ગણેશપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.66.70

અધ્યાય ૬૬ પ્રારંભ :-
કૌંડિન્ય ઉવાચ ।
ધરામાત્રાસનો તૌ તુ નભઃપ્રાવારસંયુતૈઃ।
દિગમ્બરો સર્વધાતુ સંસ્પર્શવર્જિતાવુભૌ

અયાચિતભુજૌ નિત્યં જલેનૈવાખિલાઃ ક્રિયા: ।
દ્વિજરૂપધરોઽપશ્યત્ કુર્વાણૌ સત્વશુદ્ધયે

ગૃહં ચ માક્ષિકાપુંજૈર્મશકૈરભિતો વૃતમ્ ।
મૂર્તિં ચ ગણનાથસ્ય પૂજિતાં પુષ્પપલ્લવૈઃ

અનન્યભક્ત્યા તાભ્યાં ચ તત્પરાભ્યાં દદર્શ સઃ ।
તાવૂચે શ્રૂયતાં વાક્યં યન્મયા પ્રોચ્યતેઽનયોઃ

મિથિલધિપતેઃ કીર્તી શ્રુત્વાહં ક્ષુધિતો ભૃશમ્ ।
તૃપ્તિકામઃ સમાયાતો ન સ તૃપ્તિં સમાકરોત્

કર્મણા દાંભિકેનૈવ સત્વં ન પરિરક્ષ્યતે ।
મમ તૃપ્તિકરં કિંચિદ્ ગૃહે ચેદસ્તિ દીયતામ્

દમ્પતી ઊચતુઃ ।
ચક્રવર્તી નૃપો યોઽસૌ તેન તૃપ્તિર્ન તે કૃતા ।
આવાભ્યાં તુ દરિદ્રાભ્યાં કિ દેયં તૃપ્તિકારકમ્

નદી નદ જલૈરબ્ધિરસંખ્યૈર્યો ન પૂર્યતે ।
બિન્દુમાત્રેણ પયસા સ કથં પૂર્યતે વદ

દ્વિજ ઉવાચ ।
ભક્ત્યા દત્તં સ્વલ્પમપિ બહુતૃપ્તિકરં મમ ।
અભક્ત્યા વાઽથ દમ્ભેન બહુ દત્તં વૃથા ભવેત્

તાવૂચતુઃ ।
આવયોર્ન ગૃહે કિચિચ્છપથસ્તે દ્વિજોત્તમ ।
પૂજાયૈ ગણનાથસ્ય પ્રાતર્દૂર્વાંકુરા હૃતઃ

પૂજિતો ગણનાથસ્તૈસ્તત એકોઽવશિષ્યતે ।
દ્વિજ ઉવાચ ।
ભક્ત્યા દત્તઃ સ એકોઽપિ તૃપ્તયે સ્યાત્ પ્રદીયતામ્

કૌંડિન્ય ઉવાચ ।
વિરોચના દદૌ તસ્મૈ શ્રુત્વા વાક્યં તદીરિતમ્ ।
એકં દૂર્વાંકુરં ભક્ત્યા તેન તૃપ્તોઽભવદ્દ્વિજઃ

શાલ્યન્નં પાયસાન્નં ચ નાના પક્વાન્નમેવ ચ ।
વ્યંજનાનિ ચ સર્વાણિ લેહ્યચોષ્યાન્યનેકધા

વિરોચના દદૌ કલ્પ્ય તસ્મિન્ દૂર્વાંકુરે ચ તમ્ ।
ગૃહીત્વા બ્રાહ્મણસ્તં તુ બભક્ષ પરયા મુદા

તસ્મિન્ દૂર્વાંકુરે ભક્ત્યા દત્તે તે નાથ ભક્તિતઃ ।
પ્રશશામ દ્વિજસ્યાસ્ય તત્ક્ષણાજ્જઠરાનલઃ

તૃપ્તિશ્ચ પરમા તેન પ્રાપ્તા તત્ ક્ષણમાત્રતઃ ।
આલિલિંગ ત્રિશિરસં તૃપ્તો હર્ષાદ્ દ્વિજસ્તદા

તત્યાજ કુત્સિતં રૂપં પ્રકટોઽભૂદ્ ગજાનનઃ ।
ચતુર્ભુજોઽરવિન્દાક્ષઃ શુંડાદંડ વિરાજિતઃ

કમલં પરશું માલાં દન્તં કરતલૈર્દધત્ ।
મહાર્હ મુકુટો રાજત્યર્ણકુંડલ મંડિતઃ

દિવ્યવસ્ત્ર પરીધાનો દિવ્યગન્ધાનુલેપનઃ ।
ઉવાચ તૌ પ્રસન્નાત્મા દમ્પતી સ ગજાનનઃ

વૃણીતં તં વરં શીઘ્રં મનસા યં યમિચ્છથઃ ।
તાવૂચતુઃ ।
જન્મની યત્ર નૌ સ્યાતાં તત્ર તે દૃઢભક્તિતા

મુક્તિર્વા દીયતાં દેવ દુસ્તરાદ્ ભવસાગરાત્ ।
ન ચાવાં ચિત્તયોરન્યરપેક્ષિતમિભાનન

કૌંડિણ્ય ઉવાચ ।
ઇતિ તદ્વાક્યમાકર્ણ્ય તથેત્યુક્ત્વા ગજાનનઃ ।
પુનરાલિંગ્ય પિદધે ભક્તં ત્રિશિરસં મુદા

એતસ્માત્કારણાદ્ દૂર્વાભારોઽસ્મૈ દીયતે મયા ।
અસંખ્ય ભક્ષણાદ્યો ન તૃપ્તિં દેવઃ સમાયયૌ

દૂર્વાંકુરેણ ચૈકેન સ તૃપ્તિં પરમાં યયૌ।
ઇતિ તે કથિતઃ સમ્યગાશ્રયે મહિમા શુભઃ।
દૂર્વાસમર્પણભવઃ શ્રવણાત્ સર્વકામદઃ

ઇતિહાસમિમં ભક્ત્યા શૃણુતે શ્રાવયેચ્ચ યઃ।
સ પુત્ર ધનકામાઢ્યઃ પરત્રેહ ચ મોદતે

ગજાનને લભેદ્ ભક્તિં નિષ્કામો મુક્તિમાપ્નુયાત્ ।
ગણા ઊચુઃ ।
શ્રુત્વાપીત્થમિતીહાસમાશ્રયા સંશયં પુનઃ

પ્રપેદે હૃદિ તં જ્ઞાત્વા કૌંડિન્યઃ પુનરબ્રવીત્ ।
આશ્રયે શૃણુ મે વાક્યં સંશયસ્યાપનુત્તયે

યદ્બ્રવીમિ હૃદિસ્થસ્ય મયા જ્ઞાતસ્ય તેઽનઘે।
એકં દૂર્વાંકુરં ગૃહય ગચ્છ શીઘ્રં બિડૌજસમ્

વદાશીર્વચનં પૂર્વં પશ્ચાદ્યાચસ્વ કાંચનમ્ ।
દૂર્વાંકુરેણ તુલિતં ગૃહીત્વા સદિહાનય

ન ન્યૂનં નાઘિકં ગ્રાહયં તસ્ય ભારાચ્છુભાનને

ગણા ઊચુઃ ।
ઇતિ વાણીં તસ્ય શ્રુત્વા ગૃહીત્વૈકં તદાશ્રયા ।
દૂર્વાંકુરં યયૌ શક્રં ભર્તુર્વાક્યપરાયણા

(૨૯૦૯)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણ ઉપાસનાખંડે ષટ્ષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

અધ્યાય ૬૭ પ્રારંભ :-
ગણા ઊચુઃ ।
આજ્ઞપ્તા તેન મુનિના સ્વાભિપ્રેતાર્થસિદ્ધયે ।
એક દૂર્વાંકુરં ગૃહ્ય શક્રસન્નિધિમાયયૌ

તમુવાચાશ્રયા શક્ર દેહિ મે કાંચનં શુભમ્ ।
યાચિતું ત્વાં સમાયાતા ભર્તૃવાક્યાત્ સુરેશ્વર

ઇન્દ્ર ઉવાચ ।
કિમર્થં ત્વમિહાયાતા યદ્યાજ્ઞા પ્રેષિતા ભવેત્ ।
મયા સંપ્રેષિતં સ્યાચે જાતરૂપં સ્વશક્તિતઃ

આશ્રયોવાચ ।
દૂર્વાંકુરસ્ય તુલયા યદ્ ભવેત્ કાંચનં સુર।
તદ્ ગૃહીષ્યે શચીર્ભર્ત ન્યૂનં ન ચ વાધિકમ્

શક્ર ઉવાચ ।
દૂતૈનાં નય શીઘ્રં ત્વં કુબેરભવનં પ્રતિ ।
સ દાસ્યતિ સુવર્ણં ચ દૂર્વાંકુરમિતં શુભમ્

ગણા ઊચુઃ ।
આજ્ઞયા દેવરાજ્યસ્ય દેવદૂતસ્તયા સહ ।
પ્રાયાત્ કુબેરભવનં શક્રસ્ય વચનાત્તદા

અસ્યૈ દૂર્વાંકુરમિતં જાતરૂપં પ્રદીયતામ્ ।
ઇન્દ્રેણ પ્રેષિતા સાધ્વી મુનિપત્ની મયા સહ ।
પ્રાપિતા ભવનં તેઽદ્ય યામિ દેવ નમોઽસ્તુ તે

કુબેર ઉવાચ ।
અત્યાશ્ચર્યમહં મન્યે મુનિઃ શક્રસ્તથાઽઽશ્રયા।
મોહાવિષ્ટા ન જાનન્તિ દૂર્વાંકુરમિતં કિયત્

કાંચનં તેન કિં વા સ્યાદ્ બહુલં કિં ન યાચિતમ્ ।
ગણા ઊચુઃ ।
એવમેવ દદૌ તસ્યૈ બહુલં કાંચન સહ

ન જગ્રાહ ભયાદ્ ભર્તુર્ન્યૂનાધિક વિશંકયા ।
સ્વર્ણકાર તુલાયાં તં દૂર્વાંકુરમધારયત્

નાભવત્તુલયા તસ્ય પર્યાપ્તં તત્તુ હાટકમ્ ।
વણિક્ તુલા સમાનીતા તત્રાપિ નાભવત્ સમમ્

તૈલકારતુલાયાં તુ દૂર્વાંકુર સમં ન ચ ।
ધટોબદ્ધસ્તતસ્તત્ર હાટકં દત્તમેકતઃ

દૂર્વાંકુરોઽપરત્રાપિ યાતિપત્રમધસ્તદા ।
અન્યદન્યદ્દધૌ તત્ર કુબેરઃ કાંચનં બહુ

તચ્ચાપિ નાભવત્તેન સમં દૂર્વાંકુરેણ ચ ।
સર્વ કોશગતં દ્રવ્યં દત્તં તેન ગિરીન્દ્રવત્

તથાપિ નાભવત્સામ્યં તેન દુર્વાંકુરેણ તત્ ।
પત્નીમાહૂય તાં પ્રાહ કુબેરઃ કૌતુકાન્વિતઃ

કુરુ મદ્વાક્યતઃ સુભ્રુ ધટારોહણમગ્રતઃ ।
ન સમં ચેત્ સમારોક્ષ્યે નિજસત્ત્વરિરક્ષયા

પતિવ્રતાઽઽજ્ઞયા તસ્ય ધટમારુરુહે તદા।
ન સમા સાઽપિ તેનાસીત્તતઃ સર્વાં પુરી દદૌ

ધટમધ્યે કુબેરોઽસૌ ન ચોર્ધ્વં જાયતેંઽકુરઃ ।
શ્રુત્વા દૂતમુખાદિન્દ્રો ગજારૂઢઃ સમાયયૌ

સ્વકીયદ્રવ્યસહિતો ધટમારુરુહે સ્વયમ્ ।
દૂર્વાંકુરો ન ચોર્ધ્વં સ તથાપિ સમજાયત

અધોમુખો ગતશ્ચિંતાં કિમેતદિતિ ચિન્તયન્ ।
વિષ્ણું હરં ચ સસ્માર તત્રારોહણકામ્યયા

તત્રાગતૌ સનગરૌ ધટમારુહતાં તદા ।
તથાપિ નોર્ધ્વમગમત્તદા દૂર્વાંકુરં સ્ફુટમ્

તતસ્તે તત ઉત્તેરુઃ શિવવિષ્ણુધનેશ્વરાઃ ।
વરુણેન્દ્રાગ્નિ મરુતઃ કૌંડિન્યમભિતો યયુઃ

દેવા દેવર્ષયશ્ચૈવ સિદ્ધવિદ્યાધરોરગાઃ ।
દિનાન્તે સમનુપ્રાપ્તે સ્વં નીડમિવ પક્ષિણઃ

નમસ્કૃત્ય મુનિં સર્વે પ્રોચુરુદ્વિગ્નચેતસઃ ।
સર્વ ઊચુઃ ।
વૃજિનં વિલયં યાતં દર્શનાત્તવ ભો મુને

પૂર્વપુણ્યભવાદગ્રે કલ્યાણં નો ભવિષ્યતિ ।
તવ પત્ન્યાહૃતં સત્ત્વં સર્વેષામદ્ય નઃ સ્ફુટમ્

મહિમાનં ન જાનીમો દૂર્વાંકુરસમુદ્ભવમ્ ।
એક દૂર્વાંકુર તુલાં ત્રૈલોક્યમપિ નાલભત્

ગજાનન શિરસ્થસ્ય ત્વયા ભક્ત્યાઽર્પિતસ્ય ચ ।
જનીયાન્ મહિમાનં કઃ સમ્યગ્ દૂર્વાંકુરસ્ય હ।
યજ્ઞદાન વ્રત તપઃ સ્વાધ્યાયોઽપિ ન તત્સમઃ

ગજાનનૈકભક્તસ્ય જપતસ્તપતોઽનિશમ્ ।
તવાપિ મહિમાનં કો જાનીયાત્સર્વદેહિનઃ

એવમુક્ત્વા મુનિં સર્વે પૂર્વં પૂજ્ય ગજાનનમ્ ।
સર્વે સભાર્ય પુપૂજુસ્તુષ્ટુવુર્નનૃતુર્જગુઃ

ન બ્રહ્મા ન હરિઃ શિવેન્દ્ર મરુતો, નાગ્નિર્વિવસ્વાન્ યમઃ ।
શેષો શેષ કલાનિધિશ્ચ વરુણો, નો ચન્દ્રમા નાશ્વિનો ।
નો વાચામધિપો ન ચૈવ ગરુડો, નો યક્ષરાણ્ નાંગિરા ।
માહાત્મ્યં પરિવેદ દેવ નિગમૈઃ રજ્ઞાતરૂપસ્ય તે

એવં સંતોષ્ય સર્વે તે દેવદેવં ગજાનનમ્ ।
મુનિં ચ સમનુજ્ઞાપ્ય યયુઃ સ્વં સ્વં નિકેતનમ્

આશ્રયાઽપિ તતો જ્ઞાત્વા દૂર્વામહાત્મ્યમુત્તમમ્ ।
વિશ્વસ્ત ભર્તૃવાક્યે સા દૂર્વાભિઃ પ્રત્યપૂજયત્

વિઘ્નેશ્વરં સર્વદેવં સર્વૈર્દુર્વાભિરર્ચિતમ્ ।
પ્રણનામ ચ કૌંડિન્યં ભર્તારં સત્યવાદિનમ્

ઉવાચ સુપ્રસન્ના સા સ્વાત્માનં નિન્દતી ભૃશમ્ ।
આશ્રયોવાચ ।
માદૃશી નૈવ દૃષ્ટાઽસ્તિ યાતે વાક્યે સંશયા

વિશેષવિદુષાં સ્વામિનિ વિશેષવિદુષા ત્વયા ।
સમ્યક્ કૃતં મમ વિભો સર્વભૂત દયાવતા

તત્ક્ષમસ્વાપરાધં મે ત્વામહં શરણાગતા ।
તતઃ પ્રાતઃ સમુત્થાય દૂર્વા આદાય સત્વરૌ

સ્નાત્વા દેવં સમભ્યર્ચ્ય દૂર્વાર્પણમકુર્વતામ્ ।
અનન્યભક્ત્યા જ્ઞાત્વા તૌ દૂર્વામાહાત્મ્યમુત્તમમ્

સાયંપ્રાતર્દેવદેવં પૂજયન્તૌ નિરન્તરમ્ ।
ત્યક્ત્વા યજ્ઞવ્રતં દાનં જ્ઞાત્વા દેવો ગજાનનઃ

કૃપયા પરયાવિષ્ટઃ સ્વધામ પ્રત્યપાદયત્ ।
ગણા ઊચુઃ ।
અગાધં વર્ણિતં દૂર્વામાહાત્મ્યમિદમુત્તમમ્

અશેષ વર્ણને શેષો નેશો નેશો હરીશ્વરૌ।
ત્રૈલોક્યં તુલયા યસ્યાઃ પત્રેણૈવાઽભવત્સમમ્

દૂર્વેતિ સ્મરણાત્ પાપં ત્રિવિધં વિલયં વ્રજેત્ ।
તત્ સ્મૃતો સ્મર્યતે દેવો યતઃ સોઽપિ ગજાનનઃ

ઇતિ ચિંતામણિ ક્ષેત્રમહિમા વર્ણિતઃ સ્ફુટમ્ ।
શ્રવણાત્ કીર્તનાત્ ધ્યાનાદ્ ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદઃ

એતસ્માત્ કારણાદ્યાનં ત્રયાણાં પ્રેષિતં શુભમ્ ।
રાસભસ્ય મુખાદ્ દૂર્વા ગતા દેવે વૃષસ્ય ચ

ચાંડાલ્યા શીતનાશાય ત્વાનીતા તૃણભારતઃ ।
વાયુના પ્રબલેનાપિ ગતા દૂર્વાં ગજાનને

યતસ્તસ્ય પ્રિયા દૂર્વા સંતુષ્ટોઽસૌ વિનાયકઃ ।
નિષ્પાપત્વાત્ ત્રયાણાં સ સાન્નિધ્યં દત્તવાન્નિજમ્

ગન્ધમાત્રેણ દૂર્વાયાઃ સંતુષ્ટો જાયતે વિભુઃ ।
પ્રસંગેન તુ ભક્ત્યા વા કિં પુનર્મસ્તકાર્પણાત્

બ્રહ્મોવાચ ।
ઇતિ દૂતમુખાદ્રાજ્ઞા સ શ્રુતો મહિમા તદા ।
દૂર્વાયા મુનિભિઃ સર્વૈર્ન દૃષ્ટો ન ચ સંશ્રુતઃ

સ્નાત્વા દૂર્વાંકુરાન્ ગૃહ્ય પુપૂજુસ્તે વિનાયકમ્ ।
સેવકાશ્ચાપિ દૂર્વાભિરાનર્ચુઃ શ્રીગજાનનમ્

આસન્સર્વે દિવ્યદેહાસ્તેજસા સૂર્યવર્ચસઃ ।
શૃણ્વન્તો દેવવાદ્યાનાં નાનારાવાન્ સમન્તતઃ

વિમાનવરમારૂઢા દિવ્યવસ્ત્રાનુલેપિનઃ ।
યાતા વૈનાયકં ધામ કેચિત્તદ્રૂપધારિણઃ

નરા નાગરિકાઃ કેચિદાગતાસ્તં મહોત્સવમ્ ।
દ્રષ્ટું દૂર્વાભિરાનર્ચુરેકવિંશતિભિઃ પૃથક

ભુક્ત્વા ભોગાંશ્ચ તે સર્વે ગાણેશસ્થાનમાગમન્ ।
વિમાનં ચાપિ ચલિતમૂર્ધ્વં તત્ પુણ્યપુંજતઃ

તસ્માદ્ ગણેશ ભક્તેન કાર્યં દૂર્વાભિરર્ચનમ્ ।
ન કરોતિ નરો યસ્તુ પ્રમાદાત્તાભિરર્જનમ્

સ ચાંડાલસ્તુ વિજ્ઞેયો નરકાન્ પ્રાપ્નુયાદ બહૂન્ ।
ન તન્મુખં નિરીક્ષેત કદાચિદપિ માનવ

યસ્તુ દૂર્વાભિરર્ચેત્તં દેવદેવં ગજાનનમ્ ।
તસ્ય દર્શનતોઽન્યોઽપિ પાપી શુદ્ધિમવાપ્નુયાત્

અલાભે બહુ દૂર્વાણામેકયૈવાભિ પૂજયેત્ ।
તેનાપિ કોટિગુણિતા કૃતા પૂજા ન સંશયઃ

બ્રહ્મોવાચ ।
ઇતિ નાનાવિધો રાજન્ મહિમા કથિતસ્તવ।
સેતિહાસસ્તુ દૂર્વાણાં શ્રવણાત્પાપનાશનઃ

નાખ્યેયો દુષ્ટબુદ્ધેસ્તુ પ્રિયે પુત્રે નિવેદયેત્ ।
ઇન્દ્ર ઉવાચ ।
ઇતિ બ્રહ્મમુખાચ્છુત્વા પરમાખ્યાનમુત્તમમ

નનન્દ પરમપ્રીતો નનામ કમલાસનમ ।
તદાજ્ઞયા યયૌ સ્થાનં સ્વકીયં વિસ્મયાન્વિતઃ

(૨૯૬૮)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણ ઉપાસનાખંડે દૂર્વામાહાત્મ્યે સપ્તષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

અધ્યાય પ્રારંભ ૬૮ :-
શૂરસેન ઉવાચ ।
અન્યાં કથય શક્ર ત્વં ગણનાથ કથાં પુનઃ ।
કૃતવીર્યસ્ય જનકઃ કિં ચકાર તતઃ પરમ્

ઇન્દ્ર ઉવાચ ।
શ્રુત્વાઽખ્યાનં તુ સંકષ્ટચતુર્થ્યાં રાજસત્તમઃ ।
દૂર્વાખ્યાનં તુ સંશ્રુત્વા ચિન્તાવિષ્ટો નૃપોઽભવત્

અપુત્રસ્ય ગતિર્નાસ્તિ પુત્રો મે ભવિતા કથમ્ ।
સ્વપ્ને દદર્શ પિતરં કાર્તવીર્યસ્તથા વિધિઃ

સગદ્ગદાભ્યાં કંઠાભ્યાં નોચતુસ્તૌ પરસ્પરમ્ ।
આલિલિંગતુરન્યોન્યં પ્રેમવિહ્વલ ચેતસા

તતઃ પુત્રં કરે ધૃત્વા પર્યંકેઽસ્થાપયત્ પિતા ।
ઉવાચ ચ ત્વયા પુત્ર પુત્રાર્થં બહુધા શ્રમઃ

ક્રિયતે ચાહમપ્યેકમુપાયં વચ્મિ તેઽનઘ ।
મૃત્યુલોકાદાગતેન કથિતં નારદેન મે

તદૈવાહં ગતઃ પુત્ર બ્રહ્મણઃ સદનં પ્રતિ

પપ્રચ્છાહં નમસ્કૃત્ય બ્રહ્માણં સર્વવેદિનમ્।
કથં મે ભવિતા પુત્રઃ સન્તતિઃ કમલાસન

કથિતં તેન ષંકષ્ટચતુર્થી વ્રતમુત્તમમ્ ।
ક ઉવાચ ।
અસ્મિન્ વ્રતે કૃતે પાપ ક્ષયે જાતે નૃપોત્તમ

સંતતિસ્તવ પુત્રસ્ય ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ।
પિતોવાચ ।
તદા તથૈવ લિખિતં બ્રહ્મણા કથિતં યથા

ગૃહાણ પુસ્તકં ચૈતદ્યથાવત્ કુરુ ચ વ્રતમ્ ।
યાવદબ્દં સમાપ્યેત તાવત્ સિદ્ધિ વિનાયકઃ

પ્રસન્નો ભવિતા દેવઃ સર્વસંકષ્ટહારકઃ ।
તસ્મિન્ પ્રસન્ને પુત્રસ્તે ભવિતા નાત્ર સંશયઃ

ઇત્યુક્ત્વાઽન્તર્હિતસ્તસ્ય પુત્રસ્ય જનકો નૃપ ।
જજાગાર તતો રાજા કૃતવીર્યસ્તુ વૈ બલી

દદર્શ પુસ્તકં હસ્તે સ્વપ્નાર્થાન્ પરિસસ્મરે

મુમોચાશ્રૂણિ નેત્રાભ્યાં શોકાનન્દપરિપ્લુતઃ ।
પિતુર્વિયોગાચ્છોકાર્તઃ પુસ્તકાપ્તેશ્ચ હર્ષિતઃ

તાવત્તસ્યા ગતામાત્યાઃ પરિવાર્યાબ્રુવન્નૃપમ્ ।
અમાત્યા ઊચુઃ ।
જહિ પ્રમાદં રાજંસ્ત્વં સાવધાનમના ભવ

ત્યજ શોકં વદાસ્માન્કિં કારણં શોકકારકમ્ ।
અસ્માનપિ સમાવિષ્ટસ્ત્વચ્છોકાચ્છોક ઉત્કટઃ

ઇન્દ્ર ઉવાચ ।
શ્રુત્વા વાક્યમમાત્યાનાં કાર્તવીર્યો જગાદ તાન્ ।
મયા સ્વપ્ને પિતા દૃષ્ટસ્તેન મે વિહ્વલં મનઃ

પુસ્તકં ચૈવ સંકષ્ટ ચતુર્થીવ્રતબોધકમ્ ।
દત્તં મમ કરે તેન પિદધે તત્ક્ષણાચ્ચ સઃ

તદ્વિયોગેન શોચામિ ગતાર્થં નિર્ધનો યથા ।
ઉક્તં ચ તેન મે વાક્યં પુત્રાર્થં કુર્વિદં વ્રતમ્

પ્રબુદ્ધોહં યદામાત્યા હસ્તે દૃષ્ટં ચ પુસ્તકમ્ ।
આશ્ચર્યં હર્ષશોકૈશ્ચાપ્યશ્રુ મુંચામિ નાન્યથા

અમાત્યા ઊચુઃ ।
યઃ પિતા સર્વલોકાનાં મનુષ્યોરગરક્ષસામ્ ।
સ એવ પિતૃરૂપેણ પરિતુષ્ટો ગજાનન

ઉપાયમવદત્તે સ સન્તત્યૈ રાજસત્તમ ।
અન્યથા પુસ્તકં ક્વ ત્યં સ્વપ્નાર્થઃ ક્વ પ્રમાભવેત

વિના પ્રસાદં સ્વપ્નોઽપિ વિપર્યયમુદાહૃતઃ ।
ઇન્દ્ર ઉવાચ ।
ઇત્યમાત્યવચઃ શ્રુત્વા સાવધાનમના નૃપઃ

આહૂય પરિપપ્રચ્છ પંડિતાન્ સુહૃદોઽપિ ચ ।
વદન્તુ પુસ્તકસ્યાર્થં પ્રસાદાત્તસ્ય ભો દ્વિજાઃ

ત ઊચુઃ પુસ્તકં દૃષ્ટ્વા તસ્યાર્થં સર્વસંસદિ ।
દ્વિજા ઊચુઃ ।
બ્રહ્મણઃ કૃતવીર્યસ્ય સંવાદોઽત્ર મહાન્નૃપ

ચતુર્થી સર્વ સંકષ્ટ નાશિન્યત્ર નિરૂપિતા।
ચન્દ્રોદયે ગણેશસ્ય પૂજા પ્રોક્તા સવિસ્તરા

અંગારકચતુર્થ્યાસ્તુ મહિમા બહુશોઽપિ ચ ।
તિથિદેવ વિધૂનાં ચ અર્ઘ્યદાનં સમંત્રકમ્

એકવિંશતિ વિપ્રાણાં ભોજનં ચૈવ પૂજનમ્ ।
નાના દાનાનિ તેભ્યશ્ચ દેયાનીતિ નિરૂપિતમ્

દૂર્વાસમર્પણફલં શ્વેતદૂર્વા ફલં પૃથક્ ।
એતદ્વ્રતં મહાભાગ ભાગ્યાત્ પ્રાપ્તં ત્વયાઽનઘ

ન દૃષ્ટં ન શ્રુતં લોકે ભવિષ્યત્યુપકારકમ્ ।
શ્રવણાત્ સ્મરણાચ્ચાપિ સંકષ્ટહરણં નૃણામ્

ઇન્દ્ર ઉવાચ ।
શ્રુત્વા તત્પંડિતમુખાદ્રાજા સર્વજનશ્ચ હ ।
આશ્ચર્યાનન્દસંયુક્તઃ પુપૂજે સ દ્વિજોત્તમાન્

વસ્ત્રાલંકારરત્નાનિ ધનં ધાન્યં દદૌ બહુ ।
અત્રિમાહૂય રાજાઽપિ ગુરું નિજકુલસ્ય ચ

સુમુહૂર્તે તતોઽગૃહ્ણાત્ પરિપૂજ્ય યથાવિધિ ।
દેવં વિનાયકં તં ચ વિદ્યાતેકાક્ષરાં શુભામ્

જજાપ મન્ત્રં તમનન્યભક્ત્યા, ધ્યાયન્ ગણેશં વિજિતેન્દ્રિયઃ સ।
વ્રતં ચ ચક્રે ગણનાથતુષ્ટ્યૈ, સુતાપ્તયે સંકટનાશનં તત્

(૩૦૦૩)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણ ઉપાસનાખંડે વ્રતનિરૂપણં નામાષ્ટષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

અધ્યાય ૬૯ પ્રારંભ :-
શૂરસેન ઉવાચ ।
બ્રહ્મણા કથમાદિષ્ટં કૃતવીર્યાંસ સિદ્ધિદમ્ ।
તન્મમાચક્ષ્વ સંકષ્ટ ચતુર્થી વ્રતમુત્તમમ્

ઇન્દ્ર ઉવાચ ।
સત્યલોકે સુખાસીનં સર્વજ્ઞં ચતુરાનનમ્ ।
કૃતવીર્યપિતા ગત્વા પપ્રચ્છ પ્રણતો નૃપઃ

કૃતવીર્ય ઉવાચ ।
દેવદેવ જગદ્ધાતઃ પ્રણતાર્તિનિવારણ ।
વર્તતે હદયે યન્મે પૃચ્છામિ ત્વાં વદસ્વ તત્

આપત્સુ વર્તમાનાનાં નૃણાં વ્યાકુલચેતસામ્ ।
ચિન્તયા વ્યગ્રમનસાં વિયોગે સુહૃદાં તથા

દુર્લભં પ્રાપ્તયે નૃણાં કાર્યસિદ્ધિઃ કથં ભવેત્ ।
અર્થસિદ્ધિઃ કથં નિત્યં પુત્રસૌભાગ્યસમ્પદા

સર્વસંકષ્ટનાશાર્થં કાર્યં કિ માનવૈઃ પ્રભો।
બ્રહ્મોવાચ ।
શૃણુ રાજન્ પ્રવક્ષ્યામિ સર્વસિદ્ધિપ્રદં વ્રતમ્

યસ્યાનુષ્ઠાનમાત્રેણ ચિન્તિતં પ્રાપ્નુયાન્નરઃ ।
ઓષધીભિઃ શુક્લતિલૈર્દિવા સ્નાયાત્ પ્રસન્નધીઃ

સંકલ્પં કારયેત્ સમ્યગ્ ધ્યાત્વા દેવં ગજાનનમ્ ।
ગણેશં પૂજયેદ્ ભક્ત્યા મન્ત્રૈરાગમસંભવૈઃ

કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્થ્યાં ચ નિશિ ચન્દ્રોદયેઽપિ ચ ।
નૃપ ઉવાચ ।
કથં સંપૂજયેદ્ બ્રહ્મન્ દેવદેવં ગજાનનમ્

વિસ્તરેણ મમ બ્રૂહિ પ્રણયાત્ પરિપૃચ્છતે ।
બ્રહ્મોવાચ ।
નિત્યકર્મ સમાપ્યાથ નિશાયામુદયે વિધાઃ

શુચૌ દેશે ગોમયેન લિપ્તે મંડપિકાન્વિતે ।
તત્ર પીઠં ગણેશસ્ય પૂજયેત્ કુંકુમાક્ષતૈઃ

સ્થાપયેત્ કલશં તત્ર પંચરત્નસમન્વિતમ્ ।
તસ્યોપરિ ન્યસેત્પાત્રં સૌવર્ણકલશાન્વિતમ્

તદભાવે તુ રૌપ્યં વા તામ્રં વૈણવમેવ ચ ।
તસ્યોપરિ ન્યસેદ્વસ્ત્રં ક્ષૌમં વા શક્તિસંયુતઃ

તસ્યોપરિ લિખેદ્યન્ત્રમાગમોક્તવિધાનતઃ ।
તત્ર મૂર્તિં ગણેશસ્ય સૌવર્ણી લક્ષણાન્વિતામ્

એકદંતં મહાકાયં તપ્તકાંચનસન્નિભમ્ ।
લંબોદર વિશાલાક્ષં જ્વલત્ પાવકલોચનમ્

આખુપૃષ્ઠસમારૂઢં ચામરૈર્વીજિતં ગણૈઃ ।
શેષયજ્ઞોપવીતં ચ ચિન્તયેત્તં ગજાનનમ્

ધ્યાનમ્ ।
આગચ્છ દેવદેવેશ સંકટાન્માં નિવારય ।
યાવદ્વ્રતં સમાપ્યેત તાવત્ત્વં સન્નિધૌ ભવ

સહસ્રશીર્ષેત્યાવાહનમ્ ।
ગણાધીશ નમસ્તેઽસ્તુ સર્વસિદ્ધિપ્રદાયક ।
આસનં ગૃહયતાં દેવ સંકટાન્માં નિવારય

પુરુષ એવે ૦ આસનમ્ ।
ઉમાપુત્ર નમસ્તેસ્તુ નમસ્તે મોદકપ્રિય ।
પાદ્યં ગૃહાણ દેવેશ સંકટં મે નિવારય

એતાવાનસ્ય ૦ પાદ્યમ્ ।
લંબોદર નમસ્તેઽસ્તુ રત્નયુક્તં ફલાન્વિતમ્ ।
અયં ગૃહાણ દેવેશ સંકટં મે નિવારય ।
ત્રિપાદૂર્ધ્વેત્યર્ઘ્યમ્

ગંગાદિ સર્વતીર્થેભ્યઃ આહૃતં તોયમુત્તમમ્ ।
ગૃહાણાચમનીયાર્થં સંકટં મે નિવારય ।
તસ્માદ્વિરાળ૦ આચમનીયમ્

પયો દધિ ઘૃતં ચૈવ શર્કરામધુસંયુતમ્ ।
પંચામૃતં ગૃહાણેદં સંકટં મે નિવારય

મન્ત્રૈઃ પંચામૃતમ્ ।
નર્મદા ચંદ્રભાગા ચ ગંગાસંગમજૈર્જલૈઃ ।
સ્નાપિતોઽસિ મયા ભક્ત્યા સંકટં મે નિવારય ।
યત્પુરુષેણેતિ સ્નાનમ્

ઇભવક્ત્ર નમસ્તુભ્યં ગૃહાણ પરમેશ્વર ।
વસ્ત્રયુગ્યં ગણાધ્યક્ષ સંકટં મે નિવારય ।
તં યજ્ઞમિતિ વસ્ત્રમ્

વિનાયક નમસ્તુભ્યં નમઃ પરશુધારિણે ।
ઉપવીત ગૃહાણેદં સંકટાન્મે નિવારય ।
તસ્મા ૦ યજ્ઞોપવીતમ્

ઈશપુત્ર નમસ્તુભ્યં નમો મૂષકવાહન ।
ચન્દનં ગૃહયતાં દેવ સંકટં મે નિવારય ।
તસ્માદ્યજ્ઞાદિતિ ચંદનમ્

ઘૃતકુંકુમ સંયુક્તાસ્તન્દુલાઃ સુમનોહરાઃ ।
અક્ષતાસ્તે નમસ્તુભ્યં સંકટં મે નિવારય ।
અક્ષતઃ

ચંપકં મલ્લિકાદૂર્વાં પુષ્પજાતિરનેકશઃ ।
ગૃહાણ ત્વં ગણાધ્યક્ષ સંકટં મે નિવારય ।
તસ્માદશ્વેતિ પુષ્પમ્

લમ્બોદર મહાકાય ધૂમ્રકેતો સુવાસિતમ્ ।
ધૂપં ગૃહાણ દેવેશ સંકટં મે નિવારય ।
યત્પુરુષમિતિ ધૂપઃ

વિઘ્નાંધકારસંહારકારક ત્રિદશાધિપઃ ।
દીપં ગૃહાણ દેવેશ સંકટં મે નિવારય ।
બ્રાહ્મણોઽસ્યેતિ દીપ:

મોદકાપૂપલડ્ડૂક પાયસં શર્કરાન્વિતમ્ ।
પક્વાન્નં સઘૃતં દેવ નૈવેદ્યં પ્રતિગૃહયતામ્ ।
ચન્દ્રમા મનસ ઇતિ નૈવેદ્યમ્

નારિકેલ ફલં દ્રાક્ષાં રસાલં દાડિમં શુભમ્ ।
ફલં ગૃહાણ દેવેશ સંકટાન્મે નિવારય ।
નાભ્યા આસીદિતિ ફલમ્

ક્રમુકૈલા લવંગાદિ નાગવલ્લીદલાનિ ચ ।
તાંબૂલં ગૃહ્યતાં દેવ સંકટં મે વિનાશય ।
ઇતિ તાંબૂલમ્

સર્વપ્રીતિકરં દેવ હિરણ્યં સર્વસિદ્ધયે ।
દક્ષિણાર્થં ગૃહાણેદં સંકટં મે વિનાશય ।
સપ્તાસ્યાસન્નિતિ દક્ષિણામ્

તતો દુર્વાંકુરાન્ ગૃહ્ય વિશત્યેકં ચ ભક્તિતઃ ।
એભિર્નામપદેર્દેવમર્ચયેત્સુસમાહિતઃ

( ગણાધિપત્ય નમઃ ।૧। ઉમાપુત્રાય નમઃ ।૨। અઘનાશનાય નમઃ ।૩। એકદન્તાય નમઃ ।૪। ઇભવક્ત્રાય નમઃ ।૫। મૂષકવાહનાય નમ ।૬। વિનાયકાય નમઃ ।૭। ઈશપુત્રાય નમઃ ।૮। સર્વસિદ્ધિપ્રદાય નમઃ ।૯। લંબોદરાય નમઃ ।૧૦। વક્રતુંડાય નમઃ ।૧૧। મોદકપ્રિયાય નમઃ ।૧૨। વિઘ્નવિધ્વંસકર્ત્રે નમઃ ।૧૩। વિશ્વવંદ્યાય નમઃ ।૧૪। અમરેશાય નમઃ ।૧૫। ગજકર્ણાય નમઃ ।૧૬। નાગયજ્ઞોપવીતિને નમઃ ।૧૭। ભાલચન્દ્રાય નમઃ ।૧૮। પરશુધારિણે નમઃ ।૧૯। વિઘ્નાધિપાય નમઃ ।૨૦। વિદ્યાપ્રદાય નમઃ ।૨૧। કર્પૂરાનલસંયુક્તં શેષાઘૌઘવિનાશનમ્ ।
નીરાજનં ગૃહાણેશ સંકટાન્માં વિમોચય ।
નીરાજનમ્

ચમ્પકાશોક બકુલઃ પારિજાતભવૈઃ શુભૈઃ ।
પુષ્પાંજલિં ગૃહાણેમાં સંકટાન્માં વિમોચય ।
યજ્ઞેનેતિ પુષ્પાંજલિઃ

ત્વમેવ વિશ્વં સૃજસીભવક્ત્ર ત્વમેવ વિશ્વં પરિપાસિ દેવ ।
ત્વમેવ વિશ્વં હરસેઽખિલેશ ત્વમેવ વિશ્વાત્મક આવિભાસિ

ઇતિ સ્તુતિઃ ।
નમામિ દેવં ગણનાથમીશં વિઘ્નેશ્વરં વિઘ્નવિનાશદક્ષમ્।
ભક્તાર્તિહં ભક્તિવિમોક્ષદક્ષં, વિદ્યાપ્રદં વેદનિધાનમાદ્યમ્

નમસ્કારાઃ ।
એવં સ્તુવીત વિધિવત પ્રણમેત પુનઃ પુનઃ ।
પ્રદક્ષિણાં પ્રકુર્વીત યથા શક્ત્યૈકવિંશતિમ્

યે ત્વામસંપૂજ્ય ગણેશ નૂનં વાંછંતિ મૂઢા વિહિતાર્થસિદ્ધિમ્ ।
ત એવ નષ્ટા નિયતં હિ લોકે જ્ઞાતો મયા તે સકલ પ્રભાવઃ

પ્રાર્થના ।
આચાર્યસ્ત્વં દ્વિજાધ્યક્ષ સર્વસિદ્ધિપ્રદાયક ।
વાયન્ ગૃહ્યતાં બ્રહ્મન્ સંકટાન્માં નિવારય

ફલપુષ્પાક્ષતૈર્યુક્તં જલં તે દક્ષિણાન્વિતમ્ ।
વિશેષાર્ઘ્યં મયા દત્તં સંકટાન્માં નિવારય

ઇતિ ષોડશોપચારૈર્મન્ત્રેણાનેન પૂજયેત્ ।
ૐ નમો હેરંબ મદમોદિત મમ સંકટં નિવારય સ્વાહા ।
ઇન્દ્રાદિલોકપાલાંશ્ચ સમન્તાત્ પૂજયેત્ સુધીઃ

પક્વમુદ્ગતિલૈર્યુક્તાન્ મોદકાન્ ઘૃતપાચિતાન્ ।
ભક્ષ્યાન્યન્યાનિ તામ્બૂલં યથાશક્તિ પ્રકલ્પયેત્

તતો દૂર્વાંકુરાન્ગૃહ્ય વિંશત્યેકં ચ ભક્તિતઃ ।
એભિર્નામપદૈર્દેવમર્ચયેત્ સુસમાહિતઃ

ગણાધિપ નમસ્તુભ્યમુમાપુત્રાભયપ્રદ ।
એકદન્તેભવક્ત્રેતિ તથા મૂષકવાહન

વિનાયકેશ પુત્રેતિ સર્વસિદ્ધિપ્રદાયક ।
લમ્બોદર નમસ્તુભ્યં વક્રતુંડાઘનાશન

વિઘ્નવિધ્વંસકર્ત્રેતિ વિશ્વવન્દ્યામરેશ્વર ।
ગજવક્ત્ર નમસ્તુભ્યં નાગયજ્ઞોપવીતિને

ભાલચન્દ્ર નમસ્તુભ્યં નમઃ પરશુધારિણે ।
વિઘ્નાધિપ નમસ્તુભ્યં સર્વવિદ્યાપ્રદાયક

એવં સંપૂજયેદ્દેવં દૂર્વાભિશ્ચ પૃથક્ પૃથક્ ।
યદુદ્દિશ્ય કૃતં સમ્યગ્ યથાશક્તિપ્રપૂજનમ્

તેન તુષ્ટો ભવાશુ ત્વં હૃત્સ્થાન્કામાન્પ્રપૂરય ।
વિઘ્નાન્નાશય મે સર્વાન્ દુષ્ટાંશ્ચ સમુપસ્થિતાન્

ત્વત્પ્રસાદેન સર્વાણિ કાર્યાણીહ કરોમ્યહમ્ ।
શત્રૂણાં બુદ્ધિનાશં ચ મિત્રાણામુદયં કુરુ

ઇતિ વિજ્ઞાપ્ય દેવેશં પ્રણિપત્ય પુનઃ પુનઃ ।
તતો હોમં પ્રક્રુર્વીત શતભ્રષ્ટોત્તરં વ્રતી

મોદકૈર્વાણકં કાર્યં વ્રતસંપૂર્ણહેતવે ।
લડ્ડૂકૈર્વટકાદ્યૈર્વા ત્રિસપ્તફલસંયુતમ્

રક્તવસ્ત્રેણ સંછાદ્ય સ્વાચાર્યાય નિવેદયેત ।
ગણાધિપ નમસ્તુભ્યં સર્વસંકલ્પસિદ્ધિદ

વાયનસ્ય પ્રદાનેન સંકટાન્માં નિવારય ।
ઇતિ વાયનમંત્રઃ ।
કથાં શ્રુત્વા તતઃ પુણ્યાં દદ્યાદર્ઘ્યં સમાહિતઃ

તિથીનામુત્તમે દેવિ ગણેશપ્રિય વલ્લભે ।
સંકટં હર મે દેવિ ગૃહાણાર્ઘ્યં નમોઽસ્તુ તે

ઇતિ તિથ્યર્ઘઃ ।
લંબોદર નમસ્તુભ્યં સતતં મોદકપ્રિય ।
સંકટં હર મે દેવ ગૃહાણાર્ઘ્યં નમોઽસ્તુ તે

ઇતિ દેવાર્ઘઃ ચન્દ્રાય સપ્તવારં તુ મંત્રેણાનેન પાર્થિવ ।
ક્ષારોદાર્ણવ સંભૂત અત્રિગોત્ર સમુદ્ભવ ।
ગૃહાણાર્ઘ્યં મયા દત્તં રોહિણ્યા સહિતઃ શશિન્ ।
ચંદ્રાર્ઘમંત્ર

તતઃ ક્ષમાપયેદ્દેવં તતો વિપ્રાંશ્ચ ભોજયેત્ ।
સ્વયં ભુંજીત તચ્છેષં બ્રાહ્મણભ્યો યદર્પિતમ્

સપ્તગ્રાસાન્ મૌનયુક્તો યથાશક્ત્યા યથાસુખમ્ ।
ઇત્થં કુર્યાત્તુ માસેષુ ચતુર્ષ્વપિ વિધાનતઃ

( ૩૦૬૫ )
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણ ઉપાસનાખંડે એકોનસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ

અધ્યાય ૭૦ પ્રારંભ :-
રાજોવાચ ।
વ્રતં પુરા કૃતં કેન ભુવિ કેન પ્રકાશિતમ્ ।
કિં પુણ્યં કિ ફલં ચાસ્ય કરુણાદ્વદ મે પ્રભો

બ્રહ્મોવાચ ।
પુરા સ્કન્દે ગતે ચૈવ પાર્વત્યૈવ કૃતં વ્રતમ્ ।
ચતુર્ષ્વપિ ચ માસેષુ શિવવાક્યેન પાર્થિવ

પંચમે માસિ દૃષ્ટસ્તુ કાર્તિકેયો હ્યપર્ણયા ।
અગસ્ત્યેન કૃતં પૂર્વં સમુદ્રં પાતુમિચ્છતા

ત્રિષુ માસેષુ વિઘ્નેશ પ્રસાદાત્ પીતવાનમુમ્ ।
ષણ્માસાવધિ રાજેન્દ્ર દમયન્ત્યા પુરા કૃતમ્

નલમન્વેષયન્ત્યા તુ તતો દૃષ્ટો નલસ્તયા ।
પ્રદ્યુમ્નસ્ય સુતં રાજંશ્ચિત્રલેખાઽનયત્પુરા

ક્વ ગતઃ કેન નીતો વા ઇતિ શોચન્તમાકુલમ ।
પ્રદ્યુમ્નં પુત્રશોકાર્તં રુક્મિણી પ્રત્યભાષત

શૃણુ પુત્ર પ્રવક્ષ્યામિ યદ્વ્રતં સ્વસ્ય મન્દિરે ।
શમ્બરેણ પુરાઽઽનીતે બાલકે ત્વયિ ષડ્દિને

ત્વદ્વિયોગજદુઃખેન હૃદયં મેં વ્યદૂયત ।
કદા દ્રક્ષ્યામ્યહં પુત્રમપૂર્વમતિસુંદરમ્

અન્યસ્ત્રીણાં સુતં દૃષ્ટ્વા મમ ચેતસિ જાયતે ।
મમાપિ પુત્રો ભવિતા સાવનેન પ્રમાણતઃ

ઇતિ ચિન્તાકુલાયા મે ગતાન્યબ્દાનિ ભૂરિશઃ ।
તતો મે દૈવયોગાત્તુ લોમશો મુનિરાગતઃ

તેનોપદિષ્ટં સંકષ્ટચતુર્થીવ્રતમુત્તમમ્ ।
સર્વચિન્તાહરં પુત્ર ચતુર્વારં કૃતં મયા

તત્પ્રસાદાત્ ત્વમાયાતો હત્વા શમ્બરમાહવે ।
ત્વમપ્યેતત્ કુરુ વ્રતં તતો જ્ઞાસ્યસિ તં સુતમ

બ્રહ્મોવાચ ।
પ્રદ્યુમ્નેન કૃતં પૂર્વં ગણનાથ સુતોષકમ્ ।
શ્રુતો બાણાસુરપુરે નિરુદ્ધો નારદાત્ પુરા

ઉદ્ધવસ્યાજ્ઞયા કૃષ્ણઃ કૃતવાન્ વ્રતમુત્તમમ્ ।
ભીતઃ ઈશ્વરસંગ્રામાદેકવારં યથાવિધિ

ગત્વા સ શોણિતપુરં જિત્વા બાણાસુરં મૃધે ।
આનીતઃ ઉષયા સાર્દ્ધમનિરુદ્ધઃ ક્ષણાન્નૃપઃ

મયાઽપિ સૃષ્ટિકામેન કૃતમેતત્ નૃપોત્તમ ।
કૃતા નાનાવિધા સૃષ્ટિર્ર્તતસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ

અન્યૈર્દેવાસુરનરૈઃ કૃતં વિઘ્નોપશાંતયે ।
ઋષિભિર્દાનવૈર્યક્ષૈઃ કિન્નરોરગરાક્ષસૈઃ

આપદ્યપિ ચ કષ્ટાયાં કુર્યાત્તચ્છાંતયે વ્રતમ્ ।
નાનેન સદૃશં લોકે સર્વસિદ્ધિકરં વ્રતમ્

તપોદાનં જપસ્તીર્થં મન્ત્રો વિદ્યા ન ચ ક્વચિત્ ।
ઇમાં શ્રુત્વા કથાં રાજન્ સ્વયં ભુંજીત વાગ્યતઃ

જાનુમધ્યે કરં કૃત્વા ગણેશં હૃદિ ચિન્તયેત્ ।
દ્વિજાતીનાં ચ યચ્છેષં ભોક્તવ્યં સહ બાંધવૈઃ

કાર્યં બહ્વલ્પમાસૈસ્તુ સિદ્ધ્યતે નાત્ર સંશયઃ ।
બહુનાત્ર કિમુક્તેન નાન્યતસ્યાચ્છીઘ્રસિદ્ધિદમ્

નોપદેશ્યમભક્તાય નાસ્તિકાય શઠાય ચ।
દેયં પુત્રાય શિષ્યાય ભક્તિયુક્તાય સાધવે

મમ પ્રિયોઽસિ રાજેન્દ્ર ધર્મિષ્ટઃ ક્ષત્રિયર્ષભઃ ।
કાર્ય કર્તાઽસિ લોકાનામુપદિષ્ટમથો વ્રતમ્

તસ્માત્ સર્વવ્રતેષ્વેતત્ કર્તવ્યં પ્રથમં ત્વયા ।
સિદ્ધિં યાસ્યંતિ કાર્યાણિ નાન્યથા ભાષિતં મયા

યદા યદા પશ્યતિ કાર્યમુદ્યતં, નારી નરો વા વિદધાતુ સદ્ર્॥તમ્ ।
સિદ્ધ્યન્તિ કાર્યાણિ મનીષિતાનિ, કિં દુર્લભં વિઘ્નહરે પ્રસન્ને

સૂત ઉવાચ ।
ઇત્થં સ શ્રુત્વા વિધિવન્નૃપોત્તમો, વ્રતં ચકારાખિલ દુઃખશાન્તયે।
વ્રતપ્રભાવાજ્જિતવાન્સ વૈરિણો બુભોજ રાજ્યં સ સુતૈરકંટકમ

(૩૦૯૧)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણ ઉપાસનાખંડે ચતુર્થીવ્રતોપાખ્યાનં કૃતવીર્યં નામ સપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ