Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ganesha Purana · Chapter 1.86.90

1.86.90.1

adhyāya ८६ prāraṃbha :-
ka uvāca /
dṛṣṭvā sā tādṛśaṃ bālaṃ snehasnutapayodharā /
āliliṃga mudā bālaṃ taddhastahṛdayā satī

1.86.90.2

tāmūce mama bālo'yaṃ gaṃgāgaṃbhīranisvanā /
mamāyamiti tāṃ prāha vahnirbālo gireḥ sutām

1.86.90.3

kṛttikādyāśca tāṃ prāhurasmajjāto'yamarbhakaḥ /
asmākameva bālo'yamiti cukruśurāturāḥ

1.86.90.4

evaṃ vivadamānāstā yātā vahnipurogamāḥ/
kailāse devanilaye giriśaṃ candraśekharam

1.86.90.5

gaurī viveśa prathamaṃ kaṭinyasta svabālakāḥ /
śivo gṛhītvā taṃ svāṃke śirasyāghrāya mantrataḥ

1.86.90.6

ramayāmāsa parayā mudā devastrilocanaḥ /
gaṃgā vahniḥ ṣaṭstriyastā gṛhaṃ jagmuryathā gatam

1.86.90.7

tannāmakaraṇārthāya brahmaṇaṃ ca bṛhaspatim /
āhūya śiva ūce tau nāmāsya kriyatāmiti

1.86.90.8

brahmābṛhaspatī ūcatuḥ /
kārtike māsi jāto'yaṃ kārtikeya iti sphuṭam /
nāmāsya prathamaṃ deva pārvatīnandano'pi ca

1.86.90.9

śaradvīpe'yamutpannaḥ śarajanmā tato'pi ca /
kṛttikābhyo'pi jātatvāt kārtikeya iti smṛtaḥ

1.86.90.1.86.10

yato'sya mātaraṃ ṣaṭ tāḥ sa ṣāṇmātura ityapi /
ayaṃ putrastārakajittārakaṃ ca vijeṣyati

1.86.90.11

devasenāpatirbhāvī senānīriti śabditaḥ /
tata eva mahāsenaḥ ṣaṇmukhatvāt ṣaḍānanaḥ

1.86.90.12

skannaṃ trivāraṃ reto yat tena skando'yamucyate /
tayostu vadatorevaṃ śakrādyā āyayuḥ surāḥ

1.86.90.13

ānananduśca nemustaṃ pupūjustuṣṭuvurjaguḥ /
vyānaśe rodasī divyaṃ vādyaśabdo rasātalam

1.86.90.14

tataste prārthayāmāsuḥ senānyaṃ praṇipatya ca /
trailokyakaṃṭakaṃ deva jahi tvaṃ tārakāsuram

1.86.90.15

nānābhiṣekasambhāraiḥ senāpatye'bhiṣicya tam / vaidikai
stāntrikairmantrairnānāmunisamīritaiḥ

1.86.90.16

tato'nujñāṃ gṛhītvā te devāḥ svasthānamāgaman /
ṛṣayo'pi nirudyogā spatasteṣu yathāṃ purā

1.86.90.17

senānyāṃ vidyamāne no na bhayaṃ vidyate kvacit /
sa bālo vavṛdhe'tyantaṃ śuklapakṣe yathā śaśī

1.86.90.18

ekadā bālabhāvātsa uḍḍīya śaśinaṃ yayau/
gṛhītuṃ brahmaṇā'vāri nedṛśaṃ sāhasaṃ kuru

1.86.90.19

buddhyā bṛhaspati śaktyā jigāyendraṃ ca so'rbhakaḥ /
ekadā sukhamāsīnaṃ pārvatyā sahitaṃ śivam

1.86.90.1.86.20

praṇamya paripapraccha sarvakāmārthasiddhaye/
skanda uvāca /
pitarmayā'śrāvi mahā kathā nānāvidhāḥ śubhāḥ

1.86.90.21

sarvasiddhikaraṃ deva putrasaṃpat pravardhanam /
sarvapāpaharaṃ caiva dharmārthakāmamokṣadam

1.86.90.22

trailokyasya gurostvattastṛptirnāsti tathāpi me /
vada me sarvaśatrūṇāṃ jayakāri vrataṃ śubhami

1.86.90.23

īśvara uvāca /
samyakpṛṣṭaṃ tvayā skanda sarvalokopakārakam /
vrataṃ te'haṃ pravakṣyāmi sarvasiddhikaraṃ nṛṇām

1.86.90.24

sarvapāpakṣayakaraṃ dharmārthakāmamokṣadam /
sarvaśatrukṣayakaraṃ putrasaṃpat pravardhanam

1.86.90.25

alakṣmīsaṃkaṭaharaṃ gaṇanāthasya toṣakṛta /
yaḥ karoti naro bhaktyā sapūjyastridaśairapi

1.86.90.26

icchāvihārī bhavati sṛṣṭisthityantakṛcca saḥ /
darśanāttasya cānyeṣāṃ mahāpāpaṃ layaṃ vrajet

1.86.90.27

nātyeṣāṃ skanda varada caturthī vratasāmyatā /
evamākarṇya vacanaṃ senānīḥ śaṃkareritam

1.86.90.28

punaḥ papraccha pitaraṃ mahimānaṃ vratasya saḥ /
skanda uvāca /
vistareṇa mama brūhi māhātmyaṃ vratasambhavam

1.86.90.29

kasminmāsi dine cāsya prārambhaḥ kriyate hara /
ko vidhiḥ kiṃ phalaṃ cāsya kasyā'bhūt pratyayo'sya ca

1.86.90.1.86.30

etanme sakalaṃ brūhi yadi tuṣṭo'si śaṃkara /
sarvalokopakārāya vratasyāsya prasiddhaye

1.86.90.86

(३७७३)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe skandopākhyāne ṣaḍaśītitamo'dhyāyaḥ

1.86.90.1

adhyāya ८७ prāraṃbha :-
śaṃkara uvāca /
ahaṃ te kathayiṣyāmi vratasyāsya vidhiṃ param /
śrāvaṇe tu site pakṣe caturthyāmārabhed vratam

1.86.90.2

tilāmalakakalkena prātaḥsnānaṃ vidhāya ca /
nityanaimittikaṃ sarvaṃ samāpya krodhavarjitaḥ

1.86.90.3

śucau maṇḍapikāṃ kṛtvā kadalīstambhamaṃḍitām /
ikṣucāmarapuṣpāḍhayāmādarśāṃ valiśobhitām

1.86.90.4

tanmadhye kalaśam sthāpya vastrayugmena veṣṭitam /
tatra cāṣṭadalaṃ padmaṃ kārayeccandanena tu

1.86.90.5

gurorājñāṃ gṛhītvā ca pūjādravyāṇi prokṣayet /
upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pūjayed gaṇanāyakam

1.86.90.6

kāṃcanaṃ rājataṃ vāpi svasvaśaktyā vinirmitam /
ekaviṃśati pakvānnairekaviṃśati saṃkhyakaiḥ

1.86.90.7

gajānanāya devāya naivedyaṃ parikalpayet /
ekaviṃśati mudrāstu dakṣiṇārthaṃ nivedayet

1.86.90.8

sauvarṇī rājatīrvāpi vittaśāṭhyaṃ vivarjitaḥ /
ekaviṃśati dūrvāśca śvetā vā haritā api

1.86.90.9

arpayeddevadevāya mantrapuṣpāṃjaliṃ tathā /
brāhmaṇānvedaviduṣaḥ pūjayedekaviṃśatim

1.86.90.1.87.10

bhojayettādṛśānnena tāvaddānāni dāpayet /
namet kṣamāpayet paścādacchidramiti vācayet

1.86.90.11

pārthivasya gaṇeśasya vidhānaṃ kathitaṃ purā /
pūjāprakāraḥ so'pyatra sarva eva udāhṛtaḥ

1.86.90.12

kathāṃ tāmeva śṛṇuyāt paścād bandhuyutaḥ svayam /
dhyāyan gaṇeśaṃ bhuṃjīta maunernopavaseta vā

1.86.90.14

evaṃ māsavrataṃ kuryāṃdyāvad bhādracaturthikā/
tasyāṃ mahotsavaḥ kāryo yathāvibhavamādarāt १३//
pūrvoktena vidhānena pūjayed gaṇanāyakam /
rātrau jāgaraṇaṃ kāryaṃ gītavāditrani:svanaiḥ

1.86.90.16

purāṇaśravaṇairanyairnānākhyānavarairapi /
sahasranāmamantreṇa stuvīta dviradānanam /
prabhāte vimalaṃ snātvā pūjayed dviradānanam //१५
brāhmaṇān bhojayed bhaktyā śataṃ caivaikaviṃśatim /
gobhūkāṃcana vastrāṇi bhūṣaṇāni dhanāni ca

1.86.90.17

tebhyo dadyādyathāśakti dīnāndhakṛpaṇeṣu ca /
aśaktau bhojayedekaṃ viṃśatyekaṃ tu vāḍavān

1.86.90.18

brāhmaṇāya pradātavyā mūrtiśceddhātunirmitāḥ /
anyathā paramotsāhairjalamadhye visarjayet

1.86.90.19

divyavāditranirghoṣairnarayānasthitāṃ ca tām /
chatradhvajapatākābhirvedagītādiniḥsvanaiḥ

1.86.90.1.87.20

bālānāṃ daṇḍayuddhaiśca tāṃ visṛjya gṛhaṃ vrajet /
vratamevaṃ tu yaḥ kuryādekavāraṃ ṣaḍānana

1.86.90.21

sarvān kāmānavāpyaiva gāṇeśaṃ padamāpnuyāt /
brahmaṇā'kāri sṛṣṭayarthaṃ ekārṇaṃ japatā manum /
pratyakṣo vikaṭastasya sāmarthyaṃ vividhaṃ dadau

1.86.90.22

viṣṇunā'prāpi śaktiśca pālane kurvatā vratam /
ṣaḍakṣaraṃ mahāmantraṃ japatā paramādbhutama

1.86.90.23

svecchāvatārasāmarthyaṃ tataḥ prāptaṃ ṣaḍānana /
mayā'pyakāri putraitajjapatā'ṣṭākṣaraṃ manum

1.86.90.24

vṛtraṃ ca śambaraṃ daityaṃ śakreṇa madanena ca /
jighāṃsatā'kāri vrataṃ tau tau jetuṃ ca śekatuḥ

1.86.90.25

nānāsāmarthyavānasmi saṃharāmi jagat trayam /
yakṣagandharvamunibhiḥ kinnaroragarākṣasaiḥ /
akāri sveṣṭasiddhyarthaṃ siddhacāraṇamānavaiḥ

1.86.90.26

etattvaṃ skanda varadacaturthīvratamācara /
bhaviṣyasi raṇe'jeyo vikhyāto bhuvanatraye

1.86.90.27

ṣaḍakṣaraṃ ca mantraṃ te dadāmi varadasya ha/
brahmovāca /
sumuhūrte dadau tasmai śivo dīkṣāṃ ṣaḍakṣarīm

1.86.90.28

tadaiva sa yayau skandastapastaptuṃ dvijottama /
sunirmalatare deśe vṛkṣavallīsamākule

1.86.90.29

bahumūlaphale ramye sarovāpīsuśobhite /
ekapādasthitaḥ skandastapastepe sudāruṇam

1.86.90.1.87.30

vrataṃ cakāra vidhivadyathoktaṃ śambhunā purā/
anuṣṭhānācca mantrasya vratasyāsya prabhāvataḥ

1.86.90.31

prasanno'bhūttadaivāsya paramātmā gajānanaḥ /
darśayāmāsa senānye yogidhyeyamanuttamam

1.86.90.32

nijaṃ rūpaṃ mahātejāścaturbhujavirājitam /
mahāmukuṭa saṃśobhi kuṃḍalāṃgadaśobhitam

1.86.90.33

ekadantaṃ bhālacandraṃ śuṇḍādaṇḍavirājitam /
pāśāṃkuśakaraṃ mālā dantahastaṃ suśobhanam

1.86.90.34

muktāmaṇigaṇopetaṃ sarparājayutodaram /
divyavastra parīdhānaṃ divyagandhānulepanam

1.86.90.35

anekasūryasaṃkāśaṃ tejojvālā sudīpitam /
dadarśa ṣaṇmukhastatra vismayotphullalocanaḥ

1.86.90.36

vyākulībhūtacitto'sau kimetadityacintayat /
mayā yaccintyate'nyadvā tadvā vindyāṃ na cāpyaham

1.86.90.38

tataḥ papraccha tūṣṇīṃ sa ko bhavānkiṃ ca nāma te /
gajānana uvāca /
cintyate yo divārātrau tvayaikāgreṇa cetasā //३७/
so'haṃ prāpto varaṃ dātuṃ vada te hṛdi vāṃchitam /
dadāmi tuṣṭastapasā ṣaḍānana gajānanaḥ

1.86.90.39

skanda uvāca /
vidurna devā na ca śāstrakārā brahmādayaḥ śeṣamukhāśca nāgāḥ /
tava svarūpaṃ jagadīśa samyak dadarśi tanme dviradānanādya

1.86.90.1.87.40

tenaiva jātaḥ paripūrṇakāmaḥ tathāpi yāce tava devavākyāt /
parājayo me na kadāpi bhūyāt pratyakṣatāmehi vicintyamānaḥ

1.86.90.41

avismṛtiḥ syāt tava pādapadme sarveṣu deveṣu variṣṭhatā ca

1.86.90.42

alakṣyo lakṣyatāṃ yātaḥ tato lakṣavināyakaḥ /
nāmnā khyāto bhavātra tvaṃ bhaktakāma suradrumaḥ /
lakṣa uvāca /
sarvaṃ tadbhavitā skanda yadyat prāthitamadya me

1.86.90.43

avismṛtiśca sānnidhyaṃ cintyamānasya me bhavet /
parājayo ripūṇāṃ te devaśraiṣṭhyaṃ bhaviṣyati

1.86.90.44

brahmovāca /
evaṃ varān dadau devo mayūraṃ nijavāhanam/
dadau skandāya suprīto vinayācca tapobalāt

1.86.90.45

mayūradhvaja ityevaṃ nāma khyātaṃ tato'bhavat /
gajānana uvāca /
mṛtiṃ yāsyanti hastātte tārakādyā mahāsurāḥ

1.86.90.46

lakṣavināyaka iti nāmnā'haṃ bhaktavatsalaḥ /
bhaviṣyāmi cirādatra kṣetre tvadvākyato'nagha

1.86.90.47

brahmovāca /
evamuktvā tu vikaṭastatraivāntarhito'bhavat /
tataḥ skando mahāmūrtiṃ kṛtvā sthāpya dvijaiḥ saha

1.86.90.48

lakṣavināyaka iti nāma cakre śubhaṃ tadā /
modakairlakṣasaṃkhyākaiḥ puṣpairdūrvāṃkurairapi

1.86.90.49

pūjayāmāsa tāṃ mūrtimanyairdravyastathāvidhaiḥ /
brāhmaṇān bhojayāmāsa tāvat saṃkhyā'yutān dvijān

1.86.90.1.87.50

stutvā natvā yayau skandaḥ śaṃkaraṃ lokaśaṃkaram /
mayūramāruhya tataḥ sarvaṃ cākathayacca tam

1.86.90.51

mayūradhvaja iti ca nāma devakṛtaṃ jagau /
tārakāsuranāśāya yayau skandaḥ śivājñayā

1.86.90.52

smṛtvā gajānanaṃ devaṃ parigṛhya śivāśiṣaḥ /
devasenāpatitve'sāvabhiṣiktaḥ surarṣibhiḥ

1.86.90.53

senānīstārakaṃ dṛṣṭvā yuddhaṃ cakre mahābalaḥ /
lakṣavarṣāntare taṃ sa mārayāmāsa śaktitaḥ

1.86.90.54

yuddhaṃ tad varṇituṃ śaktiḥ śeṣasyāpi na vai bhavet/
tārake nihate daitye nananduḥ sarvadevatāḥ

1.86.90.55

munayo lokapālāśca nāgāśca mānavāstathā /
mumucuḥ puṣpavarṣāṇi skandasyopari nirvṛtāḥ

1.86.90.56

sarvadevāśca lokāśca svaṃ svaṃ sthānaṃ yayustadā /
svāhāsvadhā vaṣaṭkārān yathāpūrvaṃ ca cakrire

1.86.90.57

brahmovāca / evaṃ prabhāvo devo'sau kathitaste gajānanaḥ /
vrataprabhāvo'pi mayā yathāvatte nirūpitaḥ

1.86.90.58

trayastriṃśat koṭisurairavadhyo'sau mahāsuraḥ /
skandena nihataḥ saṃkhye devavrata prabhāvataḥ

1.86.90.59

indrādidevatāvṛndaiḥ pūjanīyo'bhavacca saḥ /
vyāsa uvāca /
anuṣṭhānaṃ kṛtaṃ tena kasmin sthāne samādhinā

1.86.90.1.87.60

parameṇa viśākhena tanme brūhi prajāpate /
brahmovāca /
anuṣṭhānaṃ kṛtaṃ tena yatrāste ghṛṣaṇeśvaraḥ

1.86.90.61

prasiddho vartate nāmnā āsīllakṣavināyakaḥ /
elo'bhūttatra nagare paścād rājā'bhiviśrutaḥ /
tannāmnā nagaraṃ khyātaṃ tatastadabhavan mune

1.86.90.87

(३८३४)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe tārakavadho nāma saptāśītitamo'dhyāyaḥ

1.86.90.1

adhyāya ८८ prāraṃbha :-
muniruvāca /
śrutamākhyānakaṃ brahman gajānanavratāśrayam /
dagdhaścenmadanastena śaṃkareṇa ruṣāgninā/

1.86.90.2

dṛśyate sarvalokeṣu madano'dyāpi tatkatham /
etatkathaya me sarvaṃ vistarāccaturānana

1.86.90.3

brahmovāca /
tṛtīyaṃ tu tadā netraṃ ruṣodghāṭitavānharaḥ /
aparādhaṃ tu vijñāya madanasya ratistadā

1.86.90.4

ākrandatī mṛtaṃ kāmaṃ harāntikamupāgamat /
sāṣṭāṃgapraṇipatyainaṃ tuṣṭāva ca yathāmati

1.86.90.5

ratiruvāca /
namāmi devaṃ girijāsahāyaṃ vṛṣadhvajaṃ bhālavilocanaṃ ca /
ya: pāti lokān khalu satvayukto nirmāti lokān rajasā guṇena

1.86.90.6

yaḥ svecchayā saṃharate'khileśo jagattamoviṣṭatanurmaheśaḥ /
yo nuḥ kapālaṃ vahate janānāṃ bhikṣāśanaḥ pūrayate'khilārthān

1.86.90.7

dīnānukampī bhagavān maheśo gatapriyāyāḥ śaraṇaṃ mamāstām /
kartuṃ tathā'kartumadīnasattvaḥ śakto'nyathā kartumapīha devaḥ

1.86.90.8

sa me vidhattāṃ śaraṇaṃ gatāyā saubhāgyamuccairmṛtajīvanena /
no cedahaṃ prāṇavisarjanena yaśaḥ kariṣye viparītamīśa

1.86.90.9

brahmovāca /
evaṃ tayā stutā śambhuḥ prasannastāmathābravīt /
śambhuruvāca /
varaṃ vṛṇu mahābhāge kāmapatni śubhānane

1.86.90.1.88.10

dadāmi tuṣṭa: stotreṇa sarvāṃnkāmān hṛdi sthitān /
itthaṃ śivavacaḥ śrutvā ratirhṛṣṭā praṇamya tam

1.86.90.11

saubhāgyakāmā taṃ devaṃ nijagāda bhṛśāturā /
ratiruvāca /
svāmin yadi prasannaścecchṛṇu me paramaṃ vacaḥ

1.86.90.12

rasāyāṃ divi bhūmau vā kāntāḥ syuḥ kāminīguṇāḥ /
mama lāvaṇyaleṣo na teṣu kāpi trilocana

1.86.90.13

māṃ dṛṣṭvā mumucuḥ śakramukhyā vīryamapatrapāḥ /
tato me mahatī lajjā jātāmetāmapākuru

1.86.90.14

lāvaṇyaṃ ca vṛthā jātaṃ vinā kāmena śaṃkara /
ayaśo dahate mahyaṃ ratiḥ sā vidhevati ca

1.86.90.15

bhartudānena deveśa māṃ jīvaya dayānidhe/
evaṃ tayā prārthito'sau śaṃkaro lokaśaṃkaraḥ

1.86.90.16

uvāca ślakṣṇayā vācā harṣayan kāmayoṣitam /
śiva uvāca /
cintā māṃ kuru kalyāṇi na lajjāṃ kartumarhasi

1.86.90.17

smṛtamātrastvayā bāle kāmaḥ syād dṛṣṭigocaraḥ/
manasā cintito vāpi manobhūriti saṃjñitaḥ

1.86.90.18

pūrayiṣyati te kāmān mānyā tvaṃ ca bhaviṣyasi /
viṣṇoḥ sakāśādutpattiṃ ramāyāṃ prāpsyate yadā

1.86.90.19

bhartā tava jane khyāto nāmnā pradyumnasaṃjñitaḥ /
bhaviṣyati mahābhāge gacchedānīṃ nijālayam

1.86.90.1.88.20

sā'gatā śivavākyena mandiraṃ bhṛśasuṃdaram /
sasmāra taṃ patiṃ sā tu puro'naṃgaḥ samāyayau

1.86.90.21

īśvarecchā vaśāttasyāḥ pratyakṣaṃ samajāyata /
itiścāścaryayuktā sā jahṛṣe patinā saha

1.86.90.22

tato'naṃgo yayau śaṃmbhuṃ praṇamyābhidadhe vacaḥ /
anaṃga uvāca /
vinā'parādhaṃ deveśa gamito'naṃgatāṃ katham

1.86.90.23

indrādidevatāvṛndaistārakāsura pīḍitaḥ/
munibhiśca viśākhasya tvatta utpattivedibhiḥ

1.86.90.24

prārthitastava niṣṭhāyā bhaṃgaṃ kartumahaṃ vibho /
upakārāya sarveṣāmakārṣa karma tādṛśam

1.86.90.25

upakārasamaṃ puṇyaṃ na cāsti bhuvanatraye /
viparītaṃ tu tajjātaṃ mama daivād sureśvara

1.86.90.26

trayastriṃśatkoṭideveṣvahaṃ cārutaraḥ purā/
upamā cārupuruṣe mamaiva dīyate'khilaiḥ

1.86.90.27

kathaṃ tiṣṭhāmi deveśa svāṃgahīnaḥ paretavat /
ato mayi mahādeva kṛpayā'nugrahaṃ kuru

1.86.90.28

brahmovāca /
tata ekākṣaraṃ mantraṃ gaṇeśasya dadau śivaḥ /
anaṃgāya praṇamate'nuṣṭhānaṃ cādiśacca tam/

1.86.90.29

tato'naṃgo yayau ramyaṃ janasthānaṃ susiddhidam/
tatrānuṣṭhānamakarodanaṃgaḥ śaṃkarājñayā

1.86.90.1.88.30

saṃvatsaraśataṃ pūrṇaṃ tatāpa sa tapo mahat /
ekākṣaraṃ japanmantraṃ gaṇeśadhyāna tatparaḥ

1.86.90.31

vāyumātrāśano nityaṃ sadā rati sahāyavān /
tataḥ prasanno bhagavān devadevo gajānanaḥ

1.86.90.32

āvirāsīddaśabhujo mahāmukuṭaśobhitaḥ /
jvaladratnaprabhācāru kuṃḍalāṃgada maṃḍitāḥ

1.86.90.33

koṭisūryapratīkāśo muktāmālā vibhūṣitaḥ /
divyamālyāṃbaradharo divyagandhānulepanaḥ

1.86.90.34

sindūrāruṇaśuṃḍāsyo daśāyudhalasatkaraḥ /
śeṣālaṃkṛtanābhiśca nānālaṃkārarājitaḥ

1.86.90.35

siṃhaskandho mahāśrīmāṃścītkāratrāsitākhilaḥ /
indrādayopi munaya āvirbhūte gajānane

1.86.90.36

āyayurapsarobhiśca yakṣagandharvakinnaraiḥ /
divyavāditranirghoṣaiḥ pupūjuste gajānanam

1.86.90.37

upacāraiḥ ṣoḍaśabhirbhaktyā devaṃ pṛthakpṛthak /
kāmo'pi tata utthāya praṇipatyākhilān surān

1.86.90.38

vavande devacaraṇau pūrvaṃ natvā munīnapi /
praśaśaṃsa tadā devaṃ vikaṭaṃ karuṇākaram

1.86.90.39

kāma uvāca /
dhanyastvamasi deveṣu parabrahmasvarūpavān /
nirākāro'pi sākāro jāto'si bhaktavatsala

1.86.90.1.88.40

adya dhanyaṃ mama janustapo dhanyataraṃ ca me /
yattavāṅaghriyugaṃ dṛṣṭaṃ sarvaduḥkhavimocanam

1.86.90.41

kāraṇaṃ sarvasiddhīnāṃ dharmārthakāma mokṣadama /
dhanye netrayuge me'dya yābhyāṃ dṛṣṭaḥ paraḥ pumān

1.86.90.42

yaṃ na jānanti vedāratāḥ sāṃkhyāḥ pātaṃjalādayaḥ /
neti netyabhavaṃstūṣṇīṃ vedo'pi yatra kuṃṭhitaḥ

1.86.90.43

anantakoṭibrahmāṃḍa romakūpo'khileśvaraḥ /
yena mantreṇa so'darśi mantro dhanyataro'pi saḥ

1.86.90.44

gaṇeśa uvāca /
samyaguktaṃ ratipate na māṃ brahmādayo viduḥ /
yadā sākāratāṃ yāmi te'pi jānanti māṃ tadā

1.86.90.45

mamaivānugrahātkāma dṛṣṭavānasi māṃ tadā/
yato'haṃ parituṣṭaste tapasā manunā tathā

1.86.90.46

vṛṇu matto'khilān kāmān kāme kāmaṃ dadāmi te /
brahmovāca /
iti devavacaḥ śrutvā punarūce manobhavaḥ

1.86.90.47

ānupūrvyeṇa sakalaṃ vṛtāntaṃ śivakāritam /
tasmai cākathayatkāma: prasannārthapradāyine

1.86.90.48

anaṃgatāṃ svasya raterākrandaṃ manumeva ca / a
nuṣṭhānaṃ cirakṛtaṃ śivadattaṃ varaṃ tathā

1.86.90.49

vṛṇoti sma varaṃ tasmāt suprasannād gajānanāt /
kāma uvāca /
yadi prasanno bhagavāṃstanme dehi sadehatām

1.86.90.1.88.50

mānyatāṃ sarva deveṣu prāgvallāvaṇyameva ca /
bhaktiṃ dṛḍhāṃ tvaccaraṇe trailokyavijayaṃ tathā

1.86.90.88

(३८८४)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe aṣṭāśītitamo'dhyāyaḥ

1.86.90.1

adhyāya ८९ prāraṃbha :-
gaṇeśa uvāca /
yadyatte prārthitaṃ kāma tattatte bhavitā'khilam /
ramodarājjaniṃ prāpya sāṃgastvaṃ sarvasundaraḥ

1.86.90.2

bhavitā sarvamānyaśca trailokyavijayī tathā/
puppaṃ phalaṃ kisalayaṃ kāminyavayavā marut

1.86.90.3

udbodhakāni te santu jyotsnā candana nīraje /
marālāṇḍaja śabdaśca jetāsyetairharādikān

1.86.90.4

darśanāt smaraṇādeṣāṃ manasyapi bhaviṣyasi /
manobhūḥ smṛtibhūrevaṃ nāmāpi syājjaneṣu te

1.86.90.5

avismṛtirmaccaraṇe dṛḍhā bhaktiśca te bhavet /
smṛtā'haṃ purataḥ syāṃ te mahatkāryaupasthite

1.86.90.6

brahmovāca /
evaṃ tasmai varān dattvā kāmāyātha gajānanaḥ /
antardadhe mahābhāga paśyatsu ca surarṣiṣu

1.86.90.7

tatra kāmo mahāmūrtiṃ gaṇeśasya tathāvidhām /
saṃpādya sthāpayāmāsa pūjayāmāsa tāṃ tadā

1.86.90.8

ratinirmita pakvānnairmodakairlaḍḍukādibhiḥ /
mahotkaṭeti nāmāsya tejasvitvāttathā'karot

1.86.90.9

prāsādaṃ nirmame kāntaṃ ratnastambhavirājitam /
rukmiṇyā udarājjātastyakto daityena vāridhau

1.86.90.1.89.10

matsyena gilitastatra sa matsyo dhīvaraistataḥ /
śambarāyārpitenāpi māyāvatye niveditaḥ

1.86.90.11

vibhinne'smiṃstadudarānnirgato varddhitastayā/
nārado'kathayattasyai kāmo'yaṃ varddhitastvayā

1.86.90.12

upadiṣṭo'nekamāyāḥ śambaraṃ sa tato'vadhīt /
gaṇeśasya prasādena bahuneko vyajigyata

1.86.90.13

māyāvatyā śikṣitābhirmāyābhirbahubhiśca saḥ /
pradyumna iti vikhyātaḥ sarasvatyāḥ puraṃ yayau

1.86.90.14

sarvadeveṣu mānyaśca trailokyajayakārakaḥ /
gajānanaprasādena babhūvānandanirvṛtaḥ

1.86.90.15

rukmiṇiprabhṛtistrībhirdṛṣṭaḥ kṛṣṇa ivāparaḥ /
tata utthāya yātābhirlajjitābhiḥ samantataḥ

1.86.90.16

buddhvā putraṃ nāradasya vākyena mumuduśca tāḥ/
āliliṃgustamabhyetya praṇanāma ratiśca tāḥ

1.86.90.17

sarvā purī harṣayutā tasmiṃjñāte babhūva sā /
ka uvāca /
evaṃ janasthānagata gaṇeśasya mahāmune

1.86.90.18

mahimā kathito yatra rāmeṇācchedi nāsikā /
śūpaṇakhyā snatastattu nāmnā khyātaṃ tu nāsikam

1.86.90.19

tatrādyāpi hi dṛśyanta upalā modakā iva /
evaṃ nārādhitastena kāmenāsau gajānanaḥ

1.86.90.1.89.20

ṣaḍakṣareṇa mantreṇa śeṣeṇārādhito yathā /
ratiśca madanaścāpi nanandaturubhau yathā

1.86.90.21

vyāsa uvāca /
kathamārādhito brahman śeṣeṇāsau gajānanaḥ /
kimarthaṃ kiṃ ca tenāptaṃ suprasannād gajānanāt

1.86.90.22

etat savistaraṃ brūhi pṛcchataścaturānana /
praṣṭuḥ śrotuśca vaktuśca yataḥ puṇyaṃ vivardhate

1.86.90.23

brahmovāca /
samyakpṛṣṭaṃ tvayā brahman kathayāmi kathāmṛtam /
śṛṇuṣvāvahito bhūtvā sarvaṃ satyavatī suta

1.86.90.24

kasmiṃścitsamaye śambhuḥ pārvatyā sahito mune /
sukhāsīno girivare ramyasānuśiloccaye

1.86.90.25

nānādrumalatākīrṇe nirjharārāvaśabdite /
guñjanti bhramarā yatra rukmapaṃkajavāsinaḥ

1.86.90.26

campakāśoka bakula mālatī kusumānilaḥ /
ānandayati cittāni vasatāṃ yasya śekhare

1.86.90.27

āyayustatra gandharvā apsaro yakṣa kinnarāḥ /
devāśca munayo nāgāstaṃ dṛṣṭuṃ girijāpatim

1.86.90.28

kecittaṃ praṇipātena sāṣṭāṃgenābhyavādayan /
uccairjaguśca gandharvā nanṛtuścāpsarogaṇāḥ

1.86.90.29

pupūjustaṃ daśabhujaṃ vyāghrājinadharaṃ harami /
nandirbhṛṃgigaṇākīrṇaṃ bhālacandratriśūlinam

1.86.90.1.89.30

bhasmāṃgaṃ śeṣaśirasaṃ śaṃkaraṃ vṛṣabhadhvajam /
aparairarcitaṃ devamupacārairmanomayaiḥ

1.86.90.31

nimīlya nayane tasthuḥ kecid dhyānaparāyaṇāḥ /
vasiṣṭho vāmadevaśca jamadagnistrito dvijaḥ

1.86.90.32

atriḥ kaṇvo bharadvājo gautamādyā munīśvarāḥ /
tuṣṭuvurvividhaiḥ stotraistatra taṃ pārvatīpatim

1.86.90.33

stuvastu teṣu muniṣu śeṣo garvaparaṃ yayau /
ahameva śreṣṭhataro lokeṣu triṣu nāparaḥ

1.86.90.34

yataḥ śreṣṭhataraḥ śambhu stasyāhaṃ śirasi sthitaḥ /
dharādharaṇasāmarthyaṃ mayi nānyatra kutracit

1.86.90.35

vāsuke rajjubhūtānmat kulīnādamṛtaṃ suraiḥ /
prāptaṃ tato'maratvaṃ ca tasmānnānyo'sti matparaḥ

1.86.90.36

taddhṛdisthaṃ tadā garvaṃ jñātvā śambhū trilokakṛt /
vijñāyākhiladṛktūṣṇīmuttasthau sahasā śivaḥ

1.86.90.37

āsphālayaddharāpṛṣṭhe śeṣaṃ tādṛśagarvitam /
ekaiko mastakastasya daśadhā daśadhā'bhavat

1.86.90.38

mūrchitaḥ praharārddhaṃ sa gataprāṇa ivābhavat /
tataḥ prabhṛtyasau jātaḥ sahastraphaṇimaṃḍitaḥ

1.86.90.39

jīvaśeṣaḥ śuśocātha śeṣo'śeṣāhi bhūṣaṇaḥ /
alaṃkaraṇa bhūto'haṃ trailokyeśa harasya ha

1.86.90.1.89.40

imāmavasthāṃ saṃprāpto na jāne kena karmaṇā /
calituṃ naiva śaknomi pakṣahīna ivāṇḍajaḥ

1.86.90.41

kiṃ karomi kva gacchāmi ko me trātā'dhunā bhavet /
ko me nijapadaṃ prāptāvupāyaṃ kathayecchubham

1.86.90.42

kau vā me'panayedduḥkhamiti cintāparastu saḥ /
dadarśa tena mārgeṇa gacchantaṃ nāradaṃ munim

1.86.90.43

jaharṣa kiṃcinnāgendraḥ svapnaṃ prāpyeva bhikṣukaḥ /
atikaṣṭāmavasthāṃ tāṃ nārado'lokayatpuraḥ

1.86.90.44

niśceṣṭaṃ niranuśvāsaṃ dhyānaniṣṭhaṃ yathā munim/
aśeṣa viṣayajño'pi śeṣaṃ papraccha nārada :

1.86.90.89

(३९२८)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe ekonanavatitamo'dhyāyaḥ

1.86.90.1

adhyāya ९० prāraṃbha :-
nārada uvāca /
kimarthamevaṃ jāto'si nistejā duḥkhito bhṛśam /
kathaṃ bhagnaśirā kasyācaro'priyataraṃ mune

1.86.90.2

kiṃ vā kṣubdho girīśaste'kāri garva stvayā'tha kim /
vada yatkāraṇaṃ śeṣa pratīkāraṃ purā vade

1.86.90.3

tvāṃ vinā kārayetko nu carācarayutāṃ dharām /
anuktavati tasmiṃstu svayamevābravīnmuniḥ

1.86.90.4

upāyaṃ nāgarājasya svasthānaprāpakaṃ śubham /
nārada uvāca /
avadhāraya me vākyaṃ śeṣāśeṣakalā nidhe

1.86.90.5

suparvāṇaśca keśādyā yena syuḥ kiṅkarā iva /
dhariṣyase dharāṃ mūrniena puṣpamālāmivārbhakaḥ

1.86.90.6

śeṣa uvāca /
kiṃcit purātanaṃ puṇyamāsīcceddarśanaṃ tava/
ajanya kasmādagre'pi samyaṅme syānna saṃśayaḥ

1.86.90.7

anyathā kṛtapuṇyānāṃ darśanaṃ tu kathaṃ bhavet/
ati vihvalagātratvādaśakto bhūmidhāraṇe

1.86.90.8

taṃ prayatnaṃ vada mune yenāhaṃ syāṃ yathā purā /
nārada uvāca /
bhaṇe mahāmanuṃ te'dya tasya devasya nāgarāṭ/

1.86.90.9

yasya prasādādindrādyāstattat padamavāpnuvan /
keśā yadājñayā'śeṣa sṛṣṭisthityantakāriṇaḥ

1.86.90.1.90.10

yasmin prasanne sarveśe pūrvāvasthāmavāpsyasi /
kāruṇyaṃ tava dṛṣṭvaiva klinnaṃ me sarvamānasam

1.86.90.11

ataḥ ṣaḍakṣaraṃ mantraṃ gaṇeśasya dadāmi te /
asyānuṣṭhānamātreṇa pratyakṣaste gajānanaḥ

1.86.90.12

sarvān vidhāsyate kāmānyānyāṃstvaṃ vṛṇuṣe tataḥ

1.86.90.13

ka uvāca /
kṛtvopadeśaṃ śeṣāya nāradontarhito'bhavat /
śeṣo'pi tapase kṛtvā niścayaṃ paramaṃ śubham /
niruddhāśeṣakaraṇo dhyātvā devaṃ gajānanam

1.86.90.14

jajāpa paramaṃ mantraṃ sahasraparivatsaram /
tadante purato'paśyad devadevaṃ gajānanam

1.86.90.15

siṃhārūḍhaṃ trinetraṃ daśabhujamuragaṃ kuṃḍale cāṃgade ca /
muktāmālāṃ vahaṃtaṃ sulalitamukuṭaṃ ratnamudrākṣasūtram /
nānādevarṣivṛndairanugatamaniśaṃ vakratuṇḍaṃ gajāsyaṃ /
bhaktecchopāttadehaṃ suranaraparadaṃ cintayedekadantam

1.86.90.16

evaṃ gajānanastasya darśanārthaṃ samāyayau /
siddhibuddhiyutastādṛga yādṛg dhyāto'hināpurā

1.86.90.17

sahasrasūrya sadṛśo dīptyākrānta digantaraḥ /
tejasā tasya śeṣo'pi dharṣito'ndha ivābhavat

1.86.90.18

cakampe bhayasaṃvigno vyagracitto'tivihvalaḥ /
svastho muhūrtamātreṇa cintayāmāsa cetasi

1.86.90.19

kimidaṃ teja āyātaṃ pralayānalasannibham /
tacceddaheta sarvalokānidaṃ māmeva dhakṣyati

1.86.90.1.90.20

kalyāṇe karmaṇi kathaṃ kriyamāṇe śubhaṃ bhavet /
athavā nāradenoktaṃ drakṣyāmi gaṇanāyakam

1.86.90.21

evaṃ cintāture tasminnuvāca dviradānana /
mā bhaiḥ kutarkakuśala varado'haṃ samāgataḥ

1.86.90.22

yaṃ dhyāyasi divārātrau vṛṇu yatte hṛdi sthitam /
ahameva jagatkartā pātā hartā'khileśvara

1.86.90.23

mattejasā bhāti candro vahniḥ sūryaśca bhāni ca /
parabrahmasvarūpo'pi tapasā tava toṣitaḥ

1.86.90.24

avirbhūto varaṃ dātuṃ lokopakṛtaye'pi ca /
tvaṃ tu matto varānbrūhi yānyān kāmayase'khilān

1.86.90.25

śeṣa uvāca /
tejasā dharṣito deva draṣṭuṃ vaktuṃ ca notsahe /
anugrahaśca pūrṇaste mayi saumyo bhavānagha

1.86.90.26

ka uvāca /
evaṃ saṃprārthitastena karuṇābdhirgajānanaḥ /
abhavat koṭicandrābhaḥ saumyatejāḥ sureśvara

1.86.90.27

tato vavre varān śeṣo natvā stutvā'khileśvaraḥ /
anādinidhanaṃ deva vande'haṃ gaṇanāyakam

1.86.90.28

sarvavyāpinamīśānaṃ jagatkāraṇakāraṇam/
sarvasvarupaṃ viśveśaṃ viśvavandyaṃ namāmyaham

1.86.90.29

gajānanaṃ gaṇādhyakṣaṃ garūḍeśastu taṃ vibhum /
guṇādhīśaṃ guṇātītaṃ gaṇādhīśaṃ namāmyaham

1.86.90.1.90.30

vidyānāmadhipaṃ devaṃ devadevaṃ surapriyam /
siddhibuddhipriyaṃ sarvaṃ siddhidaṃ bhuktimuktidam

1.86.90.31

sarvavighnaharaṃ devaṃ namāmi gaṇanāyakam /
ka uvāca /
evaṃ stutvā tu deveśaṃ varadaṃ dviradānananam

1.86.90.32

varayāmāsa yān kāmāṃstāṃ śṛṇuṣva mahāmune /
śeṣa uvāca /
adya dhanyaṃ tapo jñānaṃ pitā mātā janurmama

1.86.90.34

deho netrāṇi bhūrīṇi mastakāni bahūni ca /
tvāṃ stotuṃ saṃpravṛttā yā dhanyasyā rasanā mama/
kulaṃ śīlaṃ ca dhanyaṃ me tvaṅghriyugadarśanāt /
akhaṃḍitaṃ te bhajanaṃ dehi me'khaṇḍavikrama

1.86.90.35

duḥkhaṃ kiṃ kiṃ nu vaktavyaṃ sarvajñe tvayi vighnarāṭ /
akharvagarvakaraṇāt sphuṭitā mastakā mama

1.86.90.36

mahāruṣā maheśenā sphālitasya mahītale/
nāradasya prasādena dṛṣṭaṃ te caraṇāmbujam /
idānīṃ deva me dehi śreṣṭhatāṃ bhuvanatraye

1.86.90.37

pāṭavaṃ sarvaśirasi sāmarthyaṃ dhāraṇe bhuvaḥ/
acalaṃ dehi me sthānaṃ darśanaṃ te nirantaram

1.86.90.38

sānnidhyaṃ śaṃkarasyāpi kulaśreṭhyaṃ śive ratima /
gaṇapatiruvāca/
yadi te daśadhā jāto mastako bhujagādhipa

1.86.90.39

tadā sahasravadanaḥ sahasraphaṇimaṇḍitaḥ /
bhaviṣyasi jane khyāto yāvaccandrārkatārakāḥ

1.86.90.1.90.40

dharādharaṇasāmarthyaṃ dṛḍhaṃ tava bhaviṣyati /
paṃcāsyapaṃcaśirasi matprasādāt sthitiṃ sthirām

1.86.90.41

lapsyase bhujagaśreṣṭha matsānnidhyaṃ nirantaram /
anyatte vāṃchitaṃ śeṣa tadaśeṣaṃ bhaviṣyati

1.86.90.42

ka uvāca /
evaṃ varān dadau tasmai svodare taṃ babandha ha /
vyālabaddhodara iti nāma prāpa gajānanaḥ

1.86.90.43

śeṣasya mastake hastamabhayārthaṃ dadau vibhuḥ /
svayaṃ virāṭsvarūpaṃ svaṃ śeṣāyādarśayan bhuvā

1.86.90.44

śabdenāpūrayad vyoma bhūtalaṃ vidiśaṃ diśaḥ /
yasya pādatale bhūmirdiśaḥ śrotre'kṣiṇī raviḥ

1.86.90.45

oṣadhyo yasya romāṇi nakhā yasya dharādharāḥ /
meghāḥ svedodakaṃ yasya prajanaścaturānanaḥ

1.86.90.46

kukṣau yasya jagatsarvaṃ catvāraścaiva sāgarāḥ /
anantānana eko yo'pyanantanayana: svarāṭ

1.86.90.47

anantarūpī cānanta śaktiratyanta dīptimān /
yadromakūpe bhānti sma brahmāṇḍāni sahasraśaḥ

1.86.90.48

dṛṣṭvā taṃ tādṛśaṃ śeṣo bhītyā bhrānta ivābhavat /
prārthayāmāsa vighneśaṃ punaḥ saumyo bhaveti ca

1.86.90.49

tato daśabhujo devaḥ siṃhārūḍho'bhavacca saḥ /
uvāca varado devo nedṛg dṛṣṭaḥ surairapi

1.86.90.1.90.50

madanugrahato'darśi tvayā śeṣādya bhāgyataḥ /
acalaṃ mayi te sthānaṃ pātāle'pi śive'pi ca /
mayā dattaṃ prasannena dhara puṣpamivādya gām

1.86.90.51

śeṣa uvāca /
dhare dharāṃ svaśirasi dharaṇīdhara ityapi /
mamāpi te'pi vikhyātaṃ nāma loke'ti viśrutam

1.86.90.52

asminkṣetre sthiro bhūtvā bhaktakāmān prapūraya /
brahmovāca /
omiti tamathoktvā'sau vighneśo'ntardadhe svayam

1.86.90.53

śeṣo'pi tādṛśīṃ mūrtiṃ kṛtvā'sthāpayadādarāt /
akarod bahuratnāḍhayaṃ prāsādaṃ kāṃcanaṃ śubham

1.86.90.54

dharaṇīdhara ityetannāmāsya parikalpayat /
hareḥ śayanatāṃ prāyādavahat puṣpavaddharām

1.86.90.55

sthiro'bhūnnābhipadme'pi vighnarājasya bhūṣaṇam /
evaṃ te kathito vyāsa vighneśamahimā'dbhutaḥ

1.86.90.56

pravālanagare khyāto gaṇeśo dharaṇīdharaḥ/
etadarthaṃ hi śeṣeṇa kṛtamārādhanaṃ vibhoḥ

1.86.90.90

(३९८४)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe śeṣopākhyāne navatitamo'dhyāyaḥ

Original text: gaṇeśapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc