Scripture Library

Ganesha Purana · Chapter 1.81.85

1.81.85.1

adhyāya ८१ prāraṃbha :-
ka uvāca /
rāmastu vapanaṃ kṛtvā snātvā samyagvidhānataḥ /
utthāna śrāddhamakarod brāhmaṇaiḥ kathitaṃ yathā

1.81.85.2

viśrāntisthānamārabhya mantrāgnimubhayoradāt /
tadaiva prayayau taṃ tu dattātreyaṃ muniṃ prati

1.81.85.3

kuveṣaṃ śiṣya sahitaṃ śvahastaṃ malinaṃ kṛśam /
dhyānenālokya taṃ rāmo nanāma munipuṃgavam

1.81.85.4

baddhāṃjalipuṭo'tiṣṭhadyāmārdhaṃ tatpuro dvijaḥ /
dattātreyo'pi sarvajño buddhvā tasyāśayaṃ muniḥ

1.81.85.5

uvāca rāmamāmantrya jñātaṃ tava prayojanam /
athāpi pṛcche vijñātuṃ kimarthaṃ tvamihāgataḥ

1.81.85.7

ka uvāca /
sa uvāca tato rāmo vṛttāntamāditaḥ sphuṭam /
rāma uvāca /
kṛtavīryātmajo rājā piturāśramamāgataḥ //६
bhojitaḥ paramānnena nānāpakvānnaśālinā /
bhuktaḥ sa senayā sārdhaṃ kāmadhenumayācata

1.81.85.8

yadā na dattā pitrā me balānnetuṃ mano dadhe /
sā tāḍitā'tha suṣuve sainikānāṃ gaṇān bahūn

1.81.85.9

tairbhagno balibhī rājā sasainyo'gānnijālayam /
kāmadhenurgatā svargaṃ tato rājā ruṣānvitaḥ

1.81.85.1.81.10

jamadagnerhṛdi śaramahanad dṛḍhamojasā /
ekaviṃśatikān bāṇān māturaṃge'hanadruṣā

1.81.85.11

nāhaṃ tatra sthito brahman paścādāgatya dṛṣṭavān /
mantrāgniā tu dagdhau tau māturvāṃkyādihāgataḥ

1.81.85.12

dattātreyaṃ vinā nānyo vaktā kāryotra karmaṇi /
kṛte karmaṇi sarvasmiṃstrayodaśadināvadhi

1.81.85.13

paścādrājā nihaṃtavyaḥ kṛtavīryātmajo bali /
ekaviṃśativāraṃ ca kāryā ni:kṣatriyā mahī

1.81.85.14

itthamājñāpayanmahyaṃ jananī reṇukā mama /
ityarthamiha saṃprāptastasmātkuru kṛpāṃ mayi

1.81.85.15

brahmovāca /
iti rāmavacaḥ śrutvā reṇukāyāḥ sakhā muniḥ /
śokasaṃvignahṛdayo rāmamūca idaṃ vacaḥ

1.81.85.16

dattātreya uvāca /
yadgṛhe bhuktamatyaṃtaṃ tena neṣṭā virodhitā/
yadi duṣṭena sā'kāri draṣṭā tatphalamantikāt

1.81.85.18

idānīṃ tu tayoḥ samyagaurdhvadehikamācara /
brahmovāca /
tata āśramamāgatya dattātreyayutastu saḥ //१७
rāmaścakāra bhaktyaiva pitroruttarakarma tat /
dattātreyoktamantraiḥ sa dvitīyadivasāvadhi

1.81.85.19

samāpte karmaṇi munirgantuṃ kolhāpuraṃ manaḥ /
cakre tadā'bravīdrāma: kadāyāti bhavānpunaḥ

1.81.85.1.81.20

muniḥ proce yadā tvaṃ me smaraṇaṃ vai kariṣyasi /
ehi dattātreya iti tadā māṃ drakṣyase'nagha

1.81.85.21

kṛtvā karma vrajatyeva bhikṣituṃ sa dine dine /
aśaucino na bhoktavyamannamityabhicintayan

1.81.85.22

paṃcame divase karmasamāpta munipuṃgavaḥ /
gṛhītvā''jñāṃ gato yāvattāvad vyāghraḥ samāyayau

1.81.85.23

mātarmātaḥ kva yāmyadyetyevaṃ cukrośa tad bhayāt /
āvirābhūttadā mātā reṇukā mama vākyataḥ

1.81.85.24

asaṃpūrṇaśiromātrā putrasnehavaśena hi /
yadi dvādaśa rātrātsā''hūtā syād bhārgaveṇa tu

1.81.85.25

āgatā syātsā saṃpūrṇā sarvāvayavaśobhinī /
uvāca taṃ kimāhūtā vada bāla prayojanam

1.81.85.26

āliliṃga tadā snehādrāmaṃ snutapayodharā /
dattātreyaḥ punaragāt ṣaṣṭe ca divase muniḥ

1.81.85.28

apaśyadreṇukāṃ tatra tādṛśīṃ rāmamabravīt /
madhyaeva kimāhūtā nyūnadehā samāgatā / २७//
sapiṃḍīkaraṇādūrdhvaṃ yadyāhūtā tadā'khilā/
āgatā syādreṇukeyaṃ tava snehāddvijarṣabha

1.81.85.29

rāma uvāca /
bālabhāvād bhayād brahman svabhāvānmātarityaham /
uktavān muniśārdūla dṛṣṭavānīdṛśīmimām

1.81.85.1.81.30

vṛṣotsargaṃ ca kṛtvānekādaśadine dvijaḥ /
sapiṃḍīkaraṇaṃ caiva dvādaśe kṛtavān dvayoḥ

1.81.85.31

tataḥ parehni pātheyaṃ śrāddhaṃ puṇyāhavācanam /
dadau dānānyanekāni brāhmaṇebhyo yathārhataḥ

1.81.85.32

jamadagnirdivyadeho brahmalokamathāgamat /
tasthau sā reṇukā bhūmau sthāne sthāne ca tādṛśī

1.81.85.33

pūrayatyakhilān kāmān janānāṃ bhaktikāriṇām /
māhātmyaṃ vistṛtaṃ tasyāḥ skānde proktaṃ viśeṣataḥ

1.81.85.34

ativistārabhītyā'tra na proktaṃ munisattama

1.81.85.81

(३५७२)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe rāmopākhyānaṃ ekāśītitamo'dhyāyaḥ

1.81.85.1

adhyāya ८२ prāraṃbha :-
vyāsa uvāca /
kathaṃ rāmo bāla eva kṛtavīryasutena ha/
ekākī bahusainyena sahasrabhujaśālinā

1.81.85.2

ajayattaṃ mahāvīraṃ tanme kathaya vistarāt /
ka uvāca /
ekasmin divase rāmo mātaraṃ paripṛṣṭavān

1.81.85.3

rāma uvāca /
yasmādindrādayo devā bibhyati trāsakampitāḥ /
anantaṃ yasya sainyaṃ taccaturaṃgasamanvitam

1.81.85.4

kathaṃ vijeṣye taṃ mātarupāyaṃ me'khilaṃ vada /
ekaviṃśativāraṃ ca kathaṃ niḥkṣatriyāṃ dharām

1.81.85.5

kariṣye vada tatsarvaṃ tvatprasādājjayo bhavet/
atulā mama kīrtiśca sarvalokeṣu viśrutā

1.81.85.6

mātovāca /
vijayaste bhavetputra śaṃkarārādhanaṃ kuru /
tuṣṭe tasminmahādeve sarvaṃ setsyati vāṃchitam

1.81.85.7

iti tadvacanaṃ śrutvā rāmaḥ kailāsamāyayau /
praṇamya mātṛcaraṇāvāśiṣaṃ pratigṛhaya ca

1.81.85.8

tatrāpaśyanmahādevaṃ ratnasiṃhāsanesthitam /
baddhāṃjalipuṭo rāmo natvā tuṣṭāva taṃ tadā

1.81.85.9

rāma uvāca /
namo deva deveśa gaurīśa śambho /
namo viśvakartre namo viśvabhartre /
namo viśvahartre namo viśvabharte /
namo viśvadhāmne namaḥścandradhāmne

1.81.85.1.82.10

namo nirguṇāyāmalajñānahetornirākāra sākāra nityāya te'stu /
namo devavedāttaśāstrātigāya/
namo'vyaktavyaktātmane satsvarūpa

1.81.85.11

guṇatrayaprabodhāya guṇātītāya te namaḥ /
namaḥ prapaṃcaviduṣe prapaṃcarahitāya te

1.81.85.12

ka uvāca /
iti stotraṃ samākarṇya parituṣṭo maheśvaraḥ /
uvāca rāmamāmantrya tṛpto vākyāmṛtena te

1.81.85.13

varaṃ vṛṇīṣva mattastvaṃ yaṃ yaṃ kāmayase hṛdi /
jānāmi jāmadagnyaṃ tvāṃ reṇukātanayaṃ dvija

1.81.85.14

rāma uvāca /
kārtavīryeṇa duṣṭena kāmadhenumapekṣatāṃ /
jamadagtirhato roṣād aparādhaṃ vinā prabho

1.81.85.15

reṇukā tāḍitā bāṇaiḥ samantājjananī mama/
ekaviṃśatisaṃkhyākairbhuktvā'pi senayā saha

1.81.85.16

jahi taṃ duṣṭanṛpatimiti mātrā niyojitaḥ /
tvāmahaṃ śaraṇaṃ yāta upāyaṃ vada tadvadhe

1.81.85.17

triḥsaptavāraṃ tenaiva kuryāṃ niḥkṣatriyāṃ mahīm /
ka uvāca /
evaṃ viditatatvārtho mahādevo jagād tam

1.81.85.18

ālokya praṇidhānena jayopāyaṃ sukhāvaham /
ṣaḍakṣaraṃ mahāmantraṃ dviradānanatoṣakam

1.81.85.19

kathayāmāsa rāmāya japaṃ kuru prayatnataḥ /
lakṣamātraṃ ca homaṃ ca daśāṃśena samācāra

1.81.85.1.82.20

tarpaṇaṃ taddaśāṃśena taddaśāṃśena bhojanam /
brāhmaṇānāṃ mahābhaktyā prasanno bhavitā bhuvi

1.81.85.21

gajānano devadevaḥ sarvakāryaṃ kariṣyati /
iti tadvacanaṃ śrutvā praṇamya bhavamādarāt

1.81.85.22

ājñāṃ gṛhītvā rāmo'sāvacalāyāṃ bhramanbhraman /
kṛṣṇāyā uttare deśe'paśyatsthānamanuttamam

1.81.85.23

nānāvṛkṣalatājālairabhirāmaṃ susiddhidam /
tatrākarodanuṣṭhānaṃ yathoktaṃ tena śambhunā

1.81.85.24

indriyāṇāṃ ca manaso vṛttiṃ sthāpya gajānane /
āvartayan mahāmantramekāṃguṣṭhasthito dvijaḥ

1.81.85.25

juhāva tarpayāmāsa bhojayāmāsa vai dvijān /
daśāṃśena daśāṃśena daśāṃśena yathākramam

1.81.85.26

tataḥ prasanno bhagavānāvirāsīd gajānanaḥ /
caturbhujo mahākāyo mahāmāyo'ti sundaraḥ

1.81.85.27

nāgayajñopavītī ca nānālaṃkāra śobhitaḥ/
mukuṭī kuṃḍalī bhrājaccārugaṃḍo lasanmukhaḥ

1.81.85.28

muktāpravālamālābhirbhrājadvakṣā mahābhujaḥ /
paraśuṃ kamalaṃ dantaṃ modakāṃśca dadhadbhujaiḥ

1.81.85.29

puṣkaraṃ puṣkare dhṛtvā bhāmayan svecchayā vibhuḥ /
prabhayā bhāsayan sarvā diśo vidiśa eva ca

1.81.85.1.82.30

dadarśa rāmo'kasmāttaṃ nyamīlayata cākṣiṇī/
tattejasā pratihate tattastuṣṭāva taṃ dvijaḥ

1.81.85.31

rāma uvāca/
sahasrāditya saṃkāśa namaste jagadīśvara /
namaste sarvavidyeśa sarvasiddhipradāyaka

1.81.85.32

vighnānāṃ pataye tubhyaṃ vighnanivāraṇa /
sarvāntaryāmiṇe tubhyaṃ namaḥ sarvapriyaṃkara

1.81.85.33

bhaktapriyāya devāya namo jñānasvarūpiṇe /
namo viśvasyakartre te namastatpālakāya ca

1.81.85.34

nivāraya mahāvighnaṃ taponāśakaraṃ mama/ ka uvāca /
iti stutiṃ samākarṇya saumyatejā gajānanaḥ

1.81.85.35

uvāca rāmaṃ saṃbhrāntaṃ svasyaiva tigmatejasā /
gaṇeśa uvāca /
yaṃ dhyāyasi divārātrau mantraṃ japtvā ṣaḍakṣaram

1.81.85.36

varaṃ dātuṃ samāyātaḥ so'haṃ rāma tavādhunā /
varaṃ vṛṇīṣva mattastvaṃ yadyad vāṃchasi cetasā

1.81.85.37

brahmāṃḍānāmanekānāṃ sṛṣṭā pātā'pahārakaḥ /
naiva jānnanti me rūpaṃ brahmādyā munayo'pi ca

1.81.85.38

rājarṣayaśca sarve'pi so'haṃ te darśanaṃ gatāḥ /
rāma uvāca /
yo'prameyo'khilādhāra: sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ

1.81.85.39

yo na vedairna tapasā na yajñairrkatasaṃcayaiḥ/
na dānairnaiva yogaiśca janānāṃ dṛṣṭigocaraḥ

1.81.85.1.82.40

so'haṃ tvaṃ hi mayā dṛṣṭo'nugrāhāttava vighnapa /
kimanyadvaraye deva bhaktiṃ dehi nijāṃ dṛḍhām

1.81.85.41

gaṇeśa uvāca /
bhavitā mama bhaktiste dṛḍhā rāma dvijottam /
pralobhitasyāpi varairna te buddhiḥ suvihvalā

1.81.85.42

paraśuṃ me gṛhāṇa tvaṃ sarvaśatrunibarhaṇam /
nāma te paraśurāmeti tryalokye khyātimeṣyati

1.81.85.43

ka uvāca /
evaṃ tasmai varaṃ dattvā paraśuṃ ca gajānanaḥ /
paśyatāṃ sarvalokānāmantardhānaṃ yayau tadā

1.81.85.44

rāmo sthāpayāmāsa mahāgaṇapatiṃ tadā /
brāhmaṇairvedavedāṃgaśāstravidbhiḥ samaṃ mudā /
brāhmaṇānbhojayāmāsa dattvā dānānyanekaśaḥ

1.81.85.45

prāsādaṃ kārayāmāsa ratnastaṃbhayutaṃ dṛḍham /
saṃpūjya taṃ parikramya praṇipatya gajānanam

1.81.85.46

rāmaḥ prasannamanasā prayayau nijamandiram /
tato rāmo juhāvoccaiḥ kārtavīryaṃ dharāpatim

1.81.85.47

yuddhe tu śātayāmāsa rājño bāhusahasrakam /
niḥkṣatriyāṃ ca pṛthivīṃ cakre trisaptavārataḥ

1.81.85.48

brāhmaṇebhyo dadau pṛthvīṃ yajñaṃ kṛtvā sadakṣiṇam /
pupūjustaṃ tadā lokā jñātvā viṣṇuṃ tamīśvarama

1.81.85.49

dṛṣṭvā parākramaṃ tasya sarvadevātigaṃ dṛḍhama /
evaṃ nānāvidho brahman mahimā te nirūpitaḥ

1.81.85.1.82.50

gajānanasya devasya saṃkṣepeṇa mayā suta /
nikhilena na śeṣo'pi kṣamo vaktuṃ munīśvara

1.81.85.51

upāsanākhaṃḍamidaṃ śṛṇuyānmāsavo bhuvi /
sarvāṃnkāmānavāpnoti gaṇeśaṃ dhāma cāpnuyāt

1.81.85.52

yatheṣṭaṃ ramate tatra yāvadābhūta saṃplavam

1.81.85.82

(३६२४)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe rāmavaradānaṃ nāma dvayaśītitamo'dhyāyaḥ

1.81.85.1

adhyāya ८३ prāraṃbha :-
muniruvāca /
kasmin sthāne tapo'kāri rāmeṇa paramādbhutam /
tanme kathaya lokeśa tṛptiṃ me nāsti śaṇvataḥ

1.81.85.2

ka uvāca /
mayūreśvaranāmnā yatkṣetraṃ khyātaṃ caturyuge /
yatrāvatīrṇo deveśo mayūrārūḍha eva saḥ

1.81.85.3

kamalāsura nāmānamahanad daityapuṃgavam /
yasmān mayūramārūḍho mayūreśa iti sphuṭam

1.81.85.4

saṃstuto devamunibhirloke tāṃ khyātimāgamat /
tatrānuṣṭhānamakarodavāpa paraśuṃ tataḥ

1.81.85.5

svayaṃ paraśurāmo'bhūnnāmnā khyātastriviṣṭape /
itihāsaṃ pravakṣyāmi śṛṇu taṃ munisattama

1.81.85.6

tārakonāma daityo'bhūnmahābala parākramaḥ /
divyavarṣasahasraṃ sa tapastepe sudāruṇam

1.81.85.7

tataḥ prasanno brahmā'smai dadau sarvāṃbhayaṃ dvija /
devarṣiyakṣagandharvoragarākṣasahastataḥ

1.81.85.8

tacchastrāstragaṇān mṛtyurna te kvāpi bhavediti /
utpatsyate yadā skandastataste maraṇaṃ bhaveta

1.81.85.9

iti tadvākyamākarṇya balagarvasamāyutaḥ /
tārako'pīḍayallokāṃstrailokye vasato mune

1.81.85.1.83.10

vedādhyayananiṣṭhāṃśca tapo'nuṣṭhānakāriṇaḥ /
agnihotraratānanyān kārāgāre'kṣipad dvijān

1.81.85.11

sarvān rājño'tha nāgāṃśca vaśe kṛtvā divaṃ yayau /
indrādayastadā devā himācala guhāṃ gatāḥ

1.81.85.12

tad bhayānnābhavat kvāpi yajanaṃ pūjanaṃ tathā/
ahameveśvaro devo brāhmaṇaḥ kuladevatā

1.81.85.13

ahaṃ namasya pūjyaśca nānyo jagati vartate /
yaścānyān praṇamet kvāpi pūjayedvā kadācana

1.81.85.14

sa daṇḍyastāḍanīyaḥ syād gacchedvā yamasādanam /
evaṃ sarveṣu lokeṣu khyāpayāmāsa dūtataḥ

1.81.85.15

tataḥ sarve janā riktā jātā: sajjanavarjitāḥ /
niḥsvādhyāyavaṣaṭkārā yajñadānavivarjitāḥ

1.81.85.16

ucchinnakuladharmāṃśca svācārarahitāḥ khalāḥ /
munayaḥ sādhavaḥ sarve girigahvaramāśritāḥ

1.81.85.17

devaṃ te prārthayāmāsuḥ kathaṃ daityo vivarddhitaḥ /
vinā tvāṃ śaraṇaṃ śambho yāmaḥ kaṃ jagadīśvaram

1.81.85.18

nirmātā rakṣitā dhātā saṃhartā jagatāṃ vibho /
dāvānalo vanamiva dahate'smānsa darpataḥ

1.81.85.19

yadi te saṃjihīrṣā syāt saṃharasva svayaṃ jagat /
nocet saṃhara daityaṃ tvaṃ tārakaṃ sarvapīḍakam

1.81.85.1.83.20

evaṃ saṃprārthya tepuste duṣkaraṃ tapa uttamam /
patrabhakṣyā vāyubhakṣyā nirāhārā jalāśinaḥ

1.81.85.21

evaṃ sthiteṣu muniṣu tenājñāteṣu daityarāṭ /
aindraṃ padaṃ samāsthāya brahmāṇaṃ samatāḍayat

1.81.85.22

viṣṇustato'gamat kṣīrasāgaraṃ nidrituṃ mune /
tyaktvā kailāsamagamacchaṃkaropi guhāntaram

1.81.85.23

dikpālā diggajāścāpi nānāgahvaramāśritāḥ /
teṣāṃ sthāne'sthāpayatsa daityānanyāṃśca daityarāṭ

1.81.85.24

acalāmacalastiṣṭhan pālayāmāsa vai prajāḥ/
garjate svasvabhāvena kampate'tha triviṣṭapam

1.81.85.25

tata indrādayo devāstuṣṭavurgirigahvare /
giriśaṃ girijānāthaṃ girā gaṃbhīrayā mudā

1.81.85.26

devā ūcuḥ /
devādhibhūmigaganena śaśisvarūpa/
vāyvagnirūpa yajamāna jalasvarūpa /
tvaṃ sthāvarānatha carān sṛjase'vasīśa /
tvaṃ sarvameva harase nijayecchayeśa

1.81.85.27

tannocitaṃ tvayi pare paraduḥkhahārin/
svīyaṃ yaśaḥparagataṃ bahudhā'dya kartum /
tannāśayainamathavā sakalān munīṃśca /
devān dvayośca bhajanaṃ pariviṣṭacittān

1.81.85.28

kaṃ vā vrajema śaraṇaṃ tvadṛte girīśa /
kaṃ bā bhajema bhagavaṃstvadṛte maheśa /
kaṃ vā vadema vṛjinārdana pārvatīśa /
ko vā'vituṃ prabhavati tvadṛte'khileśa

1.81.85.29

ka uvāca /
evaṃ te tuṣṭuvuryāvacchuśruvustāvadeva hi /
nabhovāṇīṃ sarvadevā haraputro yadā bhavet

1.81.85.1.83.30

tadā'sya nāśo bhavitā yatnaṃ kurūta tatra vai /
nabhovāṇī samākarṇya sarve harṣasamanvitāḥ

1.81.85.31

kailāsaṃ devanilayamāpurindrādayaḥ surāḥ /
nāpaśyacchaṃkaraṃ tatra dadṛśuḥ purato'maraḥ

1.81.85.32

mūlaprakṛtirūpāṃ tāmumāṃ sarve vijijñapuḥ /
tārake tārakajñānaprade tāraya tārakāt

1.81.85.33

trailokyapīḍakād duṣṭāt padabhraṣṭān munīna surān /
tathā vicintyatāṃ mātastasya nāśo bhavedyathā

1.81.85.34

mātastvāṃ praṇamāma devajananīṃ trailokyarakṣākare /
śarvāṇi tripure parātparakale brahmādibhiḥ saṃstute /
tvaṃ vedairanirūpite kuru jagat kalyāṇamīśa priye /
svecchopāttasuvigrahe surahare vaiśvādi bhūte'naghe

1.81.85.35

ka uvāca /
evaṃ saṃprārthitā devī viśvamātā jagāda tān/
nabhovāṇī mayā jñātā śaṃkaraḥ śaṃ kariṣyati

1.81.85.36

sahaiva yāntu sarve'pi mayā yatra sa śaṃkaraḥ /
paraṃ niyamamāsthāya kurute paramaṃ tapaḥ

1.81.85.37

ityuktvā sarvadevānsā bhillīveśamadhārayat /
yāṃ dṛṣṭvā paramo yogī kāmabāṇārdito bhavet

1.81.85.38

devā api tadā kejijjātā madanavihvalāḥ /
urvaśī menakā rambhā pūrvacittī ratistathā

1.81.85.39

lajjitā tāṃ nirīkṣyaiva sarvāvayavasundarām /
te devā sā ca girijā prāptā brahman śivāntikam

1.81.85.1.83.40

sthāṇuṃ taṃ sthāṇubhūtaṃ ca dhyānaniścalalocanam /
dhyāyantaṃ manasā brahma japantaṃ niṣparigraham

1.81.85.41

dadṛśuḥ sarvadevāste bhillī cāpi trilocanam /
tata ūce'khilāndevānumopāyaṃ sukhāvaham

1.81.85.42

dehātīta ivāste'sau taponiṣṭhaḥ sadāśivaḥ /
etasya dehabhāvārthaṃ kāmaṃ vijñāpayantu ca

1.81.85.43

teneṣuṇā yadā viddhaḥ ekaniṣṭhaḥ sadāśivaḥ /
yāsyate dehabhāvaṃ sa tadā kāryaṃ bhaviṣyati

1.81.85.44

tato devāḥ sarva eva kāmaṃ sasmarurutkaṭam /
samāgataṃ tamūcuste svakārya kṛtaniścayāḥ

1.81.85.45

prārthayāmāsurapare svakāryāya manobhavam /
vibhustvamasi lokānāṃ careṣu sthāvareṣu ca

1.81.85.46

tvayaiva jāyate sṛṣṭistvayā vyāptamidaṃ jagat /
abalā kāminaḥ sarve tvayaiva balavattarāḥ

1.81.85.47

tvayā vinā vṛthā sarvaṃ jagat sthāvarajaṃgamam /
atastvayaiva kartavyaṃ sarveṣāṃ kāryamutkaṭam

1.81.85.48

kāma uvāca /
yadyapyahaṃ visāmagrisyathā yuṣmat prasādataḥ /
kariṣyāmi vacaḥ kāryamādeha patanāvadhi

1.81.85.49

sumaṃ dhanurmarālājyeṣuḥ kaṭākṣo'tha yoṣitaḥ /
vijeṣye'thāpi sakalānamarān chaṃkarāvadhi

1.81.85.1.83.50

vasantaṃ pratilabhyaiva sahāyaṃ sakalaṃ surāḥ /
ka uvāca /
evamuktvā gataḥ kāmo yatrāste'sau sadāśivaḥ

1.81.85.51

mohituṃ śaṃkaraṃ devaṃ devānāṃ kāryasiddhaye

1.81.85.83

(३६७५)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe tryaśītitamo'dhyāyaḥ

1.81.85.1

adhyāya ८४ prāraṃbha :-
ka uvāca /
evamuktvā gataḥ kāmaḥ surakāryārthasiddhaye /
apaśyacchaṃkaraṃ sthānaṃ vṛkṣavallīsamākulam

1.81.85.2

siṃha śārdūlajuṣṭaṃ ca pakṣiśvāpadasaṃyutam /
svayaṃ ca nirmame māyāvāṭikāṃ tatkṣaṇena saḥ

1.81.85.3

sarovarāṇi bhūrīṇi sudhārūpajalāni ca /
aneka kusumān vṛkṣā nāgavyūtisugandhibhiḥ

1.81.85.4

jambvāmrabadarī vṛkṣān supakvaphalaśālinaḥ /
tathaiva rambhā panasā nārikelīḥ sakharjurī:

1.81.85.5

elālavaṃga mārīca vṛkṣānanyānanekaśaḥ /
agṛhayamāṇo gandho'sau haranāsāpuraṃ yayau

1.81.85.6

uṣaḥkāle haro'paśyajjyotsnā jalayaṃ manoharam /
aneka phalapuṣpāḍhyaṃ kāmakānanamadbhutaṃ

1.81.85.7

tadaiva bhedayāmāsa mānasaṃ śūlinastu saḥ /
svīyāmaśokavanikāṃ dhikca ke manasā śivaḥ

1.81.85.8

dehabhāvaṃ gato devaścintayāmāsa kāraṇama /
kṛtaṃ kena tapovighnaṃ kṛtametadvanaṃ śubham

1.81.85.9

akasmādracitaṃ kena duṣṭenedaṃ gatāyuṣā /
ābaddhya bhrukuṭīṃ roṣādārakta nayanodaraḥ

1.81.85.1.84.10

kāmastu bhayasaṃtrasto līnaḥ kvāpi na gṛhayate /
indrādīnāṃ sa sasmāra smṛtāste nātra te yayuḥ

1.81.85.11

vimānāni samārūḍhāḥ kāryasiddhīcchayā surāḥ /
śivena dadṛśe tāvan madano'ti laghuḥ kṛśaḥ

1.81.85.12

udghāṭayaṃstṛtīyaṃ sa netraṃ dagdhaṃ manobhavam /
cakampe pṛthivī sarvā svargaḥ pātālameva ca

1.81.85.13

mā jahīti bruvandevā yāvattāvatsa netrajaḥ /
cakāra bhammasāt kāmaṃ bhasmamātrāvaśeṣitam

1.81.85.14

tato bhillī maheśānaṃ prārthayāmāsa sādaram /
namaskṛtvāṃjaliṃ baddhvā trailokyahitakāmyayā

1.81.85.15

trailokyadāhakaṃ vahnimupasaṃhara śaṃkara /
brahmalabdhavaro daityastārako'ti mahābalī

1.81.85.16

ākrāntaṃ tena trailokyaṃ niḥsvādhyāyaṃ nirāhuti /
sthānacyutāḥ surā sarve tvāṃ dṛṣṭvā tapasi sthitam

1.81.85.17

tvarayā kāmamāmantrya dehabhāvāya te'nagha /
apreṣayansa vai bhasma jātaḥ śreṣṭhāparādhataḥ

1.81.85.18

idānīṃ deva rakṣāsmāṃstvāmeva śaraṇaṃ gatān /
vikhyātastriṣu lokeṣu śaraṇāgata pālakaḥ

1.81.85.19

kṣamasva kṛpaṇānāṃ tvaṃ devānāṃ śaraṇaiṣiṇām /
aparādhaṃ mahādeva karuṇākara śaṃkara

1.81.85.1.84.20

ka uvāja /
iti tasyā vacaḥ śrutvā svāṅghristhaśiraso mune /
jagāda hāsyavadano vahniṃ saṃhṛtya śaṃkaraḥ

1.81.85.21

uttiṣṭhottiṣṭha devānāṃ rakṣaṇaṃ kṛtamadya me/
pādayoḥ patitāyāste vacasā praṇayena ca

1.81.85.22

tata āliṃgya sahasā bhillīmaṃkamathānayat /
vṛṣabhāruhya ca tayā sārddhaṃ kailāsamāgamat

1.81.85.84

(३६९७)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe kāmadahanaṃ nāma caturaśītitamo'dhyāyaḥ

1.81.85.1

adhyāya ८५ prāraṃbha :-
ka uvāca /
śivasyāliṃganād bhillī madanānaladīpitā /
nāpa kvāpi sukhaṃ devī nirjale śapharī yathā

1.81.85.2

patitā jalamadhye sā śītalośīraśālinī/
na śarma lebhe tatrāpi sthale nidrāṃ na cālabhat

1.81.85.3

karpuracandanaṃ tasyā adhikaṃ tāpamādadhe /
na śītalapadārtho'syāḥ ko'pi saṃtoṣamādadhe

1.81.85.4

evaṃ bahutithe kāle sāsthicarmāvaśoṣitā/
tato giriśamāgamya girijā giramabravīt

1.81.85.5

na tvaṃ mṛśasi māṃ deva kāmavasthāṃ gatā'smi ha /
dagdho'pi madano mahyamatyantaṃ pīḍayatyaho

1.81.85.6

nānopāyāḥ kṛtāstasya śāntaye na ca sā'bhavat /
yenopāyena śāntiḥ syātsa taṃ kuru mama prabho

1.81.85.7

iti vākyaṃ samākarṇya priyāyāḥ priyakṛddharaḥ /
rahasyetāṃ kare kṛtvā paryaṃke paryaveśayat

1.81.85.8

reme tayā yatheṣṭaṃ sa madanena vaśīkṛtaḥ/
mṛtenāpi kṛtaṃ tena mahatkāryaṃ sureritam

1.81.85.9

anaṃgena samo naiva dhanvīti yaśa āṣtavān /
tayostu krīḍato yātāḥ ṣaṣṭisāhasravatsarāḥ

1.81.85.1.85.10

bhraṣṭasthānā munisurāḥ śrutvā madanaceṣṭitam /
kailāsaṃ punarāyātāstatra krīḍārataṃ haram

1.81.85.11

jñātvā tūṣṇīṃ sthitāstatra cintāvyākulacetasaḥ /
tārakāsurabhītāste punargahvaramāgatā

1.81.85.12

kadā vadho bhavedasya kadā sthānāni yāma ca /
kariṣyati kadā śambhurasmākaṃ duḥkhanāśanam

1.81.85.13

iti cintārṇave magnā yāvad brahmādayaḥ surāḥ /
tāvadūce surācāryo vākyaṃ me śṛṇutānaghāḥ

1.81.85.14

preṣayantvakhilā vahniṃ rūpāntaradharaṃ haram /
sa haraṃ bodhayitvāśu bhavatkāryaṃ bhaviṣyati

1.81.85.15

tataste vahnimākārya tuṣṭuvurvividhaiḥ stavaiḥ /
devā ūcuḥ /
tvatto yajñakriyā brahman saṃskārāḥ sarva eva hi

1.81.85.16

apāṃ tvamasi hetuśca devānāṃ mukhameva ca /
agnihotrapraṇetā tvaṃ gārhapatyādināmabhiḥ

1.81.85.17

tvameva pibasīśābdhi vāri nityaṃ mahattaram /
tvameva pacase nṛṇām jaṭhare ṣaḍrasānapi

1.81.85.18

tvameva sarvajantūnāṃ sandhau sandhau viceṣṭase /
tvayā tyaktaṃ pretasaṃjñāṃ labhate dahyate tvayā

1.81.85.19

hetustvamasi deveśa jantūnāṃ prāṇadhāraṇe/
tvayādbhiśca vinā nānnaṃ paktuṃ śakyaṃ na ca kvacit /
tvameva brahmā rudraśca sūryaścāneka rūpadhṛk

1.81.85.1.85.20

tvameva jāyase mūlaṃ krodhasya jagadīśvara /
yatra tatra bhavettejastattadrūpaṃ tavaiva ca

1.81.85.21

atastvāṃ prārthayāmo'dya trilokyā upakāraka /
trailokyākramaṇaṃ tena tārakeṇa kṛtaṃ vibho

1.81.85.22

jānāsi tannabhovāṇīṃ kāmasyāpi ca tāṃ gatim /
pārvatīharayorbodhaṃ ciraṃkrīḍānimagnayoḥ

1.81.85.23

kuru gatvā'nyarūpeṇa bhikṣāṃ yācasva tatra vai/
evaṃ kṛte jagatkāryamasmākaṃ ca bhaviṣyati

1.81.85.24

brahmovāca /
iti devavacaḥ śrutvā kāṣāyavasano dvijaḥ /
bhūtvā śuṣmāyayau tatra yatrāstāṃ pārvatīśvarau

1.81.85.25

krīḍāsaktau bahiḥ sthitvā bhikṣāṃ dehītyuvāca saḥ /
trivāraṃ plutaśabdena dvābhyāmapi śrutaḥ svanaḥ

1.81.85.26

ūcaturvismitau tau tu parasparamubhau vacaḥ /
paridhattāṃ śuke sve sve kuto'trāyaṃ samāgataḥ

1.81.85.27

kimasmai ca pradātavyamiti cintāṃ ca cakratuḥ /
umāṃjalāvadhādvīryamaśaktā tasya dhāraṇe

1.81.85.28

jānatī bhāvinaṃ cārthaṃ dadau sā bhikṣukāya tat /
bhūmau tyaktaṃ dahedetat trailokyaṃ sacarācaram

1.81.85.29

haravīryamityapi yadvahniḥ śāpabhayāttayoḥ /
garbhavānanalo jāto lajjāvānapi tāpavān

1.81.85.1.85.30

tatra yatra yayau vahniḥ śarma lebhe na tatra vai/
uṣasyutthāya gaṃgāyāṃ tulāsaṃsthe divākare

1.81.85.31

snātuṃ yāvatsa śaucādi kurute tāvadeva ha/
āgatāḥ ṣaṭ striyastatra snātumūrje samāhitāḥ

1.81.85.32

agninā yatsamutsṛṣṭaṃ gaṃgeyaṃ ca harapriyā /
dhārayiṣyati śaktā cejjalarūpā suśītalā

1.81.85.33

śivavīryaṃ ca tattābhiḥ prāśitaṃ ṣaḍvibhāgataḥ /
tasminneva kṣaṇe so'gnirantarddhi samapadyata

1.81.85.34

aṃkuśāni ca yātāni dūradeśaṃ gate'nale /
paridhāya svavastrāṃstāstato yātā nijaṃ gṛham

1.81.85.35

dadṛśuḥ patayastāsāṃ mukhānyatyujjvalāni ca /
garbhiṇya iti te jñātvā jñānadṛṣṭyā munīśvarāḥ

1.81.85.36

bahiścakrurgṛhāt sarvā na pradarśyaṃ mukhaṃ tvidam /
tāḥ sametya punargagāṃ tīre śara suśobhite

1.81.85.37

mumucuḥ sva sva garbhaṃ tāḥ śuddhāḥ snātā gṛhānyayuḥ /
ṣaṭsu tāsu prayātāsu svaṃ svaṃ garbhaṃ vimucya vai

1.81.85.38

ṣaṇmukho dvādaśabhujo bālastatra vyajāyata /
tasya huṃkāramātreṇa nipeturbhāni ravādbhuvi

1.81.85.39

cakampe dharaṇī sarvā śeṣaḥ pātālameva ca /
drumā unmīlitāḥ sūryo nīhārācchādito'bhavat

1.81.85.1.85.40

etasminnantare tatra nārado divyadarśanaḥ /
kailāsaṃ giriśaṃ dṛṣṭuṃ gacchanmārge dadarśa tam

1.81.85.41

atidīptataraṃ bālaṃ durdaśaṃ balavattaram /
praṇidhānena taṃ jñātvā tūṣṇīṃ kailāsamāyayau

1.81.85.42

uvāca pārvatīṃ śambhuṃ vṛttāṃtaṃ sarvameva ca /
jaharṣa pṛthivī sarvāṃ jñātvā taṃ giriśātmajam

1.81.85.43

devadundubhayo nedurgandharvāṃ jaguradbhutam /
nārada uvāca /
āgacchatā mayā dṛṣṭo gauri mārge tavātmajaḥ

1.81.85.44

ṣaṇmukho dvādaśabhujo sūryakoṭisamaprabhaḥ /
gaṃgātīre nipatitastyaktaste ṣaṇmukho nu kim

1.81.85.45

koṭikandarpaśobhāḍhyo garjitakṣobhitākhilaḥ /
kathaṃ niṣṭhuratā'kāri gauri sundarabālake

1.81.85.46

ka uvāca /
ityuktvā'ntarhite tasmingaurī bālakamabhyagāt

1.81.85.85

(३७४३)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe skandopākhyānaṃ nāma paṃcāśītitamo'dhyāyaḥ

Original text: gaṇeśapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0