ્યહમ્

પરાત્પરં ચિદાનન્દં નિર્વિકારં હૃદિસ્થિતમ્ ।
ગુણાતીતં ગુણમયં મયૂરેશં૦

સૃજન્તં પાલયન્તં ચ સંહરન્તં નિજેચ્છયા।
સર્વવિઘ્નહરં દેવં મયૂરેશં૦૫ ઇન્દ્રાદિદેવતાવૃન્દૈરભિષ્ટુતમહર્નિશમ્ ।
સદસદવ્યક્તમવ્યક્તં મયૂરેશં૦

નાનાદૈત્યનિહન્તારં નાનારૂપાણિ બિભ્રતમ્ ।
નાનાયુધધરં ભક્ત્યા મ

સર્વશક્તિમયં દેવં સર્વરુપધરં વિભુમ્ ।
સર્વવિદ્યાપ્રવક્તારં મયૂરે૦

પાર્વતીનન્દનં શમ્ભોરાનન્દપરિવર્ધનમ્ ।
ભક્તાનન્દકરં નિત્યં મ૦

મુનિધ્યેયં મુનીનુતં મુનિકામપ્રપૂરકમ્ ।
સમષ્ટિવ્યષ્ટિરૂપં ત્વાં મ૦

સર્વાજ્ઞાનનિહન્તારં સર્વજ્ઞાનકરં શુચિમ્।
સત્યજ્ઞાનમયં સત્યં મ

અનેકકોટિબ્રહ્માણ્ડનાયકં જગદીશ્વરમ્ ।
અનન્તવિભવં વિષ્ણું ૦

ત્વદ્દર્શનેન પૂતોઽહં પરમાનન્દનિર્ભરઃ ।
આશ્ચર્યં પરમં પ્રાપ્તસ્તસ્ય દૈત્યસ્ય મારણાત્

યેન શક્રોઽન્તકો દેવા લોકપાલા જિતા બલાત્ ।
સહસ્રશતયોધી યોઽસંખ્યદેહો રણે હતઃ

ત્રિધાભૂતસ્ત્રિસ્થલેષુ પતિત: કમલાસુરઃ ।
તં સમાપૂજયમહં સર્વતીર્થજલૈઃ શુભૈઃ

કમણ્ડલુગતૈરેનોનાશકૈરભિષેચયમ્ ।
દિવ્યવસ્ત્રે દિવ્યગન્ધં દિવ્યપુપ્પમયીં શુભામ્

વનમાલામસ્ય કણ્ઠે દત્ત્વા નામ વ્યધામહમ્ ।
વનમાલીતિ લોકેષુ વિખ્યાતં સર્વમંગલમ્

પૂજાવિધિં સમાપ્યૈનં પ્રદક્ષિણામથો વ્યધામ્ ।
પાદાઘાતેન મે તત્ર ન્યુબ્જતાં ગમિતઃ ક્ષણાત્

નાનાતીર્થજલૈર્યુક્તઃ સ્થાપિતો મે કમણ્ડલુઃ ।
યતેઽહં તજ્જલં ભર્તું તતો મામબ્રવીદ્વિભુઃ

મયૂરેશ ઉવાચ ।
ઇદં બ્રહ્મકૃતં સ્તોત્રં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ।
સર્વકામપ્રદં નૃણાં સર્વોપદ્રવનાશનમ્

કારાગૃહગતાનાં ચ મોચનં દિનસપ્તકાત્ ।
આધિવ્યાધિહરં ચૈવ ભુક્તિમુક્તિપ્રદં વિધે

સ્થિરો ભવ વિરિંચે ત્વં નદીયં સર્વપાવની ।
કમણ્ડલુભવા નામ્ના ખ્યાતા લોકે ભવિષ્યતિ

દર્શનાદ્વાચિકં પાપં સ્પર્શનાચ્ચ મનોમયમ્ ।
સ્નાનાચ્ચ કાયિકં સર્વં નાશયિષ્યાતિ નિમ્નગા

નિરન્તરં સેવનાચ્ચ મોક્ષમેષા પ્રદાસ્યતિ ।
ક ઉવાચ ।
એવં દત્તે વરે તેન સસ્નુસ્તત્ર મુનીશ્વરાઃ

સદારાઃ સપરીવારાઃ સપ્તકોટિગણા અહમ્ ।
તપસ્તેપુસ્તદા તત્ર મુનયસ્તે મયા સહ

તતોઽહં માયયા તસ્ય મોહિતઃ પ્રાબ્રુવં બહૂન્ ।
જગત્કર્તા જગદ્વન્દ્યઃ શક્રાદિસુરપૂજિતઃ

બાલમેકાદશાબ્દં તત્કથં પ્રણતવાનહમ્ ।
અર્ભકૈઃ ક્રીડમાનં તમાચારરહિતં શિશુમ્

ધિઙ્મે જ્ઞાનં મહત્વં ચ પૈતામહપદં ચ ધિક્ ।
ઇમાં સૃષ્ટિં વિધાયાહં સ્થાસ્યામિ ગુપ્તરૂપધૃક્

અયં ચેત્પરમાત્મા સ્યાદપરાં નિર્મમેત્પુનઃ ।
એવં નિશ્ચિત્ય મનસા સૃષ્ટિમાત્માનમેવ ચ ।
અન્તર્ધાય સ્થિતો યાવત્તાવદ્દેવો ગજાનનઃ

ન દદર્શ સખીન્બાલાંસ્તતસ્તેષાં ગૃહાનગાત્ ।
શૂન્યાન્દૃષ્ટ્વા ગૃહાન્સર્વાન્ખિન્નો વૃક્ષાનલોકયત્

ન દદર્શ દ્રુમાંજન્તૂન્પશુપક્ષિગણાન્યદા ।
તદા સ્વર્ગં ગતો દેવો નાપશ્યત્તત્ર તાન્સુરાન્

ગન્ધર્વાન્કિન્નરાન્યક્ષાન્પિતૃઞ્શશિરવી ન ચ।
અન્ધકારે ગાઢતમે ન પ્રાજ્ઞાયત કિંચન

તતોઽસૌ પ્રણિધાનેન જ્ઞાત્વા બ્રહ્મકૃતં ચ યત્ ।
સામર્થ્યં નિજમાયાં ચ આવિશ્ચક્રેઽખિલાત્મકઃ

બ્રહ્માણ્ડં નિર્મમે દેવો મયૂરેશઃ સ્વલીલયા।
વિશ્વં ચરાજરં તત્ર મયૂરેશપુરીમપિ

યથાપૂર્વં પશ્યતિ સ્મ સર્વં ત્રિભુવનં વિભુઃ ।
સ્વં ચ બાલૈઃ પરિવૃતં બ્રહ્માણ્ડં ચ તથાવિધમ્

શંકરં ચ ભવાનીં તામનુષ્ઠાનગતાન્મુનીન્ ।
તપનં શશિનં ભાનિ સ્વર્ગાન્દેવગણાનપિ

પૃથિવીં સર્વવૃક્ષાંશ્ચ સમુદ્રાન્સરિતોઽપિ ચ ।
પાતાલાનિ મયૂરેશો દદર્શ પૂર્વવદ્વિભુઃ

ક ઉવાચ ।
તતોઽહં સ્મૃતિમાપન્નોઽપશ્યન્દેવં ચિદાત્મકમ્ ।
કલાકાષ્ઠામુહૂર્તાદિદિનપક્ષસ્વરૂપિણમ્

દૃષ્ટ્વેત્થં તમહં નત્વા ક્ષમાપયમુદારધીઃ ।
માસર્તુવર્ષકલ્પાદિચરાચરસ્વરૂપિણમ્

અસંખ્યબ્રહ્માણ્ડયુતરોમાંચૈરુપશોભિતમ્ ।
દેવર્ષિયક્ષગન્ધર્વસરિત્સાગરરૂપિણમ્

મનુષ્યકિન્નરલતાવૃક્ષપન્નગરૂપિણમ્ ।
દૃષ્ટ્વેત્થં તમહં નત્વા ક્ષમાપમુદારધીઃ

પુનઃ પુનરપશ્યં તં મયૂરેશં કિરીટિનમ્ ।
કુણ્ડલાભ્યાં નૂપુરાભ્યામંગદાભ્યાં વિરાજિતમ્

શેષનાભિં સર્પકણ્ઠં દિવ્યમાલામ્બરાવૃતમ્ ।
દિવ્યસિંહાસનગતં સર્વદેવૈરભિષ્ટુતમ્

સિદ્ધિબુદ્ધિસમાયુક્તં વિભૂતિભિરુપાસિતમ્ ।
ચરાચરમયં સર્વનમસ્યં તત્સ્વરૂપિણમ્

પ્રત્યેકં તત્ર ચાત્માનં તદ્રૂપં સ્વં વ્યલોકયમ્ ।
તતસ્તં સ્તુતવાન્નત્વા પ્રાર્થયં ચ પુનઃ પુનઃ

ક્ષમાપરાધં મે દેવ ત્વન્માયાગર્વિતસ્ય મે ।
પ્રભાવં દ્રષ્ટુકામસ્ય દીનસ્ય શરણાર્થિનઃ

ક્ષણેનાનન્તબ્રહ્માણ્ડકારિણે તે નમો નમઃ ।
એવં વદન્તં માં નાસાપવનાત્સ્વોદરેઽનયત્

તત્રાપશ્યં સર્વલોકં યથા બહિઃ પ્રદૃષ્ટવાન્ ।
દેવં તથાવિધં ચાપિ કોટિબ્રહ્માણ્ડરોમકમ્

સર્વં ચરાચરં વિશ્વં યથા ભૂમૌ યથા દિવિ ।
એકસ્માદણ્ડતશ્ચાન્યદ્બ્રહ્માણ્ડાન્તરમાશિશમ્

તથૈવ દૃષ્ટવાન્સર્વાનેવં નાનાણ્ડમધ્યગઃ ।
અપશ્યં વિશ્વમખિલં સ્વાત્માનં દેવમેવ ચ

તતખિન્નોઽબ્રુવં દેવં નાન્તં પશ્યામિ તે ક્વચિત્ ।
કૃપાં કુરુ મમ વિભો માયામેતાં નિવારય

તતઃ સ કરુણાવિષ્ટઃ સર્વમન્તર્દધે ક્ષણાત્ ।
પુનરેવ મયૂરેશમપશ્યં બાલકૈર્વૃતમ્

ક્રીડન્તં પૂર્વવન્નત્વાઽબ્રુવં માયાં ન તેઽવિદમ્ ।
અપરાધસહસ્રં મે માતૃવત્ત્વં ક્ષમસ્વ ચ

મયૂરેશોઽબ્રવીન્માં હિ મૂર્ધ્નિ હસ્તં નિવેશ્ય હ ।
દેવ ઉવાચ ।
ન મે ક્રોધો ન ભિન્ના ધીઃ સ્વીયઃ પર ઇતિ ભ્રમઃ

કસ્માદપિ ભયં મે ન ન મત્તો ભયમણ્વપિ ।
શ્રુત્વેયં વચનં તસ્ય મયૂરેશપુરં શિવમ્

ભવાનીમપિ તત્સૂનુમદ્રાક્ષં મુનિબાલકૈઃ ।
ગૃહીત્વાજ્ઞાં સ્વકં સ્થાનમગમં હર્ષનિર્ભરઃ

ભવાની બાલકૈનાયાન્મન્દિરં સ્વ ચ બાલકાઃ ૫૭ (૪૭૩૭)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ક્રીડાખણ્ડે વિશ્વરૂપદર્શનં નામ ચતુરધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

અધ્યાય ૧૦૫ પ્રારંભ –
ક ઉવાચ ।
તતો ભાદ્રચતુર્થ્યાં તુ તે સર્વે મુનિબાલકાઃ ।
મૃદમાહર્તુમાયાતા વિમલાં તામથાનયન્

સ્વસ્વબુદ્ધ્યા વિધાયાશુ મૂર્તીર્નાનાવિધાઃ શુભાઃ ।
સિંહારૂઢા મયૂરસ્થાઃ કાશ્ચિન્મૂષકસંસ્થિતાઃ

નાનાયુધધરા નાનાદિવ્યાલંકારસંયુતાઃ ।
ચતુર્ભુજા ગણેશસ્ય દિવ્યગન્ધામ્બરાઃ શુભાઃ

ભક્ત્યા પરમયાઽપૂજન્નુપચારૈઃ પૃથક્પૃથક્।
મણ્ડપે તાઃ પ્રતિષ્ઠાપ્ય પુષ્પાદર્શપ્રભાયુજિ

પદ્મપુષ્પયુતા માલા દદુસ્તાઃ સુમનોહરાઃ ।
વાદ્યત્સુ તૂર્યઘોષેષુ નગરી હર્ષમાપ સા

ગૌરી તસ્યાં જન્મતિથૌ દ્વાદશાબ્દિકમર્ભકમ્ ।
સ્નાપયામાસ ચ દદૌ વાયનાનિ સુવાસિનીઃ

સંપૂજ્ય વિધિવદ્ભક્ત્યા હરિદ્રાકુંકુમાદિભિઃ ।
એતસ્મિન્નન્તરે દૈત્યો વિશ્વદેવ ઇતિ શ્રુતઃ

ભગવદ્રૂપમાસ્થાય શ્રીમુદ્રાંકિતમાયયૌ ।
શંખચક્ર ગદાપદ્મવનમાલાલસત્તનુઃ

તુલસીદામરુચિરો દિવ્યવસ્ત્રાનુલેપનઃ ।
કમણ્ડલુ વારિપૂર્ણં વેણુદણ્ડં દધત્કરે

ગૌરી તમતિથિં દ્વારિ તિષ્ઠન્તં પ્રાહ ભક્તિતઃ ।
કુત આગમ્યતે બ્રહ્મંસ્તુષ્ટાઽહં તવ તેજસા

ઇત્યુક્તઃ પ્રાહ તાં વિપ્રઃ શ્રુતવાનસ્મિ યત્પુરા ।
તદ્દૃષ્ટ્વા નયનાભ્યાં તે પરિતુષ્ટં મનો મમ

ક્ષુધયા પીડિતશ્ચાહં ભવતીગૃહમાગતઃ ।
પાર્વત્યુવાચ ।
આસ્યતાં ભુજ્યતાં સ્વસ્થં સ ચ તત્રાસને સ્થિતઃ

આસીનસ્ય મયૂરેશો વિષ્ટરેઽક્ષાલયત્તદા ।
ચરણૌ તત્તીર્થજલૈઃ સિષેચ સર્વતોઽમલૈઃ

સંપૂજ્ય ભોજયામાસ પક્વાન્નૈઃ પાયસૈરપિ।
અપોશાનકરસ્તૂષ્ણીમાસીચ્ચિન્તાતુરો દ્વિજઃ

ઉમોવાચ દ્વિજં પશ્ચાદ્ભુજ્યતાં ભુજ્યતામિતિ ।
યદિ નાન્નં મનોયોગ્યં તદા દાસ્યેઽતિવાઞ્છિતમ્ ।
વદ તચ્છીઘ્રમાન્યેષ્યે શંકરસ્ય પ્રભૌવતઃ

દ્વિજ ઉવાચ ।
ક્ષીરાર્ણવસ્થિતં દેવં દૃષ્ટ્વા નિત્યં ભુનજ્મ્યહમ્।
જલં પિબામિ તચ્ચાદ્ય વિસ્મૃતં મોહતો મયા

ઉમોવાચ ।
પૂર્વમેવ કથં નોક્તો નિયમસ્તે દ્વિજોત્તમ ।
પાત્રાદુત્થાય ગન્તાસિ કથં સત્ત્વવિલુમ્પક

શંકરઃ ક્ષોભમાપન્નો ન જાને કિં કરિષ્યતિ

મયૂરેશોઽબ્રવીત્તત્ર યદિ ભાવો દૃઢો હૃદિ ।
તદાત્રૈવ ભવેત્પદ્મનાભેર્દર્શનમાશુ તે

પ્રાયોઽભાગ્ય મહદ્દૃષ્ટં યત્પક્વાન્નં ચ પાયસમ્ ।
ત્યક્ત્વા વ્રજસિ કુત્ર ત્વં મૂઢભાવેન વા દ્વિજ

બહુજન્મતપોભિર્યત્કટાક્ષો ભુવિ લભ્યતે ।
તયા તે પરિવિષ્ટાન્ન કથં ત્યજસિ સુવ્રત

બ્રહ્માદીનાં ન ગમ્યા યા દૃષ્ટા સાક્ષાત્ત્વયા શિવા ।
સર્વલોકસ્ય જનની સર્વયોષિદ્વરા હિ સા

સર્વેષામેવ દેવાનાં શક્તિઃ સા પરમાદ્ભુતા ।
તદ્દર્શનેન દેવસ્ય વિષ્ણોર્જાતં હિ દર્શનમ્

ચકોરસ્યેવાગ્નિભુજો મિષ્ટાન્નં નૈવ રોચતે ।
તથા કિં તે ન રોચેત દેવાન્નમમૃતોપમમ્ ।
મમ વા સર્વરૂપસ્ય દર્શનેઽસ્ય દૃશિર્ભવેત્

દ્વિજ ઉવાચ ।
રમાપતેરહં દાસો ન નમસ્યામિ કિંચન ।
યદિ ત્વં સર્વરૂપોઽસિ યદિ સામર્થ્યમસ્તિ તે

તદા દર્શય વિશ્વેશં નારાયણમનામયમ્ ।
એવં બુદ્ધ્વા દૃઢં તસ્ય નિશ્ચયં સ મયૂરરાટ્

અન્તર્ધાય પ્રાદુરાસીન્નારાયણસ્વરૂપવાન્ ।
પીતામ્બરઃ શંખચક્રગદાપદ્મધરો વિભુઃ

નાનાલંકારરુચિરઃ સર્વાલંકારસુન્દરઃ ।
કૌસ્તુભેન લસદ્વક્ષા વનમાલાવિભૂષિતઃ

શેષશાયી મહાલક્ષ્મ્યા સંવાહિતપદામ્બુજઃ ।
વિશ્વદેવશ્ચ તં દૃષ્ટ્વા નનામ પરિપૂજ્ય ચ

યાતસ્તન્મયતાં ભક્ત્યા વિસ્મૃત્ય ચ શરીરતામ્ ।
ઉવાચ ચ ચિદાનન્દપરિપૂર્ણો દ્વિજોત્તમઃ

અદ્ય ધન્યં જનુર્મેઽદ્ય જીવિતં ચ સુજીવિતમ્ ।
અદ્યેયં નગરી ધન્યા ધન્યૌ તૌ પિતરૌ મમ

મયૂરેશોપદેશેન ભવાન્યા દર્શનેન ચ ।
પરાત્પરસ્ય વિષ્ણોસ્તે ચરાચરસ્વરૂપિણઃ

લબ્ધં દર્શનમત્રૈવ સર્વાન્તર્યામિણો વિભોઃ ।
નારાયણોઽપિ તં ભક્તં બાહુભિઃ પરિષસ્વજે

ઉવાચ ચ પ્રસન્નાત્મા બાષ્પગદ્ગદયા ગિરા।
મદર્થં ત્યક્તવાન્ભુક્તિં ક્ષીરાબ્ધેરહમાગતઃ

દૃષ્ટ્વા તે નિશ્ચયં ભક્તિં દૃઢામવ્યભિચારિણીમ્ ।
ભક્તમાર્ગં પ્રસિંચામિ મારુતોદ્ધતકણ્ટકમ્

ભક્તતૃષાનિવૃત્ત્યર્થં જાતોઽહં જલરૂપધૃક્ ।
નાનારૂપધરો જાતો ભક્તાનામાર્તિનાશનઃ

યથા ભક્તઃ પ્રિયો નિત્યમિતિ તે દર્શયામ્યહમ્ ।
અભૂદ્ભાદ્રચતુર્થ્યાં હિ મયૂરેશમહોત્સવઃ

મૂર્તિં મહીમયીં કૃત્વા બર્યા ।ખુસિંહગાં પૃથક્ ।
નાનાલંકારશોભાઢ્યાં નાનારંગૈઃ સુશોભિતામ્

અનેકૈઃ પૂજ્ય તાં સમ્યગ્બાલકૈર્મુનિસંચયૈઃ ।
કેચિદગ્રે પ્રગાયન્તિ કેચિન્નૃત્યન્તિ ભક્તિતઃ

વાચયન્તિ પુરાણાનિ પ્રદક્ષિણપરાઃ પરે ।
એતસ્મિન્નન્તરે પૌત્રો વસિષ્ઠસ્ય મહાત્મનઃ

પરાશર ઇતિખ્યાત આયયૌ સ્વેચ્છયા મુનિઃ ।
સ ચતુર્વાર્ષિકો મૂર્તિં વિદધે ભક્તિતત્પરઃ

શુષ્કપર્ણકૃતાં માલાં કૃત્વા તસ્મૈ ન્યવેદયત્ ।
ગન્ધબુદ્ધ્યા કર્દમેન તાં વ્યલેપયદાદરાત્

મિષ્ટાન્નાનિ ચ લડ્ડૂકાન્દક્ષિણાં ચ ફલાનિ ચ ।
ન્યવેદયત્તદા પત્રૈરનેકૈઃ કર્દમૈરપિ

ષંકલ્પં લીલયા ચક્રં જઙ્ઘાવાદ્યં શનૈઃ શનૈઃ ।
મુહૂર્તં નર્તનં કૃત્વા રુરોદ ભક્ષયેતિ ચ

સંપ્રાર્થ્ય મૂર્તિં બહુધા તતઃ સા ચેતનાં યયૌ ।
યદ્યત્તેન યદુદ્દેશાત્સ્થાપિતં પુરતોઽભવત્

તત્તથૈવ ચ સંજાતં તતઃ સાઽભક્ષયત્તદા ।
લડ્ડુકાન્મોદકાન્નાનાપક્વાન્નં પાયસાન્વિતમ્

વિશ્વદેવશ્ચ તં દૃષ્ટ્વા મિથ્યાભૂતં યથાર્થવત્ ।
મૃત્તિકાન્નાનિ સત્યાનિ સર્વં પુષ્પફલાદિકમ્

સચેતનાં ચ તાં મૂર્તિં ષડ્ભુજાં ચ પુનઃ પુનઃ ।
વ્યલોકયદ્વિષ્ણુરૂપાં ચતુર્બાહુવિરાજિતામ્

ઉવાચ સતતં દેવં કિમિદં મૃત્તિકાશનમ્ ।
મૂર્તિરુવાચ ।
ભક્ત્યા યદર્પિતં મહ્યં સુધારસસમં ભવેત્

અભક્તાર્પિતમમૃતં વિષમેવ ભવેન્મમ ।
ક ઉવાચ ।
એવં તદ્વચનં શ્રુત્વા વિશ્વદેવોઽબ્રવીત્પુનઃ

કસ્તે ભક્તો મમ ચ તં દર્શયસ્વ સુરેશ્વર ।
તતસ્તસ્ય કરં ધૃત્વા બહિરાયાન્મયૂરરાટ્

ગૃહે ગૃહે પૂજ્યમાનં દેવં તસ્મૈ વ્યદર્શયત્ ।
શિખિનં સુસમારૂઢં મયૂરેશમલોકયત્

તત્રાપિ પર્યપશ્યત્સ વિશ્વદેવયુતં ચ તમ્ ।
નાયં મમ ભવત્સ્વામીત્યેવં બુદ્ધિં વિસૃજ્ય તામ્

ગૃહે ગૃહે વિશ્વદેવો નારાયણમલોકયત્ ।
સર્વત્ર સ દદર્શાથ પૂજ્યમાનં ગુણેશ્વરમ્

ક્વાપિ ક્વાપિ મયૂરેશં દદર્શ વિષ્ણુરૂપિણમ્ ।
પુનરાલોકયંસ્ત ત્તન્મયૂરેશમલોકયત્

ભુજં સ્વં પરિગૃહ્યેવ બહિર્યાતં સ્વલીલયા।
આક્ષિપ્ય હસ્તં સ પ્રાયાન્નાયં સ્વામી મમેતિ ચ

અટદ્ગૃહે ગૃહે સોઽથ પૂજ્યમાનં દદર્શ હ ।
મયૂરેશં વાદ્યઘોષૈર્નૃત્યગીતૈરનેકધા

ક્વાપિ દૃષ્ટ્વા વિષ્ણુરૂપં નમસ્કર્તું યથાવધ।
પુનર્મયૂરેશરૂપં દદર્શ સ શિખિસ્થિતમ્

ગરુડારૂઢમન્યત્ર શેષારૂઢં તથા ક્વચિત ।
નમસ્કર્તું યદા યાતિ વિશ્વદેવો મુદા યતઃ

તાવદ્બર્હિસમારૂઢં પશ્યતિ સ્મ પુનઃ પુનઃ।
ભુંજન્તં ચ રમન્તં ચ સ્વપન્તં ચ દદર્શ સઃ

તતઃ ખિન્નો વિશ્વદેવો વસિષ્ઠદ્વારમાગમત્।
તતોઽબ્રવીન્મયૂરેશઃ પશ્ય મે ભક્તમુત્તમમ્

તતઃ પરાશરં સોઽથ દદર્શ પુરતઃ સ્થિતમ્ ।
મૃન્મયૈરુપચારૈસ્તં પૂજયન્તં ગુણેશ્વરમ્

ભક્ષયન્તં ચ લડ્ડૂકાન્મૃન્મયાન્દેવમેવ ચ ।
પશ્યતિ સ્મ પુનર્વ્યોમ્નિ જલે ભૂમૌ તમેવ સઃ

ક્ષણં નારાયણં દેવં મયૂરેશં ક્ષણાદપિ ।
તતઃ સ્વભેદબુદ્ધિં સ્વાં તત્યાજ ભ્રાન્તિમેવ ચ

સર્વભાવેન તં નત્વા સ્તુત્વાઽભેદધિયા પુનઃ ।
અનુજ્ઞાતો મુદા પ્રાયાદ્વિશ્વદેવઃ સ્વમાશ્રમમ્ ૬૫ (૪૮૦૨)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ક્રીડાખણ્ડે વિશ્વદેવભેદબુદ્ધિનિરાસો નામપંચાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ