Ganesha Purana · Chapter 1.66.70

adhyāya ६६ prāraṃbha :-
kauṃḍinya uvāca /
dharāmātrāsano tau tu nabhaḥprāvārasaṃyutaiḥ/
digambaro sarvadhātu saṃsparśavarjitāvubhau

ayācitabhujau nityaṃ jalenaivākhilāḥ kriyā: /
dvijarūpadharo'paśyat kurvāṇau satvaśuddhaye

gṛhaṃ ca mākṣikāpuṃjairmaśakairabhito vṛtam /
mūrtiṃ ca gaṇanāthasya pūjitāṃ puṣpapallavaiḥ

ananyabhaktyā tābhyāṃ ca tatparābhyāṃ dadarśa saḥ /
tāvūce śrūyatāṃ vākyaṃ yanmayā procyate'nayoḥ

mithiladhipateḥ kīrtī śrutvāhaṃ kṣudhito bhṛśam /
tṛptikāmaḥ samāyāto na sa tṛptiṃ samākarot

karmaṇā dāṃbhikenaiva satvaṃ na parirakṣyate /
mama tṛptikaraṃ kiṃcid gṛhe cedasti dīyatām

dampatī ūcatuḥ /
cakravartī nṛpo yo'sau tena tṛptirna te kṛtā /
āvābhyāṃ tu daridrābhyāṃ ki deyaṃ tṛptikārakam

nadī nada jalairabdhirasaṃkhyairyo na pūryate /
bindumātreṇa payasā sa kathaṃ pūryate vada

dvija uvāca /
bhaktyā dattaṃ svalpamapi bahutṛptikaraṃ mama /
abhaktyā vā'tha dambhena bahu dattaṃ vṛthā bhavet

tāvūcatuḥ /
āvayorna gṛhe kicicchapathaste dvijottama /
pūjāyai gaṇanāthasya prātardūrvāṃkurā hṛtaḥ

pūjito gaṇanāthastaistata eko'vaśiṣyate /
dvija uvāca /
bhaktyā dattaḥ sa eko'pi tṛptaye syāt pradīyatām

kauṃḍinya uvāca /
virocanā dadau tasmai śrutvā vākyaṃ tadīritam /
ekaṃ dūrvāṃkuraṃ bhaktyā tena tṛpto'bhavaddvijaḥ

śālyannaṃ pāyasānnaṃ ca nānā pakvānnameva ca /
vyaṃjanāni ca sarvāṇi lehyacoṣyānyanekadhā

virocanā dadau kalpya tasmin dūrvāṃkure ca tam /
gṛhītvā brāhmaṇastaṃ tu babhakṣa parayā mudā

tasmin dūrvāṃkure bhaktyā datte te nātha bhaktitaḥ /
praśaśāma dvijasyāsya tatkṣaṇājjaṭharānalaḥ

tṛptiśca paramā tena prāptā tat kṣaṇamātrataḥ /
āliliṃga triśirasaṃ tṛpto harṣād dvijastadā

tatyāja kutsitaṃ rūpaṃ prakaṭo'bhūd gajānanaḥ /
caturbhujo'ravindākṣaḥ śuṃḍādaṃḍa virājitaḥ

kamalaṃ paraśuṃ mālāṃ dantaṃ karatalairdadhat /
mahārha mukuṭo rājatyarṇakuṃḍala maṃḍitaḥ

divyavastra parīdhāno divyagandhānulepanaḥ /
uvāca tau prasannātmā dampatī sa gajānanaḥ

vṛṇītaṃ taṃ varaṃ śīghraṃ manasā yaṃ yamicchathaḥ /
tāvūcatuḥ /
janmanī yatra nau syātāṃ tatra te dṛḍhabhaktitā

muktirvā dīyatāṃ deva dustarād bhavasāgarāt /
na cāvāṃ cittayoranyarapekṣitamibhānana

kauṃḍiṇya uvāca /
iti tadvākyamākarṇya tathetyuktvā gajānanaḥ /
punarāliṃgya pidadhe bhaktaṃ triśirasaṃ mudā

etasmātkāraṇād dūrvābhāro'smai dīyate mayā /
asaṃkhya bhakṣaṇādyo na tṛptiṃ devaḥ samāyayau

dūrvāṃkureṇa caikena sa tṛptiṃ paramāṃ yayau/
iti te kathitaḥ samyagāśraye mahimā śubhaḥ/
dūrvāsamarpaṇabhavaḥ śravaṇāt sarvakāmadaḥ

itihāsamimaṃ bhaktyā śṛṇute śrāvayecca yaḥ/
sa putra dhanakāmāḍhyaḥ paratreha ca modate

gajānane labhed bhaktiṃ niṣkāmo muktimāpnuyāt /
gaṇā ūcuḥ /
śrutvāpītthamitīhāsamāśrayā saṃśayaṃ punaḥ

prapede hṛdi taṃ jñātvā kauṃḍinyaḥ punarabravīt /
āśraye śṛṇu me vākyaṃ saṃśayasyāpanuttaye

yadbravīmi hṛdisthasya mayā jñātasya te'naghe/
ekaṃ dūrvāṃkuraṃ gṛhaya gaccha śīghraṃ biḍaujasam

vadāśīrvacanaṃ pūrvaṃ paścādyācasva kāṃcanam /
dūrvāṃkureṇa tulitaṃ gṛhītvā sadihānaya

na nyūnaṃ nāghikaṃ grāhayaṃ tasya bhārācchubhānane

gaṇā ūcuḥ /
iti vāṇīṃ tasya śrutvā gṛhītvaikaṃ tadāśrayā /
dūrvāṃkuraṃ yayau śakraṃ bharturvākyaparāyaṇā

(२९०९)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe ṣaṭṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

adhyāya ६७ prāraṃbha :-
gaṇā ūcuḥ /
ājñaptā tena muninā svābhipretārthasiddhaye /
eka dūrvāṃkuraṃ gṛhya śakrasannidhimāyayau

tamuvācāśrayā śakra dehi me kāṃcanaṃ śubham /
yācituṃ tvāṃ samāyātā bhartṛvākyāt sureśvara

indra uvāca /
kimarthaṃ tvamihāyātā yadyājñā preṣitā bhavet /
mayā saṃpreṣitaṃ syāce jātarūpaṃ svaśaktitaḥ

āśrayovāca /
dūrvāṃkurasya tulayā yad bhavet kāṃcanaṃ sura/
tad gṛhīṣye śacīrbharta nyūnaṃ na ca vādhikam

śakra uvāca /
dūtaināṃ naya śīghraṃ tvaṃ kuberabhavanaṃ prati /
sa dāsyati suvarṇaṃ ca dūrvāṃkuramitaṃ śubham

gaṇā ūcuḥ /
ājñayā devarājyasya devadūtastayā saha /
prāyāt kuberabhavanaṃ śakrasya vacanāttadā

asyai dūrvāṃkuramitaṃ jātarūpaṃ pradīyatām /
indreṇa preṣitā sādhvī munipatnī mayā saha /
prāpitā bhavanaṃ te'dya yāmi deva namo'stu te

kubera uvāca /
atyāścaryamahaṃ manye muniḥ śakrastathā''śrayā/
mohāviṣṭā na jānanti dūrvāṃkuramitaṃ kiyat

kāṃcanaṃ tena kiṃ vā syād bahulaṃ kiṃ na yācitam /
gaṇā ūcuḥ /
evameva dadau tasyai bahulaṃ kāṃcana saha

na jagrāha bhayād bharturnyūnādhika viśaṃkayā /
svarṇakāra tulāyāṃ taṃ dūrvāṃkuramadhārayat

nābhavattulayā tasya paryāptaṃ tattu hāṭakam /
vaṇik tulā samānītā tatrāpi nābhavat samam

tailakāratulāyāṃ tu dūrvāṃkura samaṃ na ca /
dhaṭobaddhastatastatra hāṭakaṃ dattamekataḥ

dūrvāṃkuro'paratrāpi yātipatramadhastadā /
anyadanyaddadhau tatra kuberaḥ kāṃcanaṃ bahu

taccāpi nābhavattena samaṃ dūrvāṃkureṇa ca /
sarva kośagataṃ dravyaṃ dattaṃ tena girīndravat

tathāpi nābhavatsāmyaṃ tena durvāṃkureṇa tat /
patnīmāhūya tāṃ prāha kuberaḥ kautukānvitaḥ

kuru madvākyataḥ subhru dhaṭārohaṇamagrataḥ /
na samaṃ cet samārokṣye nijasattvarirakṣayā

pativratā''jñayā tasya dhaṭamāruruhe tadā/
na samā sā'pi tenāsīttataḥ sarvāṃ purī dadau

dhaṭamadhye kubero'sau na cordhvaṃ jāyateṃ'kuraḥ /
śrutvā dūtamukhādindro gajārūḍhaḥ samāyayau

svakīyadravyasahito dhaṭamāruruhe svayam /
dūrvāṃkuro na cordhvaṃ sa tathāpi samajāyata

adhomukho gataściṃtāṃ kimetaditi cintayan /
viṣṇuṃ haraṃ ca sasmāra tatrārohaṇakāmyayā

tatrāgatau sanagarau dhaṭamāruhatāṃ tadā /
tathāpi nordhvamagamattadā dūrvāṃkuraṃ sphuṭam

tataste tata utteruḥ śivaviṣṇudhaneśvarāḥ /
varuṇendrāgni marutaḥ kauṃḍinyamabhito yayuḥ

devā devarṣayaścaiva siddhavidyādharoragāḥ /
dinānte samanuprāpte svaṃ nīḍamiva pakṣiṇaḥ

namaskṛtya muniṃ sarve procurudvignacetasaḥ /
sarva ūcuḥ /
vṛjinaṃ vilayaṃ yātaṃ darśanāttava bho mune

pūrvapuṇyabhavādagre kalyāṇaṃ no bhaviṣyati /
tava patnyāhṛtaṃ sattvaṃ sarveṣāmadya naḥ sphuṭam

mahimānaṃ na jānīmo dūrvāṃkurasamudbhavam /
eka dūrvāṃkura tulāṃ trailokyamapi nālabhat

gajānana śirasthasya tvayā bhaktyā'rpitasya ca /
janīyān mahimānaṃ kaḥ samyag dūrvāṃkurasya ha/
yajñadāna vrata tapaḥ svādhyāyo'pi na tatsamaḥ

gajānanaikabhaktasya japatastapato'niśam /
tavāpi mahimānaṃ ko jānīyātsarvadehinaḥ

evamuktvā muniṃ sarve pūrvaṃ pūjya gajānanam /
sarve sabhārya pupūjustuṣṭuvurnanṛturjaguḥ

na brahmā na hariḥ śivendra maruto, nāgnirvivasvān yamaḥ /
śeṣo śeṣa kalānidhiśca varuṇo, no candramā nāśvino /
no vācāmadhipo na caiva garuḍo, no yakṣarāṇ nāṃgirā /
māhātmyaṃ pariveda deva nigamaiḥ rajñātarūpasya te

evaṃ saṃtoṣya sarve te devadevaṃ gajānanam /
muniṃ ca samanujñāpya yayuḥ svaṃ svaṃ niketanam

āśrayā'pi tato jñātvā dūrvāmahātmyamuttamam /
viśvasta bhartṛvākye sā dūrvābhiḥ pratyapūjayat

vighneśvaraṃ sarvadevaṃ sarvairdurvābhirarcitam /
praṇanāma ca kauṃḍinyaṃ bhartāraṃ satyavādinam

uvāca suprasannā sā svātmānaṃ nindatī bhṛśam /
āśrayovāca /
mādṛśī naiva dṛṣṭā'sti yāte vākye saṃśayā

viśeṣaviduṣāṃ svāmini viśeṣaviduṣā tvayā /
samyak kṛtaṃ mama vibho sarvabhūta dayāvatā

tatkṣamasvāparādhaṃ me tvāmahaṃ śaraṇāgatā /
tataḥ prātaḥ samutthāya dūrvā ādāya satvarau

snātvā devaṃ samabhyarcya dūrvārpaṇamakurvatām /
ananyabhaktyā jñātvā tau dūrvāmāhātmyamuttamam

sāyaṃprātardevadevaṃ pūjayantau nirantaram /
tyaktvā yajñavrataṃ dānaṃ jñātvā devo gajānanaḥ

kṛpayā parayāviṣṭaḥ svadhāma pratyapādayat /
gaṇā ūcuḥ /
agādhaṃ varṇitaṃ dūrvāmāhātmyamidamuttamam

aśeṣa varṇane śeṣo neśo neśo harīśvarau/
trailokyaṃ tulayā yasyāḥ patreṇaivā'bhavatsamam

dūrveti smaraṇāt pāpaṃ trividhaṃ vilayaṃ vrajet /
tat smṛto smaryate devo yataḥ so'pi gajānanaḥ

iti ciṃtāmaṇi kṣetramahimā varṇitaḥ sphuṭam /
śravaṇāt kīrtanāt dhyānād bhuktimuktiphalapradaḥ

etasmāt kāraṇādyānaṃ trayāṇāṃ preṣitaṃ śubham /
rāsabhasya mukhād dūrvā gatā deve vṛṣasya ca

cāṃḍālyā śītanāśāya tvānītā tṛṇabhārataḥ /
vāyunā prabalenāpi gatā dūrvāṃ gajānane

yatastasya priyā dūrvā saṃtuṣṭo'sau vināyakaḥ /
niṣpāpatvāt trayāṇāṃ sa sānnidhyaṃ dattavānnijam

gandhamātreṇa dūrvāyāḥ saṃtuṣṭo jāyate vibhuḥ /
prasaṃgena tu bhaktyā vā kiṃ punarmastakārpaṇāt

brahmovāca /
iti dūtamukhādrājñā sa śruto mahimā tadā /
dūrvāyā munibhiḥ sarvairna dṛṣṭo na ca saṃśrutaḥ

snātvā dūrvāṃkurān gṛhya pupūjuste vināyakam /
sevakāścāpi dūrvābhirānarcuḥ śrīgajānanam

āsansarve divyadehāstejasā sūryavarcasaḥ /
śṛṇvanto devavādyānāṃ nānārāvān samantataḥ

vimānavaramārūḍhā divyavastrānulepinaḥ /
yātā vaināyakaṃ dhāma kecittadrūpadhāriṇaḥ

narā nāgarikāḥ kecidāgatāstaṃ mahotsavam /
draṣṭuṃ dūrvābhirānarcurekaviṃśatibhiḥ pṛthaka

bhuktvā bhogāṃśca te sarve gāṇeśasthānamāgaman /
vimānaṃ cāpi calitamūrdhvaṃ tat puṇyapuṃjataḥ

tasmād gaṇeśa bhaktena kāryaṃ dūrvābhirarcanam /
na karoti naro yastu pramādāttābhirarjanam

sa cāṃḍālastu vijñeyo narakān prāpnuyāda bahūn /
na tanmukhaṃ nirīkṣeta kadācidapi mānava

yastu dūrvābhirarcettaṃ devadevaṃ gajānanam /
tasya darśanato'nyo'pi pāpī śuddhimavāpnuyāt

alābhe bahu dūrvāṇāmekayaivābhi pūjayet /
tenāpi koṭiguṇitā kṛtā pūjā na saṃśayaḥ

brahmovāca /
iti nānāvidho rājan mahimā kathitastava/
setihāsastu dūrvāṇāṃ śravaṇātpāpanāśanaḥ

nākhyeyo duṣṭabuddhestu priye putre nivedayet /
indra uvāca /
iti brahmamukhācchutvā paramākhyānamuttamama

nananda paramaprīto nanāma kamalāsanama /
tadājñayā yayau sthānaṃ svakīyaṃ vismayānvitaḥ

(२९६८)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe dūrvāmāhātmye saptaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

adhyāya prāraṃbha ६८ :-
śūrasena uvāca /
anyāṃ kathaya śakra tvaṃ gaṇanātha kathāṃ punaḥ /
kṛtavīryasya janakaḥ kiṃ cakāra tataḥ param

indra uvāca /
śrutvā'khyānaṃ tu saṃkaṣṭacaturthyāṃ rājasattamaḥ /
dūrvākhyānaṃ tu saṃśrutvā cintāviṣṭo nṛpo'bhavat

aputrasya gatirnāsti putro me bhavitā katham /
svapne dadarśa pitaraṃ kārtavīryastathā vidhiḥ

sagadgadābhyāṃ kaṃṭhābhyāṃ nocatustau parasparam /
āliliṃgaturanyonyaṃ premavihvala cetasā

tataḥ putraṃ kare dhṛtvā paryaṃke'sthāpayat pitā /
uvāca ca tvayā putra putrārthaṃ bahudhā śramaḥ

kriyate cāhamapyekamupāyaṃ vacmi te'nagha /
mṛtyulokādāgatena kathitaṃ nāradena me

tadaivāhaṃ gataḥ putra brahmaṇaḥ sadanaṃ prati

papracchāhaṃ namaskṛtya brahmāṇaṃ sarvavedinam/
kathaṃ me bhavitā putraḥ santatiḥ kamalāsana

kathitaṃ tena ṣaṃkaṣṭacaturthī vratamuttamam /
ka uvāca /
asmin vrate kṛte pāpa kṣaye jāte nṛpottama

saṃtatistava putrasya bhaviṣyati na saṃśayaḥ /
pitovāca /
tadā tathaiva likhitaṃ brahmaṇā kathitaṃ yathā

gṛhāṇa pustakaṃ caitadyathāvat kuru ca vratam /
yāvadabdaṃ samāpyeta tāvat siddhi vināyakaḥ

prasanno bhavitā devaḥ sarvasaṃkaṣṭahārakaḥ /
tasmin prasanne putraste bhavitā nātra saṃśayaḥ

ityuktvā'ntarhitastasya putrasya janako nṛpa /
jajāgāra tato rājā kṛtavīryastu vai balī

dadarśa pustakaṃ haste svapnārthān parisasmare

mumocāśrūṇi netrābhyāṃ śokānandapariplutaḥ /
piturviyogācchokārtaḥ pustakāpteśca harṣitaḥ

tāvattasyā gatāmātyāḥ parivāryābruvannṛpam /
amātyā ūcuḥ /
jahi pramādaṃ rājaṃstvaṃ sāvadhānamanā bhava

tyaja śokaṃ vadāsmānkiṃ kāraṇaṃ śokakārakam /
asmānapi samāviṣṭastvacchokācchoka utkaṭaḥ

indra uvāca /
śrutvā vākyamamātyānāṃ kārtavīryo jagāda tān /
mayā svapne pitā dṛṣṭastena me vihvalaṃ manaḥ

pustakaṃ caiva saṃkaṣṭa caturthīvratabodhakam /
dattaṃ mama kare tena pidadhe tatkṣaṇācca saḥ

tadviyogena śocāmi gatārthaṃ nirdhano yathā /
uktaṃ ca tena me vākyaṃ putrārthaṃ kurvidaṃ vratam

prabuddhohaṃ yadāmātyā haste dṛṣṭaṃ ca pustakam /
āścaryaṃ harṣaśokaiścāpyaśru muṃcāmi nānyathā

amātyā ūcuḥ /
yaḥ pitā sarvalokānāṃ manuṣyoragarakṣasām /
sa eva pitṛrūpeṇa parituṣṭo gajānana

upāyamavadatte sa santatyai rājasattama /
anyathā pustakaṃ kva tyaṃ svapnārthaḥ kva pramābhaveta

vinā prasādaṃ svapno'pi viparyayamudāhṛtaḥ /
indra uvāca /
ityamātyavacaḥ śrutvā sāvadhānamanā nṛpaḥ

āhūya paripapraccha paṃḍitān suhṛdo'pi ca /
vadantu pustakasyārthaṃ prasādāttasya bho dvijāḥ

ta ūcuḥ pustakaṃ dṛṣṭvā tasyārthaṃ sarvasaṃsadi /
dvijā ūcuḥ /
brahmaṇaḥ kṛtavīryasya saṃvādo'tra mahānnṛpa

caturthī sarva saṃkaṣṭa nāśinyatra nirūpitā/
candrodaye gaṇeśasya pūjā proktā savistarā

aṃgārakacaturthyāstu mahimā bahuśo'pi ca /
tithideva vidhūnāṃ ca arghyadānaṃ samaṃtrakam

ekaviṃśati viprāṇāṃ bhojanaṃ caiva pūjanam /
nānā dānāni tebhyaśca deyānīti nirūpitam

dūrvāsamarpaṇaphalaṃ śvetadūrvā phalaṃ pṛthak /
etadvrataṃ mahābhāga bhāgyāt prāptaṃ tvayā'nagha

na dṛṣṭaṃ na śrutaṃ loke bhaviṣyatyupakārakam /
śravaṇāt smaraṇāccāpi saṃkaṣṭaharaṇaṃ nṛṇām

indra uvāca /
śrutvā tatpaṃḍitamukhādrājā sarvajanaśca ha /
āścaryānandasaṃyuktaḥ pupūje sa dvijottamān

vastrālaṃkāraratnāni dhanaṃ dhānyaṃ dadau bahu /
atrimāhūya rājā'pi guruṃ nijakulasya ca

sumuhūrte tato'gṛhṇāt paripūjya yathāvidhi /
devaṃ vināyakaṃ taṃ ca vidyātekākṣarāṃ śubhām

jajāpa mantraṃ tamananyabhaktyā, dhyāyan gaṇeśaṃ vijitendriyaḥ sa/
vrataṃ ca cakre gaṇanāthatuṣṭyai, sutāptaye saṃkaṭanāśanaṃ tat

(३००३)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe vratanirūpaṇaṃ nāmāṣṭaṣṭitamo'dhyāyaḥ

adhyāya ६९ prāraṃbha :-
śūrasena uvāca /
brahmaṇā kathamādiṣṭaṃ kṛtavīryāṃsa siddhidam /
tanmamācakṣva saṃkaṣṭa caturthī vratamuttamam

indra uvāca /
satyaloke sukhāsīnaṃ sarvajñaṃ caturānanam /
kṛtavīryapitā gatvā papraccha praṇato nṛpaḥ

kṛtavīrya uvāca /
devadeva jagaddhātaḥ praṇatārtinivāraṇa /
vartate hadaye yanme pṛcchāmi tvāṃ vadasva tat

āpatsu vartamānānāṃ nṛṇāṃ vyākulacetasām /
cintayā vyagramanasāṃ viyoge suhṛdāṃ tathā

durlabhaṃ prāptaye nṛṇāṃ kāryasiddhiḥ kathaṃ bhavet /
arthasiddhiḥ kathaṃ nityaṃ putrasaubhāgyasampadā

sarvasaṃkaṣṭanāśārthaṃ kāryaṃ ki mānavaiḥ prabho/
brahmovāca /
śṛṇu rājan pravakṣyāmi sarvasiddhipradaṃ vratam

yasyānuṣṭhānamātreṇa cintitaṃ prāpnuyānnaraḥ /
oṣadhībhiḥ śuklatilairdivā snāyāt prasannadhīḥ

saṃkalpaṃ kārayet samyag dhyātvā devaṃ gajānanam /
gaṇeśaṃ pūjayed bhaktyā mantrairāgamasaṃbhavaiḥ

kṛṣṇapakṣe caturthyāṃ ca niśi candrodaye'pi ca /
nṛpa uvāca /
kathaṃ saṃpūjayed brahman devadevaṃ gajānanam

vistareṇa mama brūhi praṇayāt paripṛcchate /
brahmovāca /
nityakarma samāpyātha niśāyāmudaye vidhāḥ

śucau deśe gomayena lipte maṃḍapikānvite /
tatra pīṭhaṃ gaṇeśasya pūjayet kuṃkumākṣataiḥ

sthāpayet kalaśaṃ tatra paṃcaratnasamanvitam /
tasyopari nyasetpātraṃ sauvarṇakalaśānvitam

tadabhāve tu raupyaṃ vā tāmraṃ vaiṇavameva ca /
tasyopari nyasedvastraṃ kṣaumaṃ vā śaktisaṃyutaḥ

tasyopari likhedyantramāgamoktavidhānataḥ /
tatra mūrtiṃ gaṇeśasya sauvarṇī lakṣaṇānvitām

ekadaṃtaṃ mahākāyaṃ taptakāṃcanasannibham /
laṃbodara viśālākṣaṃ jvalat pāvakalocanam

ākhupṛṣṭhasamārūḍhaṃ cāmarairvījitaṃ gaṇaiḥ /
śeṣayajñopavītaṃ ca cintayettaṃ gajānanam

dhyānam /
āgaccha devadeveśa saṃkaṭānmāṃ nivāraya /
yāvadvrataṃ samāpyeta tāvattvaṃ sannidhau bhava

sahasraśīrṣetyāvāhanam /
gaṇādhīśa namaste'stu sarvasiddhipradāyaka /
āsanaṃ gṛhayatāṃ deva saṃkaṭānmāṃ nivāraya

puruṣa eve ० āsanam /
umāputra namastestu namaste modakapriya /
pādyaṃ gṛhāṇa deveśa saṃkaṭaṃ me nivāraya

etāvānasya ० pādyam /
laṃbodara namaste'stu ratnayuktaṃ phalānvitam /
ayaṃ gṛhāṇa deveśa saṃkaṭaṃ me nivāraya /
tripādūrdhvetyarghyam

gaṃgādi sarvatīrthebhyaḥ āhṛtaṃ toyamuttamam /
gṛhāṇācamanīyārthaṃ saṃkaṭaṃ me nivāraya /
tasmādvirāḻa० ācamanīyam

payo dadhi ghṛtaṃ caiva śarkarāmadhusaṃyutam /
paṃcāmṛtaṃ gṛhāṇedaṃ saṃkaṭaṃ me nivāraya

mantraiḥ paṃcāmṛtam /
narmadā caṃdrabhāgā ca gaṃgāsaṃgamajairjalaiḥ /
snāpito'si mayā bhaktyā saṃkaṭaṃ me nivāraya /
yatpuruṣeṇeti snānam

ibhavaktra namastubhyaṃ gṛhāṇa parameśvara /
vastrayugyaṃ gaṇādhyakṣa saṃkaṭaṃ me nivāraya /
taṃ yajñamiti vastram

vināyaka namastubhyaṃ namaḥ paraśudhāriṇe /
upavīta gṛhāṇedaṃ saṃkaṭānme nivāraya /
tasmā ० yajñopavītam

īśaputra namastubhyaṃ namo mūṣakavāhana /
candanaṃ gṛhayatāṃ deva saṃkaṭaṃ me nivāraya /
tasmādyajñāditi caṃdanam

ghṛtakuṃkuma saṃyuktāstandulāḥ sumanoharāḥ /
akṣatāste namastubhyaṃ saṃkaṭaṃ me nivāraya /
akṣataḥ

caṃpakaṃ mallikādūrvāṃ puṣpajātiranekaśaḥ /
gṛhāṇa tvaṃ gaṇādhyakṣa saṃkaṭaṃ me nivāraya /
tasmādaśveti puṣpam

lambodara mahākāya dhūmraketo suvāsitam /
dhūpaṃ gṛhāṇa deveśa saṃkaṭaṃ me nivāraya /
yatpuruṣamiti dhūpaḥ

vighnāṃdhakārasaṃhārakāraka tridaśādhipaḥ /
dīpaṃ gṛhāṇa deveśa saṃkaṭaṃ me nivāraya /
brāhmaṇo'syeti dīpa:

modakāpūpalaḍḍūka pāyasaṃ śarkarānvitam /
pakvānnaṃ saghṛtaṃ deva naivedyaṃ pratigṛhayatām /
candramā manasa iti naivedyam

nārikela phalaṃ drākṣāṃ rasālaṃ dāḍimaṃ śubham /
phalaṃ gṛhāṇa deveśa saṃkaṭānme nivāraya /
nābhyā āsīditi phalam

kramukailā lavaṃgādi nāgavallīdalāni ca /
tāṃbūlaṃ gṛhyatāṃ deva saṃkaṭaṃ me vināśaya /
iti tāṃbūlam

sarvaprītikaraṃ deva hiraṇyaṃ sarvasiddhaye /
dakṣiṇārthaṃ gṛhāṇedaṃ saṃkaṭaṃ me vināśaya /
saptāsyāsanniti dakṣiṇām

tato durvāṃkurān gṛhya viśatyekaṃ ca bhaktitaḥ /
ebhirnāmapaderdevamarcayetsusamāhitaḥ

( gaṇādhipatya namaḥ /१/ umāputrāya namaḥ /२/ aghanāśanāya namaḥ /३/ ekadantāya namaḥ /४/ ibhavaktrāya namaḥ /५/ mūṣakavāhanāya nama /६/ vināyakāya namaḥ /७/ īśaputrāya namaḥ /८/ sarvasiddhipradāya namaḥ /९/ laṃbodarāya namaḥ /१०/ vakratuṃḍāya namaḥ /११/ modakapriyāya namaḥ /१२/ vighnavidhvaṃsakartre namaḥ /१३/ viśvavaṃdyāya namaḥ /१४/ amareśāya namaḥ /१५/ gajakarṇāya namaḥ /१६/ nāgayajñopavītine namaḥ /१७/ bhālacandrāya namaḥ /१८/ paraśudhāriṇe namaḥ /१९/ vighnādhipāya namaḥ /२०/ vidyāpradāya namaḥ /२१/ karpūrānalasaṃyuktaṃ śeṣāghaughavināśanam /
nīrājanaṃ gṛhāṇeśa saṃkaṭānmāṃ vimocaya /
nīrājanam

campakāśoka bakulaḥ pārijātabhavaiḥ śubhaiḥ /
puṣpāṃjaliṃ gṛhāṇemāṃ saṃkaṭānmāṃ vimocaya /
yajñeneti puṣpāṃjaliḥ

tvameva viśvaṃ sṛjasībhavaktra tvameva viśvaṃ paripāsi deva /
tvameva viśvaṃ harase'khileśa tvameva viśvātmaka āvibhāsi

iti stutiḥ /
namāmi devaṃ gaṇanāthamīśaṃ vighneśvaraṃ vighnavināśadakṣam/
bhaktārtihaṃ bhaktivimokṣadakṣaṃ, vidyāpradaṃ vedanidhānamādyam

namaskārāḥ /
evaṃ stuvīta vidhivata praṇameta punaḥ punaḥ /
pradakṣiṇāṃ prakurvīta yathā śaktyaikaviṃśatim

ye tvāmasaṃpūjya gaṇeśa nūnaṃ vāṃchaṃti mūḍhā vihitārthasiddhim /
ta eva naṣṭā niyataṃ hi loke jñāto mayā te sakala prabhāvaḥ

prārthanā /
ācāryastvaṃ dvijādhyakṣa sarvasiddhipradāyaka /
vāyan gṛhyatāṃ brahman saṃkaṭānmāṃ nivāraya

phalapuṣpākṣatairyuktaṃ jalaṃ te dakṣiṇānvitam /
viśeṣārghyaṃ mayā dattaṃ saṃkaṭānmāṃ nivāraya

iti ṣoḍaśopacārairmantreṇānena pūjayet /
ॐ namo heraṃba madamodita mama saṃkaṭaṃ nivāraya svāhā /
indrādilokapālāṃśca samantāt pūjayet sudhīḥ

pakvamudgatilairyuktān modakān ghṛtapācitān /
bhakṣyānyanyāni tāmbūlaṃ yathāśakti prakalpayet

tato dūrvāṃkurāngṛhya viṃśatyekaṃ ca bhaktitaḥ /
ebhirnāmapadairdevamarcayet susamāhitaḥ

gaṇādhipa namastubhyamumāputrābhayaprada /
ekadantebhavaktreti tathā mūṣakavāhana

vināyakeśa putreti sarvasiddhipradāyaka /
lambodara namastubhyaṃ vakratuṃḍāghanāśana

vighnavidhvaṃsakartreti viśvavandyāmareśvara /
gajavaktra namastubhyaṃ nāgayajñopavītine

bhālacandra namastubhyaṃ namaḥ paraśudhāriṇe /
vighnādhipa namastubhyaṃ sarvavidyāpradāyaka

evaṃ saṃpūjayeddevaṃ dūrvābhiśca pṛthak pṛthak /
yaduddiśya kṛtaṃ samyag yathāśaktiprapūjanam

tena tuṣṭo bhavāśu tvaṃ hṛtsthānkāmānprapūraya /
vighnānnāśaya me sarvān duṣṭāṃśca samupasthitān

tvatprasādena sarvāṇi kāryāṇīha karomyaham /
śatrūṇāṃ buddhināśaṃ ca mitrāṇāmudayaṃ kuru

iti vijñāpya deveśaṃ praṇipatya punaḥ punaḥ /
tato homaṃ prakrurvīta śatabhraṣṭottaraṃ vratī

modakairvāṇakaṃ kāryaṃ vratasaṃpūrṇahetave /
laḍḍūkairvaṭakādyairvā trisaptaphalasaṃyutam

raktavastreṇa saṃchādya svācāryāya nivedayeta /
gaṇādhipa namastubhyaṃ sarvasaṃkalpasiddhida

vāyanasya pradānena saṃkaṭānmāṃ nivāraya /
iti vāyanamaṃtraḥ /
kathāṃ śrutvā tataḥ puṇyāṃ dadyādarghyaṃ samāhitaḥ

tithīnāmuttame devi gaṇeśapriya vallabhe /
saṃkaṭaṃ hara me devi gṛhāṇārghyaṃ namo'stu te

iti tithyarghaḥ /
laṃbodara namastubhyaṃ satataṃ modakapriya /
saṃkaṭaṃ hara me deva gṛhāṇārghyaṃ namo'stu te

iti devārghaḥ candrāya saptavāraṃ tu maṃtreṇānena pārthiva /
kṣārodārṇava saṃbhūta atrigotra samudbhava /
gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ rohiṇyā sahitaḥ śaśin /
caṃdrārghamaṃtra

tataḥ kṣamāpayeddevaṃ tato viprāṃśca bhojayet /
svayaṃ bhuṃjīta taccheṣaṃ brāhmaṇabhyo yadarpitam

saptagrāsān maunayukto yathāśaktyā yathāsukham /
itthaṃ kuryāttu māseṣu caturṣvapi vidhānataḥ

( ३०६५ )
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe ekonasaptatitamo'dhyāyaḥ

adhyāya ७० prāraṃbha :-
rājovāca /
vrataṃ purā kṛtaṃ kena bhuvi kena prakāśitam /
kiṃ puṇyaṃ ki phalaṃ cāsya karuṇādvada me prabho

brahmovāca /
purā skande gate caiva pārvatyaiva kṛtaṃ vratam /
caturṣvapi ca māseṣu śivavākyena pārthiva

paṃcame māsi dṛṣṭastu kārtikeyo hyaparṇayā /
agastyena kṛtaṃ pūrvaṃ samudraṃ pātumicchatā

triṣu māseṣu vighneśa prasādāt pītavānamum /
ṣaṇmāsāvadhi rājendra damayantyā purā kṛtam

nalamanveṣayantyā tu tato dṛṣṭo nalastayā /
pradyumnasya sutaṃ rājaṃścitralekhā'nayatpurā

kva gataḥ kena nīto vā iti śocantamākulama /
pradyumnaṃ putraśokārtaṃ rukmiṇī pratyabhāṣata

śṛṇu putra pravakṣyāmi yadvrataṃ svasya mandire /
śambareṇa purā''nīte bālake tvayi ṣaḍdine

tvadviyogajaduḥkhena hṛdayaṃ meṃ vyadūyata /
kadā drakṣyāmyahaṃ putramapūrvamatisuṃdaram

anyastrīṇāṃ sutaṃ dṛṣṭvā mama cetasi jāyate /
mamāpi putro bhavitā sāvanena pramāṇataḥ

iti cintākulāyā me gatānyabdāni bhūriśaḥ /
tato me daivayogāttu lomaśo munirāgataḥ

tenopadiṣṭaṃ saṃkaṣṭacaturthīvratamuttamam /
sarvacintāharaṃ putra caturvāraṃ kṛtaṃ mayā

tatprasādāt tvamāyāto hatvā śambaramāhave /
tvamapyetat kuru vrataṃ tato jñāsyasi taṃ sutama

brahmovāca /
pradyumnena kṛtaṃ pūrvaṃ gaṇanātha sutoṣakam /
śruto bāṇāsurapure niruddho nāradāt purā

uddhavasyājñayā kṛṣṇaḥ kṛtavān vratamuttamam /
bhītaḥ īśvarasaṃgrāmādekavāraṃ yathāvidhi

gatvā sa śoṇitapuraṃ jitvā bāṇāsuraṃ mṛdhe /
ānītaḥ uṣayā sārddhamaniruddhaḥ kṣaṇānnṛpaḥ

mayā'pi sṛṣṭikāmena kṛtametat nṛpottama /
kṛtā nānāvidhā sṛṣṭirrtatasyāsya prabhāvataḥ

anyairdevāsuranaraiḥ kṛtaṃ vighnopaśāṃtaye /
ṛṣibhirdānavairyakṣaiḥ kinnaroragarākṣasaiḥ

āpadyapi ca kaṣṭāyāṃ kuryāttacchāṃtaye vratam /
nānena sadṛśaṃ loke sarvasiddhikaraṃ vratam

tapodānaṃ japastīrthaṃ mantro vidyā na ca kvacit /
imāṃ śrutvā kathāṃ rājan svayaṃ bhuṃjīta vāgyataḥ

jānumadhye karaṃ kṛtvā gaṇeśaṃ hṛdi cintayet /
dvijātīnāṃ ca yaccheṣaṃ bhoktavyaṃ saha bāṃdhavaiḥ

kāryaṃ bahvalpamāsaistu siddhyate nātra saṃśayaḥ /
bahunātra kimuktena nānyatasyācchīghrasiddhidam

nopadeśyamabhaktāya nāstikāya śaṭhāya ca/
deyaṃ putrāya śiṣyāya bhaktiyuktāya sādhave

mama priyo'si rājendra dharmiṣṭaḥ kṣatriyarṣabhaḥ /
kārya kartā'si lokānāmupadiṣṭamatho vratam

tasmāt sarvavrateṣvetat kartavyaṃ prathamaṃ tvayā /
siddhiṃ yāsyaṃti kāryāṇi nānyathā bhāṣitaṃ mayā

yadā yadā paśyati kāryamudyataṃ, nārī naro vā vidadhātu sadr//tam /
siddhyanti kāryāṇi manīṣitāni, kiṃ durlabhaṃ vighnahare prasanne

sūta uvāca /
itthaṃ sa śrutvā vidhivannṛpottamo, vrataṃ cakārākhila duḥkhaśāntaye/
vrataprabhāvājjitavānsa vairiṇo bubhoja rājyaṃ sa sutairakaṃṭakama

(३०९१)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe caturthīvratopākhyānaṃ kṛtavīryaṃ nāma saptatitamo'dhyāyaḥ